I GSK 392/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-23
NSAinneŚredniansa
środki unijneProgram Rozwoju Obszarów Wiejskichmłody rolnikbiznesplanzmiana założeńwydatkowanie środkówterminydecyzja administracyjnaskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną młodego rolnika, który nie uzyskał zgody na zmianę biznesplanu przed wydatkowaniem środków unijnych na zakup maszyn zamiast gruntów.

Młody rolnik otrzymał pomoc finansową na rozpoczęcie działalności, zobowiązując się do zakupu gruntów rolnych. Po wypłacie środków, zamiast zakupu ziemi, nabył maszyny rolnicze i złożył wniosek o zmianę biznesplanu po terminie. Sądy obu instancji uznały, że zmiana biznesplanu wymagała wcześniejszej zgody organu, a wniosek został złożony po terminie, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej młodego rolnika, który otrzymał pomoc finansową z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, z przeznaczeniem na zakup gruntów rolnych. Beneficjent, po otrzymaniu środków, zamiast zakupu ziemi, nabył maszyny rolnicze. Złożył wniosek o zmianę założeń biznesplanu dopiero po upływie terminu na realizację pierwotnych inwestycji i przedłożenie dokumentów. Zarówno organ administracji, jak i sądy niższych instancji, uznały, że zmiana biznesplanu wymagała uzyskania uprzedniej zgody organu w drodze decyzji, a wniosek został złożony po terminie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że beneficjent musiał uzyskać zgodę na zmianę przeznaczenia środków przed ich wydatkowaniem i że wniosek został złożony po terminie, co uniemożliwiło jego uwzględnienie. Sąd wskazał również na brak wykazania przez skarżącego, że złożył wniosek o zmianę biznesplanu przed upływem terminu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zmiana założeń biznesplanu wymaga uprzedniej zgody organu wyrażonej w drodze decyzji, a wniosek o taką zmianę musi zostać złożony przed upływem terminu realizacji zobowiązań.

Uzasadnienie

Przepisy rozporządzenia wykonawczego wymagają uzyskania decyzji o zgodzie na zmianę biznesplanu przed wydatkowaniem środków na nowe cele. Wniosek o zmianę musi być złożony przed upływem terminu realizacji pierwotnych zobowiązań. Samodzielna zmiana przeznaczenia środków i ich wydatkowanie bez zgody organu stanowi naruszenie warunków przyznania pomocy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

rozporządzenie wykonawcze art. 21 § ust. 1 i 3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013

Beneficjent może wystąpić o zgodę na zmianę założeń biznesplanu, ale musi to nastąpić przed wydatkowaniem środków i w drodze decyzji organu. Zmiana taka wymaga złożenia wniosku przed upływem terminu realizacji pierwotnych zobowiązań.

rozporządzenie wykonawcze art. 18 § ust. 1 pkt 3 lit. b)

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013

Warunek dotyczący wydatkowania co najmniej 70% środków na inwestycje zgodne z biznesplanem w określonym terminie.

rozporządzenie wykonawcze art. 19 § pkt 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013

Termin do przedłożenia dokumentów potwierdzających wydatkowanie środków na inwestycje zgodne z biznesplanem.

u.w.o.w. art. 29

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Przepis delegacyjny stanowiący podstawę do wydania rozporządzeń wykonawczych.

Pomocnicze

u.w.o.w. art. 21 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Obowiązki informacyjne organów Agencji na żądanie strony.

u.w.o.w. art. 10 § ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 1 pkt 2 lit. a)

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Warunki przyznawania pomocy finansowej.

u.w.o.w. art. 21 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądach administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek informacyjny organu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana biznesplanu wymaga uprzedniej zgody organu. Wniosek o zmianę biznesplanu został złożony po terminie. Beneficjent nie wykazał, że złożył wniosek o zmianę biznesplanu przed upływem terminu. Wydatkowanie środków na inne cele niż pierwotnie założone bez zgody organu stanowi naruszenie warunków pomocy.

Odrzucone argumenty

Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował przepisy dotyczące kolejności składania wniosków o zmianę biznesplanu i wydatkowania środków. Przepisy nie wykluczają możliwości zmiany biznesplanu po upływie terminu realizacji pierwotnych zobowiązań. Organ miał obowiązek aktywnie informować o procedurze zmiany biznesplanu. Decyzja przyznająca pomoc nie zawierała informacji o procedurze zmiany biznesplanu.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym pismem procesowym Sąd kasacyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów Zmiana biznesplanu w zakresie rodzaju inwestycji (...) powinna nastąpić przed zmianą przeznaczenia środków, a zatem przed ich wydatkowaniem. Rolnik nie może samodzielnie bez zgody organu dokonać takich zmian i wydatkować przyznanych i wypłaconych mu środków na inne inwestycje, niż zaakceptowane w określonym trybie przez organ Agencji.

Skład orzekający

Jacek Surmacz

sprawozdawca

Joanna Salachna

członek

Michał Kowalski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany biznesplanu w ramach programów wsparcia dla młodych rolników, konieczność uzyskania uprzedniej zgody organu i dotrzymywanie terminów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów PROW 2007-2013 i rozporządzeń wykonawczych. Podobne zasady mogą obowiązywać w innych programach, ale wymagają analizy konkretnych regulacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje typowe problemy beneficjentów programów unijnych związane z formalnymi wymogami i terminami, co jest istotne dla prawników i doradców rolniczych.

Młody rolnik stracił unijne pieniądze przez błąd w biznesplanie. Czy sąd go uratuje?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 392/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Surmacz /sprawozdawca/
Joanna Salachna
Michał Kowalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2118/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-10-20
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1159
§ 21 ust. 1 i 3, § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) i § 19 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013.
Dz.U. 2017 poz 1856
Art. 29
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. NSA Jacek Surmacz (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 2118/19 w sprawie ze skargi L. H. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 października 2019 r. nr 85/2019 w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od L. H. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 20 października 2020 r. V SA/Wa 2118/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L.H. (dalej: Skarżący) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 3 października 2019 r., nr 85/2019 w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Skarżący złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Pomoc finansowa w wysokości 100.000 zł została Skarżącemu przyznana decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z 2 września 2015 r., nr [...], z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. W zatwierdzonym decyzją planie rozwoju gospodarstwa (biznesplanie) przewidziano zakup gruntów rolnych o pow. 2 ha. Skarżący został zobowiązany, aby w okresie do 3 lat od dnia wypłaty środków co najmniej 70% środków przeznaczył na określone w biznesplanie inwestycje, a dokumenty potwierdzające poniesienie takich wydatków przedłożył w Agencji. Pomoc finansową wypłacono 4 listopada 2015 r.
2 listopada 2018 r. Skarżący przesłał Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego ARiMR dowody zakupu pługa obrotowego, agregatu talerzowego i wymagane oświadczenie. W piśmie z 15 września 2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wezwał Skarżącego do przedstawienia dowodów wydatkowania otrzymanych środków na zakup gruntów rolnych i złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi Skarżący zgłosił wniosek o zmianę założeń biznesplanu w zakresie inwestycji polegającej na zmianie zaplanowanego zakupu gruntów rolnych na zakup maszyn rolniczych oraz wydłużenie okresu jego realizacji; do wniosku nie dołączono biznesplanu.
Decyzją z 12 lipca 2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu. Decyzją z 3 października 2019 r., po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Prezes ARiMR utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że Skarżący był informowany o ciążących na nim obowiązkach oraz terminie 4 listopada 2018 r., do którego powinien był je wykonać.  Wniosek o zmianę założeń biznesplanu złożył po upływie terminu, o którym mowa w § 19 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1159; dalej: rozporządzenie wykonawcze), przez co nie mógł zostać uwzględniony. Decyzję o zmianie rodzaju nabytych środków inwestycyjnych (ww. maszyn) podjął samodzielnie, bez decyzji organu, co stanowiło naruszenie § 21 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego.
Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji wskazał, że przepisy rozporządzenia wykonawczego umożliwiały zmianę założeń biznesplanu, ale pod określonymi warunkami. Nie przewidywały one natomiast możliwości zatwierdzenia zrealizowanych wcześniej zmian w biznesplanie. Dlatego najpierw należało wystąpić o zgodę na zmianę biznesplanu, a po jej uzyskaniu wydatkować środki na nowe inwestycje. Zakupu pługu obrotowego, agregatu talerzowego i siewnika zbożowego dokonano bez uzyskania wcześniejszej zgody na takie wydatkowanie otrzymanych środków. Wniosek o zmianę biznesplanu złożono dopiero 27 maja 2019 r., ale w ogóle nie przedłożono dokumentu zmienionego biznesplanu.
W skardze kasacyjnej Skarżącego powyższy wyrok zaskarżono w całości, zażądano jego uchylenia w całości i rozpoznania skargi poprzez uchylenie wydanych w sprawie decyzji, a ponadto zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego i kosztów postępowania pierwszej instancji oraz rozpoznania skargi na rozprawie.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 29 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2020 r. poz. 1371) w zw. z § 21 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, poprzez błędną ich wykładnię i uznanie, że beneficjent najpierw występuje o wyrażenie zgody na zmianę biznesplanu, a po jej uzyskaniu wydatkuje środki finansowe na inwestycje zgodne z tym zmienionym biznesplanem, podczas gdy z wymienionych przepisów nie wynika wskazana przez Sąd pierwszej instancji kolejność, a Skarżący złożył wniosek o zmianę założeń biznesplanu w terminie i wydatkował otrzymane środki na cele związane z prowadzonym gospodarstwem rolnym, tj. zakup pługa obrotowego, agregatu talerzowego i siewnika zbożowego, na co wydał łącznie 84.378 zł.
Skarżący kasacyjnie podniósł, że przepisy rozporządzenia miały za zadanie, poprzez wsparcie finansowe, ułatwianie startu młodym rolnikom. Podejmując działalność rolniczą dążył do uzyskania większego areału gruntów rolnych i wyposażenia gospodarstwa w odpowiedni sprzęt. W decyzji przyznającej mu wsparcie nie zawarto informacji na temat procedury postępowania na wypadek zmiany założeń biznesplanu. Zmiana przeznaczenia otrzymanych środków nastąpiła z przyczyn od niego niezależnych. Ponieważ nie udało mu się nabyć ziemi, to po skonsultowaniu tej sytuacji w ośrodku doradztwa rolniczego, zdecydował o nabyciu maszyn, a dokumenty potwierdzające te transakcje przedłożył 2 listopada 2018 r. Wynikało z nich, że nie dotyczyły nabycia ziemi, ale organ nie odniósł się do nich we właściwym czasie. Był przekonany, że sprawa została załatwiona pomyślnie. Dopiero po upływie pół roku został wezwany do złożenia wyjaśnień i przedstawienia stosownych dokumentów. W przekonaniu Skarżącego kasacyjnie, z przepisów nie wynika kolejność, o której mowa w uzasadnieniu wyroku, że najpierw należało uzyskać zgodę na zmianę biznesplanu. Procedura uzyskiwania wsparcia jest skomplikowana, a rygory dla przeciętnego rolnika niezrozumiałe. Dlatego tak istotne znaczenie ma obowiązek informacyjny, o którym mowa w art. 9 k.p.a. Ponieważ wydatkował otrzymane środki na cele prowadzonej przez siebie działalności, a nie dopełnił tylko pewnych wymagań formalnych, to zasadne było wyrażenie zgody na zmianę biznesplanu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i orzeczenie o kosztach procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., tak jak w rozpoznawanej sprawie, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Z uwagi na stwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny błędy konstrukcyjne skargi kasacyjnej i niedostatki argumentacyjne przed zaprezentowaniem zasadniczych motywów wyroku konieczne jest wskazanie, że skarga kasacyjna jest kwalifikowanym pismem procesowym w postępowaniu przed sądem administracyjnym, które powinno spełniać określone w p.p.s.a. wymagania. W myśl art. 176 § 1 p.p.s.a., powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Podstawy kasacyjne zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie:
1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy prawnej oraz określenie przepisów prawa (rozumianego jako konkretna jednostka redakcyjna tekstu normatywnego), które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów (podstaw) kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, a w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym także wykazanie, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wyraźnego zaznaczenia wymaga, że w postępowaniu kasacyjnym nie bada się całokształtu sprawy i nie poddaje się ponownie ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Weryfikuje się tylko zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów w kontekście zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, przez pryzmat powołanych w podstawach kasacyjnych przepisów prawa. Sąd kasacyjny nie jest natomiast uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów, w tym ich uzupełniania lub modyfikowania. Od autora skargi kasacyjnej zależy, w jakim zakresie zostanie w postępowaniu kasacyjnym poddany kontroli zaskarżony wyrok, a od trafności i zasadności sformułowanych zarzutów kasacyjnych zależy wynik postępowania kasacyjnego. Błędne sformułowanie zarzutów kasacyjnych niesie ze sobą ryzyko nieprawidłowego odczytania przez sąd kasacyjny intencji autora skargi kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 29 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) oraz § 21 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, poprzez ich błędną wykładnię. Zarzutu tego nie powiązano z żadnym przepisem p.p.s.a., który stanowił lub powinien był stanowić dla Sądu pierwszej instancji podstawę wydanego wyroku, w szczególności przepisów art. 145 i art. 151 p.p.s.a. Powiązano go natomiast z podstawą kasacyjną określoną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Mając na uwadze stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, powyższy zarzut należało, przy uwzględnieniu całości argumentacji skarżącego kasacyjnie, powiązać z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., skoro uznano w skardze kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji powinien był uznać wydanie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem wskutek dokonania przez organy błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Niemniej, nawet tak przychylna dla Skarżącego ocena skargi kasacyjnej i jej rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny nie dały podstawy do uznania jej za usprawiedliwioną. Zastrzec należy, że Sąd pierwszej instancji nie stosował przy wydawaniu wyroku przepisów art. 29 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) oraz § 21 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, lecz oceniał, czy zostały one właściwie zinterpretowane i zastosowane przez organy administracji publicznej, co oznacza, że dla prawidłowego skonstruowania zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej należało powiązać wskazane przepisy z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) lub art. 151 p.p.s.a.
Art. 29 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) jest przepisem delegacyjnym, stanowiącym podstawę normatywną wydanych przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi określonych rozporządzeń służących wykonaniu niektórych przepisów tej ustawy. Zawiera wiele jednostek redakcyjnych, których w skardze kasacyjnej nie wymieniono, w tym tę, która stanowiła podstawę wydania rozporządzenia wykonawczego (ust. 1 pkt 1 - minister właściwy do spraw rozwoju wsi określa, w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, (...), mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji programu oraz specyfikę poszczególnych działań). Nie zostało w skardze kasacyjnej wyjaśnione, w jaki sposób Sąd pierwszej instancji miał naruszyć ten przepis, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł tak sformułowanego zarzutu w tej części ocenić.
Z kolei § 21 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia wykonawczego stanowią, że:
- ust. 1 - beneficjent może wystąpić do dyrektora oddziału regionalnego Agencji z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu, w tym wydłużenie okresu jego realizacji, jeżeli spełni warunki określone w § 2 ust. 1 pkt 3 lit. b) i c);
- ust. 3 - wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji.
Skarżący nie kwestionuje, że odnośnie do jego osoby wydana została decyzja, o której mowa w § 21 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego. Nie wyjaśnił natomiast w jaki sposób przepis ten został przez Sąd pierwszej instancji naruszony. Nie zostało zakwestionowane w zaskarżonym wyroku, że przepis ten nie powinien być zastosowany i decyzja nie powinna być wydana. Natomiast wynik analizy § 21 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego przez pryzmat uzasadnienia wyroku i argumentacji skargi kasacyjnej nie potwierdził, że przepis ten został przez Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretowany. Skarżący kasacyjnie uważał, co jest istotą problemu, że zgłoszenie wniosku o zmianę biznesplanu mogło nastąpić także po upływie terminu, do którego należało wykonać określone zobowiązanie, ale przede wszystkim, że wniosek o zmianę założeń biznesplanu zgłosił w terminie.
Analiza § 21 ust. 1, § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) i § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego nie pozostawia wątpliwości, że beneficjent pomocy powinien był wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie i przedłożyć Agencji dokumenty potwierdzające wydatkowanie środków na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu. Zmiana biznesplanu w zakresie rodzaju inwestycji, które można było sfinansować ze środków przyznanej pomocy, powinna nastąpić przed zmianą przeznaczenia środków, a zatem przed ich wydatkowaniem. Zmiana taka powinna być dokonana w trybie uprzedniego uzyskania przez beneficjenta decyzji, o której mowa w § 21 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego. Po upływie wymienionych terminów nie byłoby możliwe spełnienie warunków określonych w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) oraz § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2018 r. sygn. I GSK 318/18, w którym wyrażono już tożsame stanowisko co do terminu, w jakim można/należy zgłosić wniosek o zmianę biznesplanu, które Sąd w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną w pełni podziela). Powołane przepisy nie wykluczają możliwości wykonania biznesplanu po upływie terminu 3 lat, ale wniosek o zmianę biznesplanu powinien być wówczas połączony z wnioskiem o zmianę (wydłużenie) terminu realizacji inwestycji i zgłoszony właściwemu organowi przed upływem terminu 3 lat. Przedłużenie terminu, który upłynął, nie jest możliwe.
Do powyższego dodać należy, że inicjatywa wszczęcia postępowania w sprawie zmiany biznesplanu powinna wyjść od beneficjenta, który jest najlepiej zorientowany w możliwości terminowej realizacji przyjętych na siebie zobowiązań. Organy Agencji nie mają obowiązku monitorowania, czy beneficjent zdąży wydatkować wypłacone środki przed upływem terminu 3 lat. Obowiązki informacyjne, o których wspomniano w skardze kasacyjnej, organy Agencji realizują tylko na żądanie zainteresowanego podmiotu, stosownie do art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...). Stosowanie przez organy Agencji dyspozycji art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego zostało zatem w postępowaniu pomocowym istotnie zmodyfikowane (ograniczone do oczekiwań strony postępowania administracyjnego). Żaden ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nie potwierdza stanowiska Skarżącego kasacyjnie, że zgłosił on wymagany wniosek o zmianę biznesplanu przed upływem terminu 3 lat, ani że wniosek taki zgłosił przed wydatkowaniem co najmniej 70% środków na inne cele, niż określone w biznesplanie. Wniosek zgłoszono, ale miało to miejsce po upływie terminu 3 lat od wypłaty środków pomocy i nie dołączono do niego wymaganego załącznika (zmienionego biznesplanu). W takim stanie rzeczy zasadnie uznano, że decyzja uwzględniająca wniosek o zmianie biznesplanu nie mogła zostać wydana, jeżeli sam wniosek zgłoszono po upływie terminu, do którego dane zobowiązania powinny były zostać wykonane i rozliczone. Zmiana założeń biznesplanu może nastąpić tylko w wyniku wyrażenia uprzedniej zgody przez właściwy organ, na wniosek zgłoszony przed upływem terminu określonego w rozporządzeniu wykonawczym. Rolnik nie może samodzielnie bez zgody organu dokonać takich zmian i wydatkować przyznanych i wypłaconych mu środków na inne inwestycje, niż zaakceptowane w określonym trybie przez organ Agencji.
Skarżący podnosił również, że procedura uzyskiwania wsparcia jest skomplikowana, rygory dla przeciętnego rolnika niezrozumiałe, a decyzja przyznająca mu wsparcie nie zawierała informacji o trybie zmiany założeń biznesplanu. Nie są to jednak argumenty, które mogłyby wpłynąć na zmianę stosowania przepisów rozporządzenia wykonawczego. Należy bowiem mieć na uwadze, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich (...), pomoc finansowa jest przyznawana na wniosek, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1. Dlatego ubiegając się o przedmiotową pomoc niezbędne było przeanalizowanie (rozeznanie) warunków, na jakich była ona przyznawana i skutkach niedopełnienia warunków, od których uzależniono przyznanie pomocy. Decyzja o przyznaniu pomocy nie musiała zawierać informacji na temat trybu zmiany biznesplanu, natomiast w pouczeniu decyzji z 2 września 2015 r. zawarto informację o konieczności wykonania założeń biznesplanu w określonym terminie (pkt 4 lit. d), a w punkcie 6 informację o skutkach niespełnienia założeń biznesplanu. Ponadto, w myśl art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich (...), ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skarżący nie wykazał natomiast, że wniosek o zmianę biznesplanu złożył do dnia 4 listopada 2018 r., kiedy upływał termin 3 lat od dnia wypłaty przyznanej mu pomocy finansowej, co miało miejsce 4 listopada 2015 r. Sama tylko okoliczność, że przed upływem wymienionego terminu nabył, zamiast gruntu rolnego, określone maszyny rolnicze i przedstawił pracownikowi biura powiatowego Agencji dokumenty potwierdzające ich nabycie (nadane u operatora pocztowego 2 listopada 2018 r.), nie było wystarczające do uznania, że dopełniono warunków udzielonej pomocy albo że należało te dokumenty zakwalifikować jako wniosek o zmianę biznesplanu. Takiego oświadczenia w złożonych przez Skarżącego dokumentach nie zawarto. Przede wszystkim jednak w skardze kasacyjnej nie sformułowano ani jednego zarzutu kasacyjnego opartego na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przez co kontrola przez Naczelny Sąd Administracyjny jakichkolwiek ewentualnych uchybień proceduralnych nie była możliwa.
Z podanych względów skargę kasacyjną oceniono jako niezawierającą uzasadnionych podstaw. Z tego powodu została ona oddalona, stosownie do art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz organu orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI