III SA/Gl 174/25

III SA/Gl 174/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 116 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 60 pkt 6. 207 ust. 9
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1520
art. 10, art. 20
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, Protokolant Straszy referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2025 r. sprawy ze skargi J. J., M. M. i M. P. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 27 listopada 2024 r. nr 4340/RT/2024 w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania Spółki z tytułu zwrotu dofinansowania przyznanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 6 marca 2024 r. nr [...], 2. zasądza od Zarządu Województwa Śląskiego na rzecz skarżących J. J. i M. M. kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. zasądza od Zarządu Województwa Śląskiego na rzecz skarżącego M. P. 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 27 listopada 2025 r. o numerze 4340/RT/2024, Zarząd Województwa Śląskiego (dalej również jako: organ) utrzymał w mocy decyzję własną z 6 marca 2024 r. nr [...], orzekającą o solidarnej odpowiedzialności J. J., M. M. oraz M. P. (dalej również jako: skarżący) – członków zarządu F. sp. z o.o. w P. (dalej również jako: Spółka, beneficjent), za zobowiązanie tej Spółki określone decyzją Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 11 września 2019 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tego organu z 17 kwietnia 2019 r., nr [...], w sprawie zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur wraz z odsetkami.
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał: art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.); art. 41 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca
1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 566), art. 47 § 1 w zw. z art. 107 §1 i § 2 pkt 2, art. 108 §1, art. 109 § 1 i §2 pkt 1, art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: O.p.) w zw. z art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 67 ust. 1 oraz art. 66 b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r, o finansach publicznych (t.j. Dz.U.
z 2023 r., poz. 1270 ze. zm., dalej: u.f.p.) oraz w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020 (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 818 ze zm., dalej: ustawa wdrożeniowa).
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
17 sierpnia 2016 r. pomiędzy Województwem Śląskim reprezentowanym przez Zarząd Województwa Śląskiego pełniącym funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 a F. sp. z o.o. w P. została zawarta umowa nr [...] o dofinansowanie projektu pn. "[...] – kompleksowy program rozwojowy dla szkół podstawowych w J.", w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Do umowy tej 20 grudnia 2017 r. został zawarty aneks nr [...]. Projekt realizowany był w partnerstwie z Miastem J. w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. (pierwotnie beneficjent zakładał realizację projektu w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 30 czerwca 2018 r.).
We wniosku o dofinansowanie realizacji projektu wskazano, że: "celem projektu jest wzrost jakości kształcenia ogólnego realizowanego przez publiczne szkoły podstawowe w J., przez wdrożenie w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 30 czerwca 2018 r. kompleksowego programu rozwojowego obejmującego kształtowanie i rozwijanie kompetencji kluczowych u 3187 uczniów, w tym 1324 uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych, realizację kompleksowych programów wspierających proces indywidualizacji pracy z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych, doskonalenie umiejętności i kompetencji zawodowych 302 nauczycieli, doposażenie pracowni przedmiotowych ww. Szkół i wyposażenie ww. Szkół w sprzęt TIK do prowadzenia zajęć edukacyjnych. Realizacja projektu obejmowała następujące zadania:
1. zakup autorskich programów zajęć,
2. realizacja programów zajęć pozalekcyjnych i specjalistycznych dla uczniów 15 szkół,
3. doposażenie pracowni przedmiotowych 15 szkół podstawowych i utworzenie międzyszkolnej pracowni matematycznej,
4. realizacja szkoleń dla nauczycieli w zakresie powiązanym ze wsparciem dla uczniów.
W wyniku przeprowadzonej weryfikacji poprawności realizowanego przez Spółkę postępowań dotyczących:
1. zakupu autorskich programów zajęć pozalekcyjnych i specjalistycznych dla uczniów wraz z podręcznikami, scenariuszami zajęć dla trenerów i zapewnienia opieki merytorycznej w formie helpdesk w ramach projektu;
2. usługi szkoleniowej na rzecz uczniów polegającej na przeprowadzeniu zajęć pozalekcyjnych w ramach projektu;
3. dostawy wyposażenia pracowni przedmiotowych (przyrodniczych, matematycznej) oraz programu multimedialnego do nauki, diagnozy i terapii zaburzeń umiejętności matematycznych dla szkół podstawowych w J. w projekcie pn. "[...] - kompleksowy program rozwojowy dla szkół podstawowych w J.".
Ponadto z uwagi na fakt, iż wniosek o płatność nr [...] jest końcowym wnioskiem o płatność, dokonano weryfikacji końcowego rozliczenia projektu pod kątem zachowania montażu określonego w umowie o dofinansowanie.
Instytucja Zarządzająca stwierdziła nieprawidłowości i wezwała Spółkę do zwrotu wydatków stanowiących nieprawidłowość w ramach wniosku o płatność nr [...] w łącznej wysokości 381.192,64 zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania transzy dofinansowania przed ich poniesieniem, tj. od 22 marca 2027 r.
Spółka z o.o. F. nie dokonała zwrotu otrzymanych środków, co spowodowało w dniu 28 sierpnia 2018 r. wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania, które zakończyło się wydaniem przez Zarząd Województwa Śląskiego decyzji z 17 kwietnia 2019 r. nr [...] zobowiązującej Spółkę do zwrotu dofinansowania w łącznej kwocie 594.092,28 zł powiększonej o wysokość odsetek określonych jak dla zaległości podatkowych naliczanych od dnia przekazania środków tj. od 22 marca 2017 r.
Ponownie rozpoznając sprawę organ decyzją z 11 września 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z 17 kwietnia 2019 r. Decyzja ta nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zatem uzyskała walor decyzji ostatecznej i prawomocnej.
Pismem z 5 lipca 2019 r. Syndyk poinformował organ, że postanowieniem Sądu Rejonowego P. w P. z 27 czerwca 2019 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt [...] ogłoszona została upadłość F. sp. z o.o. Ponadto wezwał organ do zgłoszenia wierzytelności.
W ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. na podstawie tytułu wykonawczego
nr [...] z 30 maja 2019 r. w stosunku do majątku F. sp. z o.o. wierzyciel Zarząd Województwa Śląskiego nie uzyskał żadnych środków.
27 grudnia 2019 r. do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego wpłynęło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z 20 grudnia 2019 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku F. sp. z o.o. w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] (sygn. [...]) z uwagi na uprawomocnienie się postanowienia o ogłoszeniu upadłości tej Spółki. Spółka została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego wpisem z 15 listopada 2021 r.
Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do podjęcia przez organ działań zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur od członków zarządu Spółki, które zakończyły się wydaniem decyzji z 6 marca 2024 r., nr [...], w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członków zarządu F. sp. z o.o. J. J., M. P. i M. M. za zobowiązania Spółki określone decyzją Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 11 września 2019 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję własną z 17 kwietnia r. nr [...]. Na mocy tej decyzji:
1. M. P. oraz skarżący: J. J. i M. M. zostali zobowiązani solidarnie do zapłaty kwoty 560.045,72 zł stanowiącej dofinansowanie wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., udzielone na podstawie umowy nr [...] z 17 sierpnia 2016 r. o dofinansowanie projektu pn. "[...] – kompleksowy program rozwojowy dla szkół podstawowych w J." oraz kwoty 210.516,00 zł z tytułu odsetek od tej należności naliczonych jak dla zaległości podatkowych od 22 marca 2017 r. do dnia uprawomocnienia się wykreślenia F. sp. z o.o. z KRS, tj. do 30 listopada 2021 r.
2. skarżący: J. J. i M. M. zostali zobowiązani solidarnie do zapłaty kwoty 34.046,56 zł stanowiącej dofinansowanie wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., udzielone na podstawie umowy nr [...] z 17 sierpnia 2016 r. o dofinansowanie projektu pn. "[...] – kompleksowy program rozwojowy dla szkół podstawowych w J." oraz kwoty 12.798,00 zł z tytułu odsetek od ww. należności naliczonych jak dla zaległości podatkowych od 22 marca 2017 r. do dnia uprawomocnienia się wykreślenia F. sp. z o.o. z KRS, tj. do 30 listopada 2021 r.
Od powyższej decyzji strony wniosły wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zaskarżoną decyzją z 27 listopada 2024 r., nr 4340/RT/2024, Zarząd Województwa Śląskiego po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję z 6 marca 2024 r., nr [...] uznając za prawidłowe ustalenia faktyczne sprawy oraz zastosowane podstawy prawne.
Organ ustalił, że M. P. i J. J. pełnili funkcje w zarządzie Spółki w czasie powstania nieprawidłowości dotyczącej udzielenia zamówienia na dostawę wyposażenia pracowni przedmiotowych. Z kolei, J. J. oraz M. M. pełnili funkcje w zarządzie Spółki w czasie, gdy dokonano zapłaty wykonawcy oraz kiedy został złożony wniosek o płatność przedstawiający do rozliczenia IZ wydatki wynikające z tych nieprawidłowości.
Organ przytoczył zastosowane w sprawie przepisy u.f.p. oraz odpowiednio przepisy O.p. dotyczące zaległości podatkowej. Przypomniał, że w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności osób trzecich nie rozstrzyga już kwestii związanych z ustaleniem istnienia obowiązku podatkowego oraz wysokości zobowiązania podatkowego.
Powołując się na orzecznictwo organ wskazał, że decyzja wydana na podstawie art. 207 u.f.p. jest decyzją określającą, tj. ma charakter deklaratoryjny i jest stosowana do zobowiązań powstałych wcześniej z mocy prawa. Sam obowiązek zwrotu, w świetle art. 207 u.f.p. wynika z mocy przepisów prawa, a środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedur lub pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi przez Beneficjenta. Wobec powyższego nie jest możliwe przyjęcie, że zobowiązanie do zwrotu środków, jakkolwiek określone dopiero w decyzji wydanej na podstawie art. 207 u.f.p., powstaje z chwilą wydania lub doręczenia tej decyzji. Obowiązek zwrotu środków jest bowiem tylko stwierdzany w decyzji, natomiast wynika ze zdarzeń wcześniejszych, wypełniających przesłanki wskazane w art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. Niezależnie zatem od faktu, że przepisy u.f.p. wskazują termin zwrotu (14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji) należy przyjąć, że zaległość podatkowa ma miejsce już wcześniej - gdy wystąpiły nieprawidłowości skutkujące obowiązkiem zwrotu środków, tj. gdy zaktualizowała się przesłanka zwrotu środków, a nie dopiero po upływie terminu wskazanego w decyzji. W przypadku ustalenia kręgu osób odpowiedzialnych solidarnie ma to tym bardziej doniosłe znaczenie, bowiem przyjęcie, że zaległość pojawiła się dopiero w momencie uchybienia terminowi z decyzji byłoby równoznaczne z tym, że niejednokrotnie za zobowiązania beneficjentów odpowiedzialność ponosiłyby osoby nie mające wpływu na powstałe nieprawidłowości (tj. osoby, które są członkami zarządu w chwili orzekania przez organ, ale nie były członkami zarządu w chwili powstania nieprawidłowości).
Organ dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie i stwierdził, że w stosunku do skarżących – J. J. i M. M., a także M. P. – spełnione zostały przesłanki pozytywne określone w art. 116 O.p. tj. wykazano, że osoby te pełniły funkcję członka zarządu oraz że nastąpiła bezskuteczność egzekucji. Nie wystąpiła przy tym w ocenie organu którakolwiek z przesłanek egzoneracyjnych określonych w tym przepisie, powodująca odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki w analizowanym stanie faktycznym sprawy.
Ustalając krąg osób trzecich, Organ wziął pod uwagę termin, w którym wystąpiły nieprawidłowości tj. zaktualizowała się przesłanka zwrotu środków. Wskazał, że nieprawidłowości te powstały w okresie realizacji projektu i dotyczą czterech obszarów:
1) wypłaty wynagrodzenia trenerom zaangażowanym do projektu do prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w oparciu o umowy zawarte w efekcie dokonanego uprzednio rozeznania rynku z pominięciem procedury w ramach zasady konkurencyjności,
2) udzielenia zamówienia, którego przedmiotem była dostawa wyposażenia pracowni przedmiotowych (przyrodniczych, matematycznej) oraz programu multimedialnego do nauki, diagnozy i terapii zaburzeń umiejętności matematycznych dla szkół podstawowych w J. w projekcie pn. "[...]- kompleksowy program rozwojowy dla szkół podstawowych w J.", na podstawie Zapytania ofertowego nr [...] z 17 lutego 2017 r.,
3) udzielenia zamówienia na podstawie Zapytania ofertowego nr [...] z 20 września 2016 r. dot. przeprowadzonego postępowania pn. Zakup autorskich programów zajęć pozalekcyjnych i specjalistycznych dla uczniów wraz z podręcznikami, scenariuszami zajęć dla trenerów i zapewnienia opieki merytorycznej w formie helpdesk w ramach projektu,
4) rozliczenia końcowego projektu niezgodnie z montażem finansowym określonym w umowie o dofinansowanie projektu.
Dalej zaakcentował, że skarżąca J. J. i M. P. byli członkami zarządu już w momencie zawierania przez Spółkę umowy o dofinansowanie projektu tj. 17 sierpnia 2016 r. J. J. pełniła początkowo funkcję wiceprezesa zarządu Spółki (wpis do KRS z 9 stycznia 2002 r.), a następnie prezesa zarządu (wpis do KRS z 23 sierpnia 2017 r.), a zatem przez cały czas trwania realizacji projektu była członkiem zarządu Spółki, aż do ogłoszenia jej upadłości (dane skarżącej wykreślono wpisem z 15 listopada 2021 r.) Natomiast M. P., który pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki (wpis do KRS z 6 marca 2002 r.) został wykreślony z KRS na mocy wpisu z 23 sierpnia 2017 r. W tym wypadku organ stwierdził, że rezygnacja złożona przez M. P. była skuteczna od 14 lipca 2017 r., tj. z datą doręczenia oświadczenia o rezygnacji z funkcji prezesa zarządu.
M. M. pełnił funkcję członka zarządu w drugiej połowie okresu realizacji projektu. Został wpisany do KRS wpisem z 23 sierpnia 2017 r. pełnił funkcję członka zarządu Spółki od jego powołania tj. 14 lipca 2017 r. do ogłoszenia upadłości Spółki (dane skarżącego wykreślono wpisem z 15 listopada 2021 r.).
Organ stwierdził, że skarżący M. P. oraz J. J. pełnili funkcje w zarządzie F. sp. z o.o., w czasie powstania nieprawidłowości dot. udzielenia zamówienia dotyczącego usługi szkoleniowej na rzecz uczniów polegającej na przeprowadzeniu zajęć pozalekcyjnych w ramach projektu. Byli członkami zarządu F. sp. z o.o. w dniu, w którym zawierano umowy z trenerami bez przeprowadzenia właściwej procedury ich wyłonienia. J. J. była członkiem zarządu przez cały okres, w którym dokonywano wypłaty wynagrodzeń trenerom. M. P. i M. M. również byli członkami zarządu w okresie wypłaty części wynagrodzeń ze środków projektowych.
M. P. oraz J. J. pełnili funkcje w zarządzie F. sp. z o.o., w czasie powstania nieprawidłowości dotyczących udzielenia zamówienia, którego przedmiotem była dostawa wyposażenia pracowni przedmiotowych (przyrodniczych, matematycznej) oraz programu multimedialnego do nauki, diagnozy i terapii zaburzeń umiejętności matematycznych dla szkół podstawowych w J. w projekcie. W szczególności należy wskazać na dzień 22 maja 2017 r., kiedy dokonano odbioru dostaw niezgodnie z umowami z 20 marca 2017 r. zawartymi z wykonawcą.
M. P. oraz J. J. pełnili funkcje w zarządzie F. sp. z o.o. w czasie powstania nieprawidłowości dot. przeprowadzonego postępowania pn. Zakup autorskich programów zajęć pozalekcyjnych i specjalistycznych dla uczniów wraz z podręcznikami, scenariuszami zajęć dla trenerów i zapewnienia opieki merytorycznej w formie helpdesk w ramach projektu.
J. J. oraz M. M. pełniki funkcje członków zarządu F. sp. z o.o. w dniach, kiedy dokonano zapłaty wynagrodzenia.
M. M. i J. J. pełnili funkcje w zarządzie F. sp. z o.o. w czasie, gdy kiedy złożony został wniosek o płatność nr [...] oraz nr [...] przedstawiające do rozliczenia IZ wydatki wynikające z tych nieprawidłowości.
J. J. oraz M. M. pełnili funkcje w zarządzie F. sp. z o.o. w czasie, gdy złożony został wniosek o płatność końcową nr [...] przedstawiający do rozliczenia IZ wydatki niezgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie projektu dotyczącymi montażu finansowego projektu.
W związku z powyższym zarówno M. P. jak i J. J. oraz M. M. byli członkami zarządu w czasie kiedy F. sp. z o.o. wykorzystywała otrzymane dofinansowanie z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.
Organ zaznaczył przy tym, że w odniesieniu do nieprawidłowości związanych z niedostosowaniem montażu finansowego na całości projektu na etapie składania przez Spółkę F. sp. z o.o. wniosku o płatność końcową nr [...] za okres od dnia 1 lipca 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. wskazać należy, że powstała ona po złożeniu przez M. P. rezygnacji z funkcji w zarządzie F. sp. z o.o. Tym samym w ocenie Organu za to naruszenie M. P. nie może odpowiadać.
Organ uznał, że w przypadku skarżących J. J. i M. M. odpowiedzialność obejmuje całość należności wskazanej z decyzji Zarządu Województwa Śląskiego nr [...] z dnia 11 września 2019 r. utrzymującej w mocy decyzję Zarządu Województwa Śląskiego nr [...] z dnia 17 kwietnia 2019 r. Odpowiedzialność J. J. oraz M. M. obejmuje wszystkie nieprawidłowości stwierdzone w ww. decyzji posiadającej walor decyzji ostatecznej i prawomocnej.
Organ nie miał również wątpliwości, że w sprawie zaistniała także druga z pozytywnych przesłanek do orzeczenia odpowiedzialności osób trzecich tj. bezskuteczność egzekucji prowadzonej w stosunku do Spółki bowiem organ egzekucyjny postanowieniem z 20 grudnia 2019 r. umorzył postępowanie egzekucyjne na skutek ogłoszenia upadłości Spółki.
Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie wystąpiły również przesłanki egzoneracyjne wynikające z art. 116 § 1 O.p. tj. skarżący nie wykazali, że we właściwym właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postepowania upadłościowego nastąpiło bez winy skarżących.
Odnosząc się do przesłanki egzoneracyjnej w postaci właściwego czasu zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, organ stanął na stanowisku, że art. 116 O.p. i okoliczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości należy rozpatrywać w ujęciu odpowiedniego stosowania przepisów względem przesłanki pozytywnej odpowiedzialności określonej obecnie w art. 66b ust. 2 u.f.p., co oznacza, że należy ją odnieść do czasu powstania naruszeń określonych w art. 207 ust. 1 u.f.p. Na gruncie tej sprawy oznacza to, że właściwym czasem byłby okres powstania naruszeń, o ile Spółka spełniałaby wtedy przesłanki do zgłoszenia stosownego wniosku do sądu, określone w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 614).
Organ uznał, że nieprawidłowości powstały przed złożeniem pierwszego wniosku o ogłoszenie upadłości z dnia 21 stycznia 2019 r. (wniosek ten oddalono wówczas postanowieniem Sądu Rejonowego P. w P. z 12 lutego 2019 r., sygn. akt [...]) oraz drugiego wniosku o ogłoszenie upadłości z dnia 17 kwietnia 2019 r. Zatem Instytucja Zarządzająca stwierdziła, że skoro Beneficjent nie mógł wykonać swojego wymagalnego zobowiązania we właściwym czasie - miał obowiązek zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości znacznie wcześniej. Jeśli jednak tego nie uczyniono to należało przyjąć, że Beneficjent nie płacąc swoich zobowiązań działał celowo, tak by doprowadzić do pokrzywdzenia Zarządu Województwa Śląskiego jako wierzyciela. Zdaniem organu unikanie wykonywania zobowiązań przez Spółkę, której organem był zarząd, w skład którego wchodzili skarżący M. P. i skarżąca J. J., a następnie skarżąca J. J. i skarżący M. M. nie może doprowadzić do sytuacji, w której wierzyciel nie może odzyskiwać należnych mu środków na odstawie art. 116 O.p., tj. od byłych członków zarządu. Podkreślono, że działanie beneficjenta tj. Spółki w zakresie nieuregulowania należności wynikających z powstałych zobowiązań było celowe. Spółka miała możliwość uregulować terminowo zobowiązania wynikające z nieprawidłowości, a osoby wchodzące w skład zarządu Spółki świadomie tego nie uczyniły. Na możliwość zapłaty zaległości wobec Zarządu Województwa Śląskiego wskazano ponadto w uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego P. w P., Wydział [...] Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z dnia 12 lutego 2019 r. (sygn. akt: [...]).
Podsumowując organ stwierdził, że zgłoszeniu wniosków o ogłoszenie upadłości w 2019 r., nie można przypisać spełnienia przesłanki egzoneracyjnej, skoro działanie to nie było nastawione na zaspokojenie wierzycieli, w tym Zarządu Województwa Śląskiego (brak spłaty zobowiązań pomimo dysponowania środków finansowych). Zdaniem Instytucji Zarządzającej, działania członków zarządu Spółki, były iluzoryczne, nastawione na brak spłaty ewentualnych zobowiązań i przejawiające się w przedstawieniu (w późniejszym czasie) dowodów które miałyby świadczyć o braku odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania Spółki celem uwolnienia się z odpowiedzialności. Celem postępowania upadłościowego jest zaspokojenie wierzycieli dłużnika w jak najwyższym stopniu, co wynika z art. 2 ustawy Prawo upadłościowe. Cel ten nie został osiągnięty wskutek nienależytej staranności beneficjenta i członków zarządu w sprawowaniu swoich funkcji poprzez nieregulowanie zobowiązań wobec Instytucji Zarządzającej (od momentu powstania zobowiązań tj. nieprawidłowości w 2016/2017 r., aż do 2019 r., tj. m.in. w czasie wskazanym przez Sąd w postanowieniu z 21 stycznia 2019 r. kiedy Spółka, dysponowała wystarczającymi środkami na ich zaspokojenie), co w efekcie doprowadziło do braku zaspokojenia wierzyciela, potrzebę prowadzenia postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich, a wnioski o ogłoszenie upadłości do zakwalifikowania jako "niezłożone we właściwym czasie". Ponadto żaden z członków zarządu Spółki nie wykazał aby była możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości Spółki, poprzez zgłoszenie wierzytelności, z której możliwe jest przeprowadzenie egzekucji.
Odnosząc się do złożonych przez skarżących wniosków o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny finansów, rachunkowości i ekonomii, organ stanął na stanowisku, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do ustalenia istotnych dla niniejszej sprawy okoliczności, dlatego też nie ma potrzeby mnożenia dodatkowych środków dowodowych. Organ nie znalazł także uzasadnionych podstaw dla uwzględnienia wniosku o mediację ponieważ nie mogłaby ona mieć wpływu na sposób załatwienia sprawy.
Na wydaną decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z 27 listopada 2024 r. skargi wnieśli odrębnie J. J. i M. M. oraz M. P. Sprawa ze skargi M. P., sygn. akt III SA/Gl 175/25, na rozprawie w dniu 30 września 2025 r., na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. została połączona do wspólnego prowadzenia i rozstrzygnięcia ze sprawą ze skargi J. J. i M.M. o sygn. III SA/Gl 174/25.
Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżących J. J. i M. M. zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, w szczególności faktów wynikających z przedstawionego przez strony materiału dowodowego, w tym przez skarżących, oraz pominięcie w toku rozpatrywania sprawy dowodów przedłożonych przez strony, w szczególności:
- prywatnej opinii biegłego A. G. z dnia 16 czerwca 2023 r.
- sprawozdań finansowych Spółki za lata 2017-2019,
- postanowień Sądu Rejonowego P. w P. Wydział [...] Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt [...] i z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt [...],
- korespondencji spółki F. sp. z o.o. z Zarządem Województwa Śląskiego w związku z nieprawidłowościami w wydatkowaniu środków, w tym wezwaniami do zwrotu dofinansowania,
- korespondencji spółki F. sp. z o.o. z Urzędem Marszałkowskim Województwa [...],
- decyzji Regionalnej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w K. z dnia 13 sierpnia 2021 r. znak [...],
poprzez nieuwzględnienie faktu braku stanu niewypłacalności Spółki w okresie poprzedzającym złożenie wniosków o ogłoszenie upadłości w kontekście jej dobrej kondycji finansowej, która nie uprawniała, ani nie zobowiązywała członków jej zarządu do składania wniosku o ogłoszenie upadłości, kwestionowania od samego początku stanowiska Zarządu Województwa Śląskiego w przedmiocie nieprawidłowości w wydatkowaniu środków przez Spółkę, w kontekście posiadania racjonalnych argumentów, a tym samym błędnego ustalenia, że po stronie skarżących nie zaistniały przesłanki egzoneracyjne określone w art. 116 §1 pkt 1 a)
i b) O.p. w szczególności, błędnego ustalenia, iż wnioski o ogłoszenie upadłości nie zostały złożone przez skarżących w czasie właściwym, co nie zwalnia skarżących z odpowiedzialności za zobowiązania spółki F. sp. z o.o.
2. naruszenie przepisów postępowania art. 84 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w sprawie dowodu z opinii biegłego z dziedziny finansów, rachunkowości i ekonomii, w sytuacji nieuwzględnienia przez organ przedstawionego przez strony materiału dowodowego i uznania w sprzeczności z przedstawionym materiałem dowodowym, że po stronie skarżących nie zaistniały przesłanki egzoneracyjne zwalniające ich z odpowiedzialności za zobowiązania spółki F. sp. z. o.o. - jeśli bowiem organ przyjmował, że w świetle przedstawionego materiału dowodowego nie sposób uznać, że po stronie skarżących zaistniały przesłanki egzoneracyjne to tym bardziej winien skorzystać z wiadomości specjalnych, których mógł dostarczyć biegły gdyż w przeciwnym razie ustalenia organu w przedmiocie czasu właściwego do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez skarżących nie są poparte jakimikolwiek dowodami przeciwnymi niż przedstawionymi przez skarżących i inne strony postępowania,
3. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 116 §1 pkt 1 ppkt a i b O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. i w zw. z art. 21 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię polegające na:
- błędnym przyjęciu, że nie wystąpiła przesłanka egzoneracyjna w postaci złożenia w czasie właściwym przez skarżących wniosku o ogłoszenie upadłości spółki F. sp. z o.o.,
- błędnym przyjęciu, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki przed rokiem 2019 nastąpiło z winy skarżących,
- nieustaleniu przez organ dokładnych ram czasowych "czasu właściwego" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez skarżących z uwzględnieniem przepisów dotyczących przesłanek i terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości innego niż wskazywany przez skarżących,
4. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 116 §1 pkt 1 ppkt a i b O.p. w zw. z art. 66b ust. 2 u.f.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że przesłanki egzoneracyjne wynikające z art. 116 O.p. mogą być rozpatrywane wyłącznie w kontekście przesłanek wskazanych w art. 66b ust. 2 u.f.p. dla ustalenia kręgu osób odpowiedzialnych za zobowiązania podatkowe spółki tj., że dla badania czasu właściwego na złożenie wniosku o upadłość winien być brany pod uwagę wyłącznie czas wystąpienia ewentualnych naruszeń w wydatkowaniu dofinansowania, za które członkowie zarządu mogliby w przyszłości odpowiadać, a tym samym błędne uznanie, że de facto w sytuacji gdy kondycja finansowa Spółki w dacie powstawania ewentualnych naruszeń nie uzasadniała złożenia wniosku o upadłość (brak stanu niewypłacalności) to odpowiedzialność ówczesnych członków zarządu byłaby nieograniczona - nie mogliby się oni wykazać złożeniem takiego wniosku o upadłość, a tym samym nigdy nie zostałaby spełniona wobec nich przesłanka egzoneracyjna z art. 116 §1 O.p.,
5. naruszenie przepisów prawa materialnego art. 116 §1 pkt 1 ppkt a i b op w zw. z art. 207 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 11 i 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w odniesieniu do ustalenia czasu właściwego na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez członków zarządu nie ma znaczenia decyzja o zwrocie środków wydawana przez organ na podstawie art. 207 ust. 1 u.f.p. i uznanie, że analizowanie daty doręczenia decyzji ostatecznej w przedmiocie zwrotu środków z 14 dniowym terminem na zwrot środków nie ma znaczenia w kontekście uznania roszczenia instytucji zarządzającej za wymagalne - w sytuacji gdy ewentualną wymagalność roszczenia, którą członek zarządu winien brać pod uwagę jest właśnie roszczenie wynikające z takiej ostatecznej decyzji o zwrocie środków, a tym samym ewentualne składanie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie właściwym jest prawidłowe dopiero po otrzymaniu ostatecznej decyzji o zwrocie i przy założeniu, że przesłanki niewypłacalności wynikające z przepisów prawa upadłościowego zaistniały po stronie Spółki, a nie w czasie gdy instytucja zarządzająca zgłasza nieprawidłowości w toku badania wniosku o płatność w trakcie realizacji projektu.
W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik skarżących wniósł o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie:
- uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w części dotyczącej skarżących, ewentualnie:
- uchylenie w całości decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
- zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania.
Do skargi pełnomocnik dołączył decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 13 listopada 2024 r. w przedmiocie umorzenia innej należności Skarbu Państwa dla wykazania, że przed pierwszym wnioskiem Spółki z 21 stycznia 2019 r. o ogłoszenie upadłości nie zaistniał stan niewypłacalności Spółki, a drugi wniosek o upadłość z 17 kwietnia 2019 r. został złożony w czasie właściwym w rozumieniu przepisów ustawy Prawo upadłościowe i Ordynacji podatkowej.
Z kolei, pełnomocnik skarżącego M. P. zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, nieuwzględnienie wszystkich faktów i nieprzypisanie im odpowiedniego znaczenia, w tym nieuwzględnienia wniosków płynących z dokumentów w postaci:
- sprawozdania finansowego Spółki za okres od 1 stycznia 2016 do 31 grudnia 2016 r.,
- sprawozdania finansowego Spółki za okres od 1 stycznia 2017 do 31 grudnia 2017 r.,
- opinii biegłego sądowego z dziedziny analizy i oceny ekonomicznej przedsiębiorstw M. S. z dnia 15 czerwca 2023 r.
- opinii prywatnej sporządzonej przez dr A. G. z dnia 16 czerwca 2023 r.,
- postanowienia Sądu Rejonowego P. w P. Wydział [...] Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z dnia 12 lutego 2019 r. o sygn. [...],
- postanowienia Sądu Rejonowego P. w P. Wydział [...] Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z dnia 27 czerwca 2019 r. o sygn. [...],
- korespondencji Spółki z Zarządem Województwa Śląskiego dot. nieprawidłowości, w tym wezwań do zwrotu środków przez Spółkę, w tym nieuwzględnienie okoliczności:
a. dobrej kondycji finansowej Spółki w latach 2016-2017 i braku konieczności zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki w okresie, kiedy skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki, co wyklucza możliwość przypisania skarżącemu odpowiedzialności za zobowiązania Spółki oraz winy za ewentualne niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym terminie,
b. braku wiedzy skarżącego o naruszeniach Spółki oraz zobowiązaniach Spółki wobec Zarządu Województwa Śląskiego w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu bowiem wszelka korespondencja dotycząca naruszeń następowała, gdy skarżący nie pełnił już funkcji członka zarządu Spółki, co wyklucza możliwość przypisania skarżącemu winy za ewentualne niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym terminie,
c. złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym czasie, co również stanowi przesłankę egzoneracyjną, zwalniającą skarżącego od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki,
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 84 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, tj. odmowę uwzględnienia wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny finansów, rachunkowości i ekonomii, podczas gdy wskazana opinia była niezbędna dla oceny istnienia po stronie skarżącego przesłanek egzoneracyjnych, pozwalających na brak przypisania skarżącemu odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, w szczególności oceny właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, o którym mowa w art. 116 §1 O.p., a której to oceny organ dokonał samodzielnie, jednostronnie i w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym w sprawie, pomimo tego, że sformułowanie oceny w tym zakresie wymagało wiadomości specjalnych,
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 i § 2 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przypadku skarżącego nie aktualizują się przesłanki egzoneracyjne wyłączające odpowiedzialność Skarżącego za zobowiązania Spółki, podczas gdy:
- skarżący w toku postępowania administracyjnego wykazał, że nie był członkiem zarządu Spółki w chwili wystosowania przez organ wezwania do zwrotu otrzymanego przez Spółkę dofinansowania (tj. wezwanie z 2018 r., a w późniejszej kolejności - w chwili upływu terminu płatności za zobowiązania Spółki określonego decyzją nr [...] z 11 września 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję nr [...] z 17 kwietnia 2019 r. w sprawie zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur i określenia terminu, od którego nalicza się odsetki oraz nie był członkiem zarządu Spółki w chwili powzięcia przez Spółkę informacji od Zarządu Województwa Śląskiego o istnieniu naruszeń,
- skarżący w toku postępowania administracyjnego wykazał, że nie ponosi winy w zakresie ewentualnego niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, albowiem nie pełnił funkcji członka zarządu Spółki od dnia 14 lipca 2017 r. i na moment złożenia przez skarżącego rezygnacji z funkcji członka zarządu, jak również na moment stwierdzenia przez Zarząd Województwa Śląskiego naruszeń po stronie Spółki, Spółka była w dobrej kondycji finansowej, zdolna do regulowania wymagalnych zobowiązań, w tym wobec Zarządu Województwa Śląskiego, na których możliwość regulowania skarżący nie miał i nie mógł mieć wpływu w związku z brakiem pełnienia funkcji członka zarządu Spółki,
- z informacji uzyskanych przez skarżącego od Spółki oraz opinii prywatnej sporządzonej przez dr A. G. z dnia 16 czerwca 2023 r. wynika, że Spółka zgłosiła wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie,
- w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu Spółki nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe); była w dobrej kondycji finansowej, zdolna do regulowania wymagalnych zobowiązań.
4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 i § 2 O.p. w zw. z art. 66b ust. 2 u.f.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że art. 116 O.p. i okoliczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości należy rozpatrywać w ujęciu odpowiedniego stosowania przepisów względem przesłanki pozytywnej odpowiedzialności, określonej w art. 66b ust. 2 u.f.p., co oznacza w ocenie organu, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki tylko w sytuacji, gdy jednocześnie powstają naruszenia i aktualizują się przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, co w praktyce czyni przepis art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. martwą regulacją bowiem trudno o istnienie takiego stanu faktycznego, w którym w tym samym czasie powstają naruszenia i aktualizuje się obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, co w praktyce uniemożliwia członkowi zarządu skorzystanie z przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 O.p. w sytuacji, gdy na moment dokonania naruszenia Spółka była w dobrej kondycji finansowej i nie kwalifikowała się do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji z 6 marca 2024 r. ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w części dotyczącej skarżącego,
- zobowiązanie organu do wydania na podstawie art. 145a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) decyzji w zakresie braku odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Spółki określone w decyzji z 11 września 2019 r. nr [...],
- zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i przedstawioną argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odniósł się do kwestii "wymagalności" roszczeń o zwrot środków dofinansowania w kontekście spełniania przesłanki egzoneracyjnej wskazując, że decyzja wydana na podstawie art. 207 u.f.p. jest decyzją określającą, tj. ma charakter deklaratoryjny i jest stosowana do zobowiązań powstałych wcześniej z mocy prawa. Sam obowiązek zwrotu, w świetle art. 207 u.f.p. wynika z mocy przepisów prawa, a środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedur lub pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi przez beneficjenta. Wobec powyższego, zdaniem organu, nie jest możliwe przyjęcie, że zobowiązanie do zwrotu środków, jakkolwiek określone dopiero w decyzji wydanej na podstawie art. 207 u.f.p., powstaje z chwilą wydania lub doręczenia tej decyzji. Obowiązek zwrotu środków jest bowiem tylko stwierdzany w decyzji, która ma charakter deklaratoryjny, wynika natomiast ze zdarzeń wcześniejszych, wypełniających przesłanki wskazane w art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. W przypadku ustalenia kręgu osób odpowiedzialnych solidarnie ma to tym bardziej doniosłe znaczenie, bowiem przyjęcie, że zaległość pojawiła się dopiero w momencie uchybienia terminowi z decyzji byłoby równoznaczne z tym, że niejednokrotnie za zobowiązania beneficjentów odpowiedzialność ponosiły by osoby nie mające wpływu na powstałe nieprawidłowości (tj. osoby, które są członkami zarządu w chwili orzekania przez organ ale nie były członkami zarządu w chwili powstania nieprawidłowości).
W piśmie z 5 maja 2025 r. pełnomocnik skarżących J. J. i M. M. zakwestionował stanowisko organu w zakresie wymagalności zobowiązania do zwrotu środków podnosząc, że samego faktu naruszeń w wydatkowaniu środków dofinansowania nie można traktować jako wymagalnej zaległości podatkowej. Wymagalna bowiem staje się ona dopiero po wydaniu decyzji zwrotnej, po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o art. 207 u.f.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skargi okazały się zasadne.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sądy kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy zasadności przeniesienia na skarżących odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania Spółki określone decyzją Zarządu Województwa Śląskiego z 11 września 2019 r. o numerze [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z 17 kwietnia 2017 r. nr [...], w sprawie zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur - jako powstałych w czasie pełnienia przez skarżących funkcji członka zarządu Spółki - w oparciu o art. 116 O.p.
Badając legalność objętej skargą decyzji, Sąd stwierdził, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie dawał wystarczającej podstawy do jej wydania, a dokonana ocena zebranego materiału dowodowego jest nieprzekonująca, zwłaszcza wobec przedstawionych przez skarżących rozstrzygnięć innych organów, których ustalenia co do sytuacji finansowej Spółki i podejmowanych działań są całkowicie odmienne.
Zarzuty podniesione w skardze przez M. P. i ich uzasadnienie zmierzają przede wszystkim w kierunku wykazania, dobrej kondycji finansowej Spółki w latach 2016-2017 i braku konieczności zgłoszenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości w okresie kiedy skarżący pełnił funkcję członka zarządu - co w konsekwencji winno wykluczać możliwość przypisania mu odpowiedzialności za zobowiązania Spółki oraz winy za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym terminie; a nadto braku wiedzy skarżącego o późniejszych naruszeniach Spółki oraz zobowiązaniach Spółki wobec Zarządu Województwa Śląskiego.
Z kolei, zarzuty skargi podniesione przez skarżących J. J. i M. M. przede wszystkim prowadzą do wykazania, dobrej kondycji finansowej Spółki do czasu złożenia przez nich drugiego wniosku o ogłoszenie upadłości w dniu 17 kwietnia 2019 r. co w konsekwencji winno wykluczać możliwość przypisania im odpowiedzialności za zobowiązania Spółki oraz uwolnić od zarzutu niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki we właściwym terminie.
Natomiast w ocenie organu, że wniosek o ogłoszenie upadłości był spóźniony, bowiem właściwy czas na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, to czas który umożliwia realizację celu postępowania upadłościowego; tymczasem majątek dłużnika nie wystarczył na zaspokojenie zaległości Spółki. W ocenie organu, Spółka miała możliwość uregulować terminowo zobowiązania wynikające z nieprawidłowości, jednak świadomie tego nie uczyniła. Wobec tak zarysowanego sporu na wstępie zauważyć należy, że u.f.p. nie reguluje kwestii odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych za należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, w odniesieniu do których to środków wydano decyzję nakazującą ich zwrot w trybie art. 207 ust. 9 u.f.p., stanowiących - stosownie do art. 60 pkt 6 u.f.p. niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym i do kwestii tej, w myśl art. 67 ust. 1 u.f.p., znajdą odpowiednie zastosowanie przepisy działu III ustawy O.p., a konkretnie art. 116 ustawy O.p. Zgodnie zaś z art. 116 § 1 ustawy O.p., za zaległości podatkowe m.in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1. nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1428) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
A zatem poza przesłanką pozytywną przyjęcia odpowiedzialności członków zarządu spółki kapitałowej (w tym spółki z o.o.) za zaległości podatkowe na mocy art. 116 § 1 ustawy O.p., zaś odpowiednio za niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym na mocy art. 116 § 1 ustawy O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. i art. 60 u.f.p., jaką jest bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku spółki, ww. regulacja przewiduje także ww. przesłanki egzoneracyjne, tj. okoliczności wyłączające odpowiedzialność członka zarządu.
W toku postępowania skarżący, jako członkowie zarządu Spółki mogli zatem wykazać istnienie jednej z przesłanek egzoneracyjnych. Na taką przesłankę wskazywali J. J. i M. M. tj. fakt zgłoszenia "we właściwym czasie" wniosku o ogłoszenie upadłości. Z kolei, skarżący M. P. podkreślał, że w czasie gdy był członkiem zarządu tj. do 14 lipca 2017 r. Spółka była w dobrej kondycji, a na późniejsze działania Spółki nie miał już żadnego wpływu.
Skarżący J. J. i M. M. w toku postępowania przedstawili argumentację dotyczącą istnienia ww. przesłanki egzoneracyjnej w postaci złożenia wniosku o upadłość we właściwym czasie. W szczególności wskazano na fakt, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki F. został złożony już 21 stycznia 2019 r., jednak został on oddalony przez Sąd Rejonowy P. w P. postanowieniem z 12 lutego 2019 r., doręczonym Spółce 5 kwietnia 2019 r. Ponowny wniosek o ogłoszenie upadłości zarząd F. Sp. z o.o. złożył 17 kwietnia 2019 r. i wniosek ten Sąd uwzględnił postanowieniem z 27 czerwca 2019 r.
Skarżący J. J. i M. M. przedstawili organowi w trakcie postępowania potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie dokumentacji potwierdzającej przebieg postępowań w sprawach ww. wniosków o ogłoszenie upadłości, a także prywatną opinię biegłego w przedmiocie stwierdzenia właściwego czasu zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez zarząd F. Sp. z o.o., której autor dr A. G., został ustanowiony biegłym sądowym przy Sądzie Okręgowym w P. w dziedzinie Nauki ekonomiczne - analiza ekonomiczna, o specjalności: analiza i ocena funkcjonowania podmiotu w procesie restrukturyzacji i upadłości; analiza i ustalenie dnia niewypłacalności; analiza sytuacji ekonomiczno-finansowej podmiotów gospodarczych, a także w dziedzinie Nauki ekonomiczne – ekonomia; specjalności: ocena i analiza ekonomiczno-finansowa przedsiębiorstw i gospodarstw rolnych.
W treści tej opinii biegły przedstawił szczegółową analizę sytuacji finansowej F. Sp. z o.o. w okresie poprzedzającym oraz obejmującym złożenie ww. wniosków o ogłoszenie upadłości z 21 stycznia 2019 r. oraz z 17 kwietnia 2019 r., podsumowując, że w świetle wymogów art. 116 O.p. drugi wniosek zarządu Spółki o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym czasie.
Jednak mimo kompetencji autora ww. prywatnej opinii organ orzekający w rozpoznawanej sprawie nie uwzględnił zawartych w niej ustaleń przy ocenie materiału dowodowego w tej sprawie podkreślając, że opinia prywatna nie jest dowodem z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Jednocześnie organ nie dokonał własnej analizy sytuacji finansów i majątku Spółki – Beneficjenta, co ma kluczowe znaczenie dla oceny istnienia lub nie przesłanki egzoneracyjnej zarząd Spółki.
Skarżący M. P. również zarzucił organowi nieuwzględnienie ww. opinii biegłego A. G., ale ponadto także opinii, którą na jego zlecenie wydał biegły M. S. na okoliczność, że w latach 2011- 2017 nie występowało zagrożenie upadłością Spółki. Zarzucił, że organ nie uwzględnił przedłożonych w sprawie dokumentów, a w szczególności sprawozdań finansowych Spółki.
Organ kwestionując i pomijając wnioski ww. opinii nie przeprowadził jednak własnej analizy celem ustalenia właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o upadłość. Organ stwierdził arbitralnie, że ten czas miał miejsce przed zgłoszeniem pierwszego wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki z 21 stycznia 2019 r. Wniosek ten jednak został przez Sąd oddalony z uwagi na posiadane wówczas przez Spółkę środki.
Odnośnie zgłoszenia wniosku o upadłość "we właściwym czasie", wskazać należy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1520; dalej: u.p.u.) wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnik obowiązany jest zgłosić w sądzie nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości (przy czym w myśl art. 21 ust. 2 u.p.u., jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, a zatem na członkach zarządu spółki). Podstawy materialne ogłoszenia upadłości określają zaś przepisy art. 10 i 11 u.p.u. Zgodnie z art. 10 u.p.u. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny, przy czym w myśl art. 11 ust. 1 u.p.u., dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W art. 11 ust. 1a u.p.u. przewidziano przy tym domniemanie, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Ponadto przepisy art. 11 ust. 2 i 5 u.p.u. stanowią, że dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące, przy czym domniemywa się, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość jego aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (ust. 5). W literaturze i orzecznictwie podkreśla się na tle ww. regulacji, że sam fakt nieuiszczenia jednego bądź nawet kilku zobowiązań nie musi automatycznie oznaczać niewypłacalności, a tym samym podstawy do zgłoszenia wniosku o upadłość. W wyroku z 25 czerwca 2014 r. (sygn. akt [...) NSA nie podzielił bowiem stanowiska, że "obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstaje już w momencie niezapłacenia jednego czy kilku długów". Taki wniosek, zdaniem NSA, może wprawdzie pozornie uzasadniać wykładnia językowa (literalna) art. 11 ust. 1 u.p.u., jednak wykładnia celowościowa ww. przepisu "wskazuje na to, że niewykonywanie zobowiązań, prowadzące do uznania dłużnika za niewypłacalnego winno mieć charakter trwały i dotyczyć przeważającej części zobowiązań. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę wyrażeń "niewykonywanie", a nie "niewykonanie" i użycie liczby mnogiej “zobowiązań", a nie pojedynczej "zobowiązania".
Brak więc definicji określenia "we właściwym czasie" w przepisach ustawy O.p. umożliwia odwołanie się do przywołanych już przepisów u.p.u. dotyczących wymaganego terminu zgłoszenia wniosku o upadłość. Sformułowanie to ma zarazem jednak charakter elastyczny, pozwalając i jednocześnie wywołując konieczność dokonania w konkretnym przypadku (ad casum) oceny, czy wniosek taki zgłoszono we właściwym czasie. Użycie powyższego, elastycznego sformułowania wiąże się z tym, że przesłanki do złożenia wniosku o upadłość zachodzą zwykle w sytuacji, gdy wiadomo już, że dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich wierzycieli w całości. Jest ono przy tym, jak podkreśla NSA, równoznaczne z tym, że "przy ustalaniu właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o upadłość w rozumieniu tego przepisu nie należy mechanicznie przenosić terminu wskazanego w Prawie upadłościowym i naprawczym, ale w warunkach konkretnej sprawy oceniać samo zaistnienie przesłanek zgłoszenia wniosku o upadłość, jak i to, że z punktu widzenia realizacji celu postępowania upadłościowego i art. 116 O.p. wniosek o upadłość powinien być zgłoszony w takim czasie, żeby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociażby częściowego, zaspokojenia z majątku spółki (por. wyrok NSA z 9 lipca 2015 r., sygn. akt II FSK 1383/13). "Właściwy czas" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości "oznacza więc, że zgłaszając wniosek o upadłość zarząd (członek zarządu) uczynił ze swej strony wszystko, by nie dopuścić do zniweczenia celu postępowania upadłościowego poprzez stworzenie sytuacji, w której niektórzy wierzyciele są zaspokajani kosztem innych" (por. wyrok NSA z 5 września 2017 r., sygn. akt II FSK 2065/15).
Mając powyższe na uwadze należy zatem wskazać, że pierwszy wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki (wraz z wnioskiem o zabezpieczeniu majątku poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego) złożono 21 stycznia 2019 r., przy czym wniosek ten Sąd Rejonowy P. w P. oddalił postanowieniem z 12 lutego 2019 r. (sygn. akt [...]), doręczonym Beneficjentowi w 5 kwietnia 2019 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd stwierdził, że – cyt.: "poza wszelkimi wątpliwościami wnioskodawca nie wykonuje zobowiązań wobec dwóch podmiotów, to tylko na tej podstawie nie można uznać go za niewypłacalnego, skoro dysponuje środkami na rachunku bankowym w kwocie o wiele wyższej niż suma jego wymagalnych zobowiązań (...). Nie sposób bowiem przyjąć, że dłużnik, który wprawdzie dysponuje majątkiem pozwalającym na zaspokojenie już wymagalnych jego zobowiązań nie jest niewypłacalny, jeśli ich zaspokojenie będzie oznaczało jednocześnie, że dłużnik nie będzie zdolny już wykonywać innych swoich zobowiązań pieniężnych, których termin wymagalności jest późniejszy, co może mieć miejsce np. w związku z zaprzestaniem prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. W tym kontekście należy wskazać, że dłużnik bezsprzecznie posiada niewymagalne zobowiązania w kwocie ok. 155 000,00 zł w stosunku do Województwa Śląskiego wynikające z już wydanych nieostatecznych decyzji zobowiązujących do zwrotu dofinansowania ze środków unijnych, a także w stosunku do innych wierzycieli w łącznej kwocie 2 377,39 zł oraz z tytułu bieżących wynagrodzeń w wysokości ok. 35 000,00 zł. Na zaspokojenie tych zobowiązań dłużnik również jednak posiada wystarczające środki".
Należy przy tym zauważyć, że członkowie Zarządu Spółki J. J. i M. M. nie skorzystali z prawa zaskarżenia tego postanowienia do Sądu Okręgowego, chociaż postanowienie nie uwzględniało ich wniosku. Złożyli jednak drugi wniosek o ogłoszenie upadłości (wraz z wnioskiem o zabezpieczenie majątku Beneficjenta poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego) w dniu 17 kwietnia 2019 r. tj. zaledwie 12 dni po doręczeniu orzeczenia w przedmiocie poprzedniego wniosku. Wniosek o zabezpieczenie Sąd Rejonowy P. w P. uwzględnił postanowieniem z 30 maja 2019 r. (sygn. akt [...]), ustanawiając tymczasowego nadzorcę sądowego majątku Beneficjenta. Sam zaś wniosek o upadłość Sąd ten uwzględnił postanowieniem z 27 czerwca 2019 r. (sygn. akt [...]).
Z informacji zawartych zarówno we wnioskach o upadłość, jak i prywatnej opinii biegłego oraz z dokumentów dołączonych w sprawie (tj. m. in. decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 13 listopada 2024 r., rozstrzygającej analogiczną do niniejszej sprawę dotyczącą innych zobowiązań przenoszonych na członków zarządu Spółki – Beneficjenta) wynika, że pierwszą spośród ostatecznych decyzji zobowiązujących Beneficjenta do zwrotu dofinansowania (w kwocie 19.350 zł wraz z odsetkami) Zarząd Województwa Śląskiego wydał 12 grudnia 2017 r., o nr [...]. Od decyzji tej Beneficjent złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a Zarząd Województwa Śląskiego decyzją z 16 października 2018 r. (nr [...]) utrzymał w mocy ww. decyzję. Następne decyzje ostateczne odnośnie zwrotu dofinansowania dotyczące kolejnych projektów Zarząd Województwa Śląskiego wydawał: 3 lipca 2018 r. (nr [...]) na kwotę 106.458,00 zł; 31 lipca 2018 r. (nr [...]) na kwotę 20.850,00 zł; 21 grudnia 2018 r. (nr [...] i z 12 czerwca 2018 r., nr [...]) na kwotę 56.333,10 zł; 23 stycznia 2019 r. (nr [...]) na kwotę 43.012,11 zł; 13 lutego 2019 r. (nr [...]) na kwotę 63.834,08 zł; 3 kwietnia 2019 r. (nr [...]- dotyczy niniejszej sprawy) na kwotę 18.844,40 zł. Dodatkowo wobec Spółki Zarząd Województwa Śląskiego prowadził postępowanie odnośnie zwrotu kilku innych należności na łączną kwotę 589.302,34 zł, przy czym przed złożeniem drugiego wniosku o upadłość poinformowano Beneficjenta o zakończeniu w tej sprawie postępowania dowodowego, nie zapadła jednak żadna decyzja w tym przedmiocie.
Należy przy tym zauważyć, że ww. rozstrzygnięcia Zarządu Województwa Śląskiego spowodowały bezpośrednie skutki finansowe dla Beneficjenta dopiero od drugiej połowy 2018 r. Z treści sprawozdania finansowego Spółki za rok 2017 r. wynika wprawdzie, że Beneficjent mimo przychodów w kwocie 8.792.597,22 zł poniósł stratę w kwocie 182.817,27 zł (spadła ona istotnie w porównaniu ze stratą za 2016 r., wynoszącą 1.101.972,30 zł), jednak kwota poniesionej straty była niemal 10-krotnie mniejsza od kapitału własnego Beneficjenta, który w dniu 31 grudnia 2017 r. wynosił 1.809.922,98 zł (taka była zatem kwota nadwyżki majątku Beneficjenta nad kwotą zobowiązań). Beneficjent posiadał ponadto aktywa obrotowe w kwocie 4.216.932,76 zł, w tym środki pieniężne w kwocie 3.706.726,41 zł, a zobowiązania krótkoterminowe wynosiły 364.247,67 zł. Sytuacja zmieniła się istotnie w 2018 r., co znajduje odzwierciedlenie w sprawozdaniu finansowym za rok 2018, w którym kapitał własny Beneficjenta spadł z kwoty 1.809.922,98 zł na koniec 2017 r. do kwoty 384.837,45 zł, przy czym strata za rok 2018 r. wyniosła 1.125.085,53 zł. Beneficjent utracił także istotną część aktywów obrotowych, które na koniec 2018 r. wyniosły 409.372,22 zł, w tym środki pieniężne 348.567,53 zł. Z informacji zawartych we wnioskach o upadłość wynika, że powyższe było skutkiem wskazanej wyżej decyzji Zarządu Województwa Śląskiego z 29 marca 2018 r. o wykluczeniu Beneficjenta z możliwości otrzymywania środków unijnych w trybie art. 207 ust. 4 pkt 3 u.f.p. Mając na uwadze, że głównym przedmiotem działalności gospodarczej Beneficjenta były usługi związane z pozyskiwaniem środków zewnętrznych na realizację projektów, w tym zwłaszcza środków z Unii Europejskiej, trudno to twierdzenie zakwestionować. Beneficjent jednak nadal w 2018 r. regulował zobowiązania, o czym świadczy nie tylko ww. kwota posiadanych środków pieniężnych, ale także fakt, że należności objęte trzema pierwszymi z ostatecznych decyzji Zarządu Województwa Śląskiego (tj. z dnia: 3 lipca 2018 r., 31 lipca 2018 r. oraz 16 października 2018 r.) zostały przez organ egzekucyjny w całości wyegzekwowane wraz z odsetkami jeszcze w 2018 r. Ponadto na dzień 31 grudnia 2018 r. zobowiązania krótkoterminowe Beneficjenta wynosiły 24.534,77 zł, a zatem wielokrotnie mniej niż ww. kwota środków pieniężnych (348.567,53 zł).
Powyższe potwierdza fakt oddalenia przez Sąd Rejonowy P. w P. wniosku o ogłoszenie upadłości Beneficjenta postanowieniem z 12 lutego 2019 r. (sygn. akt [...]), w uzasadnieniu którego Sąd określił zobowiązania wymagalne Beneficjenta na kwotę ok. 90.000 zł, zaś niewymagalne na kwotę ok. 190.000 zł, podkreślając, że Beneficjent dysponuje środkami na zaspokojenie tych zobowiązań.
Uwzględniając kolejne prowadzone wówczas przez Zarząd Województwa Śląskiego wobec Beneficjenta postępowania administracyjne w przedmiocie zwrotu otrzymanego dofinansowania ze środków unijnych (w tym w sprawie zwrotu kilku należności na łączną kwotę 589.302,34 zł), trudno kwestionować twierdzenie zawarte także w dołączonej do akt sprawy prywatnej opinii biegłego, iż Beneficjent w II półroczu 2018 r. oraz w pierwszych miesiącach (styczeń-luty) 2019 r. był dłużnikiem zagrożonym niewypłacalnością w świetle przepisów art. 6 ust 3 Prawa restrukturyzacyjnego, tj. dłużnikiem, którego sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalny. Powyższe może zatem uzasadniać przyjęcie, że stan niewypłacalności powstał niedługo później (tj. marzec-kwiecień 2019 r.) na skutek dalszej niemożności pozyskiwania środków unijnych (będącego, jak wskazano, głównym przedmiotem działalności gospodarczej Beneficjenta).
Należy przy tym zauważyć, że zarząd Beneficjenta pomimo, iż w styczniu 2019 r. dysponował jeszcze środkami finansowymi, złożył wniosek o ogłoszenie upadłości wraz z wnioskiem o zabezpieczenie majątku poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego, przewidując zaistnienie stanu niewypłacalności, w lutym 2019 r. zarząd zwrócił się także do sądu o przyspieszenie rozpoznania wniosku, wskazując na chęć uniknięcia ryzyka uszczuplenia przyszłej masy upadłości i uniemożliwienia zaspokojenia wierzycieli w postępowaniu upadłościowym w jak największym stopniu. Ponadto po otrzymaniu ww. postanowienia Sądu oddalającego pierwszy wniosek o ogłoszenie upadłości (co nastąpiło w dniu 5 kwietnia 2019 r.), zarząd Beneficjenta niezwłocznie, bo w ciągu 12 dni, złożył kolejny wniosek o upadłość, zawierający także wniosek o zabezpieczenie majątku Beneficjenta poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego, które to wnioski tym razem Sąd uwzględnił.
Zarząd Beneficjenta składając w styczniu 2019 r., a następnie ponownie w kwietniu 2019 r. wniosek o ogłoszenie upadłości, poczynił więc starania, aby wykluczyć sytuację, w której niektórzy wierzyciele są zaspokajani kosztem innych, a zatem by nie dopuścić do zniweczenia celu postępowania upadłościowego, jakim jest równomierne zaspokojenie ogółu wierzytelności.
W ocenie Sądu w przedstawionych okolicznościach sprawy, brak jest własnego wszechstronnego i należytego rozważenia przez organy obu instancji "właściwego czasu" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Beneficjenta w rozumieniu art 116 § 1 pkt 1 lit a ustawy O.p. Trudno bowiem uznać za zasadne twierdzenia Organu, że brak dobrowolnego zwrotu przez Beneficjenta pobranej dotacji jest równoznaczny ze złą kondycją finansową Spółki i zaistnieniem konieczności złożenia wniosku o upadłość.
Organ w toku postępowania w obu instancjach zaniechał jakiejkolwiek własnej analizy zasobów informacyjnych stanowiących konieczne elementy wniosku o ogłoszenie upadłości - tj. dokumentów w rozumieniu art. 23 u.p.u. Tymczasem metodyka badania przesłanek z art. 116 O.p. to właśnie analiza struktury czasowej i opóźnienia w spłacie zobowiązań przez dany podmiot gospodarczy, zastanej na dzień istotny dla sprawy, w zakresie nieopłaconych zobowiązań pieniężnych w poszczególnych jego zakresach działalności. Tym samym konieczna jest wszechstronna analiza struktury zrealizowanych zapłat i spłat z tytułu zaciągniętych zobowiązań przez Spółkę, w podziale na poszczególne miesiące i grupy rodzajowe poszczególnych wierzytelności; analiza wystawionych przeciwko Spółce tytułów egzekucyjnych / wykonawczych; analiza postępowań egzekucyjnych, które umorzono ze względu na bezskuteczność egzekucji; analiza zawartych ewentualnie umów kredytowych / pożyczkowych na potwierdzenie zdolności kredytowej i obsługi wierzytelności finansowych w terminach ich wymagalności; analiza zabezpieczeń ustanowionych przymusowo na nieruchomości dłużnej Spółki; analiza ugód i porozumień z wierzycielami publiczno – prawnymi.
Organ będzie miał przy tym na uwadze, że skarżący M. P. był członkiem zarządu Spółki do dnia 14 lipca 2017 r. co oznacza, że po tej dacie członkami zarządu Spółki odpowiedzialnymi za jej działanie, a w tym zaciąganie i regulowanie zobowiązań i uprawnionymi do reprezentowania Spółki i złożenia wniosku o upadłość byli J. J. i M. M.
W skargach podniesiono, że dniu wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał art. 66 b u.f.p., który to przepis wszedł w życie w dniu 21 sierpnia 2022 r. na mocy art. 113 pkt 5 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021- 2027 (Dz. U. z 2022 r. poz. 1079). Zgodnie z art. 140 ust. 1 ww. ustawy, do postępowań o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 ustawy zmienianej w art. 113, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 113 pkt 4 lit. b i pkt 5, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 113, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Stosownie zaś do art. 66 b ust. 2 u.f.p., osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1.
W ocenie Sądu, powyższa regulacja ma charakter porządkujący i doprecyzowujący, a przyjęte rozwiązania mają na celu to, aby do zwrotu środków przeznaczonych do realizacji programów finansowych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i od tych należności, stosowane były już zmienione przepisy u.f.p. w brzmieniu ustalonym ustawą wdrożeniową. Z uwagi na charakter porządkujący i doprecyzowujący nowelizacji nowe przepisy materialne w zakresie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., nie rozszerzają zakresu odpowiedzialności tych osób, jej przesłanek ani materialnoprawnej "dolegliwości" tej regulacji, wprowadzają natomiast kompleksowość, której dotychczasowe przepisy nie zapewniały i budziły wątpliwości interpretacyjne (por. uzasadnienie projektu ustawy wdrożeniowej 2021–2027, Sejm IX kadencji, nr druku 2022, s. 129; M. Perkowski Maciej (red.), R. Poździk (red.), Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027. Komentarz do art. 140, Lex/el/).
W świetle powyższej argumentacji Sąd nie podzielił podniesionych zarzutów dotyczących naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz. Przepis art. 116 § 2 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. wiąże odpowiedzialność osoby trzeciej z momentem powstania zobowiązania z mocy prawa, a nie z datą wydania decyzji zwrotowej. Zobowiązanie do zwrotu środków powstaje z mocy prawa w dacie zaistnienia nieprawidłowości i to z tym okresem należy porównać czas pełnienia funkcji przez członka zarządu spółki z o.o.
A zatem wbrew postawionym zarzutom, Sąd stwierdza, że prawidłowe było zatem zastosowanie w sprawie art. 66b ust. 2 u.f.p.
Podsumowując, dopiero przeanalizowanie przez organ sytuacji finansowej Spółki w okresie poprzedzającym złożone wnioski o ogłoszenie upadłości umożliwi prawidłowe ustalenie czy faktycznie w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art 116 ust. 1 pkt 1 lit. a O.p., wyłączające / bądź nie odpowiedzialność majątkową członków zarządu Spółki - Beneficjenta, za należności pobrane ze środków unijnych, a dotyczące rozliczenia projektu, realizowanego na podstawie zawartej umowy. Skoro organ kwestionuje przedstawiony przez skarżących materiał dowodowy dla wykazania właściwego czasu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, winien przedstawić własną analizę sytuacji finansowej Spółki i określić właściwy czas do złożenia takiego wniosku.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję orzekając z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postanowiono w pkt 2 i 3 sentencji stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.