I GSK 388/20

I GSK 388/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Adamiec
Hanna Kamińska /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Pietrasz
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Sygn. powiązane
I SA/Kr 794/19 - Wyrok WSA w Krakowie z 2019-09-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 794/19 w sprawie ze skargi Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2019 r. nr 1201-IEE.711.2.115.2019.2.EP w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z 10 września 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 794/19 oddalił skargę Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) w Krakowie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 26 kwietnia 2019 r. nr 1201-IEE.711.2.115.2019.2.EP w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu (organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej U. S. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 6 września 2017 r. wystawionego przez Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Krakowie (wierzyciela), obejmującego należność z tytułu nienależnie pobranych płatności na kwotę 4.458,96 zł.
Organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia 4 grudnia 2018 r. umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne ze względu na śmierć zobowiązanej w dniu 26 listopada 2017 r.
Organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego na kwotę 270,32 zł.
Orzekając na skutek zażalenia wierzyciela Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 22 lutego 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W wyniku złożonej skargi przez wierzyciela Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 25 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 444/18 uchylił ww. postanowienie organu I i II instancji wskazując, że przepisy które stanowiły podstawę obciążenia kosztami egzekucyjnymi zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14), w zakresie jakim nie określają górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu rozpoznając ponownie sprawę, postanowieniem z dnia 1 marca 2019r. obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 270,32 zł.
Orzekając na skutek zażalenia wierzyciela Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że obligatoryjne postanowienie w sprawie kosztów obciążających wierzyciela składa się z części stanowiącej, na kim spoczywa obowiązek uregulowania kosztów i części ustalającej koszty, a w tym opisu powyższych czynności i przewidzianych za nie opłat - z powołaniem podstaw prawnych. W sprawie powstały koszty egzekucyjne. Prowadzone postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanej zostało umorzone przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 4 grudnia 2018 r. ze względu na śmierć zobowiązanej. W konsekwencji obciążono wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. W niniejszej sprawie doszło zatem do sytuacji w której egzekucja do samych kosztów egzekucyjnych nie mogła się toczyć.
Organ II instancji podniósł, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której koszty egzekucyjne naliczono w konsekwencji ponownego ich przeliczenia po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wcześniej wydanych postanowień organu I i II instancji w/s kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nowym Sączu stosując się do wyroku Sądu, ponownie obliczając koszty egzekucyjne, przyjął opisane w postanowieniu zasady obliczania i miarkowania opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za czynność egzekucyjną.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 64 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, dalej: "u.p.e.a.") nie określa maksymalnej kwoty opłaty manipulacyjnej. Ograniczenie kwotowe ustawodawca zawarł natomiast w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w odniesieniu do opłaty za zajęcie nieruchomości, ustalając ją w wysokości 8% egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200,00 zł. Organ egzekucyjny dla określenia maksymalnej kwoty opłaty manipulacyjnej przyjął analogiczny sposób miarkowania wysokości opłaty. Odwołując się do powyższego przepisu, uwzględniającego stawkę 8% egzekwowanej należności z określoną górną granicą naliczenia kosztów - 34.200,00 zł, organ egzekucyjny przyjął, że opłata manipulacyjna stanowiąca 1% egzekwowanej należności nie może być wyższa od kwoty 4.275,00 zł czyli 1/8 z 34.200,00 zł. Podstawą do wyliczenia kwoty opłaty manipulacyjnej i opłaty związanej z zajęciem rachunku bankowego była kwota należności głównej 4.458,96 zł. W konsekwencji organ egzekucyjny przyjął, iż w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr 112/PROW/2017 obejmującego kwotę należności głównej 4.458,96 zł, opłata manipulacyjna wynosi 44,93 zł (1% x 4.458,96zł) i nie przekracza limitu wynikającego z miarkowania tj. kwoty 4.275 zł.
Organ II instancji podniósł, że podobnie dokonano miarkowania kosztów egzekucyjnych za zajęcie rachunku bankowego. Art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie określa maksymalnej kwoty kosztów egzekucyjnych za zajęcie rachunku bankowego. Odwołując się do powyższego przepisu, uwzględniającego stawkę 8% egzekwowanej należności z określoną górną granicą naliczenia kosztów - 34.200,00 zł, organ egzekucyjny przyjął, że koszty egzekucyjne należne za zajęcie rachunku bankowego, stanowiące 5% egzekwowanej należności, nie mogą być wyższe od kwoty 21.375,00 zł, czyli 5/8 z 34.200,00 zł. W konsekwencji organ egzekucyjny przyjął, iż opłata za dokonaną czynność zajęcia rachunku bankowego wynosi 225,39zł (5%x 4.458 zł ) i nie przekracza limitu wynikającego z miarkowania.
DIAS w Krakowie stwierdzi, że wyliczenie kosztów egzekucyjnych przez organ I instancji zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem wyroku WSA w Krakowie z 25 lipca 2018 r., wyroku TK z 28 czerwca 2016 r., oraz wytycznych MF zawartych w pismach z 9 marca 2018 r. oraz 17 kwietnia 2019 r.
Uzasadniając oddalenie skargi wierzyciela na ww. postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że w niniejszej sprawie już orzekał WSA w Krakowie (wyrok z 25 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 444/18), zatem organy egzekucyjne orzekające w sprawie były stosownie do art. 153 p.p.s.a., związane oceną prawną i wskazaniami Sądu zawartymi w tym orzeczeniu.
W myśl art. 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego (umorzeniu postępowania egzekucyjnego) organ egzekucyjny nie ma już podstawy ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, stąd zobowiązanym do pokrycia tych kosztów jest wierzyciel należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny obliczył koszty egzekucyjne zgodnie z treścią art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a.,(5% kwoty egzekwowanej należności pieniężnej oraz 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym).
Sąd podkreślił, że organ egzekucyjny kierując się zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartymi w wyroku z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 444/18 oraz orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. w sprawie SK 31/14, którego przedmiotem była kontrola zgodności z normami konstytucyjnymi niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym art. 64 § 1 pkt 4 oraz 64 § 6 tej ustawy, ponownie przeliczył koszty egzekucyjne, przyjmując opisane w postanowieniu zasady obliczania i miarkowania opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za czynność egzekucyjną. Organ egzekucyjny, odwołując się do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., który zawiera ograniczenie kwotowe, dla określenia maksymalnej kwoty opłaty manipulacyjnej przyjął analogiczny sposób miarkowania wysokości opłaty. Ustalił, że opłata manipulacyjna stanowiąca 1% egzekwowanej należności nie może być wyższa od kwoty 4.275,00 zł czyli 1/8 z 34.200,00 zł. Natomiast opłata za zajęcie rachunku bankowego stanowiąca 5% egzekwowanej należności, nie może być wyższa od kwoty 21.375,00 zł, czyli 5/8 z 34.200,00 zł. Podstawą do wyliczenia kwoty opłaty manipulacyjnej i opłaty związanej z zajęciem rachunku bankowego była kwota należności głównej 4.458,96 zł. W konsekwencji organ egzekucyjny przyjął, że opłata manipulacyjna wynosi 44,93 zł (1% x 4.458,96zł) i nie przekracza limitu wynikającego z miarkowania tj. kwoty 4.275 zł. Zaś opłata za dokonaną czynność zajęcia rachunku bankowego wynosi 225,39 zł (5% x 4.458, zł ) i nie przekracza limitu wynikającego z miarkowania tj. kwoty 21.375,00 zł.
Sąd I instancji podniósł, że organ egzekucyjny, uwzględniając wyrok TK, ustalił górną granicę opłaty manipulacyjnej oraz kosztów za zajęcie rachunku bankowego i odnosząc te kwoty do wysokości kosztów egzekucyjnych obliczonych w niniejszej sprawie na podstawie przepisów u.p.e.a., stwierdzając, że mieszczą się one w ustalonym limicie i nie ma podstaw do zmiany ich wysokości. W swoich rozstrzygnięciach organy egzekucyjne wykonując wytyczne Sądu i Trybunału Konstytucyjnego odniosły się do kwestii adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Organy odniosły się również do zagadnienia, że wysokość i zasady pobrania tej opłaty powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, ale przy zachowaniu racjonalnej zależności między wysokością opłaty w egzekucji.
Zdaniem WSA błędne jest założenie wierzyciela, iż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego na którym brak jakichkolwiek środków pieniężnych nie stanowi zajęcia wierzytelności pieniężnej. Strona skarżąca w tym zakresie kwestionując obciążenie jej jako wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 270,32 zł (obejmujących opłatę manipulacyjną w wysokości 44,93 zł i opłatę za zajęcie rachunku bankowego w wysokości 225,39 zł), zarzuciła naruszenie art. 80 § 2 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie. Powyższy przepis dotyczy zasad przeprowadzania czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. W sprawie co do zasady doszło do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego - zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej. Dopełniono bowiem wymogów odnoszących się do zgodnego z przepisami zastosowania tego środka egzekucyjnego. Przeszkody do uznania, że doszło do zastosowania tego środka nie mogło stanowić to, że w tym czasie na tym rachunku nie zostały zdeponowane środki pieniężne stanowiące własność zobowiązanej. Sąd podkreślił odwołując się do przepisu art. 80 § 2 u.p.e.a., że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Niezasadny jest tutaj zarzut, że dla skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego wymagane jest rzeczywiste zajęcie w jego wyniku "chociaż jednej złotówki". Taki rozumienie skuteczności zastosowania omawianego środka egzekucyjnego prowadziłoby do nierównego traktowania podmiotów u których doszło do zajęcia "chociaż jednej złotówki" (co rodziłoby określonego rodzaju konsekwencje) i podmiotów u których do takiego zajęcia nie doszło.
Sąd podniósł, że przepis art. 80 § 2 u.p.e.a. przesądza, że dla dokonania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wystarczające jest doręczenie stosownego zawiadomienia bankowi. Stan środków na rachunku bankowym nie jest przesłanką dokonania zajęcia i pozostaje tutaj bez jakiegokolwiek znaczenia, co zresztą potwierdza dalsza część przytoczonego przepisu. Wynika z niej bowiem, że zajęcie odnosi się także do kwot "przyszłych", które nie są przechowywane na rachunku bankowym w dacie dokonania zajęcia, a zostaną wpłacone później. Sam ustawodawca zakłada zatem możliwość dokonania zajęcia mimo braku jakichkolwiek środków zgromadzonych na koncie w chwili zawiadomienia banku. W konsekwencji stanowisko opierające się na założeniu, że w związku z brakiem wystarczających środków na rachunku bankowym nie dochodzi do zajęcia rachunku bankowego jest całkowicie nieuprawnione i sprzeczne z literalnym brzmieniem art. 80 § 2 u.p.e.a.
Sąd mając na uwadze, że spór w niniejszej sprawie dotyczy kwoty 270, 32 zł, która obejmuje łącznie koszty za zajęcie rachunku bankowego i opłaty manipulacyjnej, a organ egzekucyjny przeprowadził procedurę miarkowania kosztów egzekucyjnych, stwierdził, że zarzut naruszenia art. 80 u.p.e.a. w tej sytuacji faktycznej nie był wystarczający do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjne są konsekwencją stosowania przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych wymienionych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Opłaty za czynności egzekucyjne są więc należnościami, które nie powodują bezpośredniego wydatkowania środków przez organ egzekucyjny za dokonywane czynności i stanowią swoiste wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego za zastosowanie konkretnych środków egzekucyjnych lub za dokonanie czynności egzekucyjnych. Opłaty te są należne organowi egzekucyjnemu nawet wówczas, gdy po doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego okaże się, że egzekucja jest bezskuteczna z uwagi na brak majątku zobowiązanego i niezależnie od zastosowanych środków egzekucyjnych i wyegzekwowania jakichkolwiek kwot na poczet dochodzonej wierzytelności.
Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Krakowie wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Autor skargi kasacyjnej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz o przeprowadzenie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
I. Przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a., przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonywane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia, przyjmując na tej podstawie, że do zajęcia rachunku bankowego dochodzi także wtedy, gdy na rachunku bankowym nie ma żadnej kwoty w chwili zajęcia, podczas gdy warunkiem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest istnienie na zajętym rachunku bankowym środków pieniężnych, a stanowisko takie nie może być podważane przez nawiązanie do treści przepisu art. 80 § 1 u.p.e.a.
- art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., przez jego zastosowanie w następstwie błędnej wykładni art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a.; naruszenie to polegało na uznaniu, że istniały podstawy do zastosowania art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i do naliczenia opłaty w wysokości tym przepisem określonej, gdy tymczasem nie doszło w sprawie do zajęcia wierzytelności, zgodnie bowiem z tym przepisem opłata egzekucyjna może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych na rachunku bankowym, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło (doszło do zajęcia "pustego" rachunku bankowego). Treść przepisu art. 64 § 1 pkt. 4 u.p.e.a., nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości, że opłata egzekucyjna w jakiejkolwiek wysokości może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych, co oznacza, że w tym przepisie ustawodawca nie zawarł jakiegokolwiek przyzwolenia do pobierania stosowanych opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a. , na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych.
II. Przepisów postępowania, wskazując że to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., przez błędną ocenę stanu faktycznego polegającą na uznaniu, że w niniejszej sprawie doszło do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym, a co za tym idzie opłata egzekucyjna mogła zostać naliczona;
- art. 3 § 1 i art.145 §1 pkt ł lit.c) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 80 § 2 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, - art. 3 § 1 i art.145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.w związku z art. 80 § 2 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że skoro spór dotyczy kwoty 270,32 złotych zarzut naruszenia art. 80 § 2 u.p.e.a. w tej sytuacji faktycznej nie jest wystarczający do uchylenia zaskarżonego postanowienia
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Wobec niestwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną przez spółkę skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych.
Na wstępie rozważań należy przypomnieć, że sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który wyrokiem z 25 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 444/18 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Zaskarżone postanowienie należy zatem kontrolować z uwzględnieniem art. 153 p.p.s.a., stanowiącego, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Wyrokiem z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 444/18, WSA w Krakowie uchylił postanowienia organów obu instancji z powodu pominięcia przez organy kwestii niekonstytucyjności przepisów, które stanowiły materialnoprawną podstawę obciążenia Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Krakowie kosztami postępowania egzekucyjnego. Przypomnieć należy, że w przywołanym przez Sąd I instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., w sprawie SK 31/14, Trybunał orzekł że: "1. Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r., poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji."
W wyroku tym TK wskazał, że brak określenia górnej granicy analizowanych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą, chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał zauważył też, że w ujęciu materialnym opłaty te są zbliżone do podatku, co oznacza, że należy je interpretować ściśle, zgodnie z intencją ustawodawcy konstytucyjnego, w tym z wyrażoną w art. 217 Konstytucji RP konstytucyjną zasadą określoności ustawowej.
Sąd I instancji wskazał, że rozstrzygnięcie kwestii obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego będzie zatem wymagało uwzględnienia skutków, jakie dla możliwości uznanych za niekonstytucyjne przepisów (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego. W tym zakresie Sąd za zasadny uznaje podstawowy zarzut skargi. Mając to na uwadze Sąd sformułował następujące wskazania, co do dalszego postępowania: "Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, obciążając wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, zobowiązany będzie uwzględnić powyższą wykładnię, zaprezentowaną w przedmiotowym uzasadnieniu, a także zobowiązany będzie do wydania rozstrzygnięcia, zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, do którego Sąd odniósł się szczegółowo powyżej ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności, że brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku miedzy świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opląty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, a stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. Naliczone koszty postępowania nie mogą stać się dochodem organu nieuzasadnionym wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych".
Zalecenia te organy ponownie rozpatrując sprawę wykonały prawidłowo, wskutek czego ich stanowisko tożsame ze stanowiskiem zajętym w uchylonych poprzednio postanowieniach, jest obecnie starannie uzasadnione, z uwzględnieniem zaleceń zawartych w wyroku WSA w Krakowie z 25 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 444/18 oraz z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. Mając na uwadze wymienione wyroki organ egzekucyjny ustalił górną granicę opłaty manipulacyjnej oraz kosztów za zajęcie rachunku bankowego i odnosząc te kwoty do wysokości kosztów egzekucyjnych obliczonych w rozpoznawanej sprawie na podstawie przepisów art. 64 § 6 i art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., stwierdził, że mieszczą się one w ustalonym limicie, i wobec tego nie ma podstaw do zmiany ich wysokości. Należy także zauważyć, że z przytoczonego wywodu Sądu instancji I instancji wynika, że w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej organ egzekucyjny miał prawo, co do zasady obciążyć wierzyciela powstałymi opłatami egzekucyjnymi, na które składały się koszty egzekucyjne. Sąd bowiem w uzasadnieniu orzeczenia nie zakwestionował skuteczności zastosowania środka egzekucyjnego – zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując obecnie wydane postanowienia związany oceną prawną wyrażoną w treści wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 444/18 oraz wskazaniami co do dalszego postępowania nie mógł formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany był do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. wyrok NSA z 4.06.2009 r., sygn. akr I OSK 426/08). Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny po to wyraża swoją ocenę prawną w danej kwestii, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy zakres tej oceny nie był już przedmiotem kolejnego rozpoznania. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek, ponieważ ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracji publicznej w sprawie, a wskazania określają sposób postępowania w przyszłości ( zob. wyrok NSA z 6.04.2006 r., sygn. akt I GSK 2395/05). Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi. Celem wskazań jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sad administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia i wytyczenie kierunku działalności organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy (R.Hauzer, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015 r., s.623).
Zatem zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego dotyczące błędnej wykładni art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a. oraz niewłaściwego zastosowania art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny z uwzględnieniem art. 153 p.p.s.a., są pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Jak już wskazano wyżej Sąd w pierwszym wyroku wydanym w tej sprawie nie zakwestionował skuteczności zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej, co w konsekwencji uprawniało organ egzekucyjny do naliczenia opłaty egzekucyjnej.
Wobec powyższego niezasadne są także zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w pkt II osnowy skargi kasacyjnej, bowiem zarówno organ egzekucyjny, jak i Sąd I instancji rozpatrując ponownie sprawę podporządkowali się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej w wyroku z dnia 25 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 444/18, gdyż stanowi to główne kryterium poprawności nowowydanych postanowień. A w konsekwencji uprawnia sąd kasacyjny do stwierdzenia, iż Wojewódzki Sąd w Krakowie dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, nie naruszając art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
W szczególności pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w tym przepisie., tj. zwięźle przedstawienie stanu sprawy, zarzutów poniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zasadniczym celem wprowadzenia ustawowego wzorca uzasadnień było umożliwienie zapoznania się przez stronę i sąd odwoławczy z motywami sądu pierwszej instancji, które doprowadziły ten sąd do podjęcia tego rozstrzygnięcia. Jeżeli więc uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom ustawowym wprowadzonym w art. 141 § 4 p.p.s.a., tak jak to ma miejsce w tej sprawie, a co za tym idzie umożliwia zapoznanie się ze stanowiskiem sądu, prześledzenia przebiegu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego oraz toku rozumowania sądu, który doprowadził do zajęcia zaprezentowanego w tym wyroku stanowiska, a dalej – sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej oraz dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej tego wyroku, to należy przyjąć, że uzasadnienie odpowiada normie określonej w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Sąd I instancji nie naruszył również art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie może bowiem służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W jednym z wyroków NSA wypowiedział się w tej kwestii, stwierdzając iż ten przepis nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a tym samym zaakceptowanie przez sąd, jako zgodnej z przepisami postępowania, oceny materiału dowodowego, dokonanej przez organ administracji oraz przyjęcia za prawidłowe ustaleń będących konsekwencją tej oceny, nie może stanowić jego naruszenia, nawet gdyby stanowisko sądu było w tym zakresie błędne (zob. wyrok NSA z 2.12. 2010 r. sygn. akt I GSK 806/10).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).