I GSK 410/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną I. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora ARiMR odmawiającą przyznania płatności na zalesienie za 2021 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca wyczerpała limit płatności już w 2009 r. i wraz z mężem podjęła działania zmierzające do uzyskania wyższych płatności rolnych poprzez zawiązanie trzech spółek jawnych w 2010 r., w których byli jedynymi wspólnikami. Organy i WSA uznały te spółki za fikcyjne, a działania skarżącej za tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnej pomocy, co uzasadniało zastosowanie przepisów unijnych o ochronie interesów finansowych. Skarżąca w skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie przepisów KPA, w tym art. 76 § 1 i art. 80, poprzez ustalenie nieprawidłowego stanu faktycznego i niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wskazała, że jej małżonek wystąpił ze spółek w grudniu 2020 r., a zmiany ujawniono w styczniu 2021 r., co powinno mieć znaczenie dla oceny wniosku za 2021 r. NSA uznał zarzuty skargi kasacyjnej za uzasadnione w istotnej części. Podkreślił, że przypisanie tworzenia sztucznych warunków musi mieć oparcie w dowodach i być powiązane przyczynowo z uzyskaniem nienależnej pomocy. W tej sprawie NSA stwierdził, że nie dokonano analizy składu osobowego spółek w kontekście wniosków za 2021 r. i nie zebrano dowodów na okoliczność, czy sztuczne warunki stworzone dla wcześniejszych płatności nadal miały wpływ na wniosek z 2021 r. Sąd uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem indywidualnej oceny materiału dowodowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności rolnych, znaczenie dowodów z rejestrów przedsiębiorców, indywidualna ocena sytuacji faktycznej i prawnej w kontekście przepisów UE i KPA.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z płatnościami na zalesianie i tworzeniem spółek jawnych, ale zasady ogólne dotyczące oceny sztucznych warunków mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy działania polegające na zakładaniu spółek jawnych przez małżonków, w których byli jedynymi wspólnikami, mogą być uznane za tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania płatności na zalesienie, nawet jeśli wnioski o płatność za dany rok zostały złożone po wystąpieniu jednego z małżonków ze spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Takie działania mogą być uznane za tworzenie sztucznych warunków, ale ocena ta musi być indywidualna i oparta na konkretnych dowodach, uwzględniając związek przyczynowy z uzyskaniem nienależnej pomocy oraz przedmiot pomocy.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że przypisanie tworzenia sztucznych warunków wymaga dowodów i analizy związku przyczynowego z uzyskaną pomocą. W tej sprawie brakowało analizy składu osobowego spółek w kontekście wniosku za 2021 r. i nie zweryfikowano, czy sztuczne warunki stworzone dla wcześniejszych płatności miały wpływ na wniosek z 2021 r.
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy KPA, w szczególności dotyczące ustalania stanu faktycznego i dowodów z dokumentów, w sprawie odmowy przyznania pomocy na zalesianie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji zaakceptował powierzchowne tezy organów, nie dostrzegając konieczności dokładniejszej weryfikacji stanu faktycznego i dowodów, co stanowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 76 § 1 i art. 80 KPA.
Uzasadnienie
NSA uznał, że sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszenia przez organ przepisów KPA dotyczących ustalania stanu faktycznego i dowodów, co czyni zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zasadnym.
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub rozstrzygnięcie co do istoty.
k.p.a. art. 76 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Dowód z dokumentu.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów.
rozporządzenie nr 2988/95 art. 4 § ust. 3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Zastosowanie środków administracyjnych w przypadku tworzenia sztucznych warunków.
rozporządzenie nr 1306/2013 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej
Zastosowanie środków w przypadku nieprawidłowości.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy nieważności postępowania.
k.p.a. art. 75
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesienia gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 art. 7
Limit powierzchni na jednego rolnika.
Dz.U. 2020 poz 256
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ przepisów KPA dotyczących ustalania stanu faktycznego i oceny dowodów. • Konieczność indywidualnej oceny, czy sztuczne warunki stworzone dla wcześniejszych płatności miały wpływ na wniosek z 2021 r., zwłaszcza po zmianach w składzie spółek.
Godne uwagi sformułowania
Tworzenie sztucznych warunków pozyskiwania płatności jest czynem, który [...] skutkuje pozbawieniem prawa do wnioskowanych płatności. • Przypisanie jednostce takiego procederu nie może być dowolne; musi znajdować oparcie w dowodach zebranych zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów k.p.a. • Prawnie znaczące stworzenie sztucznych warunków gospodarowania musi pozostawać w związku przyczynowym z uzyskaniem nienależnej pomocy. • Kreowanie sztucznych warunków samo w sobie nie stanowi bowiem podmiotowej cechy dyskwalifikującej wnioskodawcę ubiegającego się o jakąkolwiek płatność, ale o taką, której ów sztuczny stan gospodarowania dotyczy. • Fakt korzystania z sztucznie wywołanych warunków w odniesieniu do jednego rodzaju płatności nie może automatycznie skutkować odmową przyznania płatności w każdej innej sprawie. • Dostrzeżenie takiego zachowania wnioskodawcy wymaga zawsze skonkretyzowanej oceny w kontekście przedmiotu pomocy, o który się ubiega.
Skład orzekający
Joanna Wegner
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Pietrasz
sędzia
Jacek Surmacz
sędzia del. NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności rolnych, znaczenie dowodów z rejestrów przedsiębiorców, indywidualna ocena sytuacji faktycznej i prawnej w kontekście przepisów UE i KPA."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z płatnościami na zalesianie i tworzeniem spółek jawnych, ale zasady ogólne dotyczące oceny sztucznych warunków mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak złożone mogą być przepisy dotyczące pomocy rolnej i jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego przez organy i sądy. Dotyczy potencjalnego nadużywania prawa i ochrony funduszy UE.
“Czy zakładanie spółek jawnych zawsze oznacza sztuczne warunki do wyłudzenia unijnych dotacji?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.