I GSK 342/23

III SA/Łd 149/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Katarzyna Ceglarska-Piłat /sprawozdawca/
Paweł Dańczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1815
art. 26 ust. 1
Ustawa z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt
Dz.U. 2024 poz 1741
art. 16 i art. 20 pkt 1, art. 36, art. 70 ust. 1 i ust. 2 pkt 7, art. 66
Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77, art. 9, art. 10 § 1 i art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U.UE.L 2021 nr 435 poz 187 art. 59 ust. 5
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013
Sentencja
Dnia 29 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.), Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 roku sprawy ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 31 grudnia 2024 roku nr 502/2024 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 31 grudnia 2024 r. nr 502/2024 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. O. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łowiczu z 31 maja 2024 r. nr 0083-2024-006735 w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej: "k.p.a.", art. 15 ust. 1 pkt 1, art. 16, art. 17, art. 25 ust. 1, art. 27 ust. 1 i 2, art. 30, art. 32, art. 36 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, art. 37, art. 38, art. 48 ust. 1 pkt 1 lit. a), b), f), pkt 2, art. 60 ust. 1 i 2, art. 65 ust. 1 i 2, art. 66 ust. 1 i 2, art. 100 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741), dalej: "ustawa o Planie Strategicznym", § 46 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności dla młodych rolników, płatności związanych z produkcją do powierzchni upraw i płatności związanych z produkcją do zwierząt i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. z 2023 r. poz. 482), dalej: "rozporządzenie w sprawie płatności bezpośrednich", § 3 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1 i 2, ust. 3, § 4 ust. 1 pkt 1, § 11 ust. 1, 2, 3, 4, 5 i 15, § 13, § 21, § 26 ust. 1, § 27 ust. 1, § 28, § 39, § 40, § 47 ust. 2 § 48 ust. 1, § 50, załącznik nr 2 i załącznik nr 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 797 z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie dobrostanowe", art. 72 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE. L. 435 z 06.12.2021, str. 187), dalej: "rozporządzenie 2021/2116", art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1815), dalej: "ustawa o systemie Identyfikacji i rejestracji zwierząt ".
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
W dniu 29 czerwca 2023 r. M. O. złożyła za pośrednictwem aplikacji eWniosek Plus wniosek o przyznanie płatności na rok 2023 w ramach interwencji w formie płatności bezpośrednich. 3 lipca 2023 r. strona złożyła pierwszą zmianę do ww. wniosku. Następnie 8 sierpnia 2023 r., 29 września 2023 r. oraz 17 października 2023 r. strona złożyła trzy kolejne zmiany do ww. wniosku, ostatecznie wnosząc o przyznanie następujących płatności:
1. podstawowe wsparcie dochodów i płatność redystrybucyjna;
2. schematy na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt (ekoschematów):
a) rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi:
- zróżnicowana struktura upraw,
- stosowanie płynnych nawozów naturalnych innymi metodami niż rozbryzgowe;
b) dobrostan zwierząt, w tym dobrostan loch – stosowane praktyki:
- zwiększona powierzchnia bytowa >20%,
- późniejsze odsadzanie prosiąt,
- przyznanie kosztów transakcyjnych;
3. uzupełniająca płatność podstawowa.
W dniu 17 stycznia 2024 r. w gospodarstwie strony odbyła się kontrola wykonana przez ARiMR w ramach działania dobrostan zwierząt. Z czynności kontrolnych sporządzono raport, który strona odebrała w dniu przeprowadzenia kontroli. W ww. raporcie co do 6 szt. loch o numerach 035749102001042, 035749102001043, 035749102001044, 035749102001045, 035749102001046, 035749102001047 jako data przybycia wskazana jest data 30.06.2023 r.
W dniu 4 kwietnia 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wydał postanowienie nr 13/24 w sprawie wyłączenia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim od załatwienia sprawy 0088-6400-0088-00008544/23 o przyznanie stronie płatności na 2023 rok oraz wyznaczył do załatwienia przedmiotowej sprawy Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łowiczu.
W dniu 31 maja 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łowiczu wydał decyzję nr 0083-2024-006735 w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, na mocy, której:
I. umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach Schematów na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt – ekoschemat Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi w zakresie praktyki Postępowanie w sprawie przyznania płatności dla Praktyki – Międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe w całości oraz
II. przyznał stronie następujące płatności:
1. Podstawowe wsparcie dochodów – 2023 w wysokości 6 661,16 zł,
2. Płatność redystrybucyjna – 2023 w wysokości 2 399,53 zł,
3. Zróżnicowana struktura upraw – 2023 w wysokości 4 172,52 zł,
4. Stosowanie płynnych nawozów naturalnych innymi metodami niż rozbryzgowe – 2023 w wysokości 3 923,93 zł,
5. Dobrostan loch – zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% – 2023 w wysokości 13 148,98 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 3 982,99 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,
6. Dobrostan loch – odsadzanie prosiąt – 2023 w wysokości 8 272,36 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 2 757,46 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia,
7. kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia planu poprawy dobrostanu zwierząt w łącznej wysokości 1 200 zł,
8. uzupełniającą płatność podstawową w wysokości 1033,88 zł.
W dniu 13 czerwca 2024 r. strona złożyła w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w Łowiczu odwołanie od ww. decyzji, nie zgadzając się z pomniejszeniem płatności dobrostanowej dla loch oraz za odsadzanie prosiąt ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności. W ocenie strony, skoro organ ustalił, że lochy o numerach 42, 43, 44, 45, 46 i 47 przebywały w gospodarstwie tylko o jeden dzień mniej niż wynosił okres referencyjny, to organ II instancji powinien uznać, iż spełnione zostały w zasadzie cele płatności dobrostanowej na 2023 r. lub pomniejszyć przyznaną płatność proporcjonalnie do okresu przebywania ww. loch w okresie referencyjnym.
Powołaną na wstępie decyzją Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji na wstępie wskazał na zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 wynikające z ustawy o Planie Strategicznym. Przytoczył również szczegółowe regulacje dotyczące płatności dobrostanowych w zakresie zakwestionowanego przez stronę wariantu Dobrostan loch zawarte w rozporządzeniu dobrostanowym. Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że wysokość: 1. podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej płatności, uzupełniającej płatności podstawowej – w danym roku kalendarzowym – ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej pomocy i stawki tej pomocy na 1 ha tej powierzchni, 2. płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi oraz płatności dobrostanowych za realizację praktyk, o których mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o Planie Strategicznym, w odniesieniu do zwierząt gatunków świnia (Sus scrofa) w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn liczby punktów uzyskanych przez danego rolnika za realizację praktyk, o których mowa w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym oraz stawki tej płatności na 1 punkt – po uwzględnieniu kar, w tym kar administracyjnych, oraz zmniejszeń, których konieczność zastosowania wynika z przepisów, o których mowa w art. 1 pkt 1, w szczególności z art. 17 rozporządzenia 2021/2116 – art. 48 ust 1 pkt 1 lit. a), b), f) i pkt 2 ustawy o Planie Strategicznym.
Organ zauważył następnie, że w ramach Ekoschematu Dobrostan zwierząt zadeklarowano następujące warianty/praktyki: 1. Dobrostan loch – zwiększona powierzchnia bytowa >20%, 2. Dobrostan loch – późniejsze odsadzanie prosiąt. Strona zaskarżyła decyzję w części dotyczącej przyznania w zmniejszonej wysokości płatności ze realizację ww. praktyk. W kwestionowanym zakresie organ orzekł w oparciu m.in. o dane z systemu informatycznego IACS.
Odnosząc się do wariantu Dobrostan loch – zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% organ wskazał, że liczba zwierząt objętych wnioskiem o przyznanie płatności dobrostanowej w ramach Dobrostan loch – zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% wynosi 45,26 szt. Stwierdzona na podstawie danych zawartych w systemie IRZplus średnia liczba zwierząt w okresie referencyjnym to 39,28 szt. Liczba loch została wyliczona następująco: początek okresu referencyjnego: 2023-06-29, koniec okresu referencyjnego: 2024-03-14, liczba dni okresu referencyjnego 260. Łączna liczba dni przebywania zwierząt w okresie referencyjnym wyniosła: 11767 dni. Średnia liczba zwierząt w okresie referencyjnym = suma dni przebywania zwierząt w okresie referencyjnym/liczba dni okresu referencyjnego, t.j. (39 x 260) + 73 + (6 x 259)/260 = 11767/260 = 45,26 szt. Liczba zwierząt wykluczonych z uwagi na niedokonanie w terminie wymaganych zgłoszeń w IRZplus w okresie referencyjnym wynosi 6 szt. Zgłoszenie do komputerowej bazy danych informacji o zdarzeniach dotyczących zwierząt, których obowiązek zgłoszenia do takiej bazy wynika z art. 26 ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, dokonuje się bowiem w terminie 7 dni od dnia wystąpienia danego zdarzenia. Producent dokonał zgłoszenia 6 szt. loch o numerach 035749102001042, 035749102001043, 035749102001044, 035749102001045, 035749102001046, 035749102001047 10-go dnia zdarzenia. Liczba dni przebywania w okresie referencyjnym zwierząt wykluczonych wynosi 1554 dni. W związku z powyższym łączna liczba dni przebywania zwierząt poprawnych w okresie referencyjnym to: 11767 – 1554 = 10213 dni. Stwierdzona średnia liczba zwierząt w okresie referencyjnym = suma dni przebywania zwierząt poprawnych w okresie referencyjnym/liczba dni okresu referencyjnego, t.j. 10213/260 = 39,28 szt. W związku z powyższym ilość loch zatwierdzona do tej płatności wynosi 39,28 szt., zaś różnica pomiędzy liczbą zwierząt zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a liczbą zwierząt zatwierdzonych wynosi 5,98 szt. (45,26 szt. – 39,28 szt.). Dalej organ II instancji wskazał, że stawka płatności w ramach Dobrostan loch – zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 kwietnia 2024 r. w sprawie stawek płatności w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt za 2023 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 645), a jej wysokość należy pomnożyć z punktacją wskazaną załącznikiem nr 4 do rozporządzenia dobrostanowego – pkt 1 tabeli dotyczący dobrostanu loch, tak aby wyliczyć płatność za daną lochę z uwagi na zastosowanie wobec niej danego wariantu dobrostanu, który w przedmiotowej sprawie wynosi 405,60 zł (104 zł x 3,9 punktów). Wobec powyższego płatność wyniosła 39,28 szt. x 405,60 zł = 15 931,97 zł. Kwota ta została pomniejszona z uwagi na stwierdzone różnice pomiędzy liczbą zwierząt zadeklarowanych we wniosku a liczbą zwierząt zatwierdzonych, która wynosiła 5,98 szt. Pomniejszenie nastąpiło zgodnie z § 46 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o płatnościach bezpośrednich. W przedmiotowej sprawie stado liczyło powyżej 20 zwierząt (t.j. 45,26 szt.), a udział liczby zwierząt niezatwierdzonych w odniesieniu do liczby zwierząt zadeklarowanych przekracza 10%, ale nie więcej niż 30% i wynosił 13,21%, co zostało obliczone w następujący sposób: 100% – 45,26 szt. x 5.98 szt. = 100% x 5,98 szt./45,26 szt. = 13,21%. Wysokość kary administracyjnej z uwagi na różnicę pomiędzy liczbą zwierząt zadeklarowanych we wniosku a liczbą zwierząt zatwierdzonych wyniosła 15 931,97 zł x 25% pomniejszenia = 3 982,99 zł. W rezultacie ostateczna wysokość przyznanej stronie płatności Dobrostan loch – zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% wyniosła 11 948,98 zł (15 931,97 zł – 3 982,99 zł).
W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń w sprawie wysokości przyznania płatności dobrostanowej loch – zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20%.
W zakresie płatności do wariantu Dobrostan loch – późniejsze odsadzanie prosiąt Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że liczba zwierząt objętych wnioskiem o przyznanie płatności dobrostanowej w ramach Dobrostan loch – późniejsze odsadzanie prosiąt wynosi 45,26 szt. Natomiast liczba zwierząt stwierdzonych na podstawie danych zawartych w systemie IRZplus w ramach Dobrostan loch – późniejsze odsądzanie prosiąt wynosi 39,28 szt., zaś różnica pomiędzy liczbą zwierząt zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a liczbą zwierząt zatwierdzonych wynosi 5,98 szt. (45,26 szt. – 39,28 szt.). Liczba loch wyliczona została w ten sam sposób co przy wariancie dobrostan loch – zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20%. Stawka płatności w ramach Dobrostan loch – późniejsze odsadzanie prosiąt została określona rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 kwietnia 2024 r. w sprawie stawek płatności w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt za 2023 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 645), a jej wysokość należy pomnożyć z punktacją wskazaną załącznikiem nr 4 do rozporządzenia dobrostanowego – pkt 4 tabeli dotyczący dobrostanu loch, tak aby wyliczyć płatność za daną lochę z uwagi na zastosowanie wobec niej danego wariantu dobrostanu, który w przedmiotowej sprawie wynosi 280,80 zł (104 zł x 2,7 punktów). Stąd płatność wynosi 39,28 szt. x 280,80 zł = 11 029,82 zł. Kwota ta została pomniejszona z uwagi na stwierdzone różnice pomiędzy liczbą zwierząt zadeklarowanych we wniosku a liczbą zwierząt zatwierdzonych, która wynosiła 5,98 szt. Pomniejszenie nastąpiło zgodnie z § 46 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o płatnościach bezpośrednich. W przedmiotowej sprawie stado liczyło powyżej 20 zwierząt (t.j. 45,26 szt.), a udział liczby zwierząt niezatwierdzonych w odniesieniu do liczby zwierząt zadeklarowanych przekracza 10%, ale nie więcej niż 30% i wynosił 13,21% co zostało obliczone w następujący sposób: 100% – 45,26 szt./x – 5.98 szt.= 100% x 5,98 szt./45,26 szt. = 13,21%. Wysokość kary administracyjnej z uwagi na różnicę pomiędzy liczbą zwierząt zadeklarowanych we wniosku a liczbą zwierząt zatwierdzonych wyniosła zatem 11 029,82 zł x 25 % pomniejszenia 2 757,46 zł. W konsekwencji ostateczna wysokość przyznanej stronie płatności Dobrostan loch – późniejsze odsądzanie prosiąt wyniosła 11 029,82 zł – 2 757,46 zł = 8272,36 zł.
Ponadto organ II instancji zauważył, że wbrew twierdzeniom strony przyczyną wykluczenia z obu płatności dobrostanowych 6 loch nie jest okoliczność, że przebywały one w gospodarstwie rolnym strony o jeden dzień krócej niż wynosił okres referencyjny, ale okoliczność zarejestrowania tych loch po terminie wynikającym z ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
Podsumowując Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 zostało przeprowadzone przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łowiczu w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa materialnego oraz procesowego. Wniosek o przyznanie płatności wiąże organ, który decydując o przyznaniu pomocy, musi odnieść się do danych w nim zawartych i te dane poddać kontroli administracyjnej. Organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń w sprawie wysokości przyznania płatności dobrostanowej loch – zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% oraz płatności dobrostanowej loch – późniejsze odsadzanie prosiąt. Strona ponosi wyłączną winę za zmniejszenie wysokości przyznania tych płatności.
Organ II instancji nadmienił również, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 59 ust. 5 lit. a rozporządzenia 2021/2116, gdyż w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających wystąpienie w gospodarstwie strony przypadków siły wyższej wymienionych w art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116. W analizowanym stanie faktycznym nie zaistniały także przesłanki wymienione w art. 59 ust. 5 lit b i c rozporządzenia 2021/2116.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję organu II instancji M. O. podniosła zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, a w szczególności poprzez niewzięcie pod uwagę korekty zgłoszenia dodatkowego oznakowania lochy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że 29.10.2024 r. i 30.10.2024 r. dokonała korekty zgłoszenia dodatkowego oznakowania lochy, w którym została skorygowana data oznakowania lochy indywidualnym numerem identyfikacyjnym dla loch o numerach 035749102001042, 035749102001043, 035749102001044, 035749102001045, 035749102001046, 035749102001047 z 30.06.2023 r. na 07.07.2023 r. Podczas dokonywania zgłoszenia dodatkowego oznakowania lochy nastąpiła bowiem oczywista pomyłka, gdyż zamiast daty 7 lipca 2023 r. została nieopacznie wciśnięta data 30 czerwca 2023 r. W systemie IRZplus obie cyfry wskazujące datę dokonania czynności znajdują się jedna pod drugą. Zgłoszenie dodatkowego oznakowania loch zostało dokonane 10 lipca 2023 r. a jako data, w której rzeczywiście zostały zwierzęta dodatkowo oznakowane kolczykiem z odpowiednimi numerami miała zostać podana data zdarzenia t.j. 7.07.2023 r. Zgłoszenie zostało dokonane jako zgłoszenie oznakowania kilku loch w jednym dokumencie i stąd został popełniony niezamierzony przez skarżącą błąd. Data 07.07.2023 r., w której to zwierzęta zostały dodatkowo oznakowane i która została także wskazana w korekcie wniosku o dodatkowe oznakowanie lochy, widnieje w systemie informatycznym na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
W ocenie skarżącej Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wydając decyzję 31.12.2024 r., nie wziął pod uwagę dokonanych korekt i oparł decyzję na niepoprawnym stanie faktycznym, t.j. przyjął za datę dokonania zdarzenia datę 30 czerwca 2023 r., zamiast prawidłowej daty 7 lipca 2023 r. Zdaniem M.O. zgodnie z treścią art. 51 ust. 3 ustawy o Planie Strategicznym w zw. z art. 59 ust. 5 rozporządzenia 2021/2116 uznać należy, że popełniona pomyłka zaistniała przez błąd oczywisty, o którym strona dowiedziała się z decyzji przyznającej płatność dobrostanową w pomniejszonej wysokości. Stosowne nieprawidłowości zostały usunięte poprzez złożenie odpowiedniej korekty w systemie IRZplus. Wydruki korekt zgłoszenia dodatkowego oznakowania lochy zostały załączone do skargi.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łowiczu z 31 maja 2024 r. a także skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenia na swą rzecz od organu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, wskazując, że na obecnym etapie postępowania nie może dokonać oceny poprawności dokonania korekty zgłoszenia dodatkowego oznakowania lochy w dniach 29.10.2024 r. oraz 30.10.2024 r. w szczególności co do charakteru błędu określanego przez skarżącą jako "oczywistego", a odnoszącego się do daty zdarzenia, t.j. 30.06.2023 r. czy też 07.07.2023 r. W ocenie organu wbrew twierdzeniom skarżącej błąd ten dotyczy nie tylko wybrania daty dziennej, ale również miesiąca zdarzenia. Powyższe okoliczności skutkują brakiem możliwości zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. w zakresie wskazanym przez skarżącą, ponieważ organ nie ma możliwości uchylenia decyzji I i II instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, a dowody w sprawie, na obecnym etapie postępowania, nie pozwalają na wydanie decyzji merytorycznej uwzględniającej żądanie skarżącej w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy i skutkować wyeliminowaniem zaskarżonego aktu z obrotu prawnego w zakresie objętym jego zaskarżeniem.
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz.1267), dalej: "u.s.a." i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 u.s.a.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z 31 grudnia 2024 r. nr 502/2024 utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łowiczu z 31 maja 2024 r. odpowiada prawu.
Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi pomniejszenie płatności dobrostanowych loch z tytułu zwiększonej powierzchni bytowej o kwotę 3982,99 zł oraz późniejszego odsadzenia prosiąt o kwotę w wysokości 2757,46 zł w związku z przyjęciem przez organ, że dla 6 sztuk loch o numerach 035749102001042, 035749102001043, 035749102001044, 035749102001045, 035749102001046, 035749102001047 zgłoszenie przez M. O.korekty dodatkowego oznakowania zostało dokonane w rzeczywistości 10 dnia od daty zdarzenia, t.j. w 3 dni po terminie wynikającym z art. 26 ust. 1 ustawy o systemie Identyfikacji i Rejestracji zgodnie z którym zgłoszenia do komputerowej bazy danych informacji o zdarzeniach dotyczących zwierząt, których obowiązek zgłoszenia do komputerowej bazy danych wynika z przepisów wymienionych w art. 1 pkt 1 lub przepisów ustawy, dokonuje się w terminie 7 dni od dnia wystąpienia danego zdarzenia, chyba że przepisy wymienione w art. 1 pkt 1, przepisy ustawy lub przepisy odrębne stanowią inaczej.
W ocenie strony dokonane pomniejszenie było wynikiem zaniechania podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, a w szczególności poprzez niewzięcie pod uwagę korekty zgłoszenia urodzenia lochy bowiem faktycznie do zgłoszenia zdarzenia, które miało miejsce 7.07.2023 r. doszło nie 30 czerwca 2023 r. a 10.07.2023 r. – wpisanie daty 30 czerwca 2023 r. było oczywistym błędem.
W myśl art. 16 i art. 20 pkt 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 ((t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741), dalej: "ustawa o Planie Strategicznym", "ustawa PSWPR", pomoc w ramach płatności bezpośrednich, w tym do płatności w ramach schematów na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt, o których mowa w art. 16 ust. 2 lit. d rozporządzenia 2021/2115, zwanych dalej "płatnościami w ramach ekoschematów" (lit. e) jest przyznawana na wniosek o jej przyznanie, w drodze decyzji. Płatności do ekoschematu – Dobrostan zwierząt, zgodnie z art. 36 ust. 1 tej ustawy są przyznawane, jeżeli rolnik realizuje praktyki podwyższające poziom dobrostanu zwierząt gatunków: świnia (Sus scrofa), bydło domowe (Bos taurus), owca domowa (Ovis aries), koza domowa (Capra hircus), koń domowy (Equus caballus), kura (Gallus gallus) lub indyk (Meleagris gallopavo), których jest posiadaczem, co potwierdzają informacje zawarte w komputerowej bazie danych prowadzonej na podstawie ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Płatności dobrostanowe są przyznawane do liczby punktów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 7, uzyskanych przez rolnika za realizację praktyk, o których mowa w ust. 1, w odniesieniu do zwierząt gatunków świnia oraz bydło domowe, które spełniają warunki przyznania tych płatności określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1. Natomiast w przypadku zwierząt gatunków: owca domowa, koza domowa, koń domowy, kura lub indyk – w odniesieniu do których są realizowane praktyki, o których mowa w ust. 1 oraz które spełniają warunki przyznania tych płatności określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1 (art. 36 ust. 2 ustawy o Planie Strategicznym).
Stosownie do art. 36 ust. 3 ww. ustawy za objęte wnioskiem o przyznanie płatności dobrostanowych uznaje się, zgodnie z art. 65 ust. 4 lit. f rozporządzenia 2021/2116, zwierzęta spełniające warunki przyznania tych płatności, co potwierdzają informacje zawarte w komputerowej bazie danych prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
Szczegółowe warunki przyznawania płatności w ramach ekoschematu dobrostan zwierząt zawiera rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 797 ze zm.), dalej: "rozporządzenie dobrostanowe". Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia dobrostanowego, płatność dobrostanową przyznaje się rolnikowi za realizację poszczególnych praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt w ramach wymienionych w przepisie wariantów, w tym w pkt 6 Wariantu Dobrostan opasów. Jak wynika z § 3 ust. 2 rozporządzenia dobrostanowego, realizacja praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt polega na przestrzeganiu wymogów określonych w art. 31 ust. 5 rozporządzenia 2021/2115, w tym wymogów wykraczających poza określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia odpowiednie minimalne wymogi dotyczące dobrostanu zwierząt i inne odpowiednie obowiązkowe wymogi, o których mowa w art. 31 ust. 5 lit. b rozporządzenia 2021/2115. Z § 3 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia dobrostanowego wynika, iż w przypadku Wariantu Dobrostan loch są realizowane następujące praktyki podwyższające poziom dobrostanu zwierząt:
- zwiększona co najmniej o 20% powierzchnia bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach (lit. a),
- zwiększona co najmniej o 50% powierzchnią bytowa w pomieszczeniach lub w budynkach (lit. b),
- utrzymywanie na ściółce (lit. c),
- późniejsze odsadzanie prosiąt (lit. d) – nie wcześniej niż w 35. dniu od dnia ich urodzenia,
- utrzymywanie zgodnie z wymogami systemu "Quality Assurance for Food Products" - "Kulinarne mięso wieprzowe", zwanego dalej "systemem QAFP – Kulinarne mięso wieprzowe"; (lit. e).
Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia dobrostanowego, rolnik przestrzega wymogów w ramach wariantów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 5, 8 – 10 i 12, oraz w ramach praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt, o których mowa w § 3 ust. 2 pkt 1, 2, pkt 3 lit. b – f, pkt 4 lit. a – d oraz pkt 5 lit. a – d – od dnia, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności dobrostanowej, do dnia 14 marca kolejnego roku, a w przypadku gdy rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności dobrostanowej w poprzednim roku i w danym roku – od dnia 15 marca danego roku do dnia 14 marca kolejnego roku. Ponadto rolnik przestrzega wymogów w ramach praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt, o których mowa w § 3 ust. 2 pkt 3 lit. a, pkt 4 lit. e oraz pkt 5 lit. e – co najmniej przez 120 dni w okresie pastwiskowym (§ 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia dobrostanowego).
W przypadku wariantu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1, płatność dobrostanową przyznaje się, jeżeli rolnik utrzymuje na dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej w ramach tego wariantu co najmniej jedną lochę indywidualnie oznakowaną i zarejestrowaną w IRZplus, wszystkie lochy w gospodarstwie rolnym są indywidualnie oznakowane i zarejestrowane zgodnie z przepisami o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, lochy nie są utrzymywane w systemie jarzmowym; dopuszcza się jednak utrzymywanie loch w jarzmie w okresie okołoporodowym nie dłużej niż przez 14 dni, świnie mają zapewniony stały dostęp do wystarczającej ilości bezpiecznych materiałów lub przedmiotów absorbujących ich uwagę dzięki którym zwierzęta te będą zaspokajały potrzebę poznawania otoczenia i poszukiwania paszy.
Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy stwierdzić, że organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń w sprawie wysokości przyznania płatności dobrostanowej loch – zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 20% oraz płatności dobrostanowej loch – późniejsze odsądzanie prosiąt.
W ocenie Sądu należy zaakceptować stanowisko organu dotyczące braku zaistnienia w sprawie okoliczności wynikających z art. 59 ust. 5 Rozporządzenia nr 2021/2116, w tym niezgodności będącej wynikiem działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności zgodnie z art. 3; ew. niezgodności będącej wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu, w przypadku gdy błąd nie mógł być w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna; dana osoba może dowieść w sposób przekonujący właściwy organ, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, lub gdy właściwy organ w inny sposób stwierdzi, że dana osoba nie ponosi winy – pozwalających na zachowanie przez stronę prawa do otrzymania pomocy również w zakresie zakwestionowanych 6 sztuk loch.
Organ I instancji w oparciu o dane zawarte w systemie IRZplus, prawidłowo ustalił, że liczba stwierdzonych zwierząt w ramach Dobrostan loch – późniejsze odsądzanie prosiąt w okresie referencyjnym 2023-06-29 – 2024-03-14 wynosi 39,28 szt. Zwierzęta (wykazane w tabeli jako niekwalifikowane) w liczbie 6 szt. zostały wykluczone z uwagi na stwierdzone niedokonanie w terminie wymaganych zgłoszeń w IRZplus w okresie referencyjnym – zgłoszenie do komputerowej bazy danych informacji o zdarzeniach dotyczących zwierząt, których obowiązek zgłoszenia do takiej bazy wynika z art. 26 ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, dokonuje się w terminie 7 dni od dnia wystąpienia danego zdarzenia. Z tabeli wynikało, że producent dokonał zgłoszenia poniższych 6 szt. loch, 10-go dnia zdarzenia t.j. 10.07.2023 r., mimo że winien to uczynić najpóźniej 7.07.2023 r. Nawet uznanie argumentacji skarżącej, że w istocie zdarzenie podlegające rejestracji w dniu 10 lipca 2023 r. miało miejsce 7.07.2023 r. a jedynie ona omyłkowo zarejestrowała je jako mające miejsce 30 czerwca 2023 r. (przez nieopaczne wciśnięcie klawiszy) to okoliczność, która nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia prawidłowości oceny działania organów rozpatrujących wniosek ww. w sprawie przyznania płatności dobrostanowych i to pomimo tego, że w wyniku zgłoszenia dokonanego przez stronę organ wprowadził korektę zgłoszonej uprzednio w dniu 10.07.2023 r. daty zakolczykowania kwestionowanych 6 sztuk loch – z 30.06.2023 r. na 7.07.2023 r.
Jako bezzasadne Sąd ocenił zarzuty naruszenia przez organ art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, a w szczególności poprzez niewzięcie pod uwagę korekty zgłoszenia dodatkowego oznakowania loch.
Postępowanie przed organami w niniejszej sprawie toczyło się w trybie ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741), dalej: "ustawa o Planie Strategicznym", "ustawa PSWPR".
Stosownie do art. 66 ust. 1 ustawy PSWPR w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy PSWPR strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z powyżej przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniach w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich kodeks postępowania administracyjnego jest stosowany w ograniczonym zakresie. W postępowaniach tych ustawodawca uczynił wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach. m.in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku postępowań z wniosków o przyznanie płatności, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy administracji publicznej nie mają obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Wprowadzone istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w k.p.a. wskazują na obowiązek aktywnego uczestnictwa w postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym obowiązek przedstawiania dowodów celem wykazania podnoszonych przez siebie okoliczności. Ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży bowiem na stronie składającej wniosek. Inicjatywa dowodowa i obowiązek dostarczenia dowodów w sprawie nie spoczywa – tak jak w postępowaniu toczącym się w trybie k.p.a. – na organie prowadzącym sprawę, lecz na stronie postępowania (osobie, która z udowodnienia faktu wywodzi skutki prawne). Organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy – a zatem ten, który przedstawi strona postępowania. Przekazanie przez ustawodawcę inicjatywy dowodowej na rzecz wnioskodawcy nie pozbawia przy tym organów prawa dokonywania kontroli wniosków.
Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. jest również rezygnacja z zasady wyrażonej w art. 77 k.p.a. Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także – do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny (por. wyrok NSA z 20 marca 2024 r., I GSK 342/23).
Treść powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości, że wypełnienie wniosku o płatności, czy też – jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – złożenie określonego oświadczenia wiedzy przez wnioskodawcę (rolnika) w ramach procedury rejestracji zwierząt każdorazowo musi wiązać się ze starannym działaniem, bowiem skutki błędów popełnionych we wniosku o płatność oraz innych składanych dokumentach obciążają wnioskodawcę i to nawet w przypadku, gdy przy ich sporządzaniu (wypełnianiu) wnioskodawca korzystał z pomocy osób trzecich. Producent rolny, występujący jako beneficjent pomocy finansowej, traktowany jest bowiem jako profesjonalista, od którego oczekiwać należy szczególnej troski i staranności w zakresie ochrony własnych praw, ale przede wszystkim w zakresie realizacji przyjętych na siebie zobowiązań. W przypadku stosunków o charakterze zawodowym, a za taką uznać należy działalność rolniczą o charakterze zawodowym, konieczna jest staranność na poziomie wyższym od przeciętnej. Ryzyko związane z błędnym wypełnieniem wniosku obciąża samego wnioskodawcę (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2015 r., II GSK 1481/14).
W ocenie Sądu powoływane przez skarżącą okoliczności nie mogły zostać uznane za oczywiste błędy, które mogłyby podlegać skorygowaniu przy ustalaniu kwot płatności. Stosownie bowiem do § 40 rozporządzenia dobrostanowego, oczywiste błędy, które mogą być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych we wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej oraz w dokumentach dołączonych do tego wniosku, mogą zostać poprawione przez rolnika po złożeniu tego wniosku, nie później jednak niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności dobrostanowej.
W ocenie Sądu zgodzić należało się z organem odwoławczym, że – abstrahując od momentu przedstawienia przez skarżącą "informacji korygującej" umożliwiającej w świetle § 40 rozporządzenia dobrostanowego skorygowanie przez rolnika omyłki – błąd polegający na podaniu nieprawidłowej daty zakolczykowania jako stanowiący informację o okoliczności istotnej z punktu widzenia prawa do uzyskania płatności dobrostanowych, nie może być poczytany za "oczywisty błąd" w rozumieniu przywołanego przepisu rozporządzenia. Jako element składanego przez rolnika wnioskującego o omawianą płatność, koniecznego i wymaganego oświadczenia wiedzy (które – co należy podkreślić – składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej), w oczywisty zatem sposób nie może stanowić informacji, którą organ mógłby bezpośrednio zidentyfikować i ocenić jako oczywisty błąd. Organ nie może domniemywać, że akurat w danym momencie wnioskodawca omyłkowo deklaruje urodzenie/zakolczykowanie wskazanych loch, zaś jego intencją jest wskazanie innego terminu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że choć nie można generalnie wyłączyć w postępowaniu o przyznanie płatności, obowiązków organu wynikających z art. 7, art. 9, art. 10 § 1 i art. 12 k.p.a., to jednak nie mogą one iść tak daleko, aby organ miał ponosić odpowiedzialność za niezweryfikowane przez rolnika co do poprawności informacje wprowadzone przez niego samego do systemu a stanowiące uzasadnienie dla pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku czy merytoryczną treść wniosku. Rozbieżności między datą faktycznego zakolczykowania loch a datą zgłoszoną nie mogą być uznawane za oczywiste błędy, gdyż dotyczą istotnych elementów stanu faktycznego, od których zależy stwierdzenie czy spełnione są warunki do przyznania płatności (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2012 r., II GSK 1483/11).
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych, w tym wyrażonym w wyroku NSA z dnia 19 kwietnia 2018 r., I GSK 213/18, za zawartość merytoryczną wniosku, w tym także w zakresie żądanych płatności, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Ciąży na nim obowiązek prawidłowego wypełnienia wniosku, zgodnie z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami, których znajomość jest oświadczana przy jego składaniu. To wnioskodawca – producent rolny wykonuje swoją działalność zawodowo i na własny rachunek. Nakłada to wymóg nie tylko posiadania wysokich kwalifikacji odnośnie produkcji rolniczej i ich podnoszenia, ale także stosownej wiedzy w zakresie zasad i trybu przyznawania pomocy finansowej. Jak już wspomniano inicjatywa dowodowa i obowiązek dostarczenia dowodów w sprawie nie spoczywa – tak jak w postępowaniu toczącym się w trybie k.p.a. – na organie prowadzącym sprawę, lecz na stronie postępowania (osobie, która z udowodnienia faktu wywodzi skutki prawne). Organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy – a zatem ten, który przedstawi strona postępowania. Przekazanie przez ustawodawcę inicjatywy dowodowej na rzecz wnioskodawcy nie pozbawia przy tym organów prawa dokonywania kontroli wniosków.
Skarżąca pomija, że wnioskowanie o przyznanie pomocy finansowej niesie za sobą szereg obowiązków i ograniczeń, które muszą być przestrzegane przez potencjalnych beneficjentów, aby pomoc otrzymać, a wszelkie odstępstwa zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść producenta mogą być uznane jako naruszające prawo. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości organów w rozpatrywaniu wniosków i pobłażliwości nawet dla drobnych i oczywistych błędów. Dlatego fundamentalne znaczenie w niniejszej sprawie miało wypełnienie w sposób skrupulatny obowiązków ciążących na stronie przedstawiania dowodów oraz wyjaśnień zgodnych z prawdą oraz okoliczności, z których wywodzi skutki prawne. W tym stanie rzeczy nieuprawnione jest oczekiwanie od organu odwoławczego uwzględnienia w niniejszej sprawie konwalidacji błędu strony, polegającego na omyłkowym wskazaniu daty zdarzenia dotyczącego 6 loch. Powyższe miało faktycznie znaczenie drugorzędne. Nawet przyznanie przez organ odwoławczy, że po stronie strony doszło do pomyłki podczas zgłoszenia daty dodatkowego kolczykowania, nie oznacza, że po dokonaniu korekty możliwe jest przyznanie stronie pomocy finansowej. Producent ubiegający się o pomoc finansową, zobowiązany jest nie tylko do przedstawienia dowodów uzasadniających jego żądanie, ale również do szczególnej dokładności i staranności w wypełnianiu formalności, pod rygorem wywiedzenia dla niego negatywnych skutków. Powyższe powoduje, że na organie nie ciążył obowiązek poszukiwania dowodów na korzyść M. O., bądź ich interpretowania w sposób uwzględniający punkt widzenia uprawnień wnioskodawcy. Organ nie jest obowiązany ani do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy, ani uwzględnienia nawet oczywistych błędów i omyłek jakie ww. popełniła.
Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja organu jest prawidłowa, nie kwestionując bowiem podstawowych zasad postępowania administracyjnego zawartych w k.p.a. należy zauważyć, że sprawa dotyczyła przyznania płatności dobrostanowej, a zatem należało uwzględnić zarówno specyfikę przepisów unijnych, jak i szczegółowych przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, które zawierają zmodyfikowane względem przepisów k.p.a. zasady postępowania (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2023 r., I GSK 504/22).
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
eg