I GSK 364/20

I GSK 364/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Kamińska /przewodniczący/
Henryk Wach
Małgorzata Bejgerowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Gd 1205/19 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2019-10-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 141 par 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1205/19 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie cła antydumpingowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku 2700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego w części.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 października 2019 r., o sygn. akt I SA/Gd 1205/19, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), oddalił skargę [...] (dalej jako: "Spółka", "Strona" lub "Skarżąca kasacyjnie") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 kwietnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie cła antydumpingowego. Pełna treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz innych orzeczeń powołanych poniżej, dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2.1. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, kwestionując powyższy wyrok w całości. W podstawach kasacyjnych powołano:
1) art. 174 pkt 1 P.p.s.a., zarzucając naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/271 z dnia 16 lutego 2017 r., rozszerzającego ostateczne cła antydumpingowe, nałożone Rozporządzeniem Rady WE nr 925/2009 wobec przywozu niektórych rodzajów folii aluminiowej, pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, na przywóz nieznacznie zmienionych niektórych rodzajów folii aluminiowej (dalej jako: "Rozporządzenie 2017/271") w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1225/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz nr 2016/1036 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów niebędących członkami Unii Europejskiej oraz art. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/865 z dnia 31 maja 2016 r. w sprawie wszczęcia dochodzenia dotyczącego możliwego obchodzenia środków antydumpingowych nałożonych na mocy Rozporządzenia Rady (WE) nr 2015/2384 na przywóz niektórych rodzajów folii aluminiowej, pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej w drodze przywozu nieznacznie zmienionych niektórych rodzajów folii aluminiowej z Chińskiej Republiki Ludowej, i poddające ten przywóz rejestracji (dalej jako: "Rozporządzenie 2016/865"),
- poprzez błędną ich wykładnię z uwagi na nieuwzględnienie brzmienia art. 2 Konstytucji RP, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego i wynikających z niej zasad: ochrony zaufania obywatela do państwa, nie działania prawa wstecz, ochrony interesów w toku oraz bezpieczeństwa i pewności prawa, a także zasady zachowania odpowiedniego vacatio legis, co skutkowało:
i) przyjęciem, że na powstanie i wysokość długu celnego Spółki nie miały wpływu żadne okoliczności, które miały miejsce przed dniem dokonania zgłoszenia celnego,
ii) nieuwzględnieniem, że te przepisy są rażąco sprzeczne z zasadami wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nakładają cła antydumpingowe na sprowadzone z Chin towary o kodzie TARIC 7607 11 19 40, które w momencie zawierania transakcji z chińskim kontrahentem, zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami prawa, nie były objęte cłami antydumpingowymi i przepisy te nie przewidywały, że cła antydumpingowe na te towary mogą zostać nałożone w sytuacji, gdy Spółka nie miała możliwości wycofania się z transakcji bez poniesienia istotnych negatywnych skutków majątkowych;
- w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego, gdyż gdyby WSA dokonał prawidłowej interpretacji tych przepisów w zgodzie z art. 2 Konstytucji RP musiałby uznać, że na ich podstawie nie można nałożyć ceł antydumpingowych z mocą wsteczną na towary sprowadzone przez Spółkę, gdyż ich nałożenie stoi w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawnego i wynikających z niej zasad: ochrony zaufania obywatela do państwa, nie działania prawa wstecz, ochrony interesów w toku oraz bezpieczeństwa i pewności prawa, a także zasady zachowania odpowiedniego vacatio legis;
b) art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego poprzez:
- błędną ich wykładnię z uwagi na nieuwzględnienie brzmienia art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 64 Konstytucji RP, co skutkowało nieuprawnionym ograniczeniem prawa własności i brakiem poszanowania interesów Spółki w związku z nakazaniem Spółce zapłaty ceł antydumpingowych od towarów o kodzie TARIC 7607 11 19 40, sprowadzonych z Chin, które w momencie zawierania transakcji z chińskim kontrahentem, zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami prawa, nie były objęte cłami antydumpingowymi i przepisy te nie przewidywały, że cła antydumpingowe na te towary mogą zostać nałożone (nie było obowiązku rejestracji przywozu tych towarów),
- w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego, gdyż gdyby WSA dokonał prawidłowej interpretacji tych przepisów w zgodzie z art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 64 Konstytucji RP musiałby uznać, że na ich podstawie nie można nałożyć ceł antydumpingowych z mocą wsteczną na towary sprowadzone przez Spółkę;
c) art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 w związku z art. 13 ust 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego oraz art. 2 Rozporządzenia 2016/865 poprzez:
- błędną wykładnię z uwagi na nieuwzględnienie brzmienia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co skutkowało naruszeniem zasady równości w dwóch aspektach, tj. naruszeniem polegającym na:
i) zróżnicowaniu sytuacji podmiotów, które rozpoczęły realizację transakcji z chińskim kontrahentem na dostawę towarów o kodzie TARIC 7607 11 19 40 w momencie, w którym zgodnie zobowiązującymi przepisami prawa, towary te nie były objęte cłami antydumpingowymi i przepisy te nie przewidywały, że cła antydumpingowe na te towary mogą zostać nałożone (przed wejściem w życie obowiązku rejestracji przywozu tych towarów), uzależniając zastosowanie - z retroaktywnym skutkiem - ceł antydumpingowych na sprowadzone z Chin towary od momentu wprowadzenia ich na obszar celny Unii Europejskiej, czyli faktycznie uzależniając zastosowanie retrospektywnie ceł antydumpingowych od szybkości poruszania się środka transportu, którym były przewożone towary, i odległości, którą ten środek transportu musiał pokonać, aby dostarczyć towary na obszar celny Unii Europejskiej,
ii) zrównaniu sytuacji podmiotów, z których jeden nabył towary o kodzie TARIC 7607 11 19 40 przed wejściem w życie Rozporządzenia 2016/865, a zatem zanim mógł dowiedzieć się o możliwości objęcia tych towarów - z retroaktywnym skutkiem - cłem antydumpingowym, a z których drugi nabył te towary już po wejściu w życie obowiązku rejestracji ich przywozu na obszar celny UE, a zatem wiedział lub powinien był wiedzieć o możliwości retroaktywnego objęcia tych towarów cłem antydumpingowym;
- w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego oraz art. 2 Rozporządzenia 2016/865, gdyż gdyby WSA dokonał prawidłowej interpretacji tych przepisów w zgodzie z art. 31 ust. 1 Konstytucji RP musiałby uznać, że na ich podstawie nie można nałożyć ceł antydumpingowych z mocą wsteczną na towary sprowadzane przez Spółkę, gdyż ich nałożenie stoi w sprzeczności z zasadą równości;
d) art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego oraz art. 2 Rozporządzenia 2016/865 poprzez:
- błędną wykładnię, nie uwzględniającą brzmienia art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji RP:
i) gdyż nie znajduje aksjologicznego uzasadnienia naruszenie wskazanych powyżej zasad konstytucyjnych, w tym zasady nie działania prawa wstecz,
ii) a także nie jest uzasadnione obowiązkiem ponoszenia ciężaru danin publicznych, wynikającym z art. 84 w związku z art. 217 Konstytucji RP oraz ochroną rynku krajowego i wewnętrznego Unii Europejskiej przed konkurencyjnymi produktami,
iii) a zatem nałożenie retrospektywnie ceł antydumpingowych na towary o kodzie TARIC 7607 11 19 40, sprowadzane przez Spółkę z Chin, które w momencie realizacji transakcji z chińskim kontrahentem, zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami prawa, nie były objęte cłami antydumpingowymi i przepisy te nie przewidywały, że cła antydumpingowe na te towary mogą zostać nałożone (nie było obowiązku rejestracji przywozu tych towarów), stanowi nadmierną ingerencję w prawa Strony i stoi w sprzeczności z wynikającą z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji RP, zasadą proporcjonalności;
- w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego oraz art. 2 Rozporządzenia 2016/865, gdyż gdyby WSA dokonał prawidłowej interpretacji tych przepisów w zgodzie z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji RP musiałby uznać, że na ich podstawie nie można nałożyć ceł antydumpingowych z mocą wsteczną na towary sprowadzane przez Spółkę, gdyż ich nałożenie stanowi nadmierną ingerencję w prawa Strony i stoi w sprzeczności z zasadą proporcjonalności;
e) art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego oraz art. 2 Rozporządzenia 2016/865 poprzez:
- błędną wykładnię z uwagi na nieuwzględnienie brzmienia art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, co skutkowało niedopuszczalną konstytucyjnie ingerencją w prawa majątkowe (w środki pieniężne Spółki), naruszającą:
i) zasadę zakazu nadmiernej ingerencji - fiskalizmu,
ii) zasadę proporcjonalności z uwagi na niewspółmierne do zaistniałego stanu faktycznego ograniczenie prawa i wolności Spółki,
iii) poprzez nałożenie retroaktywnie ceł antydumpingowych na towary o kodzie TARIC 7607 11 19 40 sprowadzone z Chin, które w momencie zawierania transakcji przez Spółkę z chińskim kontrahentem, zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami prawa, nie były objęte cłami antydumpingowymi i przepisy te nie przewidywały, że cła antydumpingowe na te towary mogą zostać nałożone (nie było obowiązku rejestracji przywozu tych towarów). Zatem w tych okolicznościach zastosowane przez organy środki były nieadekwatne do celów i zasad stosowania ceł antydumpingowych, gdyż ich zastosowanie nie zapewniało skuteczności owego cła, przeciwdziałania jego obejściu i nie chroniło rynku unijnego, a jedynie naruszało prawa Strony, która nie miała możliwości na tym etapie wycofania się z transakcji;
- w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego oraz art. 2 Rozporządzenia 2016/865, gdyż gdyby WSA dokonał prawidłowej wykładni tych przepisów, wówczas odmówiłby ich zastosowania w sprawie Spółki z uwagi na sprzeczność z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP;
f) art. 8 ust. 1 i art. 91 Konstytucji RP poprzez zastosowanie przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego oraz art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w sposób oczywisty niezgodnych z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi wymienionymi powyżej, mimo prymatu postanowień Konstytucji RP nad przepisami prawa Unii Europejskiej, co w takiej sytuacji skutkowało naruszeniem obowiązku bezpośredniego zastosowania przepisów Konstytucji RP, podczas gdy WSA powinien był odmówić zastosowania tych przepisów;
g) art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271, art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego poprzez:
- błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu brzmienia art. 6 ust. 1 i 3 Traktatu o Unii Europejskiej (wersje skonsolidowane Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej) i wynikających z tych przepisów podstawowych zasad: ochrony uzasadnionych oczekiwań, pewności prawa, braku retroaktywności przepisów materialnych, co skutkowało przyjęciem, że można nałożyć cła antydumpingowe na ich podstawie na sprowadzone z Chin towary o kodzie TARIC 7607 11 19 40, które w momencie zawierania transakcji z chińskim kontrahentem, zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami prawa, nie były objęte cłami antydumpingowymi i przepisy te nie przewidywały, że cła antydumpingowe na te towary mogą zostać nałożone (nie było obowiązku rejestracji przywozu tych towarów), podczas gdy taka wykładania jest niezgodna z zasadami: ochrony uzasadnionych oczekiwań, pewności prawa, braku retroaktywności przepisów materialnych, a ich naruszenie w okolicznościach niniejszej sprawy nie znajduje uzasadnienia w ochronie innych wartości traktatowych, w szczególności ochronie rynku wewnętrznego UE, czy też zapewnienia skuteczności stosowania środków ochrony tego rynku;
- w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego, gdyż gdyby WSA dokonał prawidłowej wykładni tych przepisów, wówczas odmówiłby ich zastosowania, tj. odmówiłby nałożenia ceł antydumpingowych z mocą wsteczną na towary sprowadzone przez Spółkę, gdyż zastosowanie tych przepisów w sytuacji Spółki jest rażąco sprzeczne z zasadami wynikającymi z art. 6 ust. 1 i 3 Traktatu UE;
h) art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego poprzez:
- błędną wykładnię z uwagi na nieuwzględnienie brzmienia art. 5 ust. 1-4 Traktatu UE oraz pkt 55 preambuły Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny z dnia 9 października 2013 r. (dalej jako: "UKC") i w rezultacie błędne przyjęcie, że przepisy te umożliwiają retroaktywne nałożenie ceł antydumpingowych na towary o kodzie TARIC 7607 11 19 40 sprowadzone z Chin, które w momencie zawierania transakcji z chińskim kontrahentem, zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami prawa, nie były objęte cłami antydumpingowymi i przepisy te nie przewidywały, że cła antydumpingowe na te towary zostaną nałożone (nie było obowiązku rejestracji przywozu tych towarów), a obowiązek rejestracji towarów Spółki na podstawie art. 2 Rozporządzenia 2016/865 nastąpił, gdy transakcja była już realizowana (towary były transportowane do Strony), która nie miała możliwości wycofania się z transakcji bez poniesienia istotnych negatywnych konsekwencji majątkowych, podczas gdy taka wykładania jest niezgodna z zasadą proporcjonalności, gdyż wykracza poza to, co w okolicznościach sprawy jest konieczne do osiągnięcia celów Traktatu UE i Traktatu o funkcjonowaniu UE, którymi są ochrona rynku wewnętrznego i skuteczność stosowania środków ochrony tego rynku;
- w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego, gdyż gdyby WSA dokonał prawidłowej wykładni tych przepisów, wówczas odmówiłby ich zastosowania, tj. odmówiłby nałożenia ceł antydumpingowych z mocą wsteczną na towary sprowadzone przez Spółkę, gdyż zastosowanie tych przepisów w sytuacji Spółki jest rażąco sprzeczne z zasadą proporcjonalności wynikającą z art. 5 ust. 1-4 Traktatu UE;
i) art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu brzmienia art. 10 ust. 4 Rozporządzenia podstawowego i uznania za dopuszczalne nałożenie z mocą wsteczną ceł antydumpingowych na towary o kodzie TARIC 7607 11 19 40 sprowadzone przez Spółkę, podczas gdy nie zostały spełnione warunki wstecznego zastosowania ceł antydumpingowych przewidziane w art. 10 ust. 4 Rozporządzenia podstawowego, w szczególności nie stwierdzono, że towar o kodzie TARIC 7607 11 19 40 w przeszłości stanowił przedmiot dumpingu w dłuższym okresie lub Spółka (importer) była świadoma albo powinna być świadoma dumpingu w zakresie jego rozmiarów i szkody, domniemanej bądź stwierdzonej, tych okoliczności nie potwierdza również Rozporządzenie 2017/271 w odniesieniu do towarów o kodzie TARIC 7607 11 19 40;
2) art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 i art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez niedokonanie kontroli legalności decyzji, co polegało na nierozpoznaniu następujących zarzutów zawartych w skardze oraz nieodniesieniu się do nich w uzasadnieniu wyroku, tj. w zakresie zarzutów naruszenia:
- art. 2 Konstytucji RP, z uwagi na zastosowanie przez organ II instancji przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego oraz art. 2 Rozporządzenia 2016/865,
- art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 64 oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego,
- art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez zastosowanie art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego,
- art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP poprzez nieuzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego,
- art. 8 ust. 1 i art. 91 Konstytucji RP poprzez zastosowanie przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego,
- art. 6 ust. 1 i 3 Traktatu UE z uwagi na zastosowanie przez organ II instancji przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego,
- art. 5 Traktatu UE poprzez zastosowanie przez organ II instancji przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego,
- art. 10 ust. 4 Rozporządzenia podstawowego poprzez zastosowanie przez organ II instancji przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271,
czego konsekwencjami są: (i) oddalenie skargi, mimo zasadności zarzutów formułowanych przez Spółkę; (ii) uniemożliwienie NSA dokonania kontroli instancyjnej w zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego sformułowanych w pkt 1 lit. a) - i) petitum niniejszej skargi kasacyjnej, bazujących na naruszeniu tych samych przepisów;
b) art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 i art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez dokonanie niepełnej i powierzchownej, kontroli legalności decyzji w zakresie zarzutu naruszenia przez organ II instancji art. 2 Konstytucji RP, w zakresie zasady zachowania odpowiedniego vacatio legis, z uwagi na zastosowanie przez organ II instancji przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego oraz art. 2 Rozporządzenia 2016/865, polegającej na tym, że WSA:
- nie ocenił, czy retroaktywne nałożenie ceł antydumpingowych na towary o kodzie TARIC 7607 11 19 40 sprowadzone przez Spółkę z Chin, jest usprawiedliwione ze względu na uzasadniony i zgodny z prawem cel oraz, czy to ograniczenie było konieczne dla realizacji tego celu w sytuacji, gdy:
• w momencie zawierania przez Spółkę transakcji z chińskim kontrahentem te towary nie były objęte cłami antydumpingowymi i obowiązujące wówczas przepisy nie przewidywały, że cła antydumpingowe na te towary zostaną nałożone (nie było obowiązku rejestracji przywozu tych towarów),
• obowiązek rejestracji towarów Spółki został nałożony na podstawie art. 2 Rozporządzenia 2016/865, który wszedł w życie następnego dnia po jego publikacji w Dzienniku Urzędowym UE,
• publikacja Rozporządzenia 2016/865 w Dzienniku Urzędowym UE oraz jego wejście w życie nastąpiły w trakcie realizacji transakcji przez Stronę, która nie miała możliwości wycofania się z niej bez poniesienia istotnych negatywnych konsekwencji majątkowych;
- nie odniósł się do argumentu Spółki, że nałożenie ceł antydumpingowych w sprawie Spółki jest niezgodne z zasadą proporcjonalności, gdyż nie realizuje swoich celów, tj. nie chroni rynku unijnego przed stosowaniem przez eksportera cen dumpingowych, lecz jest jedynie sankcją finansową dla Spółki,
- dokonał oceny proporcjonalności nałożenia ceł antydumpingowych w takich okolicznościach wyłącznie z perspektywy zapewnienia skuteczności regulacji wspólnotowych, nie biorąc pod uwagę istotnych kryteriów, tj. ochrony rynku UE oraz interesów Spółki,
- co skutkowało oddaleniem skargi, mimo zasadności zarzutu formułowanego przez Spółkę;
c) art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 i art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do istoty argumentów Strony i błędne przyjęcie, że Spółka kwestionuje generalną możliwość stosowania ceł antydumpingowych z mocą wsteczną, podczas gdy Strona takiej możliwości zasadniczo nie kwestionowała, lecz wskazywała, że w okolicznościach niniejszej sprawy, tj. w sytuacji, gdy:
- dokonano rejestracji towarów o kodzie TARIC 7607 11 19 40 sprowadzonych z Chin na podstawie art. 2 Rozporządzenia 2016/865, co do których Spółka podjęła nieodwracalne decyzje o ich sprowadzeniu na terytorium UE przed ogłoszeniem i wejściem w życie Rozporządzenia 2016/865,
- nałożono na te towary cła antydumpingowe z mocą wsteczną na mocy art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271,
- innymi słowy w sytuacji, gdy przytoczone powyżej przepisy stały się swoistą pułapką dla Spółki w odniesieniu do transakcji w toku, co do których Spółka podjęła nieodwracalne decyzje przed ogłoszeniem i wejściem w życie Rozporządzenia 2016/865 i Rozporządzenia 2017/271,
a zastosowanie ceł antydumpingowych na towary sprowadzane przez Stronę jest nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami i prawami, wynikającymi z Konstytucji RP i Traktatu UE; jednocześnie błędne ustalenie istoty sprawy sprawiło, że WSA w celu uzasadnienia swojego stanowiska powoływał się na wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które nie dotyczyły istoty niniejszej sprawy, a zatem nie potwierdzają prawidłowości przyjętego przez WSA stanowiska, czego konsekwencją jest oddalenie skargi, mimo zasadności zarzutów formułowanych przez Spółkę;
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 151 P.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, pomimo naruszenia przez organ II instancji przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 2, art. 8 ust. 1, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 64, art. 91 Konstytucji RP poprzez zastosowanie art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego,
- art. 5 oraz art. 6 ust. 1 i 3 Traktatu UE, z uwagi na zastosowanie przez organ II instancji przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego,
- art. 10 ust. 4 Rozporządzenia podstawowego poprzez zastosowanie przez organ II instancji przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271, tj. nałożenia ceł antydumpingowych z mocą wsteczną,
natomiast gdyby WSA uwzględnił te naruszenia, uchyliłby decyzje organów obu instancji;
e) art. 193 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, polegające na odmowie zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, w sytuacji istnienia obiektywnych, poważnych wątpliwości w przedmiocie zgodności przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego z zasadami określonymi w art. 2, art. 8 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3, art. 91 Konstytucji RP w zakresie, w jakim mają zastosowanie do przywozu towarów o kodzie TARIC 7607 11 19 40 sprowadzonych z Chin, które w momencie zawierania transakcji z chińskim kontrahentem przez Spółkę, zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami prawa, nie były objęte cłami antydumpingowymi i przepisy te nie przewidywały, że cła antydumpingowe na te towary zostaną nałożone (nie było obowiązku rejestracji przywozu tych towarów), a obowiązek rejestracji tych towarów na podstawie art. 2 Rozporządzenia 2016/865 nastąpił, gdy transakcja była już realizowana i Strona nie miała możliwości wycofania się z transakcji bez poniesienia istotnych negatywnych konsekwencji finansowych (w szczególności utraty ceny zapłaconej za te towary), co skutkowało oddaleniem skargi;
f) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez powierzchowne rozpoznanie sprawy, co przejawia się w nieuwzględnieniu z urzędu, że art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 w zakresie, w jakim nakłada z mocą wsteczną cła antydumpingowe na folię aluminiową o kodzie TARIC 7607 11 19 40 jest niezgodne z art. 10 ust. 4 Rozporządzenia podstawowego, gdyż Rozporządzenie 2017/271 nie wykazuje, że folia aluminiowa o kodzie TARIC 7607 11 19 40 w przeszłości stanowiła przedmiot dumpingu w dłuższym okresie, gdyż z motywu 38 Rozporządzenia 2017/271 wynika, że Komisja badając czy różnego rodzaju folie aluminiowe (klasyfikowane do różnych kodów CN) objęte dochodzeniem stanowiły przedmiot dumpingu w dłuższym okresie, wykazywała jedynie, że doszło do takiego naruszenia na podstawie ogólnej ilości wszystkich rodzaju foli aluminiowych objętych dochodzeniem wszczętym na mocy Rozporządzenia 2016/865, przywożonych z Chin na terytorium UE bez wykazywania, czy folia aluminiowa o kodzie TARIC 7607 11 19 40 też stanowiła przedmiot dumpingu w dłuższym okresie, co czyni niemożliwym ustalenie, czy folia aluminiowa o kodzie TARIC 7607 11 19 40 w ogóle była przedmiotem dumpingu, a jeśli tak, to w jakim okresie,
zatem niedostrzeżenie przez WSA, że Rozporządzenie 2017/271 w zakresie, w jakim nakłada z mocą wsteczną cła antydumpingowe na folię aluminiową o kodzie TARIC 7607 1119 40 jest nieważne.
Podnosząc powyższe zarzuty Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku oraz o zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów i wniosków Skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Jednocześnie Spółka wniosła o skierowanie, na podstawie art. 193 Konstytucji RP, pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w przypadku powzięcia wątpliwości co do zgodności art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego z przepisami Konstytucji RP na tle okoliczności niniejszej sprawy.
Autor skargi kasacyjnej wniósł także o skierowanie, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu UE, w przypadku powzięcia wątpliwości dotyczących zgodności przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego, zapytania w trybie prejudycjalnym do TSUE, czy przepisy te są zgodne ze wskazanymi powyżej zasadami określonymi w art. 5 i 6 Traktatu UE w zakresie jakim mają zastosowanie do przywozu towarów o kodzie TARIC 7607 11 19 40 sprowadzonych z Chin, które w momencie zawierania transakcji z chińskim kontrahentem przez Spółkę, zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami prawa, nie były objęte cłami antydumpingowymi i przepisy te nie przewidywały, że cła antydumpingowe na te towary zostaną nałożone (nie było obowiązku rejestracji przywozu tych towarów), a obowiązek rejestracji tych towarów na podstawie art. 2 Rozporządzenia 2016/865 nastąpił, gdy transakcja była już realizowana i Strona nie miała możliwości wycofania się z transakcji bez poniesienia istotnych negatywnych konsekwencji finansowych (w szczególności utraty ceny zapłaconej za te towary) oraz czy Rozporządzenie 2017/271 w takim zakresie jakim nakłada z mocą wsteczną cła antydumpingowe na folię aluminiową o kodzie TARIC 7607 11 19 40 jest zgodne z art. 10 ust. 4 Rozporządzenia podstawowego.
2.2. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółki wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
2.3. Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnicy obu Stron postępowania kasacyjnego przedstawili dotychczasowe stanowiska i argumentację w sprawie, zawarte w powyższych pismach procesowych.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
3. Skarga kasacyjna jako nie zawierająca usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny sporządził uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., przedstawiając jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta ma charakter szczególny, gdyż wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Sądem odwoławczym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny sprowadził swoją dalszą wypowiedź tylko do rozważań, oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu uwzględniając jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w § 2 tego przepisu. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki przewidziane w art. 189 P.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu. Zatem dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny zbadał jedynie zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej, którymi jest związany. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. W tym zakresie sąd odwoławczy ma obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., o sygn. akt I OPS 10/09). Nie jest natomiast dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślanie.
W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, stąd w pierwszej kolejności należy ustosunkować się do zarzutów, które dotyczą naruszenia tych ostatnich przepisów. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania prawidłowości wykładni prawa lub subsumcji stanu faktycznego do zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego.
3.1. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące uchybień procesowych w żadnym stopniu nie dotyczą gromadzenia lub oceny materiału dowodowego, który został uznany przez Sąd pierwszej instancji, za zupełny i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Brak skutecznych zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie zasad proceduralnych i ich realizacji wyrażonych w Unijnym Kodeksie Celnym, czy Ordynacji podatkowej oznacza, że stan faktyczny ustalony przez organy i zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji, nie został podważony. Wobec powyższego poza sporem pozostają okoliczności faktyczne sprawy obejmujące dokonanie w dniu 2 września 2016 r. zgłoszenia celnego w procedurze dopuszczenia do obrotu określonej ilości folii aluminiowej o grubości 0,012 mm (z kodem TARIC 7607 11 19 40) pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej.
3.2. Odnosząc się do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. należy wyjaśnić, że przepis ten określa formalne warunki, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądowego. Na podstawie tego przepisu można zatem kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. W związku z tym nie może budzić wątpliwości, że ocena ta musi być dokonywana (wyjaśniana) w ramach podstawy prawnej rozstrzygnięcia, którą przedstawiono w zaskarżonym wyroku. W konsekwencji, jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przez Sąd pierwszej instancji przyjęty, przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., o sygn. akt II FPS 8/09). Wbrew wywodom przedstawionym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej sporządzone w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiadało wymogom wynikającym z art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny, jaki przyjął za podstawę rozstrzygnięcia i przekonująco uzasadnił swoje stanowisko co do oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania celnego i zastosowanego prawa materialnego. To zaś, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z tak wyrażoną oceną, nie mogło być skuteczną podstawą do postawienia zarzutu uchybienia art. 141 § 4 P.p.s.a.
Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji miał obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia również z punktu widzenia aspektów, na które Strona nie zwróciła uwagi w skardze, a które mają istotne znaczenie dla dokonania takiej oceny. Zarzut naruszenia tego przepisu może być zatem usprawiedliwiony tylko wówczas, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że sąd powinien je dostrzec i uwzględnić, bez względu na treść zarzutów sformułowanych w skardze wniesionej do WSA (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2014 r., o sygn. akt II GSK 1923/12). Co jednak istotne, wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w takim zakresie tylko w granicach sprawy, a autor skargi kasacyjnej nie wykazał, aby WSA uczynił przedmiotem rozpoznania inną sprawę celną niż ta, w której wniesiono skargę. Kontroli została poddana zaskarżona decyzja w przedmiocie cła antydumpingowego, w wystarczająco szerokim aspekcie. Wobec powyższego nie sposób przypisać Sądowi pierwszej instancji uchybienia art. 134 § 1 P.p.s.a.
Z kolei przepis art. 3 § 1 P.p.s.a., powołany w zarzutach skargi kasacyjnej, określa zakres kognicji sądów administracyjnych oraz kryterium kontroli sądowoadministracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie mógł on zostać naruszony przez wadliwe dokonanie kontroli działania administracji publicznej, lecz ewentualnie poprzez przekroczenie przez sąd administracyjny kompetencji albo poprzez zastosowanie środka i/lub kryterium kontroli nieprzewidzianego w ustawie. Przepis ten mógłby zostać naruszony, gdyby Sąd pierwszej instancji w ogóle sprawy nie rozpoznał albo rozpoznał z uwzględnieniem innego kryterium niż zgodność z prawem. Natomiast to, czy dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena legalności zaskarżonej decyzji była prawidłowa nie może być utożsamiane z naruszeniem art. 3 § 1 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wprawdzie w skardze kasacyjnej powołano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 P.p.s.a., ale regulacje te powiązano jedynie z normami konstytucyjnymi i przepisami Traktatu UE. Tymczasem przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 P.p.s.a. jako wynikowe stanowią podstawę prawną orzeczenia, przeciwko któremu należało skierować zarzuty, wskazując na konkretne uchybienia Sądu pierwszej instancji. Skuteczność zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), czy art. 151 P.p.s.a. zależy od wykazania zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Orzeczenie oddalające skargę, które zapadło w niniejszej sprawie, jest następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowania przepisów nakazujących sądowi takie ustalenia poczynić, które jak wspomniano nie zostały podważone.
3.3. Multiplikacja i powielanie zarzutów naruszenia prawa materialnego w skardze kasacyjnej uprawnia Naczelny Sąd Administracyjny do ich łącznego rozpoznania.
Istota sporu dotyczy reżimu prawnego, jaki winien znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie w związku z importem towaru w postaci folii aluminiowej (o grubości 0,012 mm) przed rozszerzeniem ostatecznym cła antydumpingowego, w sytuacji gdy w dniu dokonania zgłoszenia celnego obowiązywało Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/271 z dnia 16 lutego 2017 r., rozszerzające ostateczne cła antydumpingowe, nałożone Rozporządzeniem Rady WE nr 925/2009 wobec przywozu niektórych rodzajów folii aluminiowej, pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, na przywóz nieznacznie zmienionych niektórych rodzajów folii aluminiowej (dalej jako: "Rozporządzenie 2017/271").
Unia Europejska opracowała pewien kształt instrumentów unijnej polityki antydumpingowej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1225/2009 z dnia 24 września 2009 r. w sprawie ochrony przed przywozem produktów po cenach dumpingowych z krajów nie będących członkami Wspólnoty Europejskiej (Dz. Urz. UE. L 343/51 z 22.12.2009 ze zm.), które w następstwie dotyczyło niektórych rodzajów folii aluminiowej. W rezultacie powstał obowiązek rejestracji towaru, tak aby można było zastosować w stosunku do niego później odpowiednie środki w odniesieniu do przywozu, ale co istotne od daty rejestracji. Uwzględniając powyższe Skarżąca kasacyjnie, jako profesjonalny podmiot, winna mieć świadomość nałożenia ceł antydumpingowych na sprowadzane towary w przyszłości, albowiem z rejestracją takiego towaru łączy się możliwość, a dla Spółki ryzyko, zastosowania w przyszłości podwyższonego cła. Wbrew zatem twierdzeniom autora skargi kasacyjnej w sprawie nie mamy do czynienia z niedozwolonym retroaktywnym skutkiem cła antydumpingowego.
Stosownie do art. 85 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 269/1 z 10.10.2013 ze zm. - dalej jak: "UKC"), kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych jest określana zgodnie z takimi zasadami obliczania należności celnych, jakie miały zastosowanie do danych towarów w chwili powstania w stosunku do nich długu celnego. Zgodnie z art. 77 ust. 2 UKC dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Przepis art. 172 ust. 2 UKC stanowi, że data przyjęcia zgłoszenia celnego przez organy celne jest datą, która będzie wykorzystywana do celów stosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której towary są zgłaszane oraz do celów wszelkich innych formalności przywozowych lub wywozowych. Z powyższych regulacji wynika, że data zgłoszenia celnego rozstrzyga, jakie przepisy należy stosować przy dokonywaniu klasyfikacji taryfowej importowanego towaru. Zatem data zgłoszenia celnego, które w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 2 września 2016 r. miała decydujące znaczenie w sprawie zarówno dla stawki celnej właściwej dla zgłaszanego towaru, jak również dla zastosowania środków pozataryfowych, w postaci ceł antydumpingowych. Innymi słowy data 2 września 2016 r. determinowała przyjęcie właściwego reżimu prawnego, albowiem stanowiła moment zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy prawa materialnego wiążą określone skutki prawne.
Wyrokiem z dnia 9 lipca 2020 r., w sprawie C-391/19, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że UKC opiera się na systemie zgłoszeniowym (zob. podobnie wyrok z dnia 15 września 2011 r., DP grup, C-138/10, EU:C:2011:587, pkt 33, 34) w celu ograniczenia do minimum formalności i kontroli celnych przy jednoczesnym zapobieganiu nadużyciom finansowym lub nieprawidłowościom mogącym spowodować szkodę w budżecie Unii. To ze względu na znaczenie, jakie dla prawidłowego funkcjonowania unii celnej mają owe uprzednie zgłoszenia, unijny kodeks celny w art. 15 nakłada na zgłaszających obowiązek dostarczenia prawidłowych i kompletnych informacji.
Wbrew zatem oczekiwaniom Skarżącej kasacyjnie przy określaniu wysokości przywozowych należności celnych – w tym zapowiedzianych ceł antydumpingowych - na ich wymiar nie mogą wpływać okoliczności zaistniałe przed dokonaniem zgłoszenia celnego, czyli akcentowana przez Spółkę data zakupu towarów, długi czas jego transportu oraz okres przez jaki importer posiadał towary przed dokonaniem zgłoszenia celnego. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji sam zakup folii aluminiowej, nie obligował Spółki do dokonania jej importu z Chin na obszar UE. Zatem od autonomicznej decyzji Strony, będącej profesjonalnym podmiotem gospodarczym zależało, czy w ogóle dokona zgłoszenia celnego i w jakim czasie. Nie ulega wątpliwości, że sporny towar będący przedmiotem zgłoszenia celnego Skarżącej kasacyjnie należał do produktów, do których odnosiło się Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 2016/865 z dnia 31 maja 2016 r. w sprawie wszczęcia dochodzenia dotyczącego możliwego obchodzenia środków antydumpingowych nałożonych na mocy Rozporządzenia wykonawczego (UE) 2015/2384 na przywóz niektórych rodzajów folii aluminiowej pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej w drodze przywozu nieznacznie zmienionych rodzajów folii aluminiowej z Chińskiej Republiki Ludowej i poddające ten przywóz rejestracji (Dz. Urz. UE L 144/35 z dnia 1.6.2016 ze zm.), które przewidywało obowiązek rejestracji. W skardze kasacyjnej nie podważono stanowiska, że w dniu zgłoszenia celnego podlegało ono rejestracji, na podstawie art. 2 wspomnianego Rozporządzenia 2016/865.
W dniu 16 lutego 2017 r. wydano Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/271 rozszerzające ostateczne cła antydumpingowe, nałożone Rozporządzeniem Rady WE nr 925/2009, wobec przywozu niektórych rodzajów folii aluminiowej pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, na przywóz nieznacznie zmienionych niektórych rodzajów folii aluminiowej. Rozporządzenie nr 2016/865, przewidujące obowiązek rejestracji innych, podobnych co do właściwości folii aluminiowych, weszło w życie w dniu 2 czerwca 2016 r., a zatem obowiązywało w dacie dokonania zgłoszenia celnego dokonanego przez Spółkę (w dniu 2 września 2016 r.). Powyższe stanowiło podstawę prawną do określenia kwoty ostatecznego cła antydumpingowego.
Zdaniem Naczelnego Sądu administracyjnego w zaskarżonym wyroku słusznie podkreślono też, że dzień przyjęcia zgłoszenia celnego jest wyznacznikiem dla zastosowania, wobec towarów objętych zgłoszeniem celnym, środków polityki handlowej, jeżeli takie mają zastosowanie do danego towaru. Okoliczność, że transakcja była w trakcie realizacji, a towar był w drodze do Polski w chwili wejścia w życie Rozporządzenia 2016/865 oraz, że Strona nie miała możliwości wycofania się z transakcji bez poniesienia istotnych negatywnych konsekwencji finansowych, nie wyklucza zastosowania cła antydumpingowego na folię aluminiową i nie koliduje z art. 10 ust. 4 Rozporządzenia podstawowego.
Podsumowując autor skargi kasacyjnej nie wykazał błędnej wykładni oraz braku podstaw do zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego w postaci rozporządzeń regulujących cła antydumpingowe. Wobec powyższego niezasadne są wywody Spółki, kwestionujące stanowisko Sądu pierwszej instancji, który przyjął, że przywóz z Chińskiej Republiki Ludowej na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 2 września 2016 r. folii aluminiowej (zarejestrowany), podlega cłu antydumpingowemu, mimo wcześniejszego nabycia towaru przez Spółkę. W tym stanie rzeczy w skardze kasacyjnej nie podważono zasadności określenia ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 30% od wartości zgłoszonego towaru.
Odnosząc się do argumentów z powołaniem się w skardze kasacyjnej na zasadę lex retro non agit, Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości (v. wyrok TS z 26 kwietnia 2005 r., w sprawie C-376/02 - ZOTSiS 2005/4B-/I-3445, PP 2005/6/51, ECR 2005/4B-/I-3445), zgodnie z którym prawo unijne, z uwagi na chronione dobro (zapobieganie występowaniu nierównych warunków konkurencji na rynku wewnętrznym UE) oraz procedury obowiązujące przy badaniu działań dumpingowych, świadomie dopuszcza możliwość nakładania ostatecznych ceł antydumpingowych z mocą wsteczną, pod warunkiem uprzedniego objęcia przywozu towaru rejestracją. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, Spółka pozostaje podmiotem gospodarczym od wielu lat wyspecjalizowanym w handlu tego rodzaju towarem, a prowadząc działalność tego rodzaju winna uwzględniać, jako element ryzyka gospodarczego, możliwość zmiany przepisów prawa następujących po zakupie towaru, a obowiązujących w dniu zgłoszenia celnego, w szczególności, że sprowadzana z Chin folia aluminiowa, nieznacznie różniąca się od towaru będącego przedmiotem zgłoszenia w niniejszej sprawie, była już od 2009 r. objęta cłem antydumpingowym.
3.4. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku Spółki o skierowanie, na podstawie art. 193 Konstytucji RP, pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, albowiem nie powziął wątpliwości co do zgodności art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego z przepisami Konstytucji RP, na tle okoliczności niniejszej sprawy.
Brak było również przesłanek do skierowania zapytania w trybie prejudycjalnym do TSUE, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu UE, dotyczących zgodności przepisów art. 1 ust. 1 i 5 Rozporządzenia 2017/271 i art. 2 Rozporządzenia 2016/865 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 Rozporządzenia podstawowego, z zasadami określonymi w art. 5 i 6 Traktatu UE.
Należy w tym miejscu wskazać, posiłkując się uchwałą siedmiu sędziów NSA z dnia 16 października 2017 r., o sygn. akt I FPS 1/17, że na obecnym etapie rozwoju prawa unijnego, powszechnie przyjmuje się, że z zasady pierwszeństwa prawa unijnego wynikają szczególne obowiązki nałożone na sądy krajowe oraz organy państwowe w zakresie zapewnienia skuteczności i pierwszeństwa prawa unijnego. Na sądach spoczywa obowiązek kontroli działań administracji publicznej w sposób umożliwiający wyeliminowanie rozstrzygnięć niezgodnych z prawem unijnym. Z obowiązkiem tym korelują podejmowane przez polskiego ustawodawcę działania legislacyjne, które wprost wskazują na nakaz uwzględniania prawa unijnego przy podejmowaniu rozstrzygnięć przez organy administracyjne (zob. np. art. 14a § 1 pkt 2, art. 14da, art. 14e § 1 pkt 1, art. 74, art. 77, art. 119zd, art. 240 i art. 241 Ordynacji podatkowej). Obowiązek uwzględnienia wytycznych wynikających z prawa unijnego oraz orzeczeń TSUE przy podejmowaniu przez organy administracyjne rozstrzygnięć jest również powszechnie akcentowany w orzecznictwie zarówno TSUE, jak i polskich sądów administracyjnych (zob. np. wyrok TS z dnia 22 czerwca 1989 r., w sprawie Fratelli Constanzo, C-103/88; zob. także A. Sołtys, Obowiązek wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem unijnym jako instrument zapewniania efektywności prawa Unii Europejskiej, Warszawa 2015; B. Wojciechowski, M. Zirk-Sadowski, Znaczenie prawa europejskiego w kształtowaniu krajowego systemu podatkowego [w:] S. Bogucki, W. Stachurski, R. Wiatrowski, K. Winiarski, B. Wojciechowski, M. Zirk-Sadowski, Podatek od czynności cywilnoprawnych a VAT, Warszawa 2016, s. 25 i n.). Realizacja tego obowiązku zakłada, co do zasady, podjęcie wszelkich dostępnych w prawie krajowym środków procesowych, w celu zapewnienia zgodności podejmowanego rozstrzygnięcia z prawem unijnym (zob. np. wyroki TS z dnia: 12 czerwca 1990 r., w sprawie Niemcy przeciwko Komisji, C-8/88 ECLI; 27 marca 1980 r., w sprawie Denkavit Italiana, C-61/79; 10 lutego 2000 r., w sprawie Schröder, C-50/96). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa Unii, zobowiązany jest zapewnić pełną skuteczność tych norm, w razie konieczności z własnej inicjatywy nie stosując wszelkich sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego (zob. np. wyroki TS z dnia: 9 marca 1978 r. w sprawie Simmenthal,106/77, pkt 24 i 19 listopada 2009 r., w sprawie Filipiak, C-314/08, pkt 81).
W celu ułatwienia realizacji obowiązku zapewnienia zgodności kontrolowanych aktów organów państwa z prawem unijnym, sądy krajowe mogą (a w niektórych przypadkach są zobowiązane) do wystąpienia z pytaniami prejudycjalnymi do TSUE. Orzeczenia prejudycjalne TSUE nie rozstrzygają sprawy, w jakiej zostało zadane pytanie, przesądzają natomiast właściwą wykładnię (lub kwestię ważności) przepisów prawa unijnego, mających zastosowanie w sprawie zawisłej przed sądem krajowym. Co istotne, wykładnia przepisów prawa unijnego przyjęta przez TSUE w orzeczeniu prejudycjalnym obowiązuje, co do zasady, od dnia wejścia w życie interpretowanego przepisu prawa UE w stosunku do konkretnego państwa. Orzeczenia prejudycjalne wywołują również skutki wykraczające poza ramy konkretnego postępowania zawisłego przed sądem krajowym – przedstawiona przez TSUE wykładnia prawa unijnego wiąże także organy sądowe i administracyjne wszystkich państw członkowskich, orzekające w analogicznych, jak przedstawione w pytaniu prejudycjalnym, stanach faktycznych i prawnych (zob. np. wyroki TS z dnia: 27 marca 1963 r., w sprawach połączonych Da Costa i inni, 28-30/62, ECLI:EU; 6 października 1982 r., w sprawie CILFIT, 283/81 i w sprawie Denkavit Italiana, 61/79). Tego rodzaju rozwiązanie stanowi gwarancję realizacji w praktyce zasady jednolitego stosowania prawa unijnego we wszystkich państwach członkowskich. Wydanie przez sąd krajowy orzeczenia z oczywistym naruszeniem wyroku TSUE może stanowić podstawę odpowiedzialności państwa członkowskiego za szkody wyrządzone jednostkom wskutek naruszenia prawa unijnego (np. wyrok TS z dnia 30 września 2003 r., w sprawie Köbler, C-224/01, pkt 56 i 57 i powołane w nim orzecznictwo). Oznacza to, że organach i sądach krajowych ciąży obowiązek podjęcia wszelkich działań mających na celu zapewnienie zgodności podejmowanych przez nie rozstrzygnięć z prawem unijnym.
Mając powyższe na uwadze, odnosząc się do wniosku dotyczącego pytania prejudycjalnego, wskazać należy, że zgodnie z doktryną acte éclairé sądy krajowe są zwolnione z obowiązku wystąpienia z kolejnym pytaniem prejudycjalnym w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, ponieważ wiązać je będzie wykładnia prawa unijnego dokonana przez TSUE. Tym samym oznacza to, że TSUE odmówi udzielania na skierowane pytanie prejudycjalne, jeśli dotyczy ono wykładni przepisu prawa unijnego, gdy prawidłowa interpretacja kwestionowanego przepisu została już przesądzona w jego dotychczasowym orzecznictwie.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją, ponieważ wyrok TSUE z dnia 6 czerwca 2013 r., w sprawie C-667/11, odpowiada na pytania dotyczące przedmiotu sporu, tj. dopuszczalności stosowania ceł z mocą wsteczną. Tezy powyższego wyroku TSUE z dnia 6 czerwca 2013 r. mają pełne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Przepis art. 14 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1225/2009 był bowiem podstawą do wszczynania także innych dochodzeń przez Komisję, w tym stanowił podstawę do wydania Rozporządzenia wykonawczego 2016/865, przewidującego obowiązek rejestracji określonych rodzajów folii aluminiowej, które były importowane przez Skarżącą.
Podsumowując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżąca kasacyjnie Spółka nie podważyła zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego, w sprawie nie doszło do naruszenia zasady zakazu nadmiernej ingerencji - fiskalizmu, czy zasady proporcjonalności i za bezskuteczne uznać należy zarzuty naruszenia prawa materialnego.
3.5. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, po uprzednim rozpoznaniu sprawy na rozprawie, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, stosownie do art. 184 P.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz organu orzeczono na podstawie 204 pkt 1 i art. 209 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.) w związku z art. 207 § 2 P.p.s.a. Przyjęto bowiem, że zachodzi szczególny przypadek, umożliwiający zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części, tj. 50 % minimalnej stawki wynagrodzenia radcy prawnemu organu, z uwagi na fakt jednoczesnego rozpatrywania kolejnych skarg kasacyjnych tej samej Strony w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym, co miało wpływ na mniejszy nakład pracy pełnomocnika organu przy sporządzaniu odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółki.
M. Bejgerowska H. Kamińska H. Wach