I GSK 385/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-05
NSArolnictwoWysokansa
płatności bezpośredniewsparcie rolnictwamłody rolnikARiMRpostępowanie administracyjneuzupełnienie wnioskuterminykontrola wnioskuKRS

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję ARiMR w sprawie przyznania płatności dla młodych rolników, uznając, że organ nie poinformował niezwłocznie o brakach we wniosku.

Spółka A złożyła wniosek o płatności dla młodych rolników, ale nie dołączyła odpisu z KRS potwierdzającego kontrolę nad firmą. Organ odmówił przyznania tej płatności, a WSA podtrzymał tę decyzję. NSA uchylił wyrok WSA i decyzję organu, stwierdzając, że organ nie poinformował skarżącej niezwłocznie o brakach we wniosku, co naruszyło jej prawo do uzupełnienia dokumentacji.

Spółka A złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok, w tym płatności dla młodych rolników. Organ I instancji odmówił przyznania tej płatności, ponieważ spółka nie dostarczyła odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) potwierdzającego sprawowanie faktycznej i trwałej kontroli nad osobą prawną oraz terminu rozpoczęcia tej kontroli przez młodego rolnika. WSA w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę spółki, uznając, że art. 23 ustawy o płatnościach ma charakter informacyjny i nie nakłada na organ obowiązku wyznaczania terminu na uzupełnienie braków. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzję organu, stwierdzając, że organ naruszył art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach, nie informując niezwłocznie skarżącej o brakach we wniosku. Sąd podkreślił, że obowiązek niezwłocznego zawiadomienia ma na celu umożliwienie stronie uzupełnienia dokumentacji w terminie ustawowym, a strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań organu. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ ma obowiązek niezwłocznego poinformowania rolnika o stwierdzonych brakach we wniosku oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach nakłada na organ bezwzględny obowiązek niezwłocznego zawiadomienia o brakach, co ma na celu umożliwienie stronie uzupełnienia dokumentacji w terminie ustawowym. Zaniechanie tego obowiązku przez organ stanowi naruszenie przepisów, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

ustawa o płatnościach art. 23 § ust. 1 i w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Organ ma obowiązek niezwłocznego poinformowania rolnika o stwierdzonych brakach we wniosku oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek.

Pomocnicze

ustawa o płatnościach art. 23 § ust. 2

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

W przypadku nieusunięcia braków, wniosek jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów.

k.p.a. art. 64 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis art. 64 § 2 k.p.a. nie stosuje się do wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich.

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pozwala na uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi przez NSA, jeśli istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie (UE) nr 1307/2013 art. 8

Rozporządzenie nr 640/2014 art. 13 § ust. 1

rozporządzenie z 12 marca 2015r. art. 8 § ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 15 maja 2018r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu w roku 2018 art. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ naruszył obowiązek niezwłocznego poinformowania skarżącej o brakach we wniosku, co uniemożliwiło jej uzupełnienie dokumentacji w terminie. Strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań organu.

Godne uwagi sformułowania

organ 'niezwłoczne' informuje rolnika o stwierdzonych 'brakach' wniosku oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie Strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań organu, polegających na niewykonaniu objętych przepisami prawa obowiązków organu do konkretnego zachowania (podjęcia czynności) bez zbędnej zwłoki.

Skład orzekający

Michał Kowalski

przewodniczący

Joanna Salachna

sędzia

Izabella Janson

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązku organu administracji do niezwłocznego informowania o brakach we wniosku i konsekwencji jego zaniechania dla strony postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury przyznawania płatności bezpośrednich w rolnictwie, ale zasada proceduralna ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur przez organy administracji i jak błędy proceduralne mogą wpływać na prawa obywateli, nawet w sprawach finansowych.

Błąd urzędnika kosztował rolnika płatności. NSA stanął po jego stronie.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 385/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Janson /sprawozdawca/
Joanna Salachna
Michał Kowalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Go 675/19 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2019-11-28
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1312
art. 23 ust. 1 i w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 64 § 1 i 2,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Go 675/19 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia 31 lipca 2019 r. nr 9004-2019-0215 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia 31 lipca 2019 r. nr 9004-2019-0215; 3. zasądza od Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze na A Sp. z o.o. w S. 1.240 (słownie: jeden tysiąc dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 28 listopada 2019r., sygn. akt I SA/Go 675/19 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325, obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (dalej też: "strona", "skarżąca", "Spółka") na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze (dalej też: "Dyrektor LOR ARiMR", "Dyrektor") z 31 lipca 2019r. nr 9004-2019-0215 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 14 czerwca 2018r. w Biurze Powiatowym ARiMR w Zielonej Górze (dalej też: "organ I instancji") Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok. We wniosku tym wskazała, że ubiega się o przyznanie:
- jednolitej płatności obszarowej, zwanej dalej płatnością JPO,
- płatności za zazielenienie, zwanej dalej płatnością PZZ,
- płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), zwanej dalej płatnością RDST,
- płatności dla młodych rolników, zwanej dalej płatnością MR.
Łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych w tym wniosku wyniosła 52,62 ha. Do wniosku o przyznanie płatności zostało dołączone "Oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną".
Kierownik BP ARiMR poddał ww. wniosek kontroli administracyjnej.
W wyniku tej kontroli, na podstawie posiadanej dokumentacji, ustalił, iż Spółka nie dostarczyła dowodów potwierdzających sprawowanie faktycznej i trwałej kontroli nad osobą prawną i terminu rozpoczęcia sprawowania tej kontroli przez młodego rolnika, tj.: odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) aktualnego na dzień złożenia wniosku, z którego będzie wynikało kto i od kiedy sprawuje faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną lub umowy Spółki lub akt powołania na stanowisko w myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wniosku.
Wobec powyższego decyzją z 30 kwietnia 2019r., na podstawie art. 5-6 i art. 24 ustawy z 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018r., poz. 1312, ze zm., dalej: "ustawa o płatnościach") oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r., poz. 2096, ze zm., dalej: "k.p.a.") Kierownik BP ARiMR w Zielonej Górze odmówił Spółce przyznania płatności dla młodych rolników na 2018 oraz przyznał:
- Jednolitą Płatność Obszarową na 2018 w wysokości 23.886,01 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 276,57 zł ze względu na: zastosowanie współczynnika korygującego;
- Płatność za zazielenienie na 2018 w wysokości 16.030,82 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 185,61 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego;
- Płatność redystrybucyjną na 2018 w wysokości 4.751,26 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 55,01 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego.
Jednocześnie przyznał kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 493,92 zł.
W uzasadnieniu podniósł, że Spółka nie dostarczyła dokumentów potwierdzających sprawowanie faktycznej i trwałej kontroli nad osobą prawną oraz potwierdzających datę rozpoczęcia sprawowania tej kontroli przez młodego rolnika. Wskazał, że w dniu 14 czerwca 2018r. strona wraz z wnioskiem złożyła Oświadczenie o osobach sprawujących faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną dotyczącą Spółki czyli jeden z dokumentów, o których mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015, poz. 352 z późn. zm., dalej:" rozporządzenie z 12 marca 2015r."), natomiast brak było dokumentów świadczących o dacie rozpoczęcia działalności rolniczej oraz kto i od kiedy sprawuje faktyczną i trwałą kontrolę nad osobą prawną. Podkreślił, że dane zawarte tylko w oświadczeniu informacji tych nie zawierają. W ocenie Kierownika BP ARiMR brak wymaganych dowodów - dokumentów, skutkuje odmówieniem przyznania płatności dla młodych rolników na rok 2018. Wskazał także na sposób wyliczenia pozostałych płatności z uwzględnieniem współczynnika korygującego, o którym mowa w art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013.
Decyzją z 31 lipca 2019r. Dyrektor LOR ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 10, art. 107 k.p.a., w zw. art. 10 ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, art. 3, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 11 art. 13, art. 21, art. 23 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, § 8 ust. 1 rozporządzenia z 12 marca 2015r. oraz § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U. z 2015r., poz. 351 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
WSA oddalił skargę Spółki na powyższą decyzję.
Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 K.p.a., kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 k.p.a. nie stosuje się.
W ocenie WSA oznacza to, iż w przypadku wpływu niekompletnego wniosku obowiązkiem organu jest zawiadomienie beneficjenta o brakach ze wskazaniem na konsekwencje ich nieusunięcia. Z przepisu tego nie wynika natomiast, by organ miał kompetencje do określania terminu na uzupełnienie wniosku. Zawiadomienie nie pełni zatem takiej funkcji jak wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, lecz służy wyłącznie poinformowaniu strony o dostrzeżonych brakach. Wyraźnie wyłączone stosowanie art. 64 § 2 k.p.a. oznacza natomiast, że ewentualne uzupełnienie braków, w następstwie zawiadomienia, nie jest daje podstaw do uznania, iż braki zostały uzupełnione w terminie ustawowym do składania i uzupełniania wniosków. Należy też zauważyć, iż z art. 23 ustawy o płatnościach nie wynika, by działania organu mogły modyfikować ostateczny termin do złożenia kompletnego wniosku. Wskazał, że skutków upływu terminu nie uchyla również niezastosowanie się przez organ ARiMR do obowiązku zawiadomienia. Z uwagi na wyłącznie informacyjny charakter zawiadomienia, o którym mowa w art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach, brak takiego zawiadomienia nie uchyla bowiem skutku, o którym mowa w art. 23 ust. 2 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym w przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów. Wobec powyższego nie można podzielić stanowiska skarżącej jakoby brak wezwania jej przez organ do usunięcia przedmiotowego braku wniosku miałby skutkować wyeliminowaniem skarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zwrócił też uwagę, że skarżąca złożyła swój wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dopiero 14 czerwca 2018r., czyli w przedostatnim dniu trzymiesięcznego terminu na ich składanie. Winna mieć zatem świadomość, iż może się to wiązać z opóźnieniem w kontroli wniosków przez organy ARiMR, a to z uwagi na nagromadzenie dużej ilości wniosków składanych z upływem terminu, pomimo, iż termin na składanie poprawek do wniosku, zgodnie z art. 13 ust. 1 akapit 2 i 3 rozporządzenia nr 640/2014, upływał ostatecznie z dniem 11 lipca 2018r.
W ocenie WSA niezłożenie przez skarżącą w podstawowym ani w przedłużonym terminie odpisu z KRS, czyli dokumentu miarodajnie potwierdzającego dane o których mowa w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wniosków, powodowało, iż nie zostały spełnione warunki przyznania płatności dla młodych rolników.
W skardze kasacyjnej Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 23 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz.U. z 2018r., poz. 1312; dalej: "ustawa o płatnościach") poprzez zaaprobowanie uchybienia organu polegającego na zaniechaniu obowiązkowego niezwłocznego zawiadomienia skarżącej kasacyjnie, w okresie od 14 czerwca 2018r. do 11 lipca 2018r., o konieczności uzupełnienia braku formalnego wniosku wraz z terminem uzupełnienia, w celu zapewnienia kompletności dokumentów formalnych określonych w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015r., poz. 352 z póżn. zm.; dalej: "rozporządzenie z 12 marca 2015r."), podczas gdy wykorzystanie obowiązkowego instrumentu poprawienia wniosku w okresie niemal miesiąca od złożenia wniosku do ostatecznego terminu ustawowego (14 czerwca - 11 lipca) pozwoliłoby na poprawienie wniosku o płatność do stanu prawidłowego poprzez złożenie jednego dokumentu - odpisu z KRS dot. skarżącej kasacyjnie;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 23 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy o płatnościach poprzez ocenę, że zawiadomienie o braku wniosku i konsekwencjach jego nieuzupełnienia ma charakter jedynie informacyjny, a negatywne konsekwencje wynikające z upływu ostatecznego terminu do składania i poprawiania wniosków wskutek nieusunięcia braków wniosków, obciążają jedynie skarżącą kasacyjnie, podczas gdy instrument niezwłocznego zawiadomienia ma służyć poprawieniu wniosku i uzupełnieniu dokumentów do stanu prawidłowego, o ile tylko nie upłynął ostateczny termin ustawowy, czemu służyć ma niezwłoczne zawiadomienie w terminie pozwalającym na zachowanie ustawowego, bezwzględnego terminu w roku 2018 do dnia 11 lipca, w celu zapewnienia kompletności dokumentów formalnych określonych w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 12 marca 2015r.;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej w zakresie, w jakim Sąd I instancji uznał, że organ czynił w latach poprzednich nieuprawnione ustalenia w ramach utrwalonej praktyki administracyjnej organów ARiMR polegającej na weryfikowaniu poprzez elektroniczny dostęp do KRS danych osoby wskazanej jako młody rolnik w oświadczeniu dołączanym do wniosku i w przyznawaniu na tej podstawie płatności w latach poprzednich, od której to praktyki organ ARiMR odstąpił w 2018r., podczas gdy skarżąca kasacyjnie ani nie została zawiadomiona o brakach wniosku (braku odpisu KRS) ani nie została pouczona o zakresie dokumentów formalnych koniecznych do dołączenia do wniosku zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 12 marca 2015r. w związku z odstąpieniem przez organ od utrwalonej praktyki.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich należy składać od 15 marca do 15 maja roku którego dotyczy wniosek. Jednocześnie zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 15 maja 2018r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu w roku 2018 (Dz.U. z 2018r. poz. 897) termin ten przedłużono do 15 czerwca 2018r. Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 akapit 3 złożenie wniosku po tej dacie było dopuszczalne, jednak w przypadku złożenia wniosku później niż 25 dni po upływie terminu, nie przyznawało się wsparcia w jakiejkolwiek części. W tym samym przepisie, w akapicie 1 przewidziano, że w przypadku opóźnienia wniosku płatność ulegała obniżeniu o 1% za każdy dzień opóźnienia. Wedle akapitu 2. natomiast pierwszy akapit stosuje się również do wniosków o wsparcie, dokumentów, umów oraz innych deklaracji, które należy przedstawić właściwym organom, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty, umowy lub deklaracje stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia.
Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 k.p.a. nie stosuje się. W przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów (art. 23 ust. 2 ustawy).
Z treści powołanego przepisu wprost więc wynika, że organ "niezwłoczne" informuje rolnika o stwierdzonych "brakach" wniosku oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie. W tym zakresie ustawodawca nie pozostawia organowi swobody, poza dwoma wyjątkami, po pierwsze, gdy upłynął termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności, a po drugie, gdy w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych (art. 64 § 1 k.p.a.). Wskazywany w powyższym przepisie termin "niezwłocznie" oznacza obowiązek spełnienia określonej czynności bez zbędnej zwłoki, a więc w jak najkrótszym czasie, mającym na względzie okoliczności miejsca i czasu.
Tym samym, organ co do zasady powinien niezwłocznie poinformować rolnika o dostrzeżonych brakach wniosku (załączników do wniosku) o przyznanie płatności, bez względu na ich charakter, zważywszy, że w dniu złożenia wniosku (14 czerwca 2020r.) nie upłynął jeszcze ostateczny termin do jego złożenia (10 lipca 2020r.).
Takie zaś uchybienie organu w świetle treści art. 23 ust. 1 i w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach (stania na straży praworządności i obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego), stanowi o naruszeniu tych przepisów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że uniemożliwiło stronie uzupełnienie braku wniosku w terminie uzasadniającym jego merytoryczne rozpoznanie. Strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań organu, polegających na niewykonaniu objętych przepisami prawa obowiązków organu do konkretnego zachowania (podjęcia czynności) bez zbędnej zwłoki. Samo zaś skumulowanie w krótkim czasie wpływu wniosków o przyznanie płatności i związane z tym spiętrzenie prac organu nie powinno pozbawiać stronę przyznanego jej prawa do uzyskania od organu informacji w omawianym zakresie, zwłaszcza w sytuacji, gdy skutkiem tego może być pozbawienie rolnika wnioskowanej płatności. Strona ma bowiem prawo oczekiwać, że organ powiadomi ją w odpowiednim terminie o zauważonych brakach.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w realiach niniejszej sprawy, organ zaniechał obowiązkowego niezwłocznego zawiadomienia skarżącej kasacyjnie o konieczności uzupełnienia braku formalnego wniosku, a nie w sposób arbitralny odmówienia przyznania wnioskowanej w tej części płatności.
Mając na uwadze, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji zaakceptował wadliwą w wyżej ustalonym zakresie decyzję to należało, uwzględniając skargę kasacyjną na podstawie art. 188 p.p.s.a., jednocześnie rozpoznać skargę i uchylić zaskarżoną decyzję. Ocena podniesionych w skardze kasacyjnych zarzutów uprawniała do zastosowania w sprawie art. 188 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu stwierdzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, pozwala na uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz rozpoznanie skargi, i to mimo braku takiego wniosku skarżącego. Zastosowanie art. 188 p.p.s.a. jest bowiem uzależnione od spełnienia następujących przesłanek: po pierwsze, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia skargę kasacyjną; po drugie, uwzględnienie skargi kasacyjnej wiąże się z uchyleniem zaskarżonego orzeczenia, i po trzecie istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Te wszystkie wymienione przesłanki wystąpiły łącznie w rozpoznawanej sprawie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnię przepisów prawa.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r., poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI