I GSK 394/26

I GSK 394/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-03-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
V SA/Wa 3345/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-12-23
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3 § 2 pkt 4, art. 58 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej O. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 grudnia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 3345/25 w sprawie ze skargi O. w P. na pismo Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego z dnia 8 września 2025 r. znak BPH.MMS.401.10.1.2025.BD w przedmiocie wezwania do zmiany wniosku złożonego w konkursie w ramach Rządowego Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 23 grudnia 2025 r. sygn. akt VSA/Wa 3345/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany: WSA lub sądem I instancji), po rozpoznaniu skargi O. w P. (dalej zwanej: skarżącą) na pismo Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (dalej zwanego: organem lub Dyrektorem) z 8 września 2025 r. znak BPH.MMS.401.10.1.2025.BD w przedmiocie wezwania do zmiany wniosku złożonego w konkursie w ramach Rządowego Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych, w pkt. 1. odrzucił skargę, w pkt. 2.postanowił wypłacić skarżącej 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.
Postanowienie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy:
Skarżąca złożyła ofertę na realizację zadania publicznego w konkursie ogłoszonym przez organ w ramach Rządowego Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych "Moc Małych Społeczności" Priorytet 1: Odporne, zintegrowane społeczności lokalne.
W dniu 30 lipca 2025 r. Dyrektor ogłosił wyniki konkursu – oferta skarżącej znalazła się na Liście ofert kwalifikujących się do przyznania dotacji. Następnie zaskarżonym dwoma pismami z 31 lipca 2025 r. Dyrektor poinformował stronę, że jej wniosek został zakwalifikowany do dofinansowania i równocześnie poinformował, że wniosek jest w 75% i 82% - 90% tożsamy z 45 innymi wnioskami złożonymi przez różnych wnioskodawców. Organ wezwał do przedstawienia wyjaśnień, z czego wynika taka duża zbieżność treści wniosku skarżącej z pozostałymi wnioskami wskazując równocześnie na przesłanki do odstąpienia od podpisania umowy.
Wiadomością e-mail z 1 sierpnia 2025 r. O. poinformowała, że zbieżność wniosków jest wynikiem zaplanowanej, legalnej i świadomej współpracy pomiędzy wieloma organizacjami pozarządowymi z całej Polski. Wszystkie organizacje wniosły istotny wkład merytoryczny w powstanie treści wniosku, co zostało potwierdzone poprzez podpisanie indywidualnych oświadczeń o współautorstwie z 27 maja 2025 r. Każda z organizacji jest więc współautorem powstałego wniosku. Do maila załączono oświadczenia o współautorstwie wniosku
Pismem z 8 sierpnia 2025 r. Dyrektor poinformował skarżącą, że podjął decyzję o odstąpieniu od podpisania umowy na realizację zadania przedstawionego w ofercie.
Wiadomością e-mail z 11 sierpnia 2025 r. skarżąca poinformowała Dyrektora, że decyzja o odstąpieniu od podpisania umowy o dofinansowanie jest niedopuszczalna gdyż nie spełnia przesłanek wskazanych w Regulaminie i przedstawiła uzasadnienie swojego stanowiska w sprawie. Pismem z 14 sierpnia 2025 r. Dyrektor poinformował stronę, że podtrzymuje swoją decyzję o odstąpieniu od podpisania umowy oraz uzasadnił swoje stanowisko. W odpowiedzi na pismo z 14 sierpnia 2025 r. profesjonalny pełnomocnik, działający w imieniu organizacji będących współautorami oferty skarżącej, pismami z 20 i 22 sierpnia 2025 r. wezwał organ do zawarcia umów o dofinansowanie. Dwoma pismami z 28 sierpnia 2025 r. Dyrektor poinformował pełnomocnika skarżącej, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko o nieprawidłowych działaniach po stronie oferentów, po czym obszernie uzasadnił swoją decyzję i wyjaśnił zasady konkursowe.
Następnie zaskarżonym pismem z 8 września 2025 r. Dyrektor poinformował skarżącą, że jej oferta jest powieleniem treści oferty złożonej przez 45 innych organizacji, których wykaz przedstawia w załączniku. W piśmie wskazał, że zgodnie z Regulaminem złożenie takiej oferty jest możliwe wyłącznie w ramach oferty wspólnej, określonej w pkt 1.6 Regulaminu. W przypadku oferty wspólnej, składające ją podmioty mają obowiązek zawrzeć umowę o wspólną realizację projektu/zadania. Działając na podstawie pkt III.1 Regulaminu Dyrektor wezwał skarżącą do uzupełnienia oferty, w terminie 7 dni, o dokumentację właściwą dla oferty wspólnej, w tym przede wszystkim określenie sposobu reprezentacji 46 organizacji wobec organu. Pismem z 15 września 2025 r. profesjonalny pełnomocnik, działający w imieniu organizacji będących współautorami oferty skarżącej, ponownie wezwał organ do zawarcia umów o dofinansowanie. Pełnomocnik wyraził również swoją opinię o treści pisma organu z 8 września 2025 r. i ponownie przedstawił stanowisko organizacji, m.in. w kwestii dopuszczalności współautorstwa oferty.
W dniu 17 września 2025 r. Dyrektor sporządził notatkę w sprawie powtórzenia czynności badania i oceny formalnej 46 wniosków złożonych w ramach Rządowego Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych "Moc Małych Społeczności – Edycja 2025 i zarekomendował odrzucenie wniosków oraz uznanie złożonych odwołań za niezasadne. Wiadomością e-mail z 18 września 2025 r. Dyrektor poinformował skarżącą, że zakończono proces powtórnej oceny formalnej 46 wniosków, których treść była powieleniem ofert złożonych przez tych wnioskodawców. Ocena została przeprowadzona zgodnie z postanowieniami Regulaminu, który jasno wskazuje, że: 1. Oferta nie może być plagiatem - autorem oferty musi być podmiot, który ją składa; 2. Organizacja może złożyć tylko jedną ofertę w ramach jednego priorytetu; 3. Ofertę wspólną mogą złożyć co najmniej dwa uprawnione podmioty, przy czym wymagane jest wskazanie sposobu reprezentacji, określenie podziału działań między podmiotami oraz zawarcie umowy o wspólnej realizacji projektu, zawierającej m.in. dane oferentów, zakres współpracy, sposób zarządzania projektem i zasady sprawozdawczości. Wnioski, które nie spełniły powyższych wymogów, zostały uznane za niezgodne z Regulaminem i ocenione negatywnie na etapie formalnym. W istocie doszło do złożenia oferty wspólnej przez podmioty niewystępujące wspólnie. Komunikat o zakończeniu procesu powtórnej oceny formalnej 46 wniosków wraz z ww. wyjaśnieniem został zamieszczony także na stronie internetowej organu.
Skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo Dyrektora z 8 września 2025 r. Natomiast w udzielonej przez organ odpowiedzi na skargę wniesiono o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 23 grudnia 2025 r. odrzucił skargę.
Sąd I instancji uznał, że niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wyjaśnił, że zaskarżone pismo z 8 września 2025 r. nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Działania o charakterze władczym podejmowane przez organy administracji rozstrzygają o tym, czy konkretnemu podmiotowi przysługują określone uprawnienia wynikające z przepisu prawa albo czy ciążą na nim z mocy prawa określone obowiązki. W zaskarżonym piśmie Dyrektor nie stwierdził/odmówił stwierdzenia, ani nie przyznał/odmówił przyznania uprawnień skarżącej, jak również nie stwierdził/ odmówił stwierdzenia jej obowiązków wynikających z przepisu prawa, ani nie skonkretyzował żadnej normy prawnej. Pismo to jest kolejnym pismem w sprawie (konkretnie piątym), w którym organ przedstawia swoje stanowisko w zakresie dopuszczalności współautorstwa ofert złożonych przez różne podmioty w tym samym konkursie i wyjaśnia zasady konkursowe oraz treść Regulaminu. Jedyną nowością jest propozycja rozwiązania problemu, która nie stanowi władczego rozstrzygnięcia, jak tego wymaga art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".
Następnie skarżąca wniosła skargę kasacyjną, w której zaskarżyła w całości postanowienie WSA w Warszawie z 23 grudnia 2025 r. oraz wniosła o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; dalej zwanej: p.p.s.a.) zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła, że zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. przez jego błędne niezastosowanie przejawiającą się błędnym uznaniem sądu, że zaskarżone skargą do WSA pismo Dyrektora z 8 września 2025 r. nie stanowi "innego niż określone w pkt. 1 – 3 tego paragrafu aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków strony wynikających z przepisów prawa" i tym samym niezasadnym uznaniem przez sąd, że sprawa nie podlega kontroli sądu administracyjnego, gdyż pismo Dyrektora z 8 września 2025 r. nie stanowiło aktu lub czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podczas gdy pismem tym organ administracyjny definitywnie przesądził, że skarżąca utraciła możliwość zawarcia umowy o dofinansowanie: tym samym pismo organu z 8 września 2025 r. bezpośrednio dotyczyło uprawnienia do ubiegania się o środki publiczne na zasadach konkursowych, tym samym zaskarżone pismo spełnia wszystkie cechy aktu z zakresu administracji publicznej, o który mowa w zarzucanym przepisie, a w niniejszej sprawie występuje kognicja sądu administracyjnego i skarga do WSA w Warszawie była dopuszczalna;
b) art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez jego błędne zastosowanie, polegające na zaniechaniu merytorycznego rozpoznania sprawy i tym samym niezasadnym odrzuceniu skargi, będące konsekwencją nieprawidłowego przyjęcia przez sąd, że pismo Dyrektora z 8 września 2025 r. nie stanowi aktu z zakresu administracji publicznej, który kształtował sytuację prawną skarżącej (odebrał jej prawo do zawarcia umowy o dofinansowanie, a więc pismo dotyczyło uprawnień skarżącej wynikających z przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie) i w konsekwencji podlegał kontroli sądowej, podczas gdy pismo z 8 września 2025 r. stanowiło rozstrzygnięcie merytoryczne organu, adresowane do skarżącej, które definitywnie zakończyło sprawę skarżącej przez odmowę zawarcia umowy o dofinansowanie – stanowiło ono zatem finalny akt władczy w procedurze konkursowej, tym samym skarga była dopuszczalna, a WSA w Warszawie powinien przyjąć ją do rozstrzygnięcia merytorycznego;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. przez jego niewłaściwe niezastosowanie przejawiające się brakiem wydania przez sąd orzeczenia uchylającego zaskarżony akt organu, tym samym niezasadne odrzucenie skargi i zaniechanie jej merytorycznego rozpoznania, pomimo że w sprawie wystąpiły istotne naruszenia przepisów postępowania przez organ, które miały wpływ na wynik sprawy, w konsekwencji czego uniemożliwiona została skuteczna kontrola prawidłowości działania organu administracji, podczas gdy sąd powinien przyjąć skargę do rozpoznania i wydać wyrok uchylający zaskarżony akt Dyrektora, bowiem przedmiotowa sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego, a zaskarżone skargą administracyjną pismo Dyrektora wypełnia cechy aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Pp.p.s.a., jako że odbiera skarżącej uprawnienie do zawarcia umowy o dofinansowanie na podstawie przepisów ustawy.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej odrzucenie a jedynie ewentualnie w braku podzielenia przez Naczelny Sąd Administracyjny argumentacji przemawiającej za odrzuceniem skargi kasacyjnej, o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie.
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 – 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd I instancji prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie zaskarżone pismo Dyrektora z 8 września 2025 r. znak BPH.MMS.401.10.1.2025.BD nie podlega kognicji sądu administracyjnego.
Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, należy podzielić stanowisko sądu I instancji, że zaskarżone w tej sprawie pismo w przedmiocie wezwania do zmiany wniosku złożonego w konkursie nie należy do kategorii aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Pismo to nie posiada cech rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej ani w znaczeniu procesowym, ani materialnym. Pod pojęciem "sprawa administracyjna" rozumie się bowiem sprawę powstałą wskutek żądania udzielenia jednostce uprawienia albo wszczęcia z urzędu postępowania bezpośrednio w celu ograniczenia, cofnięcia uprawnienia administracyjnego lub nałożenia, zwolnienia, ograniczenia lub rozszerzenia obowiązku administracyjnego bądź potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku, które wynikają z mocy samego prawa. Natomiast rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej jest takie działanie organu administracji publicznej, które podejmowane jest bezpośrednio w celu wywołania skutku prawnego i wywołujące ten skutek przez bezpośrednie władcze ukształtowanie sytuacji prawnej jednostki bądź prawem wymagane potwierdzenie uprawnień lub obowiązków. Chociaż ze względu na użyte w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kryteria, trudno dokładnie scharakteryzować wymienioną w nim kategorię działań administracji publicznej, to z całą pewnością można jednak powiedzieć, że są to akty lub czynności, które: a) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a.; b) są podejmowane w sprawach indywidualnych; c) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych; d) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji, a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność.
W uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07 stwierdzono, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. W przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie chodzi o prawo do załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego, lecz o zindywidualizowane w przepisie prawa w odniesieniu do konkretnego podmiotu uprawnienie albo obowiązek, które może on wykonywać samodzielnie, korzystając w tym zakresie z ochrony prawnej. Źródłem tego uprawnienia są zatem przepisy prawa materialnego, a nie procesowego. Wymaga bowiem wyjaśnienia – i zarazem przypomnienia – że z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. konstytuującego elementy pojęcia aktu lub czynności, o których w nim mowa wynika – jak podkreśla się w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie (por. np. J.P. Tarno, W. Chróścielewski, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 375; R. Stankiewicz, Inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej jako przedmiot kontroli sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), "Przegląd Prawa Publicznego" 2010, nr 11, s. 41; postanowienia NSA z: 28 listopada 2005 r. sygn. akt I OSK 1756/06 oraz 30 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 1784/06; pełna treść tych orzeczeń oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) – że akty i czynności te: nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, gdyż te są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.; są podejmowane w sprawach indywidualnych, albowiem akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.; muszą mieć charakter publicznoprawny; dotyczą (bezpośrednio lub pośrednio) uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co odnosi się zarówno do działań pozytywnych dla ich adresata, jak i działań negatywnych wyrażających się – co trzeba podkreślić – w odmowie wydania aktu, czy podjęcia innej czynności (por. również B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2006, nr 2, s. 18-19, a także np. postanowienie NSA z 12 marca 1998 r. sygn. II SA 1247/97, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 1999, z. 2, poz. 25).
Uwzględniając znaczenie konsekwencji wynikających z cech konstytuujących akty lub czynności, o których jest mowa w art. 3 § pkt 4 p.p.s.a., nie sposób jest więc twierdzić, że zaskarżone pismo cechy te posiada, a co za tym idzie, że odpowiada wskazanej formule działania, która wymaga istnienia stosunku administracyjnego (wynikającego z niego uprawnienia lub obowiązku), którego źródłem jest wykonywana przez organ administracji norma prawna, stosunek ten kreujący. Pismo wzywające do zmiany wniosku złożonego w konkursie – stanowi bowiem jedynie informację o brakach zawartych w złożonym wniosku, nie jest ukierunkowane na wywołanie bezpośrednich skutków prawnych wobec podmiotu, którego dotyczy i samo w sobie nie kreuje nowej sytuacji prawnej, a także nie kształtuje praw i obowiązków opiniowanego podmiotu, o czym mowa dalej.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że Regulaminem konkursu Rządowego Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych "Moc Małych Społeczności" Edycja 2025 jasno precyzuje poszczególne etapy prowadzonego konkursu oraz prawa i obowiązki zarówno organu go prowadzącego jak i oferentów. Regulamin Konkursu, Część A. III. 1. Ocena formalna precyzuje bowiem w pkt b, że jeżeli oferta nie spełnia kryteriów formalnych określonych w regulaminie, NIW wzywa Oferenta do uzupełnienia oferty w terminie 7 dni od wezwania. W przypadku nieuzupełnienia oferty w terminie, uznaje się ją jako niespełniającą kryteria formalne. Zaskarżone pismo organu z 8 września 2025 r. było realizacją tego zapisu regulaminu, stanowiło wyłącznie pismo w toku oceny formalnej oferty dokonywanej w trakcie procedury konkursowej. Pismem tym organ wyjaśnił jakie braki stwierdził w ofercie złożonej przez skarżącą w ramach powtarzanej czynności badania i oceny ofert, jak i wyjaśnił z czego wywodzi istnienie takich braków. Następnie, zgodnie z przywołaną wyżej procedurą regulaminową, wezwał skarżącą do uzupełnienia oferty w regulaminowym terminie 7 dni. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się ze stanowiskiem sądu I instancji, który wskazał, że tego typu pisma, wzywającego do uzupełnienia braków formalnych nie można uznać za akt dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w sposób prawnie wiążący i wpływający na sytuację prawną skarżącej przez wywołanie określonego skutku prawnego, który mógłby podlegać zaskarżeniu w procedurze sądowoadministracyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, od należytego/nienależytego wykonania przedmiotowego wezwania zależy dalszy los prowadzonego postępowania konkursowego w odniesieniu do wzywanego podmiotu. Można w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć, że wezwanie to w swojej treści i potencjalnych sutkach jest bliskie wezwaniu zawartemu w przepisie art. 64 § 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z którym jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie. Tak jak i w przywołanej normie, to od zachowania wzywanego zależeć będą dalsze losy złożonego wniosku, a zatem albo zostanie nadany dalszy jemu bieg (przy uzupełnieniu braków), lub też tak jak poddanej ocenie skardze kasacyjnej, sporządzeniu przez organ 17 września 2025 r. Komunikatu Dyrektora z 17 września 2025 r., którym skarżąca oraz pozostałe organizacje będące współautorami oferty złożonej przez skarżącą zostały poinformowane, że ich oferty zostały ocenione negatywnie na etapie formalnym z powodu naruszenia zasad składania ofert wspólnych.
Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że Regulamin Konkursu, Część A. III. 1 wskazuje, że Informacja o wynikach oceny formalnej wniosków jest publikowana na stronie NIW-CRSO www.niw.gov.pl. Oferent, którego oferta nie spełnia kryteriów formalnych ma możliwość, w ciągu 7 dni kalendarzowych następujących po dniu opublikowania wyników weryfikacji formalnej ofert, złożenia odwołania od negatywnego wyniku weryfikacji formalnej (Część A. III. 1 lit e). Dyrektor w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania odwołania uznaje odwołanie za uzasadnione i informuje o tym oferenta albo przekazuje odwołanie wraz z dokumentacją Przewodniczącemu Komitetu do spraw Pożytku Publicznego. Od rozstrzygnięcia Przewodniczącego Komitetu odwołanie nie przysługuje (Część A. III. 1 lit g i h). Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone do sądu administracyjnego pismo z 8 września 2025 r. stanowi jeden z etapów oceny formalnej złożonego wniosku i wobec powyższego nie należy do kategorii aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Wobec powyższego, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez sąd I instancji przepisów art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c) p.p.s.a. należało uznać za całkowicie nieuzasadnione.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Nie zasługuje na uwzględnienie wniosek Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).