I GSK 341/25

I GSK 341/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący/
Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Oświata
Sygn. powiązane
III SA/Gl 264/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-10-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 października 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 264/24 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 stycznia 2024 r. nr SKO.FD/41.4/143/2023/20783 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 23 października 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 264/24, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę A. Sp. z o.o. w P. (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 19 stycznia 2024 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Od przedmiotowego wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
I. przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (dalej: u.f.z.o.) poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że zawarte w tym przepisie sformułowanie: "niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania", powoduje, iż przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie sytuacjach, w których dochodzi do wypłacenia na rzecz szkoły niepublicznej przez jednostkę samorządu terytorialnego wyrównania w kolejnym roku kalendarzowym zaniżonej w roku poprzednim dotacji oświatowej, podczas gdy z treści przepisu takie ograniczenie nie wynika;
2. art. 9 u.f.z.o. w związku z art. 236 ust. 2 oraz 211 ust. 2 i 3 ustawy o finansach publicznych (dalej: u.f.p.) poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że na ich podstawie dotacja może być wykorzystana wyłącznie na zadanie dotyczące w roku, w którym została ona udzielona, rozumiane najprawdopodobniej przez WSA jako zadania, za które termin płatności przypada w roku otrzymania dotacji, podczas gdy z tak zwanej "zasady roczności budżetu" wynika wyłącznie fakt tego, że dotacja powinna być wypłacona przez organ dotujący w roku budżetowym, na który jest udzielona oraz wydatkowana przez organ dotowany w tym samym roku, co w niniejszej sprawie nastąpiło, a ponadto art. 9 odwołuje się do przepisu art. 236 ust 2 u.f.p. wyłącznie w celu zdefiniowania pojęcia wydatków bieżących, a więc wszystkich, które nie stanowią wydatków majątkowych, podczas gdy wydatki zakwestionowane w niniejszej sprawie nie stanowiły wydatków majątkowych a więc były wydatkami bieżącymi;
3. art. 35 ust. 1 u.f.z.o. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że wartość wypłaconego pracownikowi ekwiwalentu za niewykorzystany w naturze urlop wypoczynkowy nie mieści się w przewidzianym we wskazanym przepisie katalogu wydatków możliwych do rozliczenia z dotacji oświatowej i nie może zostać rozliczona z tej dotacji podczas gdy ekwiwalent za niewykorzystany urlop pracownika stanowi w istocie wynagrodzenie za świadczoną wcześniej pracę związaną z realizacją zadań szkoły, kwalifikujących się do rozliczenia z dotacji oświatowej;
II. przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do kwestii możliwości sfinansowania z dotacji oświatowej wydatku na wypłacony ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i ograniczenie się w wyroku wyłącznie do rozważań dotyczących finansowania z dotacji zadań przyszłych, w sytuacji, gdy decyzja organu odwoławczego zakwestionowała także możliwość sfinansowania z dotacji wydatku na ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, a skarżąca mimo nie podniesienia w skardze zarzutu obejmującego ten wydatek, zaskarżyła decyzję SKO w całości, co oznacza, że sąd administracyjny I instancji – nie będąc związany zarzutami skargi – nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić i powinien rozważyć także prawidłowość rozstrzygnięcia organu odwoławczego także co do tego rodzaju wydatku;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie podstaw prawnych rozstrzygnięcia, nie zawierające precyzyjnego wyjaśnienia zastosowanych w treści uzasadnienia pojęć takich jak: "wydatki dotyczące roku 2022", czy też "wydatki przyszłe, jeszcze A. sp. z o.o. niezrealizowane", wydatki "nieobjęte dotacją na rok 2022", co spowodowało, że strona była zmuszona domyślać się jaki winien być prawidłowy sposób rozumienia tych pojęć, a co za tym idzie także toku rozumowania Sądu.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 19 stycznia 2024 r., to znaczy uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Jastrzębie-Zdrój, określającej wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i nakazującej dokonanie zwrotu tych należności. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., zrzekła się rozprawy w przedmiotowym postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za trafne zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Za usprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przypadek braku możliwości przeprowadzenia kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku zachodzi także, gdy w uzasadnieniu brakuje którejkolwiek z wymaganych prawem części, a również wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu. W tym wypadku chodzi o brak możliwości oceny stanu faktycznego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku. WSA jednoznacznie wskazał w zaskarżonym wyroku, że istota sporu pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy do wydatków bieżących w rozumieniu ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, które mogły zostać pokryte przez stronę z dotacji za 2022 r. należy również kwota [...] zł na rzecz C. sp. z o.o. na poczet szkoleń i webinarów, które miały odbyć się w 2023 r. oraz na poczet wyjazdu pod nazwą [...], który również miał mieć miejsce w 2023 roku., a dalej czy tego typu wydatki można również pogodzić z zasadą roczności budżetu, a także z zasadą, że wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane (już) zadania. I nie ulega wątpliwości, że tylko w tym zakresie Sąd I instancji przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji.
Tymczasem, co trafnie zarzuca skarżąca kasacyjnie, w sytuacji gdy decyzja organu odwoławczego zakwestionowała także możliwość sfinansowania z dotacji wydatku na ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, a skarżąca mimo nie podniesienia w skardze zarzutu obejmującego ten wydatek, zaskarżyła decyzję SKO w całości, to oznacza, że sąd administracyjny I instancji – nie będąc związany zarzutami skargi – powinien był rozważyć także prawidłowość rozstrzygnięcia organu odwoławczego, co do tego rodzaju wydatku, gdyż mieściło się to w granicach sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a).
Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (zastrzeżenie nieistotne w sprawie – wyjaśnienie NSA). Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast wynikający z tego przepisu brak związania sądu pierwszej instancji granicami skargi oznacza, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, sąd ten ma prawo i obowiązek uwzględnić także okoliczności, wprawdzie niepodniesione przez stronę skarżącą jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Do naruszenia tego przepisu dochodzi zatem, gdy sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo (tak jak to miało miejsce na gruncie niniejszej sprawy) mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi.
W związku z powyższym naruszeniem, jako przedwczesne Naczelny Sąd Administracyjny uznał odnoszenie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, ponieważ zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony.