I SA/OL 324/23

I SA/Ol 324/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Andrzej Brzuzy
Anna Janowska /sprawozdawca/
Katarzyna Górska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
I GSK 357/24 - Wyrok NSA z 2025-06-17
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1634
art. 67 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 54 § 1 pkt 3 i pkt 7, art. 107 § 1 i 2, art. 116 § 2.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy, asesor WSA Anna Janowska (sprawozdawca), Protokolant specjalista Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 3 lipca 2023 r., nr 3/DFS/o/2023 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji za zobowiązania spółki do zwrotu środków z tytułu dofinansowania projektu wraz z odsetkami oddala skargę.
Uzasadnienie
R. C. (dalej jako: "strona", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego z 3 lipca 2023 r. (dalej jako: organ drugiej instancji", "IZ")
w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji za zobowiązania spółki do zwrotu środków z tytułu dofinansowania projektu wraz z odsetkami.
Z przedstawionych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynikał następujący stan prawny i faktyczny sprawy:
M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. (dalej jako: "spółka", "beneficjent") zawarło [...] 2017 r. z Województwem Warmińsko-Mazurskim umowę o dofinansowanie projektu nr [...] pn. "[...]". Stwierdzając, że część środków otrzymanych na podstawie umowy została wydatkowana z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wydatkowaniu, Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Olsztynie (dalej jako: "IP", "organ pierwszej instancji") decyzją z 10 stycznia 2020 r. orzekł o zwrocie przez spółkę środków przeznaczonych na realizację projektu w kwocie 16.524,06 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego z 17 czerwca 2020 r.
Następnie Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Olsztynie, działając m.in. na podstawie art. 107 § 1, art. 108 § 1 i § 2 oraz art. 116 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej jako "O.p.") w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. 2022 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "u.f.p."), orzekł decyzją z 14 lutego 2023 r. o solidarnej odpowiedzialności strony, jako byłego członka zarządu spółki, za zaległości spółki z tytułu zwrotu części środków przeznaczonych na realizację projektu wraz z odsetkami za zwłokę.
W ocenie organu, w sprawie wystąpiła przesłanka bezskuteczności egzekucji
z majątku spółki, przy czym skarżący był członkiem zarządu spółki w okresie powstania nieprawidłowości skutkujących obowiązkiem zwrotu części środków.
Utrzymując powyższą decyzję w mocy, Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego wskazał, że pomimo doręczenia decyzji ostatecznej o zwrocie środków w dniu 22 czerwca 2020 r., spółka nie dokonała zwrotu środków, wobec czego skierowano do niej upomnienie w trybie art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.). Poinformowała natomiast, że w dniu 26 maja 2020 r. zarząd złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Postanowieniem z 27 lipca 2020 r., sygn. akt IX GU 303/20, Sąd Rejonowy L. dokonał zabezpieczenia na majątku spółki poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego. Prawomocnym postanowieniem z 14 stycznia 2021 r. Sąd oddalił wniosek spółki na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2023 r. - Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm.), zgodnie z którym sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów. Sąd ustalił, że materiał dowodowy nie dał podstawy do rozwiązania spółki bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego w rozumieniu art. 13 ust. 2a ustawy - Prawo upadłościowe w zw. z art. 25d ust. 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 112 ze zm.). Następnie uchwałą zgromadzenia wspólników z 16 lutego 2021 r. spółka została postawiona w stan likwidacji, a wierzyciele zostali wezwani do zgłaszania wierzytelności, co w zakresie dotyczącym należności objętej postępowaniem nastąpiło pismem z 22 września 2021 r. Zobowiązanie wynikające z decyzji zwrotowej nie zostało przez spółkę uiszczone nawet częściowo.
Organ odwoławczy wskazał w dalszej kolejności, że stosownie do brzmienia art. 66b ust. 2 u.f.p. osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1. Analizując treść decyzji zwrotowej, organ ustalił, że w związku z realizacją projektu spółka przeprowadziła dwa postępowania na wybór wykonawców:
1) "Szkoleń zawodowych" prowadzących do uzyskania przez maksymalnie 72 uczestników/czek projektu zewnętrznych certyfikatów/dokumentów potwierdzających zdobycie kwalifikacji zawodowych niezbędnych na rynku pracy w kontekście zidentyfikowanych potrzeb;
2) "Szkoleń ICT" prowadzących do uzyskania przez maksymalnie 43 uczestników/czek projektu zewnętrznych certyfikatów/dokumentów potwierdzających nabycie kwalifikacji/kompetencji komputerowych [...].
Postępowanie na wyłonienie wykonawcy zamówienia nr 1 zostało wszczęte 11 kwietnia 2018 r., zaś stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły opisu przedmiotu zamówienia (opisu dokonano w sposób niejednoznaczny i niewyczerpujący, za pomocą niedostatecznie dokładnych określeń, nieuwzględniający wszystkich wymagań i okoliczności mogących mieć wpływ na sporządzenie oferty) oraz warunków udziału w postępowaniu (dokonano ustaleń warunków udziału
w postępowaniu w sposób utrudniający uczciwą konkurencję i równe traktowanie wykonawców, a także naruszenia zasad określonych w Wytycznych - podrozdział 6.5.2 Zasada konkurencyjności, pkt 8). Zaś postępowanie na wyłonienie wykonawcy zamówienia nr 2 zostało wszczęte 28 czerwca 2018 r., przy czym stwierdzona nieprawidłowość dotyczyła ustalenia warunków udziału w postępowaniu w sposób utrudniający uczciwą konkurencję i równe traktowanie wykonawców, także naruszenia zasad określonych w Wytycznych (podrozdział 6.5.2 Zasada konkurencyjności, pkt 8). Zdaniem organu, w obu przypadkach momentu powstania nieprawidłowości należy upatrywać w terminach wszczęcia postępowań, ponieważ ogłoszenia na wybór wykonawcy zawierały zapisy utrudniające uczciwą konkurencję i równe traktowanie wykonawców, a zamówienie nr 1 dodatkowo zawierało nieprawidłowy opis przedmiotu zamówienia. Mając to na uwadze, organ odwoławczy wskazał, że w okresie powstania nieprawidłowości prezesem zarządu spółki był skarżący, który pełnił tę funkcję od 30 października 2012 r. do 13 marca 2019 r.
W kwestii przesłanek uwalniających od odpowiedzialności w świetle art. 116
§ pkt 1 i pkt 2 O.p., organ wskazał, że zarząd spółki złożył wniosek o ogłoszenie upadłości 27 maja 2020 r., lecz wniosek ten został oddalony na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe. Wskazano, że w czasie pełnienia funkcji skarżący powinien był brać pod uwagę sytuację finansową spółki i podejmować działania naprawcze, czego nie uczynił. Odwołując się do sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2017 (tj. ostatni przed powstaniem nieprawidłowości zamknięty rok obrachunkowy), zamykający się sumą bilansową 4.222.142,78 zł i stratą bilansową
w kwocie 390.264,63 zł, organ wskazał, że zgromadzenie wspólników zatwierdziło to sprawozdanie, a stratę bilansową postanowiło pokryć w następujący sposób: kwotę 13.526,26 zł z kapitału rezerwowego spółki a kwotę 376.738,37 zł z zysków w latach przyszłych. Również 2018 r. zakończył się stratą (suma bilansowa 4.602.229,73 zł ze stratą bilansową w kwocie 839.006,55 zł). Zatwierdzając sprawozdania finansowe za 2017 r. i 2018 r., zgromadzenie wspólników powołało art. 233 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1577 ze zm.), dalej: "k.s.h."), zgodnie z którym jeżeli bilans sporządzony przez zarząd wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego, zarząd jest obowiązany niezwłocznie zwołać zgromadzenie wspólników w celu powzięcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki. W ocenie organu, w tej sytuacji zadaniem wspólników spółki było podjęcie albo działań naprawczych (dokapitalizowanie spółki np. poprzez dopłaty), albo podjęcie uchwały o likwidacji spółki, zaś decyzja o kontynuacji działalności nie zwalniała z obowiązku złożenia wniosku o upadłość. Wskazano też, że pomimo
że strona nie pełniła funkcji członka zarządu w terminie podejmowania uchwały
w 2019 r., gdyż złożyła rezygnację 8 stycznia 2019 r. ze skutkiem na dzień
31 stycznia 2019 r., to musiała być świadoma sytuacji finansowej spółki i znała wyniki kontroli projektu, gdyż informacja pokontrolna została wydana 28 grudnia 2018 r. Podniesiono również, że spółka posiadała niewielki majątek w postaci środków trwałych i środków transportowych, a zdecydowaną większość aktywów stanowiły środki obrotowe, co uwarunkowane było charakterem działalności (głównie realizacja projektów szkoleniowych). W ocenie organu, złożenie wniosku o upadłość w 2021 r. było spóźnione i nie pozwoliło na realizację celów postępowania upadłościowego. Strona nie dochowała należytej staranności w realizacji obowiązku wynikającego z art. 21 ust. 2 ustawy - Prawo upadłościowe. Pomimo wiedzy o sytuacji spółki zrzekła się mandatu członka zarządu, wskazując na powody osobiste. W konsekwencji wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie.
W kwestii zaś drugiej z przesłanek uwalniających od odpowiedzialności członka zarządu spółki podniesiono, że strona nie wskazała mienia należącego do spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości wobec organu.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ podniósł, że strona pełniła funkcję członka zarządu spółki w terminie powstania nieprawidłowości. Prawidłowe było zastosowanie w sprawie art. 66b ust. 2 u.f.p., który został wprowadzony na mocy art. 113 ust. 5 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. z 2022 r., poz. 1079) i zaczął obowiązywać 21 sierpnia 2022 r. Organ odwoławczy nie uwzględnił też zarzutu strony, że organ pierwszej instancji błędnie zinterpretował art. 66b ust. 2 u.f.p., wskazując dwa terminy - wszczęcia postępowania, ewentualnie udzielenia zamówienia. Zdaniem organu, momentu powstania nieprawidłowości należy upatrywać w terminach wszczęcia postępowań na wyłonienie wykonawcy, ponieważ zamieszczone ogłoszenia na wybór wykonawcy zawierały zapisy utrudniające uczciwą konkurencję i równe traktowanie wykonawców a zamówienie nr 1 dodatkowo zawierało nieprawidłowy opis przedmiotu zamówienia. Za niezasadny organ uznał też zarzut odwołania, że organ pierwszej instancji błędnie przeniósł na stronę odpowiedzialność w zakresie odsetek określonych w decyzji zwrotowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte pismem z 29 listopada 2022 r., a zatem nie mógł w sprawie znaleźć zastosowania przepis art. 66b u.f.p. Zgodnie bowiem z przepisem przejściowym,
tj. art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027, przepis art. 66b u.f.p. dotyczy postępowań wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy, zaś postępowanie w sprawie zostało wszczęte już po wejściu w życie art. 66b u.f.p. Odwołując się do zasady niedziałania prawa wstecz, wskazano, że nowelizacje przepisów prawa, które miały miejsce już po zaistnieniu określonych zdarzeń, nie powinny oddziaływać na ich ocenę prawną. W realiach niniejszej sprawy zdarzenie mające charakter prawny oraz stan faktyczny, który powinien podlegać ocenie, zaistniały przed datą wejścia w życie art. 66b u.f.p. Organ w sposób nieuprawniony zastosował przepis przejściowy i rozciągnął obowiązywanie nowych przepisów do stanu faktycznego, który miał miejsce kilka lat wcześniej. Rozstrzygnięcie w sprawie powinno zapaść w oparciu o stan prawny, który istniał
w dacie, z jaką organy wiążą odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki. Ponadto zastosowanie nowych przepisów do stanów faktycznych, jakie miały miejsce przed wejściem w życie tych przepisów, powoduje, że przedawnienie zobowiązań rozpoczęłoby bieg dopiero od wejścia w życie nowych przepisów i organ mógłby prowadzić postępowanie również w przypadku, gdyby należność uległa już przedawnieniu w stosunku do podmiotu pierwotnie zobowiązanego, w stosunku do którego okres przedawnienia, zgodnie z art. 66a u.f.p., rozpoczyna się w dacie wydania decyzji zwrotowej. Również i z tego powodu błędne jest zastosowanie nowych przepisów do stanu, który istniał kilka lat wcześniej. O tym, że zastosowanie nowych przepisów jest błędne, przekonuje też okoliczność uwypuklona w decyzji,
tj. kwestia zwolnienia z odpowiedzialności członka zarządu. Członek zarządu zwolniony jest z odpowiedzialności m.in., gdy złożony został wniosek o ogłoszenie upadłości. W sytuacji jednak, gdy członek zarządu, czy to na skutek rezygnacji, czy odwołania, przestaje pełnić tę funkcję, traci również legitymację do złożenia wniosku w przedmiocie ogłoszenia upadłości. Przyjęcie interpretacji, którą zaprezentował organ, powodowałoby, że zwolnienie od odpowiedzialności w oparciu o tę przesłankę byłoby przepisem martwym. Członek zarządu nie mógłby ekskulpować się
z powołaniem się na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, bowiem nie miałby legitymacji do złożenia takiego wniosku.
Skarżący ocenił też jako wadliwe rozstrzygnięcie organu odwoławczego,
w którym określono go jako prezesa spółki, choć nie pełni od lat tej funkcji, a tym samym nie może być traktowany jak urzędujący członek zarządu. Podniósł, że organ błędnie zinterpretował art. 66b ust. 2 u.f.p., przyjmując, że istotna jest data naruszenia procedur, tj. 11 kwietnia lub 20 kwietnia 2018 r. Jednocześnie organ powiązał datę naruszenia z informacją pokontrolną z 28 grudnia 2018 r. W decyzji jest też wzmianka o ostatecznej informacji pokontrolnej z 4 lutego 2019 r. Nie wyjaśniono, z jakich powodów przyjęto różne daty: 11 kwietnia 2018 r. lub 20 kwietnia 2018 r., czy 28 grudnia 2018 r., choć było to kluczowe dla odpowiedzialności skarżącego. Zdaniem strony, z uwagi na brzmienie 207 ust. 1 u.f.p., który odwołuje się do wydania decyzji, która określa do jakiego rodzaju naruszenia doszło, datą naruszenia będzie data wydania decyzji zwrotowej. W niniejszej sprawie będzie to zatem 10 stycznia 2020 r., kiedy skarżący nie był już członkiem zarządu spółki.
O tym, że miarodajna powinna być data wydania decyzji zwrotowej przekonuje również okoliczność, że aktualnie organ przeniósł odpowiedzialność na członka zarządu w odniesieniu do kwoty, która wynika właśnie z tej decyzji.
Następnie zarzucono, że w decyzji zwrotowej nie uwzględniono przerw
w naliczaniu odsetek za zwłokę stosownie do art. 54 § 1 pkt 3 i pkt 7 O.p. Podniesiono też, że w skarżonej decyzji organ w ogóle nie powinien wypowiadać się o odsetkach stosownie do art. 252 ust. 1 i ust. 6 pkt 1 u.f.p. Stosownie bowiem do tych unormowań w przypadku deklaratoryjnej decyzji obowiązek wyliczenia i zapłaty odsetek w prawidłowej wysokości należy do podatnika z mocy samego prawa (art. 51 § 1, art. 53 § 1 O.p). Ewentualny przyszły spór o odsetki oraz sposób jego rozstrzygnięcia stanowi zagadnienie pozostające poza granicami sprawy, na co wskazuje orzecznictwo sądowe (wyroki: WSA w Lublinie z 12 października 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 389/22; WSA w Lublinie z 22 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 81/22; NSA z 3 lutego 2021 r., sygn. akt I GSK 1704/20). Zarzucono, że niezasadnie przeniesiono na byłego członka zarządu odpowiedzialność w zakresie odsetek, co w przypadku braku zapłaty spowoduje naliczanie odsetek od odsetek, a zatem odpowiedzialność członka zarządu będzie większa od odpowiedzialności spółki.
W ocenie skarżącego, organy błędnie orzekły o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki wraz z tą spółką. Odpowiedzialność solidarna na gruncie
art. 116 § 1 O.p. możliwa jest bowiem jedynie w przypadku, gdy spółka posiada więcej niż jednego członka zarządu. Jeżeli nawet przyjąć, że zobowiązani są solidarnie członek zarządu i spółka, to skarżący podniósł, że spółka nie brała udziału w tym postępowaniu. Ponadto w istocie byłoby to nałożenie zobowiązania na spółkę po raz drugi, gdyż otrzymała ona już decyzję zwrotową.
Zdaniem strony, przeniesienie odpowiedzialności na członka zarządu było też przedwczesne wobec prowadzonego postępowania likwidacyjnego, w którym organ pierwszej instancji dokonał zgłoszenia wierzytelności. W postępowaniu tym może zatem dojść do zaspokojenia całości lub jakiejś części zobowiązania. Organ nie przeprowadził na tę okoliczność postępowania, przyjmując a priori, że skoro toczy się postępowanie likwidacyjne, to spółka już nie będzie regulować zobowiązań. Tymczasem postępowanie w sprawie mogłoby być wszczęte dopiero po bezskutecznym zakończeniu postępowania likwidacyjnego. Organy wspominają co prawda o zobowiązaniach wekslowych, ale nie wykazują, aby były to zobowiązania wymagalne. Samo wystawienie weksla, co stanowi formę zabezpieczenia, nie powoduje, że wystawca staje się dłużnikiem.
Końcowo z ostrożności podniesiono również zarzut naruszenia art. 200 O.p., bowiem strona skarżąca nie została zawiadomiona o zebraniu materiału dowodowego, a wydana w sprawie decyzji jest decyzją kończącą postępowanie.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa materialnego ani prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Przesłanki odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych za zobowiązania z tytułu zwrotu środków na dofinansowanie projektu wraz z odsetkami, czego dotyczy rozpoznana sprawa, określone zostały w art. 116 § 1 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p., który stanowi, że za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309 oraz z 2023 r. poz. 1723 i 1860) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu,
o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części.
Stosownie do treści art. 116 § 2 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Sąd zwraca uwagę na utrwalony w orzecznictwie pogląd, że orzekając
o odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organ administracji jest zobowiązany wykazać jedynie przesłanki pozytywne z art. 116 O.p. (tzn. bezskuteczność egzekucji z majątku spółki oraz pełnienie funkcji członka zarządu), natomiast wykazanie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu (por. wyroki NSA: z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 249/13; z 6 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 1771/14;
z 25 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2557/14; orzeczenia sądowe dostępne
w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne orzeczenia sądowe powołane poniżej, o ile nie wskazano innego publikatora).
W zakresie zaistniałego w niniejszej sprawie sporu co do wystąpienia pierwszej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności osoby trzeciej,
tj. bezskuteczności egzekucji, skarżący twierdził, że orzeczenie o jego odpowiedzialności za zaległości spółki jest przedwczesne, gdyż organ nie podjął próby zaspokojenia z majątku spółki w toku prowadzonego postępowania likwidacyjnego, posługując się jedynie wynikiem postępowania upadłościowego.
W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko organów orzekających,
że bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Pod pojęciem bezskutecznej egzekucji należy zatem rozumieć sytuację, w której nie ma wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki (por. wyroki NSA: z 20 stycznia 2017 r., sygn. akt I FSK 977/15; z 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 807/17). W doktrynie prezentowany jest pogląd,
że przesłanka bezskuteczności egzekucji zostaje spełniona tylko wówczas, gdy takie postępowanie egzekucyjne będzie wszczęte i prowadzone - czy to według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, czy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, a także w razie oddalenia wniosku spółki o ogłoszenie upadłości
z powodu braku majątku potrzebnego na zaspokojenie kosztów postępowania
(S. Babiarz, B. Dauter, R. M. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz do art. 116, Lex/el).
Zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie przeszkodą do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. ab initio nie mógł być brak prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania zobowiązania spółki wynikającego z decyzji orzekającej o zwrocie części środków na dofinansowanie projektu. Należy zgodzić się z organami, że w stanie sprawy wystarczającym dowodem potwierdzającym bezskuteczność egzekucji z majątku spółki jest postanowienie sądu upadłościowego z 14 stycznia 2021 r. będące konsekwencją wniosku o ogłoszenie upadłości, którym prawomocnie oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości. Sąd podziela bowiem pogląd, że o bezskuteczności egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. przesądza m.in. umorzenie przez sąd upadłościowy postępowania upadłościowego lub oddalenie wniosku na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe. NSA w wyroku z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1500/15, wskazał, że jeżeli wobec spółki oddalono wniosek
o wszczęcie postępowania upadłościowego z uwagi na brak środków na zaspokojenie samych kosztów tego postępowania, to spełniona jest przesłanka "bezskuteczności egzekucji" (podobnie NSA w wyrokach z 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 474/11 i z 26 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 2030/08). Upadłość jest egzekucją, którą prowadzi się wobec całego majątku upadłego dłużnika celem przymusowego, ale wspólnego i w zasadzie równego (poprzez proporcjonalny podział uzyskanych z masy upadłości środków) zaspokojenia wszystkich wierzycieli, którzy zgłosili w sposób prawidłowy swój udział w tym postępowaniu. Ze względu na to, że celem postępowania upadłościowego rozumianego jako egzekucja generalna jest równomierne, choćby częściowe zaspokojenie wszystkich wierzycieli kosztem całego majątku niewypłacalnego dłużnika, to niemożliwość realizacji tego celu
z uwagi na to, że majątek dłużnika nie wystarczy nawet na zaspokojenie kosztów postępowania, jest równoznaczna z bezskutecznością egzekucji uniwersalnej, co odnosi się do wszystkich zobowiązań niewypłacalnego dłużnika i wszystkich jego wierzycieli.
Nie może też ujść uwadze, że przepis art. 116 § 1 O.p. pozwala, aby egzekucja była choćby częściowo bezskuteczna, a to w sprawie bez wątpienia zostało wykazane. Zgodnie bowiem z art. 116 § 1 O.p. do uznania egzekucji za bezskuteczną wystarczający jest choćby częściowy brak możliwości zaspokojenia wierzyciela. Na tej podstawie można więc przyjąć, że jeżeli wobec spółki oddalono wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego z uwagi na brak środków na zaspokojenie samych kosztów tego postępowania na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe, to spełniona jest przesłanka bezskuteczności egzekucji. Niemożliwość realizacji celu postępowania upadłościowego jest równoznaczna
z bezskutecznością egzekucji uniwersalnej (por. wyrok SN z 17 lipca 2009 r. sygn. akt I UK 49/09). Powyższe koresponduje przy tym z uchwałą NSA z 8 grudnia
2008 r., sygn. akt II FPS 6/08, wedle której stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu.
Na względzie należy mieć przy tym, że ocena wystąpienia przesłanki bezskuteczności egzekucji odnosi się do daty wydania decyzji orzekającej
o odpowiedzialności członka zarządu i faktów istniejących w momencie orzekania
o odpowiedzialności członka zarządu (por. wyroki NSA: z 24 listopada 2010 r., sygn. akt I FSK 1953/09; WSA w Warszawie z 6 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1693/11). W dacie wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności byłego członka zarządu bezspornie spółka majątkiem nie dysponowała, czego zresztą dowodzi niewskazywanie przez skarżącego tego rodzaju mienia jako ewentualnej przesłanki uwalniającej go od odpowiedzialności. Uchwałą zgromadzenia wspólników
z 16 lutego 2021 r. spółka została postawiona w stan likwidacji, w związku z czym organ pierwszej instancji zgłosił wierzytelność wynikającą z decyzji zwrotowej. Pomimo to zobowiązanie wynikające z tej decyzji nie zostało uregulowane nawet
w części.
Tym samym w niepodważonym przez skarżącego w powyższym zakresie stanie faktycznym prawidłowo przyjęto, że egzekucja w spółce okazała się bezskuteczna w rozumieniu art. 116 § 1 O.p.
Następnie Sąd poddał ocenie, czy prawidłowe były ustalenia organów orzekających odnośnie do okresu sprawowania funkcji członka zarządu spółki przez skarżącego oraz przypisania mu odpowiedzialności za zaległości powstałe w tym okresie w ujęciu art. 116 § 2 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. W sprawie nie było kwestionowane, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki w okresie
od 30 października 2012 r. do 13 marca 2019 r., co ustalono na podstawie akt Krajowego Rejestru Sądowego. Skarżący nie podważał ani nie zaprzeczał temu,
że wskazaną funkcję pełnił we wskazanym okresie. Natomiast argumentował, dążąc do uwolnienia się od odpowiedzialności za niepodatkowe należności budżetowe,
że nie pełnił funkcji członka zarządu w dacie wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu środków na realizację projektu, tj. w dniu 10 stycznia 2020 r. Argumentacja ta nie była jednak trafna, gdyż zgodnie z art. 116 § 2 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Przepis ten jednoznacznie wiąże odpowiedzialność z momentem powstania zobowiązania z mocy prawa, a nie z datą wydania decyzji określającej wysokość tego zobowiązania. Sąd podziela zapatrywanie, że zobowiązanie do zwrotu środków powstaje z mocy prawa w dacie zaistnienia nieprawidłowości i to z tym okresem należy porównywać czas piastowania funkcji przez członka zarządu. Decyzja
w przedmiocie określenia kwoty środków przypadających do zwrotu, przekazanych tytułem dofinansowania projektu, ma charakter deklaratoryjny. Obowiązek zwrotu dofinansowania powstaje bowiem z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych przepisami prawa. Zatem zobowiązanie do zwrotu środków na realizację projektu powstaje z mocy prawa, tj. w momencie gdy wystąpiły nieprawidłowości, a nie dopiero w dacie ich określenia w decyzji, jak wywodzi autor skargi. W szczególności nie jest tak, że zaległość powstaje dopiero w dacie określenia kwoty przypadającej do zwrotu na podstawie art. 207 ust. 1 i ust. 9 u.f.p., skoro przepis ten stanowi,
że zwrot środków następuje wraz z odsetkami "liczonymi od dnia przekazania środków", a kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki "określa" decyzja. Zaakceptowanie stanowiska forsowanego w skardze prowadziłoby do trudnych do zaakceptowania konsekwencji, w szczególności tej, że można przypisać odpowiedzialność temu członkowi zarządu, który pełnił funkcję w czasie upływu terminu, o którym mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p., niezależnie od tego, czy miał wpływ na powstanie zaległości. Beneficjent, dopuszczając się określonych nieprawidłowości, zawsze musi liczyć się ze zwrotem środków wraz z odsetkami płatnymi od dnia przekazania środków. Zwrotu takich środków może dokonać dobrowolnie, bez konieczności wydawania decyzji, a więc dochodzone środki są wymagalne (por. wyroki WSA w Warszawie: z 29 lipca 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1393/19; z 20 lipca 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3536/21).
Reasumując tę część rozważań, wskazać należy, że wynikający z art. 116 § 2 O.p. zwrot "termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu", uzasadniający przeniesienie odpowiedzialności, należy odnosić
w zw. z treścią art. 67 ust. 1 u.f.p. odpowiednio do momentu wystąpienia nieprawidłowości, a nie do daty wydania decyzji w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu. W skardze skoncentrowano się na kwestii związku decyzji "zwrotowej" z powstaniem zaległości z tytułu nieprawidłowości w wydatkowaniu środków publicznych. Ta zaś, zdaniem Sądu, jest irrelewantna dla wyniku sprawy, bowiem wspomniana decyzja tylko potwierdza istnienie zaległości, która powstała
z mocy prawa w dacie zaistnienia nieprawidłowości.
Zaznaczenia ponadto wymaga, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał art. 66b u.f.p., który wszedł w życie w dniu 21 sierpnia 2022 r. na mocy art. 113 pkt 5 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021- 2027
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1079). Zgodnie bowiem z art. 140 ust. 1 ww. ustawy,
do postępowań o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 ustawy zmienianej w art. 113, wszczętych
i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 113 pkt 4 lit. b i pkt 5, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 113, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Stosownie zaś do art. 66b ust. 2 u.f.p., osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1.
W ocenie Sądu, powyższa regulacja ma charakter porządkujący
i doprecyzowujący, a przyjęte rozwiązania mają na celu to, aby do zwrotu środków przeznaczonych do realizacji programów finansowych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i od tych należności, stosowane były już zmienione przepisy u.f.p. w brzmieniu ustalonym ustawą wdrożeniową. Z uwagi na charakter porządkujący i doprecyzowujący nowelizacji nowe przepisy materialne w zakresie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., nie rozszerzają zakresu odpowiedzialności tych osób, jej przesłanek ani materialnoprawnej "dolegliwości" tej regulacji, wprowadzają natomiast kompleksowość, której dotychczasowe przepisy nie zapewniały i budziły wątpliwości interpretacyjne (por. uzasadnienie projektu ustawy wdrożeniowej 2021–2027, Sejm IX kadencji, nr druku 2022, s. 129; M. Perkowski Maciej (red.), R. Poździk (red.), Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich
w perspektywie finansowej 2021-2027. Komentarz do art. 140, Lex/el/).
W świetle powyższej argumentacji Sąd nie uznał za zasadne zarzutów skargi dotyczących naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz. Jak już wyżej oceniono, przepis art. 116 § 2 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. wiąże odpowiedzialność osoby trzeciej z momentem powstania zobowiązania z mocy prawa, a nie z datą wydania decyzji zwrotowej. Zobowiązanie do zwrotu środków powstaje z mocy prawa w dacie zaistnienia nieprawidłowości i to z tym okresem należy porównać czas piastowania funkcji przez członka zarządu spółki z o.o. Dodany z dniem 21 sierpnia 2022 r. przepis art. 66b ust. 2 u.f.p. ma charakter doprecyzowujący, przy czym jego moc obowiązująca, w świetle normy intertemporalnej, została rozciągnięta na postępowania o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, które zostały wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowelizacji.
Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że organy w sposób właściwy zastosowały powyżej przytoczone unormowania, uznając, że istotne w sprawie było ustalenie, czy skarżący pełnił funkcję członka zarządu w dacie wystąpienia nieprawidłowości. W związku z tym należy zaakceptować również dokonane na tym tle ustalenia organu odwoławczego odnośnie do czasu powstania nieprawidłowości w datach 11 kwietnia i 28 czerwca 2018 r., tj. w datach wszczęcia postępowań na wybór wykonawców dwóch szkoleń, tj. szkoleń zawodowych i szkoleń ICT, w sytuacji gdy stwierdzone nieprawidłowości skutkujące obowiązkiem zwrotu były związane
z dokonaniem opisu przedmiotu zamówienia oraz warunków udziału w postępowaniu w sposób utrudniający uczciwą konkurencję i równe traktowanie wykonawców oraz
w sposób naruszający zasadę konkurencyjności. Wbrew twierdzeniom skargi, wskazane powyżej daty nieprawidłowości zostały określone wprost w uzasadnieniu skarżonej decyzji, w związku z czym niezasadny był zarzut skargi dotyczący nieprecyzyjnego określenia momentu powstania nieprawidłowości.
W powyższych okolicznościach uznać należało, że organy wykazały zaistnienie obu z pozytywnych przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej.
W dalszej kolejności analizy wymagały tzw. przesłanki negatywne,
tj. przesłanki uwalniające od odpowiedzialności określonej w art. 116 § 1 O.p.
w postaci wykazania przez członka zarządu, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości bądź też wykazania przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości spółki. Przy czym istotne w tym zakresie było, że ciężar wykazania istnienia przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu spółki spoczywa na osobie, która zmierza do uwolnienia się od odpowiedzialności (wyrok NSA z 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GSK 1033/12). W orzecznictwie sądowym wskazuje się przy tym, że istnienie lub nieistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. nie ma charakteru okoliczności uzupełniającej, lecz jest okolicznością zasadniczą, która podlega badaniu na etapie postępowania zakończonego decyzją organu, a następnie jest w postępowaniu sądowym kontrolowana, zaś ciężar dowodu ich istnienia spoczywa wyłącznie na członku zarządu (por. wyrok SN z 10 grudnia 2009 r., sygn. akt III UK 51/09, Lex nr 578159; wyrok NSA z 15 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 515/12).
W niniejszej sprawie skarżący nie powoływał się na wskazane w art. 116 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p. przesłanki egzoneracyjne. Bezsprzecznie odnośnie drugiej ze wskazanych w art. 116 § 1 O.p. przesłanek uwalniających skarżący nie przedstawił jakiegokolwiek mienia, którego istnienie chociażby pozwoliło rozważyć zaistnienie omawianej przesłanki. Również w odniesieniu do przesłanki związanej
z wykazaniem, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości, stwierdzić należy, że strona nie powoływała się w toku postępowania na tę przesłankę. Sąd jednak miał na uwadze w tym zakresie, że aby członkowi zarządu spółki kapitałowej można było przypisać odpowiedzialność za zaległości spółki powstałe w okresie pełnienia przez niego funkcji, spółka w okresie tym musi znajdować się w stanie uzasadniającym wystąpienie o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Wynika to z treści uchwały NSA z 10 sierpnia 2009 r., sygn. II FPS 3/09 (ONSAiWSA 2009/6/13, Lex nr 509153, POP 2010/2/125-129, Prok i Pr. 2011/2/.44, ZNSA 2009/5/113-119), w świetle której członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe). W powołanej wyżej uchwale NSA stwierdził, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p. Ustalenia takie są konieczne, gdyż bez ustaleń organu odnośnie czasu właściwego na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, członek zarządu spółki nie mógłby również dowodzić przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności zagwarantowanych w art. 116 § 1 lit a) i b) O.p.
W ocenie Sądu, również w powyższym zakresie organy dokonały w sprawie stosownych ustaleń i ich oceny prawnej, wskazując, że jakkolwiek zarząd spółki złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, jednak wniosek ten był spóźniony i został oddalony prawomocnym postanowieniem z 14 stycznia 2021 r. na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe. Organy dokonały też ustaleń, czy spółka stała się niewypłacalna w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo upadłościowe w okresie, kiedy skarżący pełnił funkcję członka zarządu. W tym zakresie przeprowadziły analizę sytuacji finansowej spółki na podstawie dokumentów przedłożonych do akt KRS, tj. bilansów i sprawozdań finansowych. Ustaliły, że w bilansie spółki sporządzonym na dzień 31 grudnia 2017 r. po stronie aktywów wykazano kwotę 4.222.142,78 zł, przy czym zasadniczą ich część stanowiły aktywa obrotowe 4.204.872,31 zł, w tym inwestycje krótkoterminowe - 3.688.874,22 zł, co uwarunkowane było charakterem działalności gospodarczej (głównie realizacja projektów). Nastąpił przy tym spadek aktywów trwałych - 17 270,47 zł w porównaniu do 61.676,27 zł na dzień 31 grudnia 2016 r. Ponadto w 2017 r. wykazano stratę na wysokości 390.264,63 zł w porównaniu do straty w wysokości 184.490,66 zł za 2016 r. Z kolei w odniesieniu do 2018 r. wskazano na dane wynikające ze sprawozdania finansowego za 2018 r. Z informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2018 r. wynikało, że spółkę obciążały zobowiązania w postaci weksli in blanco oraz gwarancji bankowej na łączną kwotę 64.471.631,09 zł w porównaniu do wartości zobowiązań w wysokości 36.645.657,03 zł na początek roku. Wartość środków trwałych na koniec 2018 r. wyniosła 176.656,03 zł, przy czym wykazano umorzenie środków trwałych na kwotę 155.772,47 zł. Strata za 2018 r. wyniosła 839.006,55 zł
i miała zostać pokryta z zysków w latach przyszłych. Wskazano też, że w 2019 r. spółka osiągnęła zysk w kwocie 493.283,46 zł, który został przeznaczony na pokrycie strat z lat ubiegłych. Natomiast w 2020 r. spółka wykazała stratę w kwocie 372.808,41 zł. Jak wynika ze sprawozdań finansowych za 2019 i 2020 r. wykazano
w nich zobowiązania z tytułu weksli i gwarancji bankowej na kwoty odpowiednio 62.457.220,50 zł oraz 54.846.026,21 zł. W dniu 16 lutego 2021 r. podjęto uchwałę
o postawieniu spółki w stan likwidacji.
Dokonując analizy powyższych danych dotyczących sytuacji finansowej spółki, trafnie organy stwierdziły, że jeszcze w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki. Zauważenia bowiem wymaga, że zgromadzenie wspólników podjęło uchwały w dniach
29 czerwca 2018 r. oraz z 28 czerwca 2019 r. o zatwierdzeniu sprawozdania finansowego odpowiednio za 2017 r. i 2018 r. i o dalszym kontynuowaniu przez spółkę działalności pomimo zaistnienia sytuacji unormowanej w art. 233 § 1 k.s.h. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli bilans sporządzony przez zarząd wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego, zarząd jest obowiązany niezwłocznie zwołać zgromadzenie wspólników w celu powzięcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki. Jak wskazał NSA w wyroku z 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 2830/18 (Lex
nr 3178732) stan zagrożenia dla podmiotu co do jego dalszej egzystencji, o którym mowa w art. 233 § 1 k.s.h., porównywalny jest z pojęciem niewypłacalności
w rozumieniu art. 11 ustawy - Prawo upadłościowe. Za ten stan rzeczy odpowiada niewątpliwie zarząd spółki bez względu na to, jaką wiedzę na ten temat posiadali wspólnicy spółki. Trafnie organy uznały, że w takim przypadku zadaniem wspólników spółki jest podjęcie albo działań naprawczych (dokapitalizowanie spółki), albo podjęcie uchwały o likwidacji spółki. Bez znaczenia w tej sytuacji były zarzuty skargi, że organy nie wykazały, że zobowiązania wynikające z weksli były wymagalne. Istotne było bowiem to, że w stanie sprawy potwierdzone zostało zajście okoliczności, o jakich mowa w art. 233 § 1 k.s.h. W takiej sytuacji decyzja
o kontynuacji działalności gospodarczej nie zwalniała członka zarządu spółki
z obowiązku niezwłocznego złożenia wniosku o upadłość (wyrok WSA w Bydgoszczy z 13 września 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 261/22, Lex nr 3426303). Zatem uznać należało, że w związku z sytuacją finansową spółki na koniec 2018 r. skarżący był zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Tymczasem złożył rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu 8 stycznia 2019 r. ze skutkiem na dzień 31 stycznia 2019 r., powołując się na przyczyny osobiste. Nie bez znaczenia dla oceny tej okoliczności było również to, że w okresie pełnienia funkcji strona znała już wyniki kontroli projektu (informacja pokontrolna z 28 grudnia 2018 r.). Trafnie
w tym stanie organy uznały, ze strona nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy - Prawo upadłościowe.
Zdaniem Sądu, na uwzględnienie nie mógł też zasługiwać zarzut skargi,
że w decyzji zwrotowej nie uwzględniono przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę stosownie do art. 54 § 1 pkt 3 i pkt 7 O.p. W tym zakresie wskazania bowiem wymaga, że z treści przepisów art. 116 i pozostałych przepisów rozdziału 15 Działu III Ordynacji podatkowej nie da wywieść się wniosku, że w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich organ może dokonać weryfikacji ustaleń zawartych w ostatecznych decyzjach wymiarowych, z których zaległości te wynikają (wyrok WSA w Warszawie z 2 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 148/05, Lex nr 254827). Dopiero zakwestionowanie w odpowiednim trybie decyzji wymiarowej umożliwi weryfikację opartej na niej decyzji orzekającej odpowiedzialność osoby trzeciej. Akcesoryjny charakter odpowiedzialności osób trzecich skutkuje bowiem tym, że w przypadku uchylenia lub zmiany decyzji określającej należność dłużnika głównego, rzutuje to w sposób bezpośredni na poprawność wydanego rozstrzygnięcia w zakresie odpowiedzialności osoby trzeciej (wyrok NSA z 20 września 2018 r., sygn. akt I FSK 1556/16).
Niezasadny był też zarzut skargi dotyczący braku podstaw do orzekania
w niniejszej sprawie przez organy o odsetkach za zwłokę. Po pierwsze wskazania wymaga, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w tym zakresie stanowił art. 107 § 2 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p., zgodnie z którym odpowiedzialność osób trzecich obejmuje nie tylko niepodatkowe należności budżetowe, ale osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od tych należności, a także koszty postępowania egzekucyjnego (art. 107 § 2 pkt 2 i pkt 4 O.p.). Sąd nie doszukał się też w konstrukcji przywołanego przepisu sygnalizowanej w skardze możliwości naliczania odsetek od odsetek, gdyż ewentualne odsetki od niepodatkowych należności budżetowych, które w świetle powyższych rozważań mogą być także przeniesione na osobę trzecią, są naliczane od zaległości głównej w takiej wysokości, w jakiej by musiała je uiścić spółka. Ponadto zastosowania w tym zakresie z oczywistych względów nie miały powołane w skardze przepisy art. 252 ust. 1 i ust. 6 pkt 1 u.f.p. normujące zwrot dotacji udzielonych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wraz z przywołanym na gruncie tych unormowań orzecznictwie sądowym. Zaskarżona w sprawie decyzja, jak i decyzja zwrotowa wydana wobec spółki, nie zostały bowiem wydane na podstawie art. 252 ust. 1 i ust. 6 pkt 1 u.f.p.
Sąd jako w sposób oczywiście bezzasadny ocenił również zarzut skargi dotyczący błędnego orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki wraz ze spółką. Odpowiedzialność solidarna osoby trzeciej wraz ze spółką
z o.o. wynika bowiem wprost z art. 107 § 1 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p., który stanowi, że za zaległości z tytułu niepodatkowych należności budżetowych odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z beneficjentem również osoby trzecie. W tym zakresie jako całkowicie bezpodstawne należy ocenić twierdzenia strony, że orzeczenie o odpowiedzialności solidarnej uzasadnione jest jedynie
w sytuacji, gdy spółka posiada więcej niż jednego członka zarządu, czy też, że spółka powinna mieć zapewniony udział w postępowaniu w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej, jak również argumentację strony o ponownym nałożeniu zobowiązania na spółkę, skoro decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej nie nakłada takiego obowiązku na spółkę, lecz nakłada odpowiedzialność na osobę trzecią o charakterze akcesoryjnym względem zobowiązań spółki.
W ocenie Sądu, na uwzględnienie nie zasługiwał ponadto zarzut naruszenia art. 200 O.p., w sytuacji gdy stronę skarżącą zawiadomiono o zebraniu materiału dowodowego w sprawie i możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału pismem z 15 maja 2023 r. wydanym w oparciu o art. 10 § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu, poprzedzonej lekturą akt sprawy i argumentów obu stron postępowania sądowego, organy dokonały prawidłowej wykładni i zastosowania
w niniejszej sprawie przepisu art. 116 § 1 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.