I GSK 341/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-04-21
NSAAdministracyjneWysokansa
dofinansowanie UEzwrot środkównaruszenie proceduruczciwa konkurencjakonflikt interesówprawo zamówień publicznychfinanse publicznekontrola sądowaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki A sp. z o.o. w sprawie dotyczącej zwrotu dofinansowania z funduszy UE z powodu naruszenia zasad uczciwej konkurencji i konfliktu interesów przy wyborze wykonawcy.

Spółka A sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Ministra Rozwoju i Finansów nakazującą zwrot dofinansowania z UE, twierdząc, że nie naruszyła procedur. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy. NSA uznał, że spółka naruszyła zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, dopuszczając do sytuacji, w której osoba powiązana z beneficjentem przygotowywała zapytanie ofertowe i jednocześnie była wspólnikiem oferenta, co stanowiło konflikt interesów i naruszenie umowy o dofinansowanie.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki A sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania z UE przypadającej do zwrotu. Spółka kwestionowała decyzję Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR) o zwrocie 2 489 520,00 zł z odsetkami, zarzucając błędy w naliczeniu odsetek. Minister uchylił decyzję NCBiR w części dotyczącej odsetek, ale utrzymał ją w mocy co do zasady zwrotu środków. Podstawą zwrotu było naruszenie zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, polegające na odrzuceniu oferty zgodnej z opisem, zawarciu umowy sprzedaży know-how przed wyborem oferty oraz dopuszczeniu do sytuacji, w której czynności w postępowaniu prowadziła osoba powiązana z oferentem. WSA oddalił skargę spółki, uznając, że naruszenie procedur może wynikać z umowy i innych aktów, a niewypełnienie postanowień umowy skutkuje zwrotem środków. NSA rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, powołując się na przepisy dotyczące COVID-19. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty procesowe i materialne za bezzasadne. NSA potwierdził, że spółka naruszyła § 14 ust. 2 umowy o dofinansowanie, dopuszczając do konfliktu interesów poprzez zaangażowanie tej samej osoby w przygotowanie zapytania ofertowego i reprezentowanie oferenta. Sąd podkreślił, że wystarczyły uzasadnione wątpliwości co do bezstronności. Dodatkowo, spółka naruszyła § 14 ust. 4 umowy przez nieprecyzyjne kryteria oceny ofert. W konsekwencji, wydatki na zakup know-how uznano za niekwalifikowalne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, w tym wystąpienie konfliktu interesów, stanowi podstawę do żądania zwrotu środków z dofinansowania UE, jeśli zostało to przewidziane w umowie o dofinansowanie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że powiązania osobowe między beneficjentem a oferentem, gdzie ta sama osoba przygotowywała zapytanie ofertowe i była wspólnikiem oferenta, naruszają zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania, a także obowiązek unikania konfliktu interesów. Wystarczyły uzasadnione wątpliwości co do bezstronności. Niewykonanie postanowień umowy skutkuje zwrotem środków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 184 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Pomocnicze

u.z.p.p.r. art. 35 § ust. 3-7

Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.f.p. art. 207 § ust. 9

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

ustawa COVID art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców przez beneficjenta. Wystąpienie konfliktu interesów z uwagi na powiązania osobowe między beneficjentem a oferentem. Naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie, w tym nieprecyzyjne kryteria oceny ofert.

Odrzucone argumenty

Brak wszechstronnej analizy materiału dowodowego przez organy i sąd I instancji. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i oceny dowodów. Błędne ustalenie stanu faktycznego. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. Zastosowanie przepisów prawa materialnego w błędnie ustalonym stanie faktycznym.

Godne uwagi sformułowania

zasada uczciwej konkurencji nakazuje przygotowanie i przeprowadzenie postępowania w sposób gwarantujący jej zachowanie wystarczy jedynie stan, w którym istnieją uzasadnione wątpliwości, co do zachowania bezstronności przy wyborze wykonawcy prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu

Skład orzekający

Hanna Kamińska

przewodniczący

Małgorzata Grzelak

członek

Michał Kowalski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad uczciwej konkurencji i unikania konfliktu interesów w kontekście funduszy UE, kwalifikowalność wydatków, procedury wyboru wykonawców w projektach dofinansowanych z UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z umową o dofinansowanie i powiązaniami osobowymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie zasad uczciwej konkurencji i unikanie konfliktów interesów przy ubieganiu się o fundusze unijne, co ma szerokie implikacje dla beneficjentów.

Konflikt interesów przy funduszach UE: Ponad 2,4 mln zł do zwrotu za naruszenie zasad konkurencji.

Dane finansowe

WPS: 2 489 520 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 341/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-03-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Kamińska /przewodniczący/
Małgorzata Grzelak
Michał Kowalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1014/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-03-29
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2017 poz 1376
art. 35 ust. 3-7
Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 2077
art. 184. art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Małgorzata Grzelak sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A sp. z o.o. z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1014/17 w sprawie ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 16 marca 2017 r., nr DIR.IV.8311.191.2016.RD.8; IK: 3168 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1014/17 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2023 r., poz. 259 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę A sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 16 marca 2017 r. w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia 2 sierpnia 2016 r. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (zwane dalej: NCBiR) określiło spółce kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 2 489 520,00 zł wraz z odsetkami, stwierdzając jednocześnie, że kwota ta stanowi nieprawidłowość stwierdzoną w stosunku do wydatków ujętych w zatwierdzonym wniosku o płatność z tytułu naruszenia procedur związanych z realizacją projektu.
W podstawie prawnej decyzji przywołano art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077; zwanej dalej: u.f.p.), a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; zwanej dalej: k.p.a.).
Po rozpatrzeniu odwołania, Minister wydał w dniu 16 marca 2017 r. zaskarżoną decyzję, którą uchylił decyzję NCBiR z dnia 2 sierpnia 2016 r. w części dotyczącej okresów za jakie powinny zostać naliczone odsetki oraz utrzymał w mocy decyzję I instancji w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu decyzji Minister podzielił stanowisko NCBiR, że Spółka naruszyła zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, bowiem: (1) odrzuciła ofertę przedmiotowo zgodną z opisem przedmiotu zamówienia, tj. ofertę W. G.; (2) zawarła umowę sprzedaży know-how przed dokonaniem wyboru najkorzystniejszej oferty oraz przed upływem terminu składania ofert z B s.c.; jak również (3) dopuściła do zaistnienia sytuacji, w której szereg czynności w postępowaniu na wybór najkorzystniejszej oferty wykonywanych było przez osobę, która jednocześnie dokonywała czynności jako podmiot ubiegający się o zamówienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. może wynikać z postanowień umowy oraz procedur, których stosowanie w umowie postanowiono, określonych w innych, przywołanych w umowie aktach, co z kolei implikuje wydanie decyzji na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. W przypadku zawarcia umowy o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez instytucję wzorem uznać należy, że reguluje ona również procedurę realizacji projektu. Niewypełnienie przez stronę postanowień umowy powoduje zatem konieczność odzyskiwania przez organ kwot podlegających zwrotowi.
Zdaniem Sądu I instancji nie ulega wątpliwości, że spółka naruszyła przy realizacji projektu postanowienia § 14 ust. 2 umowy, bowiem te same osoby wchodziły w skład podmiotu, który wystąpił z ofertą (spółki), a jednocześnie były wspólnikami spółki cywilnej, która została wybrana do realizacji usługi (B s.c.). Okoliczności te świadczą w ocenie WSA, o naruszeniu zasad uczciwej konkurencji, a co najmniej o niewątpliwym braku bezstronności i obiektywności przy wyborze oferty.
W ocenie Sądu I instancji, działające w sprawie organy podjęły wszelkie niezbędne działania do ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrały i prawidłowo rozpatrzył cały materiał dowodowy, wyciągając z niego poprawne wnioski dające podstawę do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia.
W skardze kasacyjnej zaskarżano powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie, uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Narodowego Centrum Badań i Rozwoju 2 sierpnia 2016 r., ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o dopuszczenie dowodów. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz § 3 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a. i art. 9.k.p.a, polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, pomimo że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., art. 8 k.p.a. w zw. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, polegającym na braku wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego w obu instancjach, bez rozważenia pełnego materiału dowodowego tj. analiz i opracowań pozyskanych w toku postępowania przed organem I instancji, opinii biegłego, opinii rzecznika patentowego, zapytania ofertowego i zgłoszonych ofert, a przede wszystkim dowodu z opinii biegłego prof. inż. J. S., co kłóci się z zasadą dbałości o interes społeczny i słuszny interes obywateli, prowadzenia przez organy postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, co, w konsekwencji, doprowadziło do poczynienia ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym i przyjęcia, iż Strona naruszyła postanowienia § 14 ust. 2 umowy o dofinansowanie projektu pn. Badania hybrydowych nano-powłok w obróbce cieplno-chemicznej i powierzchniowej metali w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka o nr POIG.01.04.00-08- 087/12,
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy niezgodnego, w zakresie okoliczności faktycznych, ze stanem rzeczywistym, co stanowiło konsekwencję przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu faktycznego, który ustaliły organy i oraz II Instancji bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w zakresie rzekomych naruszeń przez Stronę postanowień § 14 ust. 2 umowy o dofinansowanie projektu pn. Badania hybrydowych nano-powłok w obróbce cieplno-chemicznej i powierzchniowej metali w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka o nr POIG.01.04.00-08- 087/12, a także poprzez poczynienie własnych, sprzecznych ze rzeczywistym stanem faktycznym ustaleń w zakresie wystosowania przez Skarżącą oferty do podmiotu powiązanego ze sobą osobowo oraz zgodności oferty wystosowanej przez W. G. z zapytaniem ofertowym Skarżącej, pomimo, że w świetle zebranego materiału dowodowego nie znajduje potwierdzenia fakt naruszenia, a przedmiotowe okoliczność zostały oparte na przypuszczeniach co jest wyrazem interpretowania wątpliwości na niekorzyść Strony,
3. przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak wskazania na czym (konkretnie) polegało naruszenie zasad uczciwej konkurencji przez Skarżącą a w konsekwencji poprzez uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny przesłanek faktycznych prowadzących do uznania, że do takiego naruszenia doszło tj., że Skarżąca dokonała wyboru dostawcy bez poszanowania zasad bezstronności oraz obiektywizmu oraz, że przy wyborze nie dołożono wszelkich starań w celu uniknięcia konfliktu interesów, jak również nierozpoznania zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do argumentów prezentowanych przez Skarżącą oraz niewyjaśnienie, dlaczego w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pominięcie przez organ odwoławczy, a wcześniej także przez organ I instancji kategorycznego wniosku zawartego w opinii biegłego prof. inż. J. S., iż w roku 2014 na świecie nie istniało urządzenie, którego dotyczy projekt, oraz że na dzień 2 kwietnia 2014 roku nie istniała możliwość nabycia know-how od jednego podmiotu, a wskazane jest nabycie go od jednego podmiotu stanowi prawidłową ocenę tego dowodu, skoro dla ustalenia okoliczności wynikających ze wskazanej opinii konieczne było, zdaniem organów uzyskanie wiadomości specjalnych,
II. przepisów prawa materialnego, tj.: przepisu art 207 ust 1 pkt 2 u.f.p. w związku z przepisem art. 184 ust. 1 u.f.p poprzez ich zastosowanie w błędnie ustalonym, na skutek zarzutów opisanych w punkcie I petitum niniejszej skargi kasacyjnej, stanie faktycznym podczas, gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym owe przepisy nie znalazłyby zastosowania bowiem środki określone do zwrotu nie były pobrane przez Skarżącą nienależnie tj. z naruszeniem procedur, a w szczególności postanowień § 14 ust. 2 umowy o dofinansowanie projektu pn. Badania hybrydowych nano-powłok w obróbce cieplno-chemicznej i powierzchniowej metali w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka o nr POIG.01.04.00-08-087/12.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Skargę kasacyjną, pomimo wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie, rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 – dalej: ustawa COVID) oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił bowiem stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20 (te oraz niżej wskazane orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń, na stronie: nsa.gov.pl.), zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że na gruncie rozpatrywanej sprawy sformułowano zarówno zarzuty o charakterze procesowym, jak i materialnym. W takiej sytuacji należy w pierwszej kolejności poddać stosownej analizie prawnej zarzucane uchybienia proceduralne, ponieważ ich ewentualne uwzględnienie może skutkować uznaniem oceny zarzutów o charakterze materialnym za przedwczesną.
Jako bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., w którym skarżąca wskazuje na błędy w ustaleniach faktycznych. Naczelny Sąd Administracyjny zgadzając się z Organem drugiej instancji podkreśla, że art. 7 p.z.p. jest analogiczny z regulacją § 14 ust. 2 umowy o dofinansowanie. Zasada uczciwej konkurencji nakazuje przygotowanie i przeprowadzenie postępowania w sposób gwarantujący jej zachowanie. Zasada uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców jest podawana praktycznie zawsze wtedy, gdy wykonawca kwestionuje postanowienia SIWZ oraz czynność oceny i wyboru najkorzystniejszej oferty. Odnosi się ona także do sytuacji, gdy wykonawca twierdzi, że jego oferta została bezpodstawnie odrzucona lub oferent niesłusznie został wykluczony. Przyjmuje się również, że sporządzenie opisu przedmiotu zamówienia w sposób niekompletny stanowi naruszenie zasady uczciwej konkurencji. Powyższa interpretacja przepisów p.z.p. przemawia za stwierdzeniem, że skarżąca dopuściła się naruszenia § 14 ust. 2 umowy o dofinansowanie poprzez odrzucenie w postępowaniu o udzielenie zamówienia oferty złożonej przez W. G..
Poza powyższym należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał prawidłowej kontroli legalności działania organów orzekających w sprawie, rozpatrując sprawę w jej materialnoprawnych granicach (art. 134 § 1 p.p.s.a), co doprowadziło do zasadnego oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., a nie jej uwzględniania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" lub "c". Dodatkowo wymaga podkreślenia, że ocena prawna i faktyczna Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest prawidłowa, zaś sam fakt, że Sąd I instancji doszedł na podstawie kompleksowej oceny sprawy do odmiennych wniosków niż podnosi skarżący kasacyjnie, nie może być poczytywany w kategoriach naruszania art. 141 § 4 p.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić podstawę skutecznego zarzutu kasacyjnego wówczas, gdy uzasadnienie uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, co w niniejszej sprawie nie występuje. Sam zaś fakt, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się co do meritum z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku nie stanowi podstawy do jego kwestionowania na gruncie art. 141 § 4 p.p.s.a.
Nie może zasługiwać na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., art. 8 k.p.a. w zw. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., w którym skarżąca podnosi brak dokonania przez Organ drugiej instancji, jak również Sąd, ponownej i wszechstronnej analizy materiału dowodowego w postaci pominięcia wskazanych przez skarżącą dowodów. W okolicznościach niniejszej sprawy podstawą wydania zaskarżonej decyzji był fakt naruszenia postanowień § 14 ust. 2-4 umowy o dofinansowanie a nie to, że skarżąca złożyła oświadczenie, iż na rynku nie istnieją inni dopuszczalni dostawcy towarów, usług lub robót budowlanych. Podkreślenia w związku z tym wymaga, że kwestia istnienia na rynku podmiotów trzecich, od których beneficjent mógł nabyć stosowne know-how, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego, wskazać należy, że podobnie jak zarzuty proceduralne, nie znajdują one uzasadnionych podstaw. Skarżąca podniosła naruszenie przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w związku z art. 184 u.f.p. oraz w związku z § 14 umowy o dofinansowanie, przez ich zastosowanie w błędnie ustalonym stanie faktycznym podczas, gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym owe przepisy nie znalazłyby zastosowania. Stosownie do treści art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji przewidzianej w art. 207 ust. 9 u.f.p. – wydanej po bezskutecznym upływie terminu (zakreślonego w wezwaniu, w trybie określonym w ust. 8 tego przepisu) zwrotu środków lub wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności.
Zgodnie z przepisem art 184 ust. 1 u.f.p., wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. może wynikać z postanowień umowy oraz procedur, których stosowanie w umowie pozostawiono, określonych w innych, przywołanych w umowie aktach, co z kolei implikuje wydanie decyzji na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
W wyniku zawarcia umowy o dofinansowanie zgodnie z ustalonym przez instytucję wzorem przyjmuje się, że reguluje ona również procedurę realizacji projektu. Niewykonanie przez stronę postanowień umowy skutkuje zatem konieczność odzyskiwania przez organ kwot podlegających zwrotowi. Procedurę, o której mowa w art. 184 u.f.p. zawierały zapisy umowy o dofinansowanie projektu, zawartej w dniu 28 lutego 2014 r. pomiędzy Skarżącą a NCBiR. Zgodnie z § 3 ust. 2 tej umowy Skarżąca zobowiązała się do zrealizowania projektu w pełnym zakresie, z należytą starannością, zgodnie z postanowieniami umowy i jej załącznikami (pkt 6), przepisami prawa krajowego i wspólnotowego (pkt 1), wytycznymi Ministra Rozwoju Regionalnego wydanymi w trybie art. 35 ust. 3-7 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2017 r., poz. 1376 ze zm.; zwanej dalej: "u.z.p.p.r."), (pkt 3) oraz zgodnie z wytycznymi w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO IG (pkt 4).
W niniejszej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia § 14 ust. 2 umowy o dofinansowanie poprzez nabycie przez skarżącą know-how na potrzeby projektu z naruszeniem zasad uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców oraz obowiązku dołożenia wszelkich starań w celu uniknięcia konfliktu interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności. Wskazany obowiązek zachowania bezstronności i obiektywizmu obejmuje zarówno osoby prowadzące postępowanie jak i osoby je przygotowujące. Mimo to zapytanie ofertowe z dnia 6 stycznia 2014 r. na dostarczenie know-how niezbędnego do wykonania projektu zostało przygotowane przez jednego z oferentów, tj. B. F., co stanowi oczywiste zaprzeczenie realizacji opisanych powyżej zasad. Co więcej, B. F. nie tylko przygotował zapytanie ofertowe i podpisał je jako osoba uprawniona do reprezentowania beneficjenta, tj. jako prezes zarządu, ale był także osobą wyznaczoną do kontaktu z potencjalnymi oferentami. Wykonywał on zatem czynności związane z postępowaniem zarówno po stronie zamawiającego, tj. A Sp. z o.o., jak i po stronie oferenta, tj. B s.c. B. F., M. C., J. W., W. G.. W związku z tym, organ drugiej instancji stwierdził, że Spółka B s.c. B. F., M. C., J. W., W. G. znajdowała się na uprzywilejowanej pozycji w stosunku do pozostałych potencjalnych wykonawców, bowiem B. F. (wspólnik Spółki B s.c. B. F., M. C., J. W., W. G.), będąc jednocześnie prezesem zarządu A Sp. z o.o., znał szczegóły realizacji projektu, co z kolei uzasadnia podejrzenie, że wykonawca mógł dysponować wiedzą, jak przygotować ofertę, aby to właśnie jego oferta została wybrana. Beneficjent zaniechał sprawdzenia, czy istnieje ewentualny konflikt interesów oraz nie podjął odpowiednich działań celem uniknięcia konfliktu. Jednocześnie, w świetle § 14 ust. 2 umowy o dofinansowanie, który wprost nakazuje beneficjentowi ponoszenie wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem z zachowaniem zasady uczciwej konkurencji oraz zobowiązuje do dołożenia wszelkich starań w celu uniknięcia konfliktu interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności, wystarczy jedynie stan, w którym istnieją uzasadnione wątpliwości, co do zachowania bezstronności przy wyborze wykonawcy. Biorąc pod uwagę powiązania osobowe pomiędzy beneficjentem a spółką B s.c. B. F., M. C., J. W., W. G. w niniejszym przypadku występuje sytuacja, która może budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności i obiektywności w wyborze wykonawcy na dostarczenie know-how niezbędnego do wykonania projektu. Osoby wykonujące w imieniu zamawiającego czynności związane z procedurą wyboru wykonawcy, w tym biorące udział w procesie oceny ofert, nie mogą być powiązane osobowo lub kapitałowo z wykonawcami, którzy złożyli oferty.
Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżąca dopuściła się naruszenia § 14 ust. 4 umowy poprzez sformułowanie kryterium oceny ofert w postaci wiedzy wykonawcy w sposób nieprecyzyjny, przede wszystkim nie wskazała, co będzie wliczać do oceny ofert i jak będzie dokonywała punktacji. Dodatkowo zastosowane kryterium oceny ofert ma charakter podmiotowy, a zatem stanowi naruszenie zasad wskazanych w § 14 ust. 2 umowy o dofinansowanie. Tym samym, wydatki na zakup know-how zostały dokonane niezgodnie z procedurami określonymi w umowie o dofinansowanie, a zatem należy uznać je za wydatki niekwalifikowalne.
Z przyczyn wyżej wskazanych skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI