I GSK 3541/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że decyzja o przyznaniu płatności rolnych nie była dotknięta rażącym naruszeniem prawa, a zarzuty spółki powinny były być podniesione w zwykłym trybie odwoławczym.
Spółka domagała się stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej płatności rolne, zarzucając rażące naruszenie prawa związane z weryfikacją powierzchni. Sąd I instancji oddalił skargę, a NSA w wyroku z 18 listopada 2022 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty spółki dotyczyły kwestii, które powinny być rozpatrzone w postępowaniu odwoławczym, a nie w trybie stwierdzenia nieważności, gdyż decyzja nie była wydana bez podstawy prawnej ani nie zawierała innych kwalifikowanych wad.
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. Po wydaniu decyzji przyznającej płatności, spółka wniosła o stwierdzenie jej nieważności, zarzucając rażące naruszenie przepisów dotyczących weryfikacji powierzchni (PEG) oraz art. 8 k.p.a. Organy ARiMR odmówiły stwierdzenia nieważności, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, uznając, że zarzuty nie uzasadniały stwierdzenia nieważności decyzji i powinny były być podniesione w zwykłym trybie odwoławczym. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez niezastosowanie i art. 151 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało brakiem stwierdzenia nieważności decyzji mimo rażącego naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zarzuty dotyczące wadliwej weryfikacji powierzchni nie stanowiły podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż nie była ona wydana bez podstawy prawnej. Sąd wskazał, że tego typu kwestie powinny być przedmiotem postępowania odwoławczego, a nie nadzwyczajnego trybu stwierdzenia nieważności. NSA zaznaczył, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymaga oczywistości naruszenia, charakteru przepisu oraz skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, a błędne ustalenia faktyczne zazwyczaj nie spełniają tych kryteriów. Sąd oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a., zasądzając koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwa weryfikacja powierzchni nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej, a zarzuty te powinny być podniesione w zwykłym trybie odwoławczym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarzuty dotyczące błędów w ustaleniu stanu faktycznego lub ocenie materiału dowodowego, w tym weryfikacji powierzchni, nie są kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Takie kwestie powinny być rozpatrywane w postępowaniu odwoławczym, a nie w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności. Decyzja przyznająca płatności miała podstawę prawną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji przez wydanie jej bez podstawy prawnej aktualizuje się, gdy przepisy prawa obiektywnie nie zawierają podstawy do wydania decyzji, a nie w przypadku błędnych ustaleń faktycznych czy oceny materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa kompetencję sądu do stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 k.p.a.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje sposób rozstrzygnięcia w przypadku nieuwzględnienia skargi, będąc przepisem wynikowym.
Pomocnicze
ustawa o płatnościach art. 3 § ust. 2 pkt 1 i 2
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 art. 74 § ust. 1
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 art. 24 § ust. 4
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych; naruszenie może nastąpić przez wykroczenie poza kompetencje, zastosowanie nieprzewidzianego środka lub uchylenie się od obowiązku kontroli.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit b) i ust. 1 pkt 1 lit. c)
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) przez wadliwą weryfikację powierzchni PEG. Zarzut naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. przez brak stwierdzenia nieważności decyzji organu.
Godne uwagi sformułowania
zarzuty, które mogłyby zostać ocenione przez organ odwoławczy w toku postępowania zwykłego. decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej rażącym naruszeniem prawa jest dotknięta decyzja, której treść stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. wadliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego i oceny materiału dowodowego z reguły mogą być usuwane jedynie w drodze kontroli instancyjnej, a nie w trybie nadzwyczajnym w ramach przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Skład orzekający
Hanna Kamińska
przewodniczący sprawozdawca
Izabella Janson
członek
Małgorzata Grzelak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) w kontekście błędów faktycznych i dowodowych w postępowaniu o płatności rolne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii płatności rolnych i procedury stwierdzenia nieważności decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w kontekście płatności rolnych, wyjaśniając granice stosowania nadzwyczajnych środków zaskarżenia.
“Kiedy błąd w powierzchni pola może, a kiedy nie może prowadzić do nieważności decyzji o płatnościach rolnych?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 3541/18 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-11-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-12-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Hanna Kamińska /przewodniczący sprawozdawca/ Izabella Janson Małgorzata Grzelak Symbol z opisem 6550 Sygn. powiązane V SA/Wa 132/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-08-30 Skarżony organ Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 132/18 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 132/18 oddalił skargę [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) z 17 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. [...] – dalej: spółka, skarżąca lub Strona - 16 czerwca 2016 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w Ostrowie Wielkopolskim decyzją z 27 kwietnia 2017 r. przyznał Stronie: [...] . W dniu 14 czerwca 2017 r. Strona złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji zarzucając, iż ww. decyzja obarczona jest wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 dalej: k.p.a.). W uzasadnieniu spółka podkreśliła, że organ wydając decyzję rażąco naruszył art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 155 dalej: ustawa o płatnościach), oraz art. 74 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE 1.347 z 20.12,2013, str. 549, z późn. zm.). Powyższe z powodu wadliwej weryfikacji powierzchni PEG. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z 18 września 2017 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 27 kwietnia 2016 r. Orzekając na skutek odwołania spółki Prezes ARiMR decyzją z 17 listopada 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając oddalenie skargi spółki na powyższą decyzję WSA w Warszawie podkreślił, że decyzja z 27 kwietnia 2017 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Sąd I instancji uznał, że wskazane przez Skarżącą okoliczności wadliwej weryfikacji powierzchni PEG nie mogły stanowić w sprawie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z 27 kwietnia 2017 r., bowiem zarówno treść tej decyzji nie stoi w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanych w sprawie przepisów prawa, jak też rozstrzygnięcie nie zawiera wady tkwiącej w samej decyzji. W ocenie WSA Skarżąca nie złożyła odwołania od decyzji z 27 kwietnia 2017 r. wobec czego stała się ona ostateczna. Podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności okoliczności nie uzasadniały jej wzruszenia w trybie nadzwyczajnym. Były to zarzuty, które mogłyby zostać ocenione przez organ odwoławczy w toku postępowania zwykłego. Strona powinna wykorzystać tryb przewidziany w kodeksie postępowania administracyjnego, tj. złożyć odwołanie od decyzji organu I instancji do organu odwoławczego. [...] wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości, rozpoznanie skargi i uchylenie decyzji Prezesa ARiMR z 17 listopada 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu z 18 września 2017 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z 27 kwietnia 2017 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ostrowie Wlkp. i stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Ewentualnie autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. W każdym z przypadków skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz zrzekła się przeprowadzenia rozprawy Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: I. Przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik spraw, to jest: a) art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2022 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) - przez niezastosowanie - i art. 151 p.p.s.a. (poprzez niewłaściwe zastosowanie) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ostrowie Wlkp. z 25 kwietnia 2017 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, pomimo rażącego naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania przy jej wydaniu, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 3 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez wydanie decyzji w oparciu o nierzetelny niewystarczający materiał dowodowy; - art. 74 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 oraz art. 24 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014 poprzez nieprzeprowadzenie kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym pomimo istnienia istotnych rozbieżności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez rolnika a powierzchnią ewidencyjną - gospodarczą (PEG) ustaloną przez organ w 2016 r., - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania strony do władzy publicznej b) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (przez niezastosowanie) i art. 151 p.p.s.a. (poprzez niewłaściwe zastosowanie) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a, poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ostrowie Wlkp. z 25 kwietnia 2017 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 pomimo naruszenia przez Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu oraz Prezesa ARiMR przepisu postępowania przy wydaniu przez nich decyzji, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, że organ administracji nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji z 25 kwietnia 2017 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie spółka przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336). Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała. Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione. W skardze kasacyjnej spółki zostały podniesione jedynie zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co oznacza, że skarżąca kasacyjnie spółka zaakceptowała stanowisko Sądu I pierwszej instancji odnośnie do wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zgłoszenie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, co do zasady, powinno nawiązywać do przebiegu postępowania sądowoadministracyjnego, a w związku z tym konieczne jest powołanie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którym uchybił wojewódzki sąd administracyjny. W rozpoznawanej sprawie ten warunek został spełniony. Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu kasacyjnego, a mianowicie do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (przez niezastosowanie) i art. 151 p.p.s.a. (poprzez niewłaściwe zastosowanie) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a, poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ostrowie Wlkp. z 25 kwietnia 2017 r. pomimo naruszenia przez organy obu instancji art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a, trzeba stwierdzić, że zarzut ten nie jest usprawiedliwiony. Jeżeli bowiem, za uzasadnione uznać twierdzenie, które znajduje swoje odzwierciedlenie w utrwalonym już i jednolitym stanowisku judykatury oraz doktryny prawa, a mianowicie, że przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to jest przesłanka wydania decyzji bez podstawy prawnej, aktualizuje się w sytuacji, gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego obiektywnie nie zawierają podstawy do wydania w danej sprawie decyzji administracyjnej – a więc, innymi słowy, gdy nie istnieje norma prawa, która podlegałaby autorytatywnej konkretyzacji przez właściwy organ administracji publicznej w drodze decyzji – co w świetle rdzenia znaczenia pojęcia "decyzja wydana bez podstawy prawnej" oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania polegającego na wydaniu decyzji administracyjnej (por. np. wyroki NSA z dnia: 6 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1800/16; 5 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 717/15; 4 października 2011 r., sygn. akt I OSK 245/11; 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1369/06; 16 czerwca 1999 r., sygn. akt III SA 5540/98), to – wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie i prezentowanej w jego uzasadnieniu argumentacji, o czym mowa dalej – nie ma podstaw, aby twierdzić, że tak rozumiana przesłanka nieważności decyzji zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej, skoro kompetencyjna, a co za tym idzie również materialnoprawna podstawa jej podjęcia jednoznacznie wynikała z przytoczonych przez organy ARMiR przepisów prawa materialnego tj. m.in. ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, a nie może budzić przy tym żadnych wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie zaktualizowały się również określone hipotezą normy prawnej rekonstruowanej ze wskazanych przepisach prawa przesłanki podjęcia decyzji. Przy tym trafnie wywiódł Sąd I instancji, ze wskazane przez Skarżącą kasacyjnie okoliczności wadliwej weryfikacji powierzchni PEG nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z 27 kwietnia 2017 r., bowiem zarówno treść tej decyzji nie stoi w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanych w sprawie przepisów prawa, jak też rozstrzygnięcie nie zawiera wady tkwiącej w samej decyzji. Nadto zarzuty skarżącej kasacyjnie spółki przedstawione we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie uzasadniały jej wzruszenia w trybie nadzwyczajnym. Były to zarzuty, które mogłyby zostać ocenione przez organ odwoławczy w toku postępowania zwykłego. Strona powinna była złożyć odwołanie od decyzji organu I instancji. Powyższego zabrakło. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rażącym naruszeniem prawa jest dotknięta decyzja, której treść stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Na takie pojmowanie przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. wskazuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 681/13, LEX nr 1519180). Tak też prawidłowo zinterpretował ten przepis Sąd I instancji. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Chodzi tu o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2922/18, LEX nr 2774520). Wadliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego i oceny materiału dowodowego z reguły mogą być usuwane jedynie w drodze kontroli instancyjnej, a nie w trybie nadzwyczajnym w ramach przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ocena materiału dowodowego, oparta na zasadzie swobodnej oceny dowodów, nie stanowi bowiem naruszenia prawa, które można zaliczyć do kwalifikowanego. Biorąc powyższe pod uwagę, należy zatem zauważyć, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia przez nią przepisów prawa w zasadzie nie można skutecznie twierdzić, że owym rażącym naruszeniem prawa są błędne ustalenia faktyczne, dokonane w postępowaniu, w którym została wydana kontrolowana, w trybie nadzorczym, decyzja (por. wyrok NSA z 4 marca 2022 r., I OSK 2313/21; LEX nr 3333647). Za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel. Komentarz k.p.a. Lex 2015). W sprawie podstawą obliczenia wysokości płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 r. był obszar zatwierdzony dla tej grupy upraw (zgodnie z art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014). Obszar zatwierdzony do płatności ustalony został w trakcie weryfikacji wniosku pod kątem zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek referencyjnych, zgodnie z art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013. Organ zastosował sposób weryfikacji złożonego wniosku zgodnie z prawodawstwem unijnym. Z treści art. 74 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 wynika, że zgodnie z art. 59, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania płatności. W oparciu o dane graficzne (tj. cyfrową ortofotomapę, granice wektorowe, powierzchnię maksymalnego kwalifikowanego obszaru) ARiMR ma możliwość zweryfikowania czy zadeklarowane działki leżą na terenach kwalifikujących się do płatności. Weryfikacja wniosku o przyznanie płatności polega zatem m.in. na wizualnej kontroli ortofotomapy, która wykonywana jest obowiązkowo w każdej sprawie, w której stwierdzone zostały rozbieżności, zwłaszcza w zakresie działek, na których wykryto błąd kontroli administracyjnej. Nie jest trafny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 74 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 oraz art. 24 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014 jak i art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania strony do władzy publicznej. Przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. określa kompetencję sądu do stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) w całości lub w części w sytuacji, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Jeżeli skarżąca kasacyjnie uznaje, że w sprawie istniały podstawy do uchylenia decyzji Prezesa ARMiR z 17 listopada 2017 r., to całkowicie niezrozumiałe jest przywołanie powyższego przepisu w podstawie skargi kasacyjnej i traktowanie przez stronę ww. przepisu jako naruszonego wobec jego niezastosowania przez Sąd. Nie może budzić wątpliwości, że przypisany WSA błąd przy dokonaniu kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie wiąże się z wadliwym odstąpieniem od stwierdzenia nieważności kontrolowanego aktu z powodu wad kwalifikowanych obciążających podjęte rozstrzygnięcie, ale upatrywać go trzeba wyłącznie w odstąpieniu od wzruszenia (uchylenia) zaskarżonej decyzji. Przepis art. 151 p.p.s.a. z kolei stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. jest konsekwencją nie stwierdzenia przez Sąd I instancji istnienia przesłanek, o których mowa w art. 145 § 2 p.p.s.a. skutkujących stwierdzeniem nieważności aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 151 p.p.s.a. oddalając skargę. Nadto w orzecznictwie NSA prezentowany jest jednolity pogląd, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a. są tzw. przepisami wynikowymi, regulują sposób rozstrzygnięcia i bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, zarzuty nie są trafne (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2383/14, LEX nr 1666121, wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 78/14, LEX nr 1677528, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1442/13, LEX nr 1783566, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1443/13, LEX nr 1774171). Z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie. W skardze kasacyjnej podniesiono także zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ostrowie Wlkp. z 25 kwietnia 2017 r. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 74 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 oraz art. 24 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014 jak i art. 8 k.p.a. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Powołany w ramach tego zarzutu kasacyjnego art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. mogłoby mieć miejsce, gdyby Sąd I instancji wykroczył poza swoje kompetencje, zastosował środek nieprzewidziany w ustawie bądź uchylił się od obowiązku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu (por. wyroki NSA z: 18 lipca 2018 r., sygn. akt I FSK 1301/16; 14 listopada 2018 r., sygn. akt II GSK 1621/18; 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 3208/18). Tymczasem skarżąca kasacyjna spółka zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. przez brak stwierdzenia nieważności decyzji organu. Sposób sformułowania tego zarzutu i jego uzasadnienie prowadzą do wniosku, że skarżąca kasacyjnie w istocie zarzuciła Sądowi I instancji, że kontrolując zaskarżoną decyzje nie dostrzegł naruszenia przez organ administracji rażącego naruszenia prawa podczas jej wydania. Dodać należy, że sama skarżąca kasacyjnie podnosząc zarzuty z petitum skargi kasacyjnej przyznała, że Sąd I instancji nie uchylił się od kontroli zaskarżonej decyzji, a jedynie nie przeprowadził jej we właściwy sposób, bo zastosował art. 151 p.p.s.a. zamiast art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., aprobując naruszenie przez organ szeregu przepisów postępowania i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 2 lit b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 265).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI