I GSK 3512/18

Naczelny Sąd Administracyjny2022-10-13
NSAAdministracyjneWysokansa
ewidencja producentów rolnychARiMRustawa o ewidencji producentówczynność materialno-technicznadecyzja administracyjnawznowienie postępowaniaterminyprawo procesoweprawo materialneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą interpretacji przepisów przejściowych ustawy nowelizującej system ewidencji producentów rolnych, potwierdzając, że termin na wznowienie postępowania należy liczyć od daty wejścia w życie nowelizacji.

Sprawa dotyczyła wykreślenia wpisu do ewidencji producentów rolnych. Sąd I instancji uchylił decyzje organów, uznając, że wpis dokonany przed nowelizacją ustawy (która zrównała zaświadczenia z decyzjami administracyjnymi) powinien być wzruszany w trybie nadzwyczajnym. Skarżący kasacyjnie kwestionował termin rozpoczęcia biegu tych trybów, domagając się liczenia go od daty wydania zaświadczenia. NSA oddalił skargę, uznając, że termin należy liczyć od daty wejścia w życie nowelizacji (1 stycznia 2015 r.), co zapobiega nierównemu traktowaniu producentów i naruszeniu zasady równości.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który uchylił decyzje organów administracji dotyczące wykreślenia wpisu do ewidencji producentów rolnych. Sąd I instancji uznał, że wpis dokonany przed nowelizacją ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów (która weszła w życie 1 stycznia 2015 r. i zrównała dotychczasowe zaświadczenia z decyzjami administracyjnymi) powinien być wzruszany w trybie nadzwyczajnym, a nie jako czynność materialno-techniczna. Skarżący kasacyjnie podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, kwestionując przede wszystkim moment rozpoczęcia biegu terminu do wznowienia postępowania. Twierdził, że termin ten powinien być liczony od daty wydania lub doręczenia zaświadczenia z 2008 r., a nie od daty wejścia w życie nowelizacji. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu I instancji. Sąd podkreślił, że przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, który uznaje zaświadczenia za decyzje administracyjne, wszedł w życie 1 stycznia 2015 r. i działa na przyszłość, nie mając mocy wstecznej. W związku z tym, termin do wznowienia postępowania należy liczyć od tej daty. NSA uzasadnił, że taka interpretacja jest zgodna z zasadą równości (art. 32 Konstytucji RP), zapobiegając nierównemu traktowaniu producentów rolnych i zapewniając, że wadliwe wpisy mogą być skutecznie eliminowane z obrotu prawnego. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia przepisów procesowych dotyczących umorzenia postępowania, uznając go za wadliwie skonstruowany.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Termin do wznowienia postępowania należy liczyć od daty wejścia w życie ustawy nowelizującej (1 stycznia 2015 r.), która uznała zaświadczenie za decyzję administracyjną.

Uzasadnienie

NSA uznał, że przepis nowelizujący ustawę o ewidencji producentów, który zrównał zaświadczenia z decyzjami administracyjnymi, wszedł w życie 1 stycznia 2015 r. i działa na przyszłość, nie mając mocy wstecznej. Liczenie terminu od tej daty jest zgodne z zasadą równości i zapobiega nierównemu traktowaniu producentów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (27)

Główne

ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

Pomocnicze

ustawa o ewidencji producentów art. 3

Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

ustawa o ewidencji producentów art. 10a

Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

ustawa o ewidencji producentów art. 11 § ust. 1

Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

ustawa o ewidencji producentów art. 12 § ust. 1

Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

ustawa o ewidencji producentów art. 13 § ust. 1

Ustawa o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

ustawa nowelizująca art. 3

Ustawa z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

pkt 5 - wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję

k.p.a. art. 146 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 14 ust. 2 lit. b

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin do wznowienia postępowania należy liczyć od daty wejścia w życie ustawy nowelizującej (1 stycznia 2015 r.), a nie od daty wydania lub doręczenia zaświadczenia z 2008 r. Taka interpretacja jest zgodna z zasadą równości i zapobiega nierównemu traktowaniu producentów rolnych. Zarzut naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a. jest wadliwie skonstruowany, gdyż przepis ten ma charakter wynikowy i nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Termin do wznowienia postępowania powinien być liczony od daty wydania lub doręczenia zaświadczenia z 2008 r. Sąd I instancji naruszył art. 145 § 3 p.p.s.a. poprzez brak umorzenia postępowania administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem jej wejścia w życie zachowują ważność. zaświadczenia, o których mowa w ust. 1, uznaje się za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów. przepis ten wywiera skutki w systemie prawa na przyszłość, od dnia jego wejścia w życie zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym uznaje się za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów. Interpretacja zaproponowana przez skarżącego kasacyjnie prowadzi do nierównego traktowania producentów rolnych, którzy przed 1 stycznia 2015 r. uzyskali zaświadczenia, narusza zatem art. 32 Konstytucji RP, w konsekwencji nie można uznać jej za uprawnioną. przepis ten ma charakter wynikowy i winien być on połączony dla swej skuteczności z innym przepisem, który podczas procedowania przez WSA został przez niego naruszony.

Skład orzekający

Hanna Kamińska

przewodniczący-sprawozdawca

Henryk Wach

sędzia

Artur Adamiec

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących zmiany formy prawnej wpisów do rejestrów (z czynności materialno-technicznej na decyzję administracyjną) oraz zasad liczenia terminów do wznowienia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją ustawy o ewidencji producentów rolnych i uznaniem zaświadczeń za decyzje administracyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów przejściowych i ich wpływu na terminy proceduralne, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego. Pokazuje, jak zmiany legislacyjne mogą wpływać na już istniejące sytuacje prawne.

Kiedy zaświadczenie staje się decyzją? NSA rozstrzyga o terminach wznowienia postępowania.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 3512/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Adamiec
Hanna Kamińska /przewodniczący sprawozdawca/
Henryk Wach
Symbol z opisem
6559
Sygn. powiązane
II GZ 761/17 - Postanowienie NSA z 2017-10-12
III SA/Po 123/17 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2018-10-05
I GZ 50/18 - Postanowienie NSA z 2018-03-22
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 13 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 października 2018 r., sygn. akt III SA/Po 123/17 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 30 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia wpisu do ewidencji producentów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 5 października 2018 r., sygn. akt III SA/Po 123/17 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) w Poznaniu z 30 listopada 2016 r. nr [...]w przedmiocie wykreślenia wpisu do ewidencji producentów w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w Poznaniu z 4 maja 2016 r. nr [...]. W pkt 2 zasądził od organu na rzecz strony 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.
[...] dalej: strona lub skarżąca - 29 września 2008 r. złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Poznaniu 18 listopada 2008 r. wpisał stronę do ewidencji producentów, a także wydał zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym.
Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w Poznaniu decyzją z 4 maja 2016 r. uchylił czynność materialno-techniczną polegającą na wpisaniu strony do ewidencji producentów i nadaniu numeru identyfikacyjnego przyznanego zaświadczeniem z 18 listopada 2008 r. oraz wykreślił wpis strony do ewidencji producentów.
Orzekając na skutek odwołania skarżącego Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Poznaniu decyzją z 30 listopada 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że podstawą prawną decyzji z 4 maja 2016 r. był art. 11 w zw. z art. 10a ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2015 r., poz. 807 ze zm., dalej: ustawa o ewidencji producentów). Wpis strony do ewidencji producentów, czego konsekwencją było jednoczesne nadanie jej numeru identyfikacyjnego, był czynnością materialno-techniczną. Umieszczenie w ewidencji producentów potwierdza status producenta rolnego jako podmiotu uprawnionego do otrzymania płatności. Strona w dniu składania wniosku o wpis, jak i w dniu nadania numeru identyfikacyjnego nie była jednak producentem rolnym. Nie spełniała wtedy zatem przesłanki z art. 3 pkt 1-3 ustawy o ewidencji producentów.
Uzasadniając uchylenie decyzji organów obu instancji WSA w Poznaniu podkreślił, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, ponieważ organ - wbrew obowiązującym w dniu jej wydania przepisom - błędnie określił przedmiot postępowania przyjmując, że uchyleniu podlega czynność materialno-techniczna polegająca na wpisie strony do ewidencji producentów.
Sąd I instancji podniósł, że przepisy ustawy o ewidencji producentów były wielokrotnie nowelizowane, stąd inne było ich brzmienie w dniu zakwestionowanego przez organ wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, a inne - w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Zasadnicze zmiany w ustawie o ewidencji producentów - z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy - dokonano na ustawą z 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2014 r., poz. 1872 dalej: ustawa nowelizująca), która weszła w życie 1 stycznia 2015 r. Nastąpiło wtedy sformalizowanie wpisu producenta do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego przez przyznanie mu formy decyzji administracyjnej (art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy o ewidencji producentów), która była uprzednio zastrzeżona jedynie dla odmowy wpisu do ewidencji producentów (art. 13 ust. 1 ustawy o ewidencji producentów przed nowelizacją). Zatem po 1 stycznia 2015 r. wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego następuje w formie decyzji administracyjnej.
W ocenie WSA przepis art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej stanowi, że wpisy do ewidencji producentów dokonane przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, numery identyfikacyjne nadane przed dniem jej wejścia w życie i zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem jej wejścia w życie zachowują ważność. W art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej wskazano zaś, że zaświadczenia, o których mowa w ust. 1 (to jest zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej), uznaje się za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów. Zrównano tym samym sytuację prawną producentów, którzy uzyskali w drodze czynności materialno-technicznej wpis do ewidencji producentów i którym nadano numer identyfikacyjny przed 1 stycznia 2015 r. z sytuacją prawną producentów, którzy uzyskają taki wpis od 1 stycznia 2015 r., a którzy z uwagi na konieczność jego dokonania w formie decyzji administracyjnej korzystają z dalej idącej ochrony prawnej wynikającej z zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - k.p.a.). Oznacza to, że organ chcąc wzruszyć po 1 stycznia 2015 r. wpis do ewidencji, który nastąpił przed tym dniem - jak ma to miejsce wobec skarżącego - ma obowiązek zastosować właściwy tryb nadzwyczajny, dający prawną możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnej o wpisie producenta do ewidencji producentów, za którą uznano (z mocy prawa) zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym.
Sąd podniósł, że wbrew art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej organy przyjęły, że wzruszeniu podlega czynność materialno-techniczna wpisu strony do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Pominęły konieczność zachowania zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.) i wynikającą stąd potrzebę zastosowania regulacji dających podstawę do wzruszenia decyzji, w tym zwłaszcza przez wznowienie postępowania (art. 145 i nast. k.p.a.) lub stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 i nast. k.p.a.), z zachowaniem wynikających z tych trybów nadzwyczajnych wymogów formalnoprawnych. Nie jest zatem właściwe wykreślenie strony z ewidencji producentów na podstawie art. 10a ustawy o ewidencji producentów. Organy zmierzają bowiem do podważenia prawidłowości samego wpisu strony do ewidencji producentów (wykazania, że nie mogła podlegać wpisowi), a nie wyłącznie do jej wykreślenia z ewidencji, co zakłada prawidłowość uprzednio dokonanego wpisu, na skutek którego strona w ewidencji się znalazła. Stanowi to naruszenie art. 6, art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i zawarte w nim wskazania co do dalszego postępowania, a zwłaszcza rozważy i wyjaśni z zachowaniem wymogów wynikających z art. 6, art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a., czy w sprawie zachodzi podstawa do zastosowania któregoś z nadzwyczajnych trybów postępowania prowadzącego do wzruszenia decyzji administracyjnej o wpisie do ewidencji producentów, za jaką to decyzję - stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej - uznano zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym. Organ rozważy w szczególności możliwość powołania się na podstawę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję) z uwzględnieniem, w razie wznowienia postępowania, że termin, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a. rozpoczął bieg 1 stycznia 2015 r., a więc z dniem uznania wyżej wskazanego zaświadczenia za decyzję administracyjną.
[...] wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i umorzenia postępowania w przedmiocie wykreślenia wpisu skarżącego do ewidencji producentów z uwagi na niemożność skutecznego wznowienia postępowania administracyjnego z uwagi na upływ terminów ustawowych. Ewentualnie autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i wydanie wyroku reformatoryjnego. Względnie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W każdym z przypadków autor skargi kasacyjnej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. prawa materialnego tj. art. 2 ust. 2 ustawy z 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w związku z art. 146 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą zawarciem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku błędnego wskazania dla organów administracji co do dalszego postępowania, w myśl którego w razie ewentualnego wznowienia postępowania, termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. rozpoczął bieg w dniu 1 stycznia 2015 r., a więc z dniem uznania zaświadczenia o nadanym skarżącego numerze identyfikacyjnym z 18 listopada 2008 r. za decyzję administracyjną o wpisie producenta do ewidencji producentów,
2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie w jakim Sąd nie stwierdził podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego, w którym wydano obie zaskarżone decyzje i jednocześnie nie umorzył tego postępowania (art. 145 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).
Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.
Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.
Wstępnie stwierdzić należy, że skarżący kasacyjnie zakwestionował skargą kasacyjną korzystny dla siebie wyrok Sądu I instancji. Zakwestionował bowiem wyrok, którym WSA wyeliminował z obrotu prawnego decyzje organów obu instancji. Za dopuszczalne należy uznać takie rozwiązanie w sytuacji, jak w niniejszej sprawie, gdy strona kwestionuje uzasadnienie orzeczenia Sądu I instancji. Dodatkowo podmiot ten zakwestionował w złożonym środku zaskarżenia również rozstrzygnięcie zawarte w wyroku w zakresie, w jakim Sąd I instancji nie uwzględnił w wydanym orzeczeniu umorzenia postępowania administracyjnego. Inaczej mówiąc nie orzekł o umorzeniu tego postępowania.
W pierwszym z zarzutów dotyczącym naruszenia prawa materialnego skarżący kasacyjnie wskazał na uchybienie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w związku z art. 146 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię skutkującą zawarciem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA błędnego wskazania dla organów administracji co do dalszego postępowania, w myśl którego w razie ewentualnego wznowienia postępowania, termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., rozpoczął swój bieg w dniu 1 stycznia 2015 r., a więc z dniem uznania zaświadczenia o nadanym skarżącemu numerze identyfikacyjnym z dnia 18 listopada 2008 za decyzję administracyjną o wpisie producenta do ewidencji producentów.
Strona zaś uważa, że początek biegu terminu ewentualnego wznowienia postępowania (art. 146 § 1 k.p.a.) należy liczyć od daty ogłoszenia lub doręczenia zaświadczenia z dnia 18 listopada 2008 r.
Przypomnieć zatem należy, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - wpisy do ewidencji producentów dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, numery identyfikacyjne nadane przed dniem jej wejścia w życie oraz zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem jej wejścia w życie zachowują ważność. Natomiast w ust. 2 tego artykułu ustawodawca postanowił, że zaświadczenia, o których mowa w ust. 1, uznaje się za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów. Z kolei przywołany w zarzucie art. 146 § 1 k.p.a. przewiduje, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 (k.p.a.) nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
W ocenie NSA przepis art. 2 ust. 2 ustawy z 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - obowiązuje od dnia 1 stycznia 2015 r. (art. 3 ustawy nowelizującej) i działa na przyszłość. Ustawodawca nie nadał mu mocy wstecznej, co w sposób niewątpliwy wynika z ww. ustawy nowelizującej. Od dnia 1 stycznia 2015 r. zaświadczenia, o których mowa w art. 2 ust. 1 ww. ustawy, uznaje się z tą datą za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów. Zatem przepis ten wywiera skutki w systemie prawa na przyszłość, od dnia jego wejścia w życie zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym uznaje się za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów.
Wobec powyższego rozważania skarżącego kasacyjnie dotyczące dnia wydania zaświadczenia jako dnia wydania decyzji, czy też dnia doręczenia tego zaświadczenia jako dnia doręczenia decyzji, w listopadzie 2008 r., nie mogły spowodować oczekiwanego przez stronę skutku. Po nadaniu stronie w 2008 r numeru identyfikacyjnego aż do 31 grudnia 2014 r. przedmiotowe zaświadczenie miało status zaświadczenia, decyzją stało się zaś – na mocy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności – dopiero od 1 stycznia 2015 r.
Uznanie zaświadczenia, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - za decyzję administracyjną, nastąpiło zatem 1 stycznia 2015 r. i od tego dnia należy liczyć terminy, o których mowa w powołanym przez skarżącego kasacyjnie zarzucie, a mianowicie art. 146 § 1 k.p.a.
Zaprezentowana wykładnia omówionego przepisu (art. 2 ust. 2 ustawy z 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności) ma swoje umocowanie konstytucyjne. Zauważyć bowiem należy, że przed zmianą przepisów, tj. przed 1 stycznia 2015 r. można było wzruszyć te zaświadczenia (czynności materialno-techniczne) poprzez uchylenie tej czynności decyzją administracyjną. Nie znajdowały w tym zakresie zastosowania tryby nadzwyczajne, o których mowa w art. 145-163a k.p.a., zaświadczenia takie nie miały statusu decyzji.
Nie można aktualnie, po zmianie przepisów, z mocą wsteczną uznać, że przed 2015 r. zaświadczenie takie było decyzją, gdyż taka interpretacja skutkowałaby nierównym traktowaniem producentów rolnych, w stosunku do których przed 2015 r. wszczęto postępowanie i decyzją wyeliminowano z obrotu prawnego takie zaświadczenie, które miało ówcześnie charakter czynności materialno-technicznej. W diametralnie innej sytuacji byliby producenci rolni wpisani do tej ewidencji przed zmianą przepisów (przed 1 stycznia 2015 r.), w stosunku do których wszczęto by postępowanie dotyczące wykreślenia z ewidencji po 1 stycznia 2015 r., gdyż do nich stosowane byłyby tryby nadzwyczajne ze względu na uznanie, że przed 1 stycznia 2015 r. ich zaświadczenia o nadaniu numeru ewidencji producentów stały się decyzjami. Niejednokrotnie upływ terminów, o których mowa w art. 146 § 1 k.p.a. uniemożliwiałby eliminację z obrotu prawnego wadliwych zaświadczeń.
Interpretacja zaproponowana przez skarżącego kasacyjnie prowadzi do nierównego traktowania producentów rolnych, którzy przed 1 stycznia 2015 r. uzyskali zaświadczenia, narusza zatem art. 32 Konstytucji RP, w konsekwencji nie można uznać jej za uprawnioną. Skoro przed 1 stycznia 2015 r. była prawna możliwość wzruszenia zaświadczeń ze względu na ich wadliwości, to również po tej dacie taka możliwość winna mieć miejsce. W przypadku zaś interpretacji autora skargi kasacyjnej upływ terminów, o których mowa w art. 146 § 1 k.p.a. uniemożliwiałby wyeliminowanie z obrotu prawnego naruszających prawo zaświadczeń.
Z zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Oceniając regulację prawną z punktu widzenia zasady równości, należy rozważyć czy można wskazać wspólną cechę istotną uzasadniającą równe traktowanie podmiotów prawa, biorąc pod uwagę treść i cel danej regulacji prawnej (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 3329/18, LEX nr 3185176). Przepisy art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP wymagają zachowania równości i niestosowania dyskryminacji na płaszczyźnie stanowienia prawa (równość wobec prawa) oraz na płaszczyźnie stosowania prawa. Nakaz takiego samego traktowania osób znajdujących się w takiej samej sytuacji oraz odmiennego traktowanie osób znajdujących się w sytuacji odmiennej, adresowany jest przede wszystkim do prawodawcy, który tworząc normy generalno-abstrakcyjne, powinien brać pod uwagę konieczność stanowienia norm o takiej samej lub różnej treści w zależności od wskazanych powyżej sytuacji. Równe traktowanie osób wymaga natomiast by organy stosujące prawo dokonywały konkretyzacji norm generalno-abstrakcyjnych w normy konkretno-indywidualne bez nieuzasadnionego różnicowania. Innymi słowy, by nie traktowały odmiennie osób ze względu na takie ich cechy, które nie są prawnie relewantne (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 3327/18, LEX nr 3186943).
Dlatego też postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego należało uznać za nieusprawiedliwiony.
W zakresie drugiego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a. poprzez brak umorzenia postępowania administracyjnego wskazać należy, że przepis ten ma charakter wynikowy i winien być on połączony dla swej skuteczności z innym przepisem, który podczas procedowania przez WSA został przez niego naruszony. Niewątpliwie nie jest takim przepisem art. 174 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi o treści kasacyjnego zarzutu procesowego. Przepis ten nie mógł być naruszony przez WSA, gdyż znajduje on zastosowanie dopiero na etapie sporządzania skargi kasacyjnej od wyroku sądu I instancji.
Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a., zobowiązana jest bezpośrednio powiązać taki zarzut z wytknięciem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – uchybił Sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy. Brak takich powiązań oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem wymienionego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2223/21, LEX nr 3319754). Art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 145 § 3 p.p.s.a. stanowią tzw. przepisy wynikowe i warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd administracyjny naruszeń prawa przez organ administracji publicznej oraz podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że naruszenie tych przepisów prawa jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom i nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Tak więc strona, chcąc powołać się w zarzucie naruszenia przepisów postępowania na uchybienie tym przepisom prawa, zobowiązany jest powiązać taki zarzut z naruszeniem konkretnych przepisów, którym uchybił Sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy. W konsekwencji, brak takich powiązań w rozpoznawanej skardze kasacyjnej oznacza nieskuteczność zarzutu naruszenia ww. przepisów (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1224/21, LEX nr 3248455).
Tym samym także i ten zarzut ze względu na jego wadliwą konstrukcję należało uznać za nieskuteczny.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono jak w sentencji wyroku mimo, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu, w sytuacji gdy skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku uwzględniającego skargę. Jednakże w przypadku gdy skarżący kasacyjnie swój środek zaskarżenia skierował względem uzasadnienia wyroku Sądu I instancji., a w efekcie domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania administracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadna zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego stosując odpowiednio art. 204 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 ., poz. 1804).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI