I GSK 42/24

I GSK 42/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /sprawozdawca/
Grzegorz Dudar
Piotr Pietrasz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I SA/Kr 360/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-08-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2198
art. 90 ust. 2, 3, 3d
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 2203
art. 26 ust. 1, 2 oraz art. 35 ust. 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Kr 360/23 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 lutego 2023 r. nr SKO.SW/4101/15/2023 w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. zasądza od M. W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie 7 145 (siedem tysięcy sto czterdzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA w Krakowie, Sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 360/23, po rozpoznaniu na rozprawie 9 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M. W. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej: SKO w Krakowie) z 7 lutego 2023 r., nr SKO.SW/4101/15/2023 w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2017 r. i w 2018 r. w pkt I. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w pkt II. zasądził od SKO w Krakowie na rzecz skarżącej kwotę 14 307,00 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.
Decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z 13 grudnia 2022 r., określono skarżącej należność stanowiącą kwotę dotacji podlegającej zwrotowi, tj. 288 809,90 zł z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2017 r. przez S. w K. (dalej: szkoła), wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych oraz 64 982,37 zł z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2018 r. przez szkołę, wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych, a także nakazano dokonanie zwrotu ww. należności, wraz z odsetkami, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (pkt 2).
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, SKO w Krakowie decyzją z 7 lutego 2023 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w zakresie wysokości należności stanowiącej kwotę dotacji podlegającej zwrotowi w 2017 r. i określiło należność stanowiącą kwotę dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2017 r. przez szkołę podlegającą zwrotowi w kwocie 283 945,61 zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych. W pozostałym zakresie decyzja Prezydenta została utrzymana w mocy.
Kolegium wskazało, że to podmiot prowadzący szkołę może być stroną postępowania administracyjnego. Dotacje przyznane zostały organowi prowadzącemu szkołę i to ten podmiot miał je przeznaczyć na dofinansowanie realizacji zadań prowadzonej przez siebie szkoły. Kolegium wskazało, iż to skarżąca jako osoba prowadząca szkołę odpowiadała za działalność szkoły w latach 2014-2020, czyli w okresie, którego dotyczy sprawa. Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2017 r. poz. 2198, ze zm.; dalej: u.s.o.) i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082, ze zm.;dalej: u.p.o.), przepis art. 90 ust. 3d pkt 1 lit. b u.s.o. zmieniono z dniem 1 września 2017 r., wprowadzając odesłanie do art. 10 ust. 1 u.p.o. – to organ prowadzący szkołę odpowiada za jej działalność i odpowiedzialność ta dotyczy również rozliczenia otrzymywanych dotacji oraz odpowiedzialności za ich nienależyte wydatkowanie.
Kolegium podało, że zmiana organu prowadzącego szkołę, która nastąpiła w kwietniu 2020 r. w ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Gminę Miejską Kraków, nie ma w sprawie znaczenia, ponieważ nie spowodowała przejścia obowiązków publicznoprawnych związanych z rozliczeniem się z wykorzystania dotacji na nowy podmiot (S. Sp. z o. o. w K., dalej zwana: spółką w Katowicach), a jedynie ujawniła nowy stan rzeczy. SKO odniosło się także do zapisów ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2021 poz. 289, ze zm.), tj. art. 19 ust. 1 i 2, i stwierdziło, że nie sposób, przypisać odpowiedzialności spółce w Katowicach za wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczaniem w 2017 r. i 2018 r., jeśli przejęła ona odpowiedzialność za szkołę dopiero w 2020 r., a za naruszenie dyscypliny finansów publicznych odpowiada osoba, która takiego naruszenia się dopuściła. Kolegium podało również, że umowa cywilnoprawna pomiędzy skarżącą a ww. spółką nie ma znaczenia dla przejęcia odpowiedzialności za zobowiązania publicznoprawne. Obowiązek zwrotu dotacji ma charakter publicznoprawny i jego przeniesienie w drodze umowy cywilnoprawnej nie jest możliwe.
Skarżąca wniosła skargę do WSA w Krakowie na powyższą decyzję. W ocenie skarżącej, organy błędnie prowadziły postępowanie wobec niej i wadliwie skierowały swoje decyzje do niej, jako strony postępowania.
Odpowiadając na skargę, SKO w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
WSA w Krakowie uchylając zaskarżoną decyzję, jak i decyzję organu pierwszej instancji za uprawniony uznał zarzut naruszenia art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.; dalej: k.p.a.), gdyż decyzje wydane w sprawie zostały skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie. W ocenie Sądu pierwszej instancji, organy błędnie ustaliły osobę zobowiązaną do zwrotu części nienależycie wykorzystanej dotacji, co spowodowało, że zaskarżona decyzja skierowana została do podmiotu niebędącego stroną w postępowaniu, co uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego wraz z decyzją organu pierwszej instancji.
Uzasadniając powyższe stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że przepisy ustawy Prawo oświatowe, dopuszczają zmiany organu prowadzącego szkołę lub placówkę oświatową. Zgodnie z art. 168 ust. 14 ustawy, w przypadku zmiany organu prowadzącego szkołę lub placówkę wniosek o zmianę danych zawartych w zgłoszeniu składa, nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem zmiany organu prowadzącego, osoba dotychczas prowadząca szkołę lub placówkę. Zmiana organu prowadzącego jest czynnością materialno-techniczną, z którą przepisy ustawy nie wiążą wprost skutków w sferze odpowiedzialności za zobowiązania powstałe w czasie, gdy organem prowadzącym był inny podmiot.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca jako osoba prowadząca szkołę odpowiadała za działalność szkoły w latach 2014-2020, a od kwietnia 2020 r. tym podmiotem stała się spółka w Katowicach, co odzwierciedlały znane organowi wpisy w ewidencji. W ocenie Sądu, publicznoprawny charakter przekazania uprawnień, ale też i obowiązków związanych z prowadzeniem dotowanej szkoły, determinuje wniosek, że decyzja o zwrocie dotacji powinna być skierowana do aktualnego organu prowadzącego dotowaną szkołę. O tym zaś, kto jest organem prowadzącym decyduje wpis w ewidencji działalności oświatowej. Powołując się na orzecznictwo Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzja o zwrocie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem winna być skierowana do aktualnego organu prowadzącego placówkę. Powodem takiego stanowiska jest publicznoprawny charakter przekazania uprawnień, ale też i obowiązków związanych z prowadzeniem dotowanej placówki. Trafnie skarżąca argumentowała, że zarówno z przepisów obowiązujących w roku, na który została udzielona dotacja (art. 90 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty) jak i obecnie obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawy z dnia 27 października 201 7r. o finansowaniu zadań oświatowych (art. 26 ust. 1 i 2 ww. ustawy) wynika, że dotacje oświatowe otrzymują w istocie placówki, a nie osoba fizyczna je prowadząca, a jej beneficjentem są uczniowie, a nie podmiot pełniący rolę organu prowadzącego daną jednostkę.
Tego typu podmioty nie posiadają osobowości prawnej, co oznacza, że za zobowiązania takiej jednostki odpowiada organ prowadzący. Dotacje są więc środkami publicznymi stanowiącymi należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, a ich celem jest wspomaganie działalności oświatowej. Środki przekazane w ramach dotacji nie wchodzą do majątku danej osoby fizycznej, pełniącej funkcję organu prowadzącego w dacie ich wypłaty, lecz są związane z tym podmiotem tylko z tego powodu, że prowadzi on działalność oświatową. Zwrot zatem dotacji także adekwatnie dotyczyć musi tego samego podmiotu.
Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie WSA w Krakowie wniosło SKO w Krakowie reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Krakowie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kolegium zrzekło się rozprawy.
W związku z art. 174 i art. 176 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi Kolegium zarzuciło:
– naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 90 ust. 2, 3, 3d u.s.o. w drodze przyjęcia, że dotację oświatową otrzymuje szkoła niepubliczna, a nie organ prowadzący szkołę w rozumieniu art. 10 u.p.o.;
– naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 26 ust. 1, 2 oraz art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2203; dalej u.f.z.o.) w drodze przyjęcia, że dotację oświatową otrzymuje szkoła niepubliczna, a nie organ prowadzący szkołę w rozumieniu art. 10 u.p.o.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.).
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy tego, czy stroną postępowania w sprawie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem powinien być organ prowadzący aktualnie placówkę oświatową na dzień wydania decyzji organu pierwszej instancji czy też organ prowadzący placówkę oświatową w dacie przyznania i przekazania dotacji, a także jej wykorzystania. Ustalenie tej zasadniczej okoliczności przesądza bowiem, do kogo powinna być skierowana decyzja o zwrocie dotacji za 2017 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z 24 sierpnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1043/23.
Na gruncie niniejszej sprawy przypomnieć należy, że w rozliczeniu dotacji udzielonej na 2017 r. i 2018 r. na wniosek organu prowadzącego szkołę były wydatki, które zakwestionowano podczas kontroli mającej miejsce w listopadzie i w grudniu 2019 r. W trakcie tej kontroli organem prowadzącym szkołę była skarżąca, która uprzednio – jako organ prowadzący szkołę – złożyła wniosek o przyznanie tejże dotacji. Wyniki wzmiankowanej kontroli pozwoliły na ustalenie, że zaistniała przesłanka z art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm., dalej: u.f.p.): "wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem". Szkoły i placówki wchodzące w skład struktury organizacyjnej systemu oświaty – inaczej niż szkoły wyższe oraz wyższe szkoły zawodowe – są pozbawione przymiotu osobowości prawnej. Z przepisu art. 90 ust. 3 u.s.o., wynika, że to osoba prowadząca niepubliczną szkołę podaje liczbę uczniów, od której zależy kwota dotacji. Innymi słowy, to właśnie ta osoba składa wniosek o przyznanie dotacji. Oznacza to z kolei, że dotacja przyznawana jest organowi prowadzącemu szkołę i organ ten ma ją przeznaczyć na dofinansowanie realizacji zadań prowadzonej przez siebie szkoły, a w konsekwencji to ten organ jest odpowiedzialny za prawidłowe jej wykorzystanie.
Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami. Zobowiązanie zwrotu dotacji udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem powstaje z mocy prawa w dniu zaistnienia zdarzenia w postaci wydatkowania części lub całej dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.
Z mocy decyzji wydanej na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 1 lub 2 u.f.p. przez właściwy organ w sprawach niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym (w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego – wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa) zobowiązanie to zostaje skonkretyzowane przez kwotowe określenie wysokości zwrotu dotacji wraz z odsetkami już w dacie doręczenia beneficjentowi decyzji organu pierwszej instancji. W tym wypadku chodzi o organ prowadzący szkołę w rozumieniu art. 4 pkt 16 u.p.o. Zgodnie z tym przepisem organem prowadzącym szkołę lub placówkę jest minister, jednostka samorządu terytorialnego, inne osoby prawne i fizyczne.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.p.o. organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2 – 6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2023 r. poz. 120, 295 i 1598), i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki (art. 10 ust. 1 pkt 4 u.p.o.).
W realiach tej sprawy zmiana w ewidencji działalności oświatowej nastąpiła w kwietniu 2020 r. W tym okresie zatem nastąpiła zmiana organu prowadzącego szkołę. Natomiast w maju 2020 r. wszczęto postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu dotacji z udziałem skarżącej, a następnie wydano decyzje zwrotowe.
W myśl art. 168 ust. 14 u.p.o. w przypadku zmiany organu prowadzącego szkołę lub placówkę wniosek o zmianę danych, o których mowa w ust. 4 pkt 1, składa, nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem zmiany organu prowadzącego, osoba dotychczas prowadząca szkołę lub placówkę. W przypadku zgonu osoby fizycznej prowadzącej szkołę lub placówkę wniosek składa osoba, która została wskazana w oświadczeniu, o którym mowa w ust. 4a lub 4b, w terminie 14 dni od dnia zgonu. Zmiana organu prowadzącego następuje z dniem dokonania wpisu tej zmiany do ewidencji. Przepisy ust. 4 pkt 1 i 4 oraz ust. 9 – 12 stosuje się odpowiednio.
Wskazana powyżej zmiana nie ma znaczenia dla zdarzenia, które już nastąpiło – z mocy prawa powstało bowiem zobowiązanie do zwrotu. Jak już wskazano wcześniej, zobowiązanym jest ten organ prowadzący szkołę, który sprawował tę funkcję w okresie kiedy powstał obowiązek zwrotu, w tym wypadku z chwilą wydatkowania dotacji wbrew regulacjom ustawy (wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem).
W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 60 pkt 1 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych, w tym kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie. Zgodnie zaś z art. 67 ust. 1 tego aktu prawnego do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.; dalej: o.p.).
Według art. 4 o.p., obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Natomiast, zgodnie z art. 5 o.p., zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego.
Z kolei według art. 21 § 3 o.p., jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.
W sytuacji przewidzianej w art. 21 § 3 o.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą zaistnienia określonego stanu faktycznego wynikającego z ustawy, bez dokonywania jakichkolwiek czynności dodatkowych przez strony stosunku prawnopodatkowego. Zobowiązanie to powstaje w pewnym sensie automatycznie, bez względu na wolę i zamiar podatnika. Jedyną przesłanką decydującą o jego powstaniu jest zaistnienie stanu faktycznego, z którym ustawodawca łączy powstanie tego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 o.p.). Ten rodzaj zobowiązania określa się jako powstające z mocy prawa, różni się ono od zobowiązań powstających przez doręczenie decyzji brakiem działania organów podatkowych. Zobowiązanie powstaje na mocy ustawy i jeżeli zostanie prawidłowo obliczone i zapłacone przez podatnika, organ nie jest zobowiązany do podejmowania jakichkolwiek działań związanych z jego realizacją. Podatnik jest zobowiązany do samodzielnego obliczenia wysokości podatku (samoobliczenie), podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty. Dopiero ujawnienie nieprawidłowości w samoobliczeniu podatnika, nierealizującego wynikających z ustawy obowiązków obliguje organy podatkowe do podejmowania określonych przepisami prawa działań zmierzających do określenia zgodnej z prawem wysokości zobowiązania.
Również zobowiązanie zwrotu dotacji udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem powstaje z mocy prawa w dniu zaistnienia zdarzenia w postaci wydatkowania części lub całej dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Z mocy decyzji wydanej na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 1 lub 2 u.f.p. przez właściwy organ w sprawach niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym (w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego – wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa) zobowiązanie to zostaje skonkretyzowane przez kwotowe określenie wysokości zwrotu dotacji wraz z odsetkami już w dacie doręczenia beneficjentowi decyzji organu pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 250 u.f.p., zarząd jednostki samorządu terytorialnego, udzielając dotacji celowej, w tym jednostce sektora finansów publicznych, w przypadku gdy odrębne przepisy lub umowa międzynarodowa nie określają trybu i zasad udzielania lub rozliczania tej dotacji, zawiera umowę, która określa w szczególności:
1) wysokość dotacji, cel lub opis zakresu rzeczowego zadania, na którego realizację są przekazywane środki dotacji;
2) termin wykorzystania dotacji, nie dłuższy niż do 31 grudnia danego roku budżetowego;
3) termin i sposób rozliczenia udzielonej dotacji oraz termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji celowej, z tym że termin ten nie może być dłuższy niż terminy zwrotu określone w niniejszym dziale.
Z ww. regulacji prawnej wynika, że wysokość dotacji, cel lub opis zakresu rzeczowego zadania są ściśle powiązane z terminem i sposobem rozliczenia udzielonej dotacji. Postanowienia umowy w tym przedmiocie są elementem realizacji skonkretyzowanego zadania, umowa między beneficjentem a zarządem jednostki samorządu terytorialnego, jest określoną procedurą, według której ma zostać zrealizowane zadanie. Beneficjent, jako strona stosunku prawnofinansowego ponosi całość odpowiedzialności prawnej za prawidłowość wykorzystania dotacji. W tych ramach beneficjent ma uwzględnić regulacje ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości według której, jednostki obowiązane są stosować przyjęte zasady (politykę) rachunkowości, rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. Z tych przepisów wynika, że przy rozliczaniu otrzymanej dotacji na beneficjencie ciąży obowiązek wykazania posiadaną dokumentacją, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem; pobrana należnie i nie w nadmiernej wysokości. Warunki udzielania (w tym wysokość) dotacji dla szkoły, wyznaczają przepisy rangi ustawy, uzupełnione przepisami prawa lokalnego (ustawy o systemie oświaty). Dotacja oświatowa jest przyznawana uchwałą jednostki samorządu terytorialnego. Nie zawiera się umowy z beneficjentem. Umowa cywilno-prawna zawarta przez dotychczasowy organ prowadzący szkołę z kolejnym (następnym) organem prowadzącym szkołę, na mocy której zawarte porozumienia przenoszą wszystkie prawa i obowiązki organu prowadzącego, mogą mieć znaczenie tylko pomiędzy ich stronami. Oświata i kształcenie stanowią zadania publiczne. Dotacje są środkami publicznymi stanowiącymi należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, a ich celem jest wspomaganie działalności oświatowej. Co ważne nie wchodzą do majątku danej osoby fizycznej, pełniącej funkcję organu prowadzącego w dacie ich wypłaty, lecz związane są z tym podmiotem tylko z tego powodu, że prowadzi on działalność oświatową. Zatem w tym przypadku, przyznanie dotacji i jej zwrot dotyczą organu prowadzącego szkołę, a nie konkretnej osoby, która pełniła tę funkcję. Skoro dotacja jest przyznawana na szkołę, to zmiana organu prowadzącego nie ma wpływu na okres, jaki może obejmować przeprowadzana kontrola pobrania i wykorzystania dotacji. Kontrola może obejmować okres 5 lat poprzedzających rok budżetowy, w którym jest ona prowadzona. Zatem organ pierwszej instancji jest uprawniony do kontroli organów prowadzących placówkę w tym okresie. Decyzja wydana na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. o zwrocie pobranych dotacji powinna zostać skierowana do organu prowadzącego szkołę, który pobrał stosowną dotację. Na gruncie tej sprawy organem tym była skarżąca, do której skierowano zaskarżoną decyzję uznając, zdaniem organu kontrolnego, że tenże organ prowadzący szkołę wykorzystał przyznaną dotację niezgodnie z przeznaczeniem.
W tym stanie rzeczy zarzuty kasacyjne naruszenia prawa materialnego należy uznać za zasadne. Sąd pierwszej instancji niesłusznie uznał, że zaskarżona decyzja jest obarczona wadą skutkującą jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W toku ponownego rozpoznania sprawy WSA w Krakowie przeprowadzi kontrolę sądowoadministracyjną zaskarżonej decyzji przyjmując, że została ona skierowana do prawidłowego adresata.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 7 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).