I GSK 35/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-12-05
NSAAdministracyjneWysokansa
środki unijnekorekta finansowazapytanie ofertowezamówienia publicznefinanse publicznepostępowanie administracyjnekontrola wydatkówbeneficjentNSA

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne dotyczące zwrotu dofinansowania unijnego, wskazując na błędy proceduralne i potrzebę ponownego zbadania zasadności nałożonej korekty finansowej.

Sprawa dotyczyła zwrotu części dofinansowania unijnego przyznanego na projekt budowy sieci światłowodowej. Organ nałożył korektę finansową z powodu rzekomo dyskryminującego opisu zapytania ofertowego. WSA oddalił skargę beneficjenta, uznając, że nie uzasadnił on zastosowanych rozwiązań. NSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne, stwierdzając, że Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził należytej kontroli, a beneficjent nie miał obowiązku uzasadniania opisu zapytania ofertowego na etapie jego tworzenia. Sąd wskazał również na nieprawidłowe zastosowanie metody obliczania korekty finansowej.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz decyzje Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej i Centrum Projektów Polska Cyfrowa dotyczące zwrotu dofinansowania unijnego. Sprawa wywodzi się ze skargi kasacyjnej R. Ch. od wyroku WSA, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra nakładającą korektę finansową w wysokości 5% przyznanego dofinansowania. Korekta została nałożona z powodu rzekomo dyskryminującego opisu zapytania ofertowego, który zawierał nazwy własne sprzętu i wymagał paszportyzacji sieci. WSA uznał, że beneficjent nie uzasadnił zastosowanych rozwiązań i nie wykazał równoważności. NSA stwierdził jednak, że Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził należytej kontroli sądowej, ponieważ w aktach sprawy brakowało kluczowego dowodu – zapytania ofertowego. Sąd podkreślił, że beneficjent nie miał obowiązku uzasadniania opisu zapytania ofertowego na etapie jego tworzenia, a kwestie te mogły być wyjaśniane w dalszych etapach postępowania. Ponadto, NSA uznał za uzasadniony zarzut naruszenia przepisów dotyczących metody obliczania korekty finansowej, wskazując, że organ nieprawidłowo zastosował metodę wskaźnikową, podczas gdy możliwe było zastosowanie metody dyferencyjnej, gdyż wartość potencjalnego zawyżenia ceny ofertowej była znana. Sąd odrzucił zarzut nieważności postępowania związany z powołaniem asesora sądowego. W ponownym postępowaniu administracyjnym organ ma uzupełnić braki dowodowe, zbadać uzasadnienie opisu zapytania ofertowego oraz prawidłowo obliczyć korektę finansową.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nieprawidłowo nałożył korektę, ponieważ beneficjent nie miał obowiązku uzasadniania opisu zapytania ofertowego na etapie jego tworzenia, a organ nie zbadał przedstawionych przez niego argumentów.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA nie przeprowadził należytej kontroli, ponieważ brakowało kluczowego dowodu (zapytania ofertowego). Podkreślono, że beneficjent nie musiał uzasadniać opisu zapytania ofertowego na etapie jego tworzenia, a organ miał obowiązek rozważyć przedstawione przez niego argumenty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 184 § ust. 1

Ustawa o finansach publicznych

rozporządzenie 1303/2013 art. 2 § pkt 36

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013

rozporządzenie w sprawie korekt art. 4 § § 4

Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 187 § ust. 1 pkt 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 180 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78 § § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

p.z.p. art. 99 § ust. 1, 2 i 4

Ustawa Prawo zamówień publicznych

p.z.p. art. 16 § pkt 1 i 3

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak należytej kontroli sądowej ze strony WSA z powodu braku kluczowego dowodu w aktach sprawy. Beneficjent nie miał obowiązku uzasadniania opisu zapytania ofertowego na etapie jego tworzenia. Nieprawidłowe zastosowanie metody obliczania korekty finansowej (metoda wskaźnikowa zamiast dyferencyjnej). Organ nie zbadał argumentów beneficjenta dotyczących uzasadnienia opisu zapytania ofertowego.

Odrzucone argumenty

Zarzut nieważności postępowania z powodu wadliwego powołania asesora sądowego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd pierwszej instancji nie wywiązał się należycie z obowiązku kontroli sądowej zaskarżonej decyzji. Beneficjent nie miał obowiązku wyjaśniania powodów posłużenia się w zapytaniu ofertowym nazwami konkretnych produktów. Poza, literalnym rozumieniem pierwszego z wymienionych przepisów, wykluczającym wymaganie tego, by 'sędziów wybierali sędziowie', wskazuje się na takie, które ma wynikać z dotychczasowej praktyki, a które przewiduje właśnie wybór sędziów przez sędziów. Praktyka ustawowa nie może prowadzić do uzupełnienia postanowień Konstytucji.

Skład orzekający

Małgorzata Grzelak

przewodniczący

Joanna Wegner

sprawozdawca

Małgorzata Kowalska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad nakładania korekt finansowych w przypadku środków unijnych, obowiązki organów w zakresie kontroli dowodów, zasady tworzenia i uzasadniania zapytań ofertowych, a także kwestie związane z prawomocnością orzeczeń w kontekście składu sądu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z funduszami UE i zamówieniami publicznymi. Kwestia legalności powołań sędziowskich jest szeroko komentowana i może być przedmiotem dalszych sporów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z wydatkowaniem środków unijnych i potencjalnymi nadużyciami, a także porusza kontrowersyjny temat legalności powołań sędziowskich, co może zainteresować zarówno prawników, jak i szerszą publiczność.

Korekta finansowa za opis zapytania ofertowego? NSA wyjaśnia, kiedy można kwestionować wydatkowanie środków unijnych.

Dane finansowe

WPS: 98 284,18 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 35/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Wegner /sprawozdawca/
Małgorzata Grzelak /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 4941/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-09-08
Skarżony organ
Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 187 ust. 1 pkt 2, art. 180 ust. 1;
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ust. 1;
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 329
art. 1 § 1 i 2 oraz art. 3 § 1, art. 141 § 4, art. 134 § 1;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 6, art. 7 i art. 77 § 1;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Kowalska Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. Ch. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 4941/21 w sprawie ze skargi R. Ch. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 3 września 2021 r. nr DRC-VI.6643.1.2021.MP/ML w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Centrum Projektów Polska Cyfrowa z dnia 25 stycznia 2021 r., nr CPPC-WP.411.1.3.2020; 3. zasądza od Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej na rzecz M. [...] Sp. z o.o. w G. 12 533 (dwanaście tysięcy pięćset trzydzieści trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 września 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 4941/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. Ch. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 3 września 2021 r. w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania do zwrotu.
W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że skarżący – na podstawie umowy z 3 listopada 2016 r. – realizował projekt polegający na budowie sieci światłowodowej w powiecie k. w województwie mazowieckim, na podstawie której przyznano beneficjentowi kwotę 3 177097, 30 złotych. Wykonywanie tego projektu stanowiło przedmiot kontroli, podczas której zakwestionowano prawidłowość zapytania ofertowego nr 1/2017 z 21 lutego 2017 r. dlatego, że beneficjent podał tam nazwę własną określonego źródła lub wyrobu bez uzasadnienia tego przedmiotem zamówienia i bez określenia zakresu równoważności. Wskazano bowiem, że wymagany jest podczas spawania sprzęt S. oraz podczas pomiarów montażowych sprzęt E., a ponadto że beneficjent wymaga od oferenta paszportyzacji sieci fast G.
Z tego powodu zastosowano wobec skarżącego korektę finansową, pierwotnie 10%, a ostatecznie 5% i wezwano skarżącego do jej uiszczenia. Wobec niewykonania tego wezwania, decyzją z 25 stycznia 2021 r. Dyrektor Centrum Projektów Polska Cyfrowa, na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9 i ust. 11 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 305) – zwanej dalej "u.f.p." orzekł obowiązek skarżącemu zwrotu kwoty 98 284,18 złotych wraz z odsetkami tytułem 5% korekty nałożonej z powodu wspomnianego naruszenia.
Utrzymując tę decyzję w mocy Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej, decyzją z 3 września 2021 r., wyjaśnił że skarżący dopuścił się naruszenia postanowień sekcji 6.5.2 pkt 8 lit. a tiret i Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, bo dokonał opisu przedmiotu zamówienia w sposób dyskryminujący a ponadto uchybił § 17 umowy o dofinansowanie. Organ dostrzegł, że powstała szkoda w budżecie UE ma charakter marginalny, bo stanowi około 0,37 % wartości zamówienia. Zauważył jednak, że niemożliwe było zastosowanie metody dyferencyjnej, bo określenie wartości rzeczywiście poniesionej szkody nie było konieczne. Dlatego zastosowano metodę wskaźnikową dla określenia wysokości korekty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę dostrzegł wprawdzie, że postanowienia Wytycznych dopuszczały sporządzenie przedmiotu zamówienia z odniesieniem do określonego wyrobu czy znaków towarowych, gdy jest to uzasadnione przedmiotem zamówienia i został określony zakres równoważności, ale ocenił, że skarżący nie wyjaśnił na tym etapie powodów braku zastosowania rozwiązań równoważnych. Uczynienie tego w fazie kontroli czy postępowania administracyjnego uznano za spóźnione. Sąd pierwszej instancji, deklarując przeprowadzenie analizy dokumentacji ofertowej przyjął, że beneficjent nie wywiązał się ze spoczywających na nim obowiązków. Uznał także, że zastosowanie metody dyferencyjnej określenia wysokości korekty było niemożliwe, dlatego że skutki finansowe popełnionych przez skarżącego naruszeń były rozproszone.
Skarżący wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, zaskarżając go w całości, zarzucając po pierwsze naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 207 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1270) – zwanej dalej u.f.p. poprzez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia nieprzewidzianego w przepisach tej ustawy, obligującego do zapłaty określonej kwoty, podczas gdy przepis ten stanowi o obowiązku zwrotu dofinansowania, art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p. w związku z art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczącego Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.Urz.UE.L. 347/320) – zwanego dalej "rozporządzeniem 1303/2013" poprzez przyjęcie, że doszło do naruszenia przez beneficjenta procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, podczas gdy w tej sprawie nie doszło do takiego naruszenia, § 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju z 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz. U. z 2021 r., poz. 2179) – zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie korekt" poprzez niezastosowanie metody dyferencyjnej w sytuacji, gdy możliwym było precyzyjne ustalenie kwoty wydatków poniesionych nieprawidłowo.
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczyły art. 1 § 1 i 2 oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p. i art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, co stanowiło pokłosie błędnego założenia, że uzasadnienie zastosowanych rozwiązań w opisie przedmiotu zamówienia nie może być przytaczane na etapie odpowiedzi na wyniki kontroli czy też odwołania, bądź skargi, a powinno być ujęte już w dokumentacji ofertowej, art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skargi, art. 1 § 2 i 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a." w związku z art. 6 i art. 8 § 1 k.p.a., polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, pomimo że nie podjęto niezbędnych czynności mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zmierzających do załatwienia sprawy, a w szczególności w sposób nieuzasadniony oraz błędny pominięto argumentację skarżącego co do sposobu sformułowania opisu przedmiotu zamówienia w sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący odwołał się do treści sekcji 6.5.2 pkt 8 lit. a) tiret "i" Wytycznych.
Zarzucił ponadto naruszenie art. 1 § 1 i 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7a i art. 81a k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie przez organ, w konsekwencji wyliczenie korekty w oparciu o bardziej rygorystyczną dla beneficjenta metodę wskaźnikową, podczas gdy w sprawie powinna zostać zastosowania metoda dyferencyjna, a także błąd w ustaleniu stanu faktycznego polegający na wskazaniu, że działaniem beneficjenta uzasadniającym żądanie zwrotu sumy pieniężnej było nieprecyzyjne określenie warunków udziału w zamówieniu w obszarze wiedzy doświadczenia.
W ostatnim punkcie podniesiono zarzut nieważności postępowania, a opierając go na naruszeniu art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. z uwagi na udział w składzie Sądu pierwszej instancji asesora sądowego powołanej uchwałą z 13 maja 2021 r. nr 537/2021 Krajowej Rady Sądownictwa ustanowionej niezgodnie z Konstytucją RP po uprzednim skróceniu kadencji poprzednio funkcjonującej Rady.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie tego wyroku i decyzji organu oraz o umorzenie postępowania administracyjnego i o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, dlatego że Sąd pierwszej instancji nie wywiązał się należycie z obowiązku kontroli sądowej zaskarżonej decyzji, choć najdalej idący należy zarzut nieważności postępowania nie jest zasadny.
Wyjaśnić bowiem należy, że po pierwsze – jak wyjaśnił niedawno NSA w postanowieniu z 8 grudnia 2025 r., III FSK 1234/22, LEX nr 3979591 – "przepis art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji nie wskazuje literalnie podmiotu, który miałby wyłaniać sędziowską część składu KRS. W orzecznictwie, a także wśród przedstawicieli doktryny prezentowane są dwie przeciwstawne wykładnie tego przepisu: jedna, że zgodny z zasadą podziału władz jest tylko model wyboru sędziów – członków KRS przez samych sędziów oraz druga – że sędziowie – członkowie KRS mogą być wybierani także przez inne gremia, w tym przez parlament.". Jak dalej zauważył NSA "już dopuszczalność różnych wykładni przepisu prowadzi do wniosku o braku podstaw do twierdzenia, że doszło do naruszenia prawa powodującego tak poważne dla systemu prawnego skutki, jak nieważność nominacji sędziowskich, chronionych zasadą nieusuwalności, o której mowa w niebudzącym wątpliwości interpretacyjnych art. 180 ust. 1 Konstytucji RP. Nawet opowiadając się za przyjęciem stanowiska, zgodnie z którym sposób reformy KRS nastąpił z naruszeniem Konstytucji, NSA w swoim utrwalonym orzecznictwie nie zakwestionował powołania sędziego na wniosek tak zorganizowanej KRS. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji, jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Dopuszczalność zatem bezpośredniego stosowania przepisów ustawy zasadniczej zależy od tego, czy ustrojodawca przewidział uregulowanie określonych kwestii w ustawie, czy też nie. W przypadku KRS bezpośrednie stosowanie Konstytucji wchodzi w grę tylko w zakresie niepozostawionym do regulacji przez ustawodawcę zwykłego, to jest poza ustrojem, zakresem działania i trybem pracy oraz sposobem wyboru jej członków (art. 187 ust. 4 Konstytucji).". Pogląd ten wypada podzielić.
Po drugie, dostrzec należy, że przepis art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji przewiduje, że organ ten składa się m. in. z 15 sędziów, jednak – inaczej niż w przypadku pozostałych grup członków KRS – unormowanie to nie wskazuje podmiotu, któremu powierzono kompetencję wyboru tej części KRS, zastrzegając w art. 187 ust. 4 Konstytucji, że "Ustrój, zakres działania i tryb pracy Krajowej Rady Sądownictwa oraz sposób wyboru jej członków określa ustawa.". Poza, literalnym rozumieniem pierwszego z wymienionych przepisów, wykluczającym wymaganie tego, by "sędziów wybierali sędziowie", wskazuje się na takie, które ma wynikać z dotychczasowej praktyki, a które przewiduje właśnie wybór sędziów przez sędziów. Praktyka ustawowa nie może prowadzić do uzupełnienia postanowień Konstytucji. Wobec tego nie można twierdzić, że sędziowie wybierani przez KRS od 2018 r. są wadliwie wybrani tylko dlatego, że ustawodawca w sposób odmienny niż dotychczas odczytał przepis ustawy zasadniczej, ergo nie można przyjąć że nominacje sędziowskie są nielegalne bądź wręcz nieważne, zwłaszcza w kontekście wynikającej wprost z art. 180 ust. 1 Konstytucji zasady nieusuwalności sędziego.
Po trzecie – wbrew sugestii skargi kasacyjnej, kadencja członków KRS nie została sztucznie skrócona, lecz mocą ustawy nowelizującej dokonano uzdrowienia wad regulacji dotyczącej kadencyjności członków Rady, które zostały wytknięte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 czerwca 2017 r., K 5/17, OTK-A 2017/48. W świetle tego orzeczenia wszyscy wybieraniu członkowie KRS mają jedną, wspólną kadencję, dlatego dotychczasowe rozwiązania, zakładające indywidualizację kadencji poszczególnych członków KRS należało wyeliminować i uczyniono to na podstawie przepisów ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3).
Po czwarte, kwestia legalności powołań sędziów po 2018 r. stanowiła już wielokrotnie przedmiot rozważań NSA. Wskazuje się także, że nie stanowi wystarczających podstaw do uznania, że sędzia/asesor został powołany w sposób sprzeczny z przepisami prawa, jedynie przez okoliczność powołania sędziego na wniosek nowej KRS (zob. wyroki NSA: z 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt I FSK 100/22; z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2372/21; z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2539/22; z 5 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2603/21; z 25 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 13/23, oraz z 4 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 3626/21 i III FSK 4104/21, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym zarzut nieważności postępowania sądowego z uwagi na powołanie członka składu orzekającego – asesora Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na podstawie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa działającej po zmianach ustawowych z 8 grudnia 2017 r. jest nieuzasadniony.
W zakresie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej podnieść należy, co następuje. Do podstawowych obowiązków organu administracji, to wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zalicza się powinność podjęcia wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Wydanie decyzji na podstawie dowodów niezliczonych w poczet tego materiału jest niedopuszczalne. Tymczasem w aktach tych brakuje kluczowego w tej sprawie dowodu, z powodu treści którego przypisano skarżącemu naruszenie stanowiące podstawę nałożenia korekty. Nie zamieszczono w nim bowiem zapytania ofertowego, które organ uznał za sporządzone niezgodnie z przepisami prawa. W konsekwencji dokonanie przez Sąd pierwszej instancji prawidłowej weryfikacji prawidłowości oceny treści tego dokumentu, wywiedzionych na tej podstawie przez organ wniosków nie było możliwe. Skoro sprawując kontrolę legalności działalności administracji Sąd pierwszej instancji nie dysponował pełną dokumentacją sprawy, choć – jak zadeklarował to w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – dokonał jej oceny, to zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. uznać należało za uzasadnione.
Zgodzić się także należy ze stanowiskiem skargi kasacyjnej co do tego, że skarżący nie miał obowiązku zawierania uzasadnienia powodów posłużenia się w zapytaniu ofertowym nazwami konkretnych produktów.
Tworzenie przepisów prawa obowiązujących w ramach prowadzonych przez administrację postępowań polegających na rozdziale środków publicznych nie jest w orzecznictwie ani w literaturze kwestionowane (zob. J. Barnes, Towards a Third Generation of Administrative Procedure [w:] S. Rose-Ackerman, P. L. Linseth (red.), Comparative Administrative Law, Cheltenham-Northampton 2010, s. 342 i n.). Specyfika wydatkowania środków publicznych zakłada zwykle konieczność szybkiego i sprawnego opracowania takich norm i dynamicznego reagowania na potrzebę wprowadzenia stosownych zmian.
Jednakże dokonując wykładni, a następnie zastosowania ustanowionych przez siebie przepisów administracja obowiązana jest do zachowania powszechnie przyjmowanych standardów w tym zakresie. Nie może to następować w sposób dowolny czy arbitralny. Jeżeli w odniesieniu do określonych konstrukcji prawnych, z których administracja korzysta wypracowano już w orzecznictwie sądowym pewne poglądy, należy je respektować. Kluczowa w tej sprawie kwestia równoważności rozwiązań przyjętych w opisie zapytania ofertowego stanowiła już przedmiot wypowiedzi orzecznictwa sądowego oraz Krajowej Izby Odwoławczej na kanwie wykładni przepisów o zamówieniach publicznych. W wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z 5 lutego 2024 r., KIO 32/24, LEX nr 3694088 – dokonując wykładni art. 99 ust. 1, 2 i 4 i art. 16 pkt 1 i 3 ustawy z 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1320) – zwrócono uwagę na to, że sporządzenie opisu zamówienia, który uwzględnia potrzeby zamawiającego nie narusza przepisów ustawy nawet jeśli "utrudnia lub uniemożliwia niektórym podmiotom dostęp do zamówienia. Zamawiający nie ma bowiem obowiązku zapewnienia możliwości realizacji przedmiotu zamówienia wszystkim podmiotom działającym na rynku w danej branży, bowiem pojęcie uczciwej konkurencji nie może być utożsamiane z konkurencją absolutną.". Konsekwencją sporządzenie opisu zamówienia – jak dalej wyjaśniono – "w sposób uprzywilejowujący lub eliminujący niektórych wykonawców lub produkty", jest obowiązek zamawiającego "przedstawienia rzeczowych argumentów uzasadniających taki opis.", zob. też wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 28 stycznia 2022 r., XXIII Zs 139/21, LEX nr 3356307.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanowisko to w pełni podziela. Stwierdza także, że beneficjent nie miał obowiązku wyjaśniania powodów określonego sposobu formułowania zapytania ofertowego w jego treści, w szczególności wykazywania zasadności ewentualnego ograniczenia bądź naruszenia konkurencyjności. Zapytanie ofertowe nie jest miejscem, w którym czyni się takie zastrzeżenia i przepisy prawa, w tym obowiązujące beneficjenta Wytyczne do takiej praktyki nie zobowiązują. Kwestie te mogą natomiast podlegać wyjaśnieniu czy to na zapytanie podmiotu zainteresowanego złożeniem oferty, czy też w fazie kontroli bądź postępowania administracyjnego i następnie sądowej kontroli. Skarżący dostarczył organowi argumentów, które miały przemawiać za przyjętym przez niego określeniem zapytania i obowiązkiem organu było je rozważyć. W tym punkcie zatem zgodzić się należy z zarzutami skargi kasacyjnej, a odnoszącymi się do niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji wad postępowania administracyjnego, a polegających na naruszeniu art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Jeżeli zaś chodzi o przyjętą przez organ metodę obliczenia korekty, to Sąd pierwszej instancji także w tym aspekcie nie zauważył, że stanowisko organu jest niekonsekwentne. Z jednej strony bowiem wskazano precyzyjnie wartość ewentualnego zwiększenia ceny oferty i nawet obliczono dokładnie jej udział procentowy w całości zamówienia, uznając ją zresztą za marginalny. Z drugiej jednak strony stwierdzono, że nie sposób ustalić precyzyjnie wysokości szkody w budżecie UE. Tymczasem, jak trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej, przepis § 4 rozporządzenia w sprawie korekt jest jasny. Jeżeli można precyzyjnie wskazać kwotę wydatków poniesionych nieprawidłowo związanej ze stwierdzoną nieprawidłowością indywidualną, wówczas wartość korekty finansowej jest równa wartości współfinansowania UE w ramach tej kwoty, a w przypadku pomniejszenia równa się wartości wydatków kwalifikowalnych równej tej kwocie. Wobec tego skoro dokładnie znana jest wartość ewentualnego zawyżenia ceny ofertowej, to nie znajduje uzasadnienia twierdzenie organu o nieznajomości wysokości szkody w budżecie UE. Są to przecież wartości tożsame. Zarzut niezastosowania § 4 rozporządzenia w sprawie korekt jest zatem uzasadniony, przy założeniu wszakże że ponownie prowadzone postępowanie wykaże, że istotnie w tej sprawie beneficjent dopuścił się zarzucanego przez organ naruszenia.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uzupełni brakujące dokumenty w sprawie, a następnie na podstawie zapytania ofertowego i sporządzonych przez beneficjenta wyjaśnień dokona analizy jego stanowiska w zakresie uzasadnienia przyjętego opisu zamówienia specyficznym i wysoce specjalistycznym jego przedmiotem. Odstąpi zatem od twierdzenia o spóźnionym charakterze stosownego uzasadnienia. Zwróci w szczególności uwagę na to, że wymagany przez beneficjenta sprzęt służyć miał wykonaniu określonych prac, nie stanowił zaś przedmiotu dostawy towarów. Czym innym jest bowiem użycie określonego sprzętu dla uzyskania prawidłowego efektu a czym innym nabycie towarów spełniających pewne parametry dające się opisać na dużym poziomie szczegółowości. Do wykonania zamówienia nie było zatem konieczne nabycie nowego produktu, wystarczyło posłużenie się nim na przykład na podstawie umowy najmu. Kwestie te jednak wymagają szczegółowej analizy w toku czynności administracyjnego postępowania wyjaśniającego. Jeżeli zaś chodzi o oprogramowanie, to także w tym zakresie organ zważy na specyfikę przedsiębiorstwa zamawiającego i dokona weryfikacji twierdzeń skarżącego co do posługiwania się określonym typem rozwiązań software mając na uwadze konieczność zachowania spójności funkcjonowania poszczególnych systemów i urządzeń.
Natomiast zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest o tyle nieuzasadniony, że Sąd pierwszej instancji rzeczywiście nie zaprezentował przekonującej, opartej na aktach sprawy argumentacji, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Wyrażona bowiem przez Sąd pierwszej instancji ocena prawna zaskarżonej decyzji była nieprawidłowa i to innego rodzaju zarzuty przesądziły o treści wydanego w tej sprawie orzeczenia. Nie zasługiwały również na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i 2 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., dlatego że Sąd pierwszej instancji nie naruszyły przypisanych mu przez ustawę kompetencji. Popełnione uchybienia w toku jej wykonywania nie świadczą o naruszeniu tych przepisów.
Jeżeli zaś chodzi o zarzuty naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p. i art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, to na tym etapie postępowania trudno się do nich odnieść, bo o tym, czy istotnie doszło w tej sprawie do naruszenia i ewentualnie w jakim zakresie przesądzić można dopiero po uzupełnieniu postępowania administracyjnego i rozważań organu w zakresie stanowiska strony skarżącej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję organów administracji obu instancji. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI