I GSK 382/26

Naczelny Sąd Administracyjny2026-03-27
NSAAdministracyjneŚredniansa
sądy administracyjneskarga kasacyjnapostępowanie administracyjnekonkurs ofertorganizacje pozarządoweNIW-CRSOwłaściwość sąduakt administracyjnyuzupełnienie wniosku

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ochotniczej Straży Pożarnej, uznając, że pismo wzywające do uzupełnienia wniosku w konkursie nie jest aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego.

Ochotnicza Straż Pożarna zaskarżyła pismo Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności wzywające do zmiany wniosku złożonego w konkursie. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę, uznając pismo za niepodlegające kontroli sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że pismo to jest jedynie etapem oceny formalnej wniosku, a nie aktem rozstrzygającym o uprawnieniach lub obowiązkach strony.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które odrzuciło skargę OSP na pismo Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Pismo to wzywało OSP do uzupełnienia wniosku złożonego w konkursie w ramach Rządowego Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych, wskazując na powielenie treści oferty przez wiele organizacji. WSA odrzucił skargę, uznając, że zaskarżone pismo nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków strony wynikających z przepisów prawa, a tym samym nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym i oddalił skargę kasacyjną. NSA potwierdził, że pismo Dyrektora było jedynie wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych w ramach procedury konkursowej i nie kształtowało sytuacji prawnej skarżącej w sposób wiążący. Sąd podkreślił, że takie pisma, podobne do wezwań na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego, nie są aktami podlegającymi kognicji sądów administracyjnych zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego, zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych przez WSA zostały uznane za nieuzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, takie pismo nie jest aktem lub czynnością podlegającą kontroli sądu administracyjnego, ponieważ nie rozstrzyga o uprawnieniach lub obowiązkach strony wynikających z przepisów prawa w sposób władczy i definitywny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pismo wzywające do uzupełnienia wniosku jest jedynie etapem oceny formalnej oferty w procedurze konkursowej. Nie posiada ono cech władczego rozstrzygnięcia, nie kształtuje bezpośrednio sytuacji prawnej strony ani nie rozstrzyga o jej uprawnieniach lub obowiązkach wynikających z przepisów prawa materialnego. Jest to czynność procesowa, której dalsze skutki zależą od zachowania strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Definiuje zakres kontroli sądów administracyjnych, obejmujący inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem pewnych postępowań.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa, że NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy odrzucenia skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy uchylenia aktu lub czynności.

p.p.s.a. art. 173 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa wniesienia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa wniesienia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy uzasadnienia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

k.p.a. art. 64 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy wezwania do usunięcia braków podania.

u.d.p.p.i.o.w.

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Ustawa regulująca zasady przyznawania dotacji organizacjom pozarządowym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo Dyrektora NIW-CRSO wzywające do uzupełnienia wniosku nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie rozstrzyga o uprawnieniach lub obowiązkach strony w sposób władczy i definitywny.

Odrzucone argumenty

Zaskarżone pismo Dyrektora definitywnie przesądziło, że skarżąca utraciła możliwość zawarcia umowy o dofinansowanie, tym samym dotyczyło jej uprawnienia do ubiegania się o środki publiczne i powinno podlegać kontroli sądu administracyjnego. WSA błędnie zastosował art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie merytorycznego rozpoznania sprawy i niezasadne odrzucenie skargi. WSA nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., nie uchylając zaskarżonego aktu Dyrektora, mimo istotnych naruszeń przepisów postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Pismo to jest kolejnym pismem w sprawie (konkretnie piątym), w którym organ przedstawia swoje stanowisko w zakresie dopuszczalności współautorstwa ofert złożonych przez różne podmioty w tym samym konkursie i wyjaśnia zasady konkursowe oraz treść Regulaminu. Pismo to nie posiada cech rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej ani w znaczeniu procesowym, ani materialnym. Pismo wzywające do zmiany wniosku złożonego w konkursie stanowi bowiem jedynie informację o brakach zawartych w złożonym wniosku, nie jest ukierunkowane na wywołanie bezpośrednich skutków prawnych wobec podmiotu, którego dotyczy i samo w sobie nie kreuje nowej sytuacji prawnej, a także nie kształtuje praw i obowiązków opiniowanego podmiotu.

Skład orzekający

Piotr Piszczek

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kontroli sądów administracyjnych nad pismami organów w toku postępowania konkursowego, zwłaszcza w kontekście art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wezwania do uzupełnienia wniosku w konkursie, ale zasady interpretacji właściwości sądu są szersze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego, co jest istotne dla prawników procesualistów.

Kiedy pismo urzędnika staje się zaskarżalne? NSA wyjaśnia granice kontroli sądowej nad procedurami konkursowymi.

Sektor

organizacje pozarządowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 382/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-03-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Piszczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
V SA/Wa 3337/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-12-30
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
3 § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ochotniczej Straży Pożarnej w A od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 3337/25 w sprawie ze skargi Ochotniczej Straży Pożarnej w A na pismo Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego z dnia 8 września 2025 r. znak BPH.MMS.401.10.1.2025.BD w przedmiocie wezwania do zmiany wniosku złożonego w konkursie w ramach Rządowego Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 30 grudnia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 3337/25 odrzucił skargę Ochotniczej Straży Pożarnej w A na pismo Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego z 8 września 2025 r. znak BPH.MMS.401.10.1.2025.BD w przedmiocie wezwania do zmiany wniosku złożonego w konkursie a także wypłacił na rzecz strony 200 złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.
Przedstawiając stan sprawy Sąd wskazał, że Ochotnicza Straż Pożarna w A (dalej: "OPS", "skarżąca" lub "strona") złożyła ofertę na realizację zadania publicznego w konkursie ogłoszonym przez Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (dalej: "Dyrektor" lub "organ") w ramach Rządowego Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych "Moc Małych Społeczności" Priorytet 1: Odporne, zintegrowane społeczności lokalne.
W dniu 30 lipca 2025 r. Dyrektor ogłosił wyniki konkursu - oferta skarżącej znalazła się na Liście ofert kwalifikujących się do przyznania dotacji. Następnie pismem z 8 września 2025 r. Dyrektor poinformował OPS, że jej oferta jest powieleniem treści oferty złożonej przez 45 innych organizacji, których wykaz przedstawia w załączniku. Jednocześnie na podstawie pkt III.1 Regulamin Dyrektor wezwał OSP do uzupełnienia oferty, w terminie 7 dni, o dokumentację właściwą dla oferty wspólnej, w tym przede wszystkim określenie sposobu reprezentacji 46 organizacji wobec organu.
Skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższe pismo Dyrektora z 8 września 2025 r.
Uzasadniając odrzucenie skargi na powyższe pismo WSA w Warszawie podkreślił, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wyjaśnił, że zaskarżone pismo z 8 września 2025 r. nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Działania o charakterze władczym podejmowane przez organy administracji rozstrzygają o tym, czy konkretnemu podmiotowi przysługują określone uprawnienia wynikające z przepisu prawa albo czy ciążą na nim z mocy prawa określone obowiązki. W zaskarżonym piśmie Dyrektor nie stwierdził/odmówił stwierdzenia, ani nie przyznał/odmówił przyznania uprawnień skarżącej, jak również nie stwierdził/odmówił stwierdzenia jej obowiązków wynikających z przepisu prawa, ani nie skonkretyzował żadnej normy prawnej. Pismo to jest kolejnym pismem w sprawie (konkretnie piątym), w którym organ przedstawia swoje stanowisko w zakresie dopuszczalności współautorstwa ofert złożonych przez różne podmioty w tym samym konkursie i wyjaśnia zasady konkursowe oraz treść Regulaminu. Jedyną nowością jest propozycja rozwiązania problemu, która nie stanowi władczego rozstrzygnięcia, jak tego wymaga art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm., obecnie: Dz.U.2026.143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").
Skargę kasacyjną wniosła skarżąca, na podstawie art 173 § 1 i art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., w której zaskarżyła w całości wydane w sprawie postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie przejawiającą się błędnym uznaniem Sądu, że zaskarżone pismo Dyrektora z 8 września 2025 r. nie stanowi "innego niż określone w pkt. 1-3 tego paragrafu aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków strony wynikających z przepisów prawa" i tym samym niezasadnym uznaniem przez Sąd, że sprawa nie podlega kontroli sądu administracyjnego, gdyż pismo Dyrektora z 8 września 2025 r. nie stanowiło aktu lub czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podczas gdy pismem tym organ administracyjny definitywnie przesądził, że skarżąca utraciła możliwość zawarcia umowy o dofinansowanie; tym samym pismo organu z 8 września 2025 r, bezpośrednio dotyczyło uprawnienia do ubiegania się o środki publiczne na zasadach konkursowych, tym samym zaskarżone pismo spełnia wszystkie cechy aktu z zakresu administracji publicznej, o który mowa w zarzucanym przepisie, a w niniejszej sprawie występuje kognicja sądu administracyjnego i skarga do WSA w Warszawie była dopuszczalna,
b) art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na zaniechaniu merytorycznego rozpoznania sprawy i tym samym niezasadne odrzucenie skargi, będące konsekwencją nieprawidłowego przyjęcia przez Sąd, że pismo Dyrektora z 8 września 2025 r. nie stanowi aktu z zakresu administracji publicznej, który kształtował sytuację prawną skarżącej (odebrał jej prawo do zawarcia umowy o dofinansowanie, a więc pismo dotyczyło uprawnień skarżącej wynikających z przepisów ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie) i w konsekwencji podlegało kontroli sądowej, podczas gdy pismo z 8 września 2025 r. stanowiło rozstrzygnięcie merytoryczne organu, adresowane do skarżącej, które definitywnie zakończyło sprawę skarżącej poprzez odmowę zawarcia umowy o dofinansowanie - stanowiło ono zatem finalny akt władczy w procedurze konkursowej, tym samym skarga była dopuszczalna, a WSA w Warszawie powinien przyjąć ją do merytorycznego rozstrzygnięcia,
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie przejawiające się brakiem wydania przez Sąd orzeczenia uchylającego zaskarżony akt Dyrektora, tym samym niezasadne odrzucenie skargi i zaniechanie jej merytorycznego rozpoznania, pomimo że w sprawie wystąpiły istotne naruszenia przepisów postępowania przez organ, które miały wpływ na wynik sprawy, w konsekwencji czego uniemożliwiona została skuteczna kontrola prawidłowości działania organu administracji, podczas gdy Sąd powinien przyjąć skargę do rozpoznania i wydać wyrok uchylający zaskarżony akt Dyrektora, bowiem przedmiotowa sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego, a zaskarżone skargą administracyjną pismo Dyrektora wypełnia cechy aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jako że odbiera skarżącej uprawnienie do zawarcia umowy o dofinansowanie na podstawie przepisów ustawy;
Uzasadniając zarzuty, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. strona wniosła o uwzględnienie skargi w całości, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ w pełni zgodził się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie.
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie zaskarżone pismo Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego z 8 września 2025 r. nie podlega kognicji sądu administracyjnego.
Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że zaskarżone w tej sprawie pismo w przedmiocie wezwania do zmiany wniosku złożonego w konkursie nie należy do kategorii aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Pismo to nie posiada cech rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej ani w znaczeniu procesowym, ani materialnym. Pod pojęciem "sprawa administracyjna" rozumie się bowiem sprawę powstałą wskutek żądania udzielenia jednostce uprawienia albo wszczęcia z urzędu postępowania bezpośrednio w celu ograniczenia, cofnięcia uprawnienia administracyjnego lub nałożenia, zwolnienia, ograniczenia lub rozszerzenia obowiązku administracyjnego bądź potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku, które wynikają z mocy samego prawa. Natomiast rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej jest takie działanie organu administracji publicznej, które podejmowane jest bezpośrednio w celu wywołania skutku prawnego i wywołujące ten skutek przez bezpośrednie władcze ukształtowanie sytuacji prawnej jednostki bądź prawem wymagane potwierdzenie uprawnień lub obowiązków. Chociaż ze względu na użyte w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kryteria, trudno dokładnie scharakteryzować wymienioną w nim kategorię działań administracji publicznej, to z całą pewnością można jednak powiedzieć, że są to akty lub czynności, które:
a) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.;
b) są podejmowane w sprawach indywidualnych;
c) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych;
d) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność.
W uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 stwierdzono, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. W przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie chodzi o prawo do załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego, lecz o zindywidualizowane w przepisie prawa w odniesieniu do konkretnego podmiotu uprawnienie albo obowiązek, które może on wykonywać samodzielnie, korzystając w tym zakresie z ochrony prawnej. Źródłem tego uprawnienia są zatem przepisy prawa materialnego, a nie procesowego. Wymaga bowiem wyjaśnienia - i zarazem przypomnienia - że z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. konstytuującego elementy pojęcia aktu lub czynności, o których w nim mowa wynika - jak podkreśla się w literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie (por. np. J.P. Tarno, W. Chróścielewski, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 375; R. Stankiewicz, Inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej jako przedmiot kontroli sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), "Przegląd Prawa Publicznego" 2010, nr 11, s. 41; postanowienia NSA z 28 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 1756/06 oraz z 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1784/06) - że akty i czynności te: nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, gdyż te są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a.; są podejmowane w sprawach indywidualnych, albowiem akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.; muszą mieć charakter publicznoprawny; dotyczą (bezpośrednio lub pośrednio) uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co odnosi się zarówno do działań pozytywnych dla ich adresata, jak i działań negatywnych wyrażających się - co trzeba podkreślić - w odmowie wydania aktu, czy podjęcia innej czynności (por. również B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2006, nr 2, s. 18-19, a także np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 1998 r., sygn. akt II SA 1247/97, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 1999, z. 2, poz. 25).
Uwzględniając znaczenie konsekwencji wynikających z cech konstytuujących akty lub czynności, o których jest mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., nie sposób jest więc twierdzić, że zaskarżone pismo cechy te posiada, a co za tym idzie, że odpowiada wskazanej formule działania, która wymaga istnienia stosunku administracyjnego (wynikającego z niego uprawnienia lub obowiązku), którego źródłem jest wykonywana przez organ administracji norma prawna, stosunek ten kreujący. Pismo wzywające do zmiany wniosku złożonego w konkursie stanowi bowiem jedynie informację o brakach zawartych w złożonym wniosku, nie jest ukierunkowane na wywołanie bezpośrednich skutków prawnych wobec podmiotu, którego dotyczy i samo w sobie nie kreuje nowej sytuacji prawnej, a także nie kształtuje praw i obowiązków opiniowanego podmiotu, o czym mowa dalej.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że Regulamin konkursu Rządowego Programu Wsparcia Organizacji Pozarządowych "Moc Małych Społeczności" Edycja 2025 jasno precyzuje poszczególne etapy prowadzonego konkursu oraz prawa i obowiązki zarówno organu go prowadzącego jak i oferentów. Regulaminu Konkursu, Część A. III. 1. Ocena formalna precyzuje bowiem w pkt b, że jeżeli oferta nie spełnia kryteriów formalnych określonych w regulaminie, NIW wzywa Oferenta do uzupełnienia oferty w terminie 7 dni od wezwania. W przypadku nieuzupełnienia oferty w terminie, uznaje się ją jako niespełniającą kryteriów formalnych. Zaskarżone pismo Dyrektora z 8 września 2025 r. było realizacją tego zapisu regulaminu, stanowiło wyłącznie pismem w toku oceny formalnej oferty dokonywanej w trakcie procedury konkursowej. Pismem tym organ wyjaśnił jakie braki stwierdził w ofercie złożonej przez skarżącą w ramach powtarzanej czynności badania i oceny ofert, jak i wyjaśnił z czego wywodzi istnienie takich braków. Następnie, zgodnie z przywołaną wyżej procedurą regulaminową, wezwał skarżącą do uzupełnienia oferty w regulaminowym terminie 7 dni. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, który wskazał, że tego typu pisma, wzywającego do uzupełnienia braków formalnych nie można uznać za akt dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w sposób prawnie wiążący i wpływający na sytuację prawną skarżącej poprzez wywołanie określonego skutku prawnego, który mógłby podlegać zaskarżeniu w procedurze sądowoadministracyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, od należytego/nienależytego wykonania przedmiotowego wezwania zależy dalszy los prowadzonego postępowania konkursowego w odniesieniu do wzywanego podmiotu. Można w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć, że wezwanie to w swojej treści i potencjalnych skutkach jest bliskie wezwaniu zawartemu w przepisie art. 64 § 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie. Tak jak i w przywołanej normie, to od zachowania wzywanego zależeć będą dalsze losy złożonego wniosku, a zatem albo zostanie mu nadany dalszy bieg (przy uzupełnieniu braków), lub też tak jak w poddanej ocenie skardze kasacyjnej, sporządzeniu przez organ 17 września 2025 r. Komunikatu Dyrektora NIW-CRSO, którym skarżąca oraz pozostałe organizacje będące współautorami oferty złożonej zostały poinformowane, że ich oferty zostały ocenione negatywnie na etapie formalnym z powodu naruszenia zasad składania ofert wspólnych.
Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że Regulamin Konkursu, Część A. III. 1 wskazuje, że Informacja o wynikach oceny formalnej wniosków jest publikowana na stronie NIW-CRSO www.niw.gov.pl. Oferent, którego oferta nie spełnia kryteriów formalnych ma możliwość, w ciągu 7 dni kalendarzowych następujących po dniu opublikowania wyników weryfikacji formalnej ofert, złożenia odwołania od negatywnego wyniku weryfikacji formalnej (Część A. III. 1 lit. e). Dyrektor NIW-CRSO w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania odwołania uznaje odwołanie za uzasadnione i informuje o tym Oferenta albo przekazuje odwołanie wraz z dokumentacją Przewodniczącemu Komitetu do spraw Pożytku Publicznego. Od rozstrzygnięcia Przewodniczącego Komitetu odwołanie nie przysługuje (Część A. III. 1 lit. g i h). Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone do sądu administracyjnego pismo z 8 września 2025 r. stanowi jeden z etapów oceny formalnej złożonego wniosku i wobec powyższego nie należy do kategorii aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Wobec powyższego, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 3 § 2 pkt 4 oraz art. 58 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. należało uznać za całkowicie nieuzasadnione.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
W odniesieniu natomiast do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania trzeba stwierdzić, że nie zasługiwał on na uwzględnienie, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI