I GSK 405/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-08
NSAAdministracyjneWysokansa
dotacja oświatowaszkoła niepublicznafinansowanie oświatyPrawo oświatoweustawa o finansowaniu zadań oświatowychKonstytucja RPNSAskarga kasacyjnakoszty postępowania

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą wysokości dotacji oświatowej dla niepublicznej szkoły, uznając, że przepisy prawa nie nakładają obowiązku finansowania jej działalności w stopniu zbliżonym do szkół publicznych.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na czynność Prezydenta Miasta Chorzów w sprawie ustalenia wysokości dotacji oświatowej dla niepublicznego liceum. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że przyznana kwota dotacji (niecałe 3 zł na słuchacza) jest iluzoryczna i uniemożliwia prowadzenie działalności. NSA oddalił skargę, wskazując na brak usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych i prawidłową interpretację przepisów Konstytucji RP oraz ustaw.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez C. N. i B. "[...]" Sp. z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę na czynność Prezydenta Miasta Chorzów w przedmiocie ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej. Skarżący kwestionował ustalenie miesięcznej stawki dotacji na poziomie niecałych 3 złotych na słuchacza, argumentując, że jest to kwota iluzoryczna, niepozwalająca na prowadzenie działalności oświatowej, która zgodnie z prawem nie jest działalnością gospodarczą. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w tym błędną ocenę materiału dowodowego, oraz przepisów prawa materialnego, w tym Konstytucji RP (art. 70 ust. 4, art. 2, art. 7). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że przepisy prawa nie nakładają obowiązku finansowania szkół niepublicznych w takim samym lub zbliżonym zakresie jak szkół publicznych, a art. 70 ust. 4 Konstytucji RP dotyczy indywidualnej pomocy dla uczniów, a nie finansowania szkół. Sąd zwrócił również uwagę na wady konstrukcyjne i brak uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej, co uniemożliwiło merytoryczną ocenę części z nich.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ustalenie takiej stawki dotacji nie narusza prawa do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia, ani nie stanowi naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż przepisy nie nakładają obowiązku finansowania szkół niepublicznych w stopniu zbliżonym do szkół publicznych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 70 ust. 4 Konstytucji RP dotyczy indywidualnej pomocy dla uczniów, a nie finansowania szkół. Konstytucja nie nakłada obowiązku finansowania szkół niepublicznych w takim samym zakresie jak szkół publicznych, a jedynie określa warunki udziału państwa w ich finansowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

p.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 150

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.o. art. 170 § 1

Ustawa - Prawo oświatowe

u.f.z.o. art. 26 § 2

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 33 § 1

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

u.f.z.o. art. 34

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych

rozporządzenie MEN art. 3

Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023

Konstytucja RP art. 70 § 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polski

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polski

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polski

Konstytucja RP art. 178 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polski

p.p.s.a. art. 193

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 2 lit. b

u.d.j.s.t. art. 28 § 6

Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy prawa nie nakładają obowiązku finansowania szkół niepublicznych w stopniu zbliżonym do szkół publicznych. Art. 70 ust. 4 Konstytucji RP dotyczy indywidualnej pomocy dla uczniów, a nie finansowania szkół. Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych w zakresie uzasadnienia zarzutów.

Odrzucone argumenty

Ustalona kwota dotacji oświatowej (niecałe 3 zł na słuchacza) jest iluzoryczna i uniemożliwia prowadzenie działalności. Działalność skarżącej nie jest działalnością komercyjną, lecz realizacją zadania publicznego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 150, 133, 134 p.p.s.a.) poprzez błędną ocenę materiału dowodowego. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 26 ust. 2 u.f.z.o., art. 33 ust. 1 u.f.z.o., art. 170 ust. 1 p.o., art. 70 Konstytucji RP).

Godne uwagi sformułowania

kwota ta nie pozwala na pokrycie w zasadzie żadnych wydatków związanych z procesem kształcenia słuchacza nie może zostać uznana, za jakiekolwiek finansowanie działalności szkoły nie jest działalnością gospodarczą, a Skarżąca prowadząc je realizuje zadanie publiczne kwota dotacji oświatowej stanowi jedynie iluzoryczne wypełnienie obowiązku finansowania działalności oświatowej szkoły nie narusza art. 70 ust. 3 Konstytucji RP ustalenie dotacji dla szkoły niepublicznej w kwocie zgodnej z przepisami u.f.z.o. Na władzy publicznej nie ciąży bowiem – jak już wcześniej wskazano – obowiązek finansowania działalności szkół niepublicznych w takim samym lub zbliżonym zakresie jak w odniesieniu do szkół publicznych.

Skład orzekający

Henryk Wach

przewodniczący sprawozdawca

Beata Sobocha-Holc

sędzia

Jacek Boratyn

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że przepisy prawa nie nakładają obowiązku finansowania szkół niepublicznych w stopniu zbliżonym do szkół publicznych oraz że art. 70 ust. 4 Konstytucji RP dotyczy indywidualnej pomocy dla uczniów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania dotacji oświatowej dla szkół niepublicznych, gdzie kwota dotacji jest bardzo niska. Interpretacja przepisów Konstytucji RP i ustaw dotyczących finansowania oświaty.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu finansowania edukacji niepublicznej i interpretacji przepisów konstytucyjnych w tym zakresie, co może być interesujące dla prawników i organów prowadzących szkoły.

Czy 3 złote miesięcznie na ucznia to wystarczająca dotacja? NSA rozstrzyga spór o finansowanie szkół niepublicznych.

Dane finansowe

WPS: 2,97 PLN

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 405/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Jacek Boratyn
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Sygn. powiązane
III SA/Gl 570/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-10-25
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. N. i B. "[...]" Sp. z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 października 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 570/23 w sprawie ze skargi C. N. i B. "[...]" Sp. z o.o. w L. na czynność Prezydenta Miasta Chorzów w przedmiocie ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od C. N. i B. "[...]" Sp. z o.o. w L. na rzecz Prezydenta Miasta Chorzów 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 25 października 2023 r., III SA/Gl 570/23 oddalił skargę C. N. i B. "Z." Sp. z o.o. w L. na czynność Prezydenta Miasta Chorzów w przedmiocie ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej.
C. N. i B. "Z." Sp. z o.o. w L. (dalej: "skarżący kasacyjnie", "Spółka") wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości oraz rozpoznania skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny i stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności. Ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach. W każdym przypadku wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie oraz zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania, tj. art. 150 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a"), art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z 134 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie przez Sąd sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego w sprawie i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że:
a) ustalenie kwoty dotacji oświatowej na poziomie niecałych 3 złotych miesięcznie na słuchacza nie stanowi pozornego finansowania działalności oświatowej szkół, gdyż organ jest zobowiązany jedynie do częściowego finansowania działalności szkoły, w sytuacji gdy kwota ta nie pozwala na pokrycie w zasadzie żadnych wydatków związanych z procesem kształcenia słuchacza, zatem nie może zostać uznana, za jakiekolwiek finansowanie działalności szkoły;
b) działalność skarżącej jest działalnością komercyjną, a zatem skarżąca winna liczyć się z ryzykiem niepowodzenia finansowego, w sytuacji gdy zgodnie z art. 170 § 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U.2021.1082, dalej: "p.o.") prowadzenie szkół nie jest działalnością gospodarczą, a Skarżąca prowadząc je realizuje zadanie publiczne, co Sąd całkowicie pominął przy rozpoznawaniu skargi;
c) ustalony przez ustawodawcę system premiuje szkoły, które osiągają wysoką zdawalność egzaminów, z całkowitym pominięciem faktu, że ustawodawca w żaden sposób nie zagwarantował, że taki system dotowania szkół zostanie utrzymany przez najbliższe lata, a w konsekwencji istnieje uzasadnione ryzyko, że system ten zostanie zmieniony, a tzw. "dotacja za efekt" ulegnie pomniejszeniu, co w konsekwencji skutkowało oddaleniem skargi.
2. przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 26 § 2 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U.2022.2082, dalej: "u.f.z.o.") w zw. z art. 1 ust. 1, 3, 4, 9, 10, 11, 14 , art. 10, art. 11 "art. Ⅰ" art. 170 § 1 p.o., w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 22 grudnia 2022 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023 w zw. z załącznikiem do tego rozporządzenia, poprzez błędne przyjęcie, że prawidłowe było ustalenie miesięcznej stawki dotacji na 1 słuchacza w kwocie niecałych 3 złotych, mimo że taka wysokość dotacji oświatowej stanowi jedynie iluzoryczne wypełnienie obowiązku finansowania działalności oświatowej szkoły, która nie może prowadzić działalności gospodarczej, a w konsekwencji pozyskiwać środków na kredytowanie działalności szkoły;
b) art. 70 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polski z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U.1997.78.483, dalej: "Konstytucja RP"), poprzez uznanie, że ustalenie stawki dotacji w kwocie, która nie pozwala na prowadzenie kształcenia nie stanowi naruszenia prawa obywateli do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia, w sytuacji gdy takie ustalenie stawki dotacji nie pozwala na prowadzenie działalności oświatowej, a w konsekwencji ogranicza dostęp obywateli do wykształcenia;
c) art. 2, art. 7 w zw. z art. 70 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że ustalenie na mocy § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 22 grudnia 2022 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023 w zw. z załącznikiem, do tego rozporządzenia stawki dotacji w kwocie, na poziomie poniżej 3 złotych stanowi dopuszczalną formę realizacji ustawowych obowiązków finansowania zadań oświatowych, w sytuacji gdy dotacja w takiej kwocie nie pozwala na pokrycie jakichkolwiek wydatków szkoły, a w konsekwencji uniemożliwia jej funkcjonowanie;
d) art. 178 § 1 Konstytucji RP, poprzez niezbadanie konstytucyjności przepisów rozporządzenia, podczas gdy Sądy podległe są Konstytucji, zatem winny weryfikować z urzędu konstytucyjność badanych przepisów.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Prezydent Miasta Chorzów w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, rozpoznanie sprawy bez rozprawy oraz zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, gdyż skarżąca kasacyjnie i organ zrzekli się przeprowadzenia rozprawy.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Według art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Za podstawę wyroku z 25 października 2023 r., III SA/Gl 570/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął ustalenia faktyczne dokonane przez Prezydenta Miasta Chorzów. C. N. i B. "Z." Sp. z o.o. w L. jest organem prowadzącym Liceum tj. szkołę niepubliczną, dla której wypłacana jest dotacja oświatowa, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o., zgodnie z którym niepubliczne szkoły, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, otrzymują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, z których uczeń nie został zwolniony, na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty, dotację z budżetu jednostki samorządu terytorialnego będącej dla tych szkół organem rejestrującym, w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego. Warunki i sposób przekazania dotacji wynika z regulacji zawartych w art. 33 i 34 u.f.z.o. Algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na 2023 r. określony został w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z 22 grudnia 2022 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2820; dalej: "rozporządzenie MEN").
Prezydent Miasta Chorzów 26 maja 2023 r. przekazał na rachunek bankowy skarżącej dotację oświatową za maj 2023.
Na tej podstawie spółka ustaliła, że stawka na słuchacza Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych "Z" w Chorzowie w 2023 r. w wyniku aktualizacji kwoty dotacji wynosi 2,97 złotych. Skarżąca podniosła, że w 2022 r. miesięczna dotacja na 1 słuchacza wynosiła około 60 złotych miesięcznie.
Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); - naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. i oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku odwoławczym przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Ze względu na zakres i konstrukcję zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 p.p.s.a. i art. 176 p.p.s.a.
Według art. 176 pkt 2) p.p.s.a, skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, ich niespełnienie skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez kasatora, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach powołanej podstawy. Uzasadnienie szczątkowe, błędne lub nie na temat podlega ocenie przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku prawidłowego formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia tych wymogów.
Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych podniesionych przez Spółkę należy stwierdzić, że nie zasługiwał na uwzględnienie opisany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 150 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej zarzucając Sądowi I instancji dokonanie oceny materiału dowodowego "sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego" kwestionuje w istocie słuszność obowiązującego systemu dotowania jednostek oświaty niepublicznej (lit. a i c w ramach tego zarzutu). Jednocześnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do naruszenia wskazanych przepisów p.p.s.a. poprzez skonkretyzowanie, na czym owe naruszenia miałyby polegać. Taki stan rzeczy uniemożliwia dokonanie merytorycznej oceny wadliwie sformułowanego zarzutu.
Podkreślić należy, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów postępowania (vide: wyrok NSA z 9 listopada 2022 r., I OSK 109/22). Z kolei naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2) p.p.s.a. jedynie wówczas, jeżeli polega ono na: oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy; pominięciu istotnej części tych akt; oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (vide: K. Radzikowski, Orzekanie przez sąd administracyjny na podstawie akt sprawy, ZNSA 2009, nr 2, s. 56 - 60; wyrok NSA z 11 maja 2021 r., III OSK 3627/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Żadna z powyższych okoliczności nie jest przywoływana w skardze kasacyjnej na uzasadnienie postawionego zarzutu. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Nie służy on również zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy (vide: wyrok NSA z 29 czerwca 2021 r., II GSK 1158/18).
W ramach zarzutu (1 lit. b) Spółka wskazuje także, że wbrew ustaleniu Sądu I instancji, działalność skarżącej nie jest działalnością komercyjną (gospodarczą), gdyż zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe prowadzenie szkół nie jest działalnością gospodarczą, a skarżąca prowadząc je realizuje zadanie publiczne. Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że również w tym zakresie uzasadnienie skargi kasacyjnej nie spełnia warunków, o których była mowa na wstępie niniejszych rozważań a zatem zarzut ten nie może być merytorycznie rozpatrzony.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty określone w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej (wskazane jako zarzuty naruszenia prawa materialnego).
W odniesieniu do pierwszego z zarzutów – w ramach którego powiązano art. 26 § 2 (powinno być: ust. 2) u.f.z.o. z art. 33 ust. 1 tej ustawy oraz w zw. z art. 1 ust. 1, 3, 4, 9, 10, 11, 14, art. 10, art. 11 i art. 170 § 1 (powinno być: ust. 1) u.p.o. oraz w zw. z § 3 rozporządzenia MEN i wyartykułowano, że błędne było przyjęcie prawidłowości ustalenia miesięcznej stawki dotacji z uwagi na "jedynie iluzoryczne wypełnienie obowiązku finansowania działalności oświatowej szkoły, która nie może prowadzić działalności gospodarczej" – Naczelny Sąd Administracyjny pierwszoplanowo wskazuje na istotną jego wadę konstrukcyjną oraz braki wymaganego uzasadnienia w jego zakresie. Mianowicie art. 33 ust. 1 u.f.z.o. składa się z kilku jednostek redakcyjnych, a ponadto dotyczy przekazywania ustalonej już kwoty dotacji (a nie zasad ustalania wysokości należnej dotacji). W uzasadnieniu zaś nie nawiązano w żaden sposób do ewentualnego naruszenia prawa przez WSA w zakresie tej regulacji. Z kolei w odniesieniu do wymienionych przepisów u.p.o. w uzasadnieniu, za wyjątkiem przywołania art. 170 ust. 1, brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia ich naruszenia. Analogiczna uwaga dotyczy powołanego przepisu § 3 rozporządzenia MEN. Należy także zauważyć, że przedmiotowy zarzut nie odnosi się w istocie do błędnego zastosowania regulacji, na podstawie których ustalono wysokość dotacji, ale do kwestionowania ich słuszności z uwagi na uwarunkowania prowadzenia działalności oświatowej przez podmiot niepubliczny. Mając te względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł dokonać merytorycznej oceny zarzutu.
Pozostałe zarzuty naruszenia prawa materialnego oparto na przepisach Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Konstytucja RP"). Okazały się one nieusprawiedliwione. Nietrafny jest zarzut niezbadania konstytucyjności przepisów rozporządzenia MEN (zarzut z pkt 2 lit. d). Pomijając fakt, że jego sformułowanie zdaje się świadczyć o jego procesowej naturze, wskazać należy, że orzekając w sprawie sędzia nie jest związany przepisami rozporządzenia, co wynika z treści art. 178 ust. 1 Konstytucji. Przedmiotowe rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji zamieszczonej w art. 28 ust. 6 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Sąd zaś badający sprawę dokonał oceny obowiązujących w jej przedmiocie regulacji z punktu widzenia unormowań konstytucyjnych.
Niezasadny jest zarzut wyartykułowany w pkt 2 lit. b petitum skargi kasacyjnej. Wskazany w nim przepis art. 70 ust. 4 Konstytucji RP nie odnosi się bowiem do kwestii dofinansowania podmiotów prowadzących niepubliczne jednostki oświatowe. Zgodnie z przywołaną regulacją, władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa. Zasada pomocy dla uczniów i studentów jest korelatem zasady powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. Jednak owa określona ustawą pomoc – co wyraźnie wynika z omawianego przepisu – ma mieć charakter indywidualny, adresowana jest więc bezpośrednio do osób pobierających naukę, a nie do instytucji naukę tę świadczących/organów prowadzących szkoły (zob. L. Garlicki, M. Zubik (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2016, teza 15 do art. 70 i przywołane tam orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego).
Nieusprawiedliwiony okazał się także zarzut zawarty w pkt 2 lit. c petitum skargi kasacyjnej.
Artykuł 70 Konstytucji RP wprowadza zasadę trójszczeblowości oraz dwusektorowości szkolnictwa. Ta ostatnia wymaga "– by obok systemu szkolnictwa publicznego istniała możliwość tworzenia i rozwijania systemu szkolnictwa niepublicznego. Istnienie dwusektorowego szkolnictwa jest warunkiem sine qua non realizacji dwóch praw wskazanych w art. 70 ust. 3, a mianowicie prawa rodziców do wyboru dla swojego dziecka szkoły innej niż publiczna oraz prawa obywateli i instytucji do zakładania i prowadzenia szkół niepublicznych, częściowo finansowanych przez państwo." (M. Florczak-Wątor w: P. Tuleja (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, WKP 2023, Lex, teza 6 do art. 70). Należy uwzględnić, że Konstytucja RP formułuje zasadę bezpłatności nauki jedynie w szkołach publicznych. Natomiast art. 70 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP, stanowiący, że warunki zakładania i działalności szkół niepublicznych oraz udziału władz publicznych w ich finansowaniu, a także zasady nadzoru pedagogicznego nad szkołami i zakładami wychowawczymi, określa ustawa - należy wykładać ściśle. Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 10 grudnia 2013 r., K 16/13 (OTK-A 2013/9/135) "zakres analizowanej wyłączności ustawowej jest określony w sposób bardzo wąski - regulacji ustawowej wymagają tylko "warunki udziału państwa w finansowaniu szkół niepublicznych". Podkreślił przy tym, że "możliwe jest zróżnicowanie stopnia zaangażowania państwa w zależności od przyjętych założeń polityki edukacyjnej (np. preferencyjne traktowanie niektórych szkół ze względu np. na profil, jakość świadczonych usług lub przejrzystość i prawidłowość gospodarowania środkami publicznymi). Mając to na względzie, nie narusza art. 70 ust. 3 Konstytucji RP ustalenie dotacji dla szkoły niepublicznej w kwocie zgodnej z przepisami u.f.z.o." Na władzy publicznej nie ciąży bowiem – jak już wcześniej wskazano – obowiązek finansowania działalności szkół niepublicznych w takim samym lub zbliżonym zakresie jak w odniesieniu do szkół publicznych. W świetle analizowanej dyspozycji ustawy zasadniczej należy także rozumieć konstytucyjną zasadę dwusektorowości systemu szkolnictwa i wolności tworzenia oraz wyboru szkoły (art. 70 ust. 3 zdanie pierwsze Konstytucji RP). Oznacza ona zakaz ograniczania prawa do zakładania szkół niepublicznych i pobierania w nich nauki. Nie istnieje jednak obowiązek konstytucyjny finansowania szkół niepublicznych (tak w wyżej przywołanym wyroku TK).
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) i art. 205 § 2 w zw. § 14 ust. 1 pkt. 1) lit. c) oraz § 14 ust. 1 pkt. 2) lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI