I GSK 403/25Oddalenie skargi kasacyjnej koszty egzekucyjne 20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu od wyroku WSA we Wrocławiu, który uchylił postanowienie DIAS utrzymujące w mocy odmowę rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych. Sprawa dotyczyła wniosku A. A. o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych w kwocie 2705,44 zł, wynikających z 28 tytułów wykonawczych dotyczących należności składkowych zmarłego męża. Skarżąca, emerytka w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, zaproponowała spłatę w 42 ratach po 100 zł. Organ egzekucyjny oraz DIAS odmówili rozłożenia na raty, uznając brak wystarczających względów społecznych i gospodarczych. WSA uchylił postanowienie, wskazując, że organy nie uwzględniły w pełni okoliczności powstania kosztów (wielokrotne tytuły wykonawcze generujące dodatkowe koszty) oraz nie dokonały gruntownej analizy przesłanki ważnego interesu zobowiązanego z art. 64f § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że pojęcia względów społecznych i gospodarczych są niedookreślone i wymagają starannego wyważenia interesu publicznego oraz słusznego interesu strony, w tym oceny rzetelności działań administracji. NSA uznał, że nadmierne obciążenie kosztami wynikające z multiplikacji tytułów wykonawczych musi być brane pod uwagę. Sąd odrzucił argumentację organu, że rozłożenie na raty jest uzależnione od spłaty należności głównej lub zawarcia układu ratalnego, wskazując na autonomiczny charakter postępowania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. NSA stwierdził, że mimo trudnej sytuacji finansowej skarżącej, jej deklaracja spłaty rat po 100 zł miesięcznie powinna zostać rozważona, a jej dramatyczna kondycja finansowa powinna być oceniana przez pryzmat przesłanek z art. 64f § 1 u.p.e.a., a nie jako podstawa do odmowy. Sąd uznał, że WSA prawidłowo zakwestionował zbyt wąską interpretację przesłanek ustawowych przez organ.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 64f § 1 u.p.e.a. w kontekście oceny ważnego interesu zobowiązanego, uwzględniania okoliczności powstania kosztów egzekucyjnych (wielokrotne tytuły wykonawcze) oraz oceny rzetelności działań administracji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych, a nie należności głównej. Wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ egzekucyjny, rozpatrując wniosek o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych, musi wziąć pod uwagę okoliczności powstania tych kosztów, w tym sposób ich naliczenia (np. poprzez wystawienie wielu tytułów wykonawczych)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ egzekucyjny, rozpatrując wniosek o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64f § 1 u.p.e.a., musi wziąć pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, w tym specyficzne okoliczności powstania zobowiązania, takie jak multiplikacja tytułów wykonawczych, które mogły doprowadzić do nadmiernego obciążenia strony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pojęcia względów społecznych i gospodarczych są niedookreślone i wymagają starannego wyważenia interesu publicznego oraz słusznego interesu strony. W ramach tych przesłanek mieści się również ocena rzetelności działań administracji. Nadmierne obciążenie kosztami wynikające z technicznego rozbicia jednej zaległości na kilkadziesiąt tytułów wykonawczych musi być brane pod uwagę przy ocenie wniosku o ulgę.
Czy rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych jest uzależnione od uprzedniej spłaty należności głównej lub zawarcia układu ratalnego w tym zakresie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis art. 64f § 1 u.p.e.a. nie wprowadza takiego warunku, a autonomiczny charakter postępowania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych wymaga odrębnej analizy zdolności płatniczej zobowiązanej w relacji do wysokości tych konkretnych kosztów.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 64f § 1 u.p.e.a. nie zawiera wymogu uprzedniej spłaty należności głównej ani zawarcia układu ratalnego. Postępowanie dotyczące kosztów egzekucyjnych ma charakter autonomiczny i wymaga odrębnej oceny sytuacji finansowej zobowiązanego w kontekście tych kosztów.
Czy organ egzekucyjny prawidłowo ocenił sytuację materialną strony, odmawiając rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych, mimo deklaracji spłaty w ratach po 100 zł miesięcznie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ egzekucyjny dokonał zbyt wąskiej interpretacji przesłanek ustawowych i nie rozważył w sposób należyty całokształtu okoliczności sprawy, w tym deklaracji strony o chęci spłaty, mimo jej trudnej sytuacji materialnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo szczegółowego wyliczenia trudnej sytuacji materialnej skarżącej, organ wyprowadził z tych faktów błędne wnioski. Skoro skarżąca deklaruje chęć spłaty kosztów w ratach po 100 zł miesięcznie, obowiązkiem organu było to rozważyć, a nie odrzucać wniosek. Argumentacja organu oparta na doświadczeniu życiowym i niepewności co do wykonania układu nie może stanowić podstawy do odmowy bez pogłębionej analizy.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (15)
Główne
u.p.e.a. art. 64f § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis ten pozwala organowi egzekucyjnemu, ze względu na ważny interes zobowiązanego, rozłożyć na raty zapłatę przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych. Ustalenie istnienia tej przesłanki nie jest równoznaczne z przyznaniem ulgi, ale obliguje organ do jej oceny.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 ust. 1 lit. a) i c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego postanowienia przez WSA.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy wpływu naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy związania organu wykładnią prawa wyrażoną w orzeczeniu sądu.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstawy orzekania przez sąd.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada budowania zaufania do organów administracji publicznej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że organ nie dokonał w pełni oceny przesłanki ważnego interesu zobowiązanego (art. 64f § 1 u.p.e.a.) • Naruszenie przepisów postępowania przez organ, w tym brak gruntownej analizy materiału dowodowego i zasad swobodnej oceny dowodów. • Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 64f § 1 u.p.e.a., w szczególności poprzez zbyt wąskie rozumienie względów społecznych i gospodarczych.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. dotyczące wadliwości uzasadnienia wyroku WSA. • Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym błędna wykładnia art. 64f § 1 u.p.e.a. w zakresie uwzględniania okoliczności powstania zobowiązania i braku uzależnienia ulgi od spłaty należności głównej.
Godne uwagi sformułowania
organ powinien ustalić, czy przesłanka ta została spełniona i w dalszej kolejności, biorąc pod uwagę całość okoliczności sprawy – dotyczących zarówno sytuacji materialnej strony, jak i okoliczności powstania zobowiązania - ocenić, czy skarżącej należy udzielić ulgi. • pojęcia względów społecznych oraz gospodarczych należą do kategorii pojęć niedookreślonych, co nakłada na organ obowiązek szczególnie starannego wyważenia interesu publicznego i słusznego interesu strony. • Słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, że w ramach tych przesłanek mieści się również ocena rzetelności działań administracji. • Jeżeli do nadmiernego obciążenia strony kosztami egzekucyjnymi doszło wskutek technicznego rozbicia jednej zaległości na kilkadziesiąt tytułów wykonawczych, to okoliczność ta musi być brana pod uwagę przy ocenie wniosku o ulgę. • Systemowa wykładnia prawa, uwzględniająca zasadę budowania zaufania do organów (art. 8 k.p.a.), nakazuje przyjąć, że 'względy społeczne' to także ochrona jednostki przed skutkami nadmiernego fiskalizmu wynikającego ze sposobu procedowania organu egzekucyjnego. • Za chybione należy uznać przekonanie organu, jakoby dopuszczalność przyznania ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych była uzależniona od uprzedniej spłaty należności głównej lub zawarcia układu ratalnego w tym zakresie. […]
Skład orzekający
Michał Kowalski
przewodniczący sprawozdawca
Anna Apollo
sędzia
Tomasz Smoleń
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 64f § 1 u.p.e.a. w kontekście oceny ważnego interesu zobowiązanego, uwzględniania okoliczności powstania kosztów egzekucyjnych (wielokrotne tytuły wykonawcze) oraz oceny rzetelności działań administracji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji rozłożenia na raty kosztów egzekucyjnych, a nie należności głównej. Wymaga indywidualnej oceny każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest uwzględnianie przez organy administracji nie tylko formalnych przesłanek, ale także kontekstu powstania zobowiązania i faktycznej sytuacji strony, zwłaszcza w przypadku osób starszych i schorowanych.
“Czy organy mogą ignorować ludzki wymiar długu? NSA stawia granice w egzekucji kosztów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.