I GSK 3368/18

Naczelny Sąd Administracyjny2022-09-13
NSApodatkoweWysokansa
finanse publicznedochody budżetowezwrot środkówczynszopłaty eksploatacyjnenieruchomości Skarbu Państwaustawa o finansach publicznychustawa o gospodarce nieruchomościamiNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Powiatu Słubickiego dotyczącą obowiązku zwrotu pobranych dochodów budżetowych z tytułu czynszów najmu i opłat eksploatacyjnych za nieruchomości Skarbu Państwa.

Sprawa dotyczyła obowiązku zwrotu przez Powiat Słubicki nieprzekazanych dochodów budżetowych uzyskanych z tytułu czynszów najmu/dzierżawy/władania nieruchomościami Skarbu Państwa oraz odsetek. Powiat argumentował, że czynsz i opłaty eksploatacyjne stanowią świadczenie jednolite, a 75% tych środków powinno stanowić jego dochód. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że czynsz i opłaty eksploatacyjne stanowią odrębne należności, a dochody z czynszu powinny być w 75% przekazane do budżetu państwa, oddalając tym samym skargę kasacyjną.

Przedmiotem skargi kasacyjnej Powiatu Słubickiego była kwestia obowiązku zwrotu nieprzekazanych dochodów budżetowych uzyskanych z tytułu czynszów najmu/dzierżawy/władania nieruchomościami Skarbu Państwa oraz odsetek. Spór koncentrował się na tym, czy czynsz i opłaty eksploatacyjne (za media) stanowią świadczenie jednolite, czy też odrębne należności. Powiat Słubicki twierdził, że opłaty eksploatacyjne są integralną częścią czynszu i powinny być traktowane jako świadczenie jednolite, co oznaczałoby, że 75% całości pobranych środków (czynsz plus opłaty eksploatacyjne) powinno stanowić dochód Powiatu. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przepisy ustawy o finansach publicznych oraz Kodeksu cywilnego, uznał, że czynsz najmu/dzierżawy oraz opłaty za media stanowią odrębne kategorie dochodów. Wpływy z czynszu zaliczane są do dochodów z mienia Skarbu Państwa (art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. a ufp), natomiast wpływy ze sprzedaży mediów – do wpływów ze sprzedaży wyrobów i usług (art. 5 ust. 2 pkt 3 ufp). Sąd podkreślił, że nawet jeśli umowy przewidywały ryczałtowe rozliczenie, to przepisy prawa, w tym art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jasno rozróżniają te dochody i określają, że 75% wpływów z czynszu stanowi dochód powiatu. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy administracji i sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa materialnego, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania również okazały się bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Czynsz najmu/dzierżawy oraz opłaty eksploatacyjne stanowią odrębne należności. Wpływy z czynszu zaliczane są do dochodów z mienia Skarbu Państwa, a wpływy ze sprzedaży mediów do wpływów ze sprzedaży wyrobów i usług.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisach ustawy o finansach publicznych (art. 5 ust. 2 pkt 3 i 4 lit. a, art. 111 pkt 8 i 14) oraz Kodeksu cywilnego (art. 659, 693 § 1), które rozróżniają dochody z mienia od dochodów ze sprzedaży usług. Podkreślono, że nawet jeśli umowy przewidywały ryczałtowe rozliczenie, przepisy prawa jasno rozróżniają te dochody i określają zasady ich podziału.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (26)

Główne

u.f.p. art. 5 § 2 pkt 3 i pkt 4 lit. a

Ustawa o finansach publicznych

Przepisy te rozróżniają dochody z tytułu sprzedaży wyrobów i usług od dochodów z mienia (najmu, dzierżawy).

u.f.p. art. 111 § pkt 8 i pkt 14

Ustawa o finansach publicznych

Przepisy te określają dochody budżetu państwa z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa oraz ze sprzedaży majątku, rzeczy i praw.

u.f.p. art. 255 § ust. 1 i ust. 4

Ustawa o finansach publicznych

Przepisy te regulują obowiązek przekazania pobranych dochodów budżetowych oraz tryb wydawania decyzji w przypadku ich nieprzekazania.

u.g.n. art. 23 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten określa, że 25% wpływów z czynszu najmu/dzierżawy nieruchomości Skarbu Państwa stanowi dochód powiatu.

u.g.n. art. 23 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten stanowi podstawę do zobowiązania do zwrotu dochodów budżetowych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

k.c. art. 659

Kodeks cywilny

Definicja najmu.

k.c. art. 693 § par. 1

Kodeks cywilny

Definicja dzierżawy.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy decyzji.

k.p.a. art. 24 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wyłączenie pracownika organu.

k.p.a. art. 24 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wyłączenie pracownika organu.

k.p.a. art. 75

Kodeks postępowania administracyjnego

Dowody.

u.d.j.s.t. art. 5 § ust. 1 pkt 6

Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

Dochody jednostek samorządu terytorialnego.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 2 § zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czynsz najmu/dzierżawy i opłaty eksploatacyjne stanowią odrębne należności. Dochody z czynszu najmu/dzierżawy nieruchomości Skarbu Państwa podlegają zwrotowi w 75% do budżetu państwa. Obowiązek zwrotu dochodów powstaje z chwilą ich pobrania, niezależnie od ich dysponowania w momencie wydania decyzji.

Odrzucone argumenty

Czynsz i opłaty eksploatacyjne stanowią świadczenie jednolite. Powiat Słubicki nie był zobowiązany do zwrotu 75% pobranych środków. Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji miało istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązek zwrotu dochodów nie powstaje, jeśli środki nie znajdują się na rachunku jednostki samorządu terytorialnego w momencie wydania decyzji.

Godne uwagi sformułowania

"Czynsz sensu stricto rozumiany zgodnie z art. 659 kc (art. 693 § 1 kc), od opłat pobieranych od korzystających z nieruchomości za dostarczane im media, nawet jeśli te ostatnie opłaty miały charakter zryczałtowany." "To sam fakt ich pobrania rodził obowiązek ich przekazania, a nie to, czy w dacie wydania decyzji o zwrocie Powiat Słubicki nimi dysponował, ani nawet to, czy w dacie ich pobierania uważał się za właściciela nieruchomości."

Skład orzekający

Bogdan Fischer

przewodniczący

Cezary Kosterna

sprawozdawca

Piotr Pietrasz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podziału dochodów z najmu i opłat eksploatacyjnych nieruchomości Skarbu Państwa, obowiązek zwrotu nieprzekazanych dochodów budżetowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji gospodarowania mieniem Skarbu Państwa przez jednostkę samorządu terytorialnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy rozliczeń finansowych między samorządem a budżetem państwa, co jest istotne dla finansów publicznych i zarządzania mieniem. Rozróżnienie czynszu od opłat eksploatacyjnych ma praktyczne znaczenie.

Samorząd musi oddać państwu 75% czynszu za nieruchomości Skarbu Państwa – NSA rozstrzyga spór o opłaty eksploatacyjne.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 3368/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-11-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /przewodniczący/
Cezary Kosterna /sprawozdawca/
Piotr Pietrasz
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1325/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-05-23
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 885
art. 5 ust. 2 pkt 3 i pkt 4 lit. a, art. 111 pkt 8 i pkt 14, art. 255 ust. 1 i ust. 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
Dz.U. 2022 poz 1360
art. 659, art. 693 par. 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Dz.U. 2016 poz 2147
art. 23 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Powiatu Słubickiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1325/17 w sprawie ze skargi Powiatu Słubickiego na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 26 maja 2017 r. nr FG3.4144.2.2017 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nieprzekazanych pobranych dochodów budżetowych uzyskanych z tytułu opłat eksploatacyjnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez Powiat Słubicki jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 maja 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1325/17. Wyrokiem tym została oddalona skarga Powiatu Słubickiego na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 26 maja 2017 r., znak FG3.4144.2.2017 utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia 8 lutego 2017 r., znak GN-I.3121.66.2016.MSza.1 orzekającą o obowiązku zwrotu przez Powiat Słubicki nieprzekazywanych pobranych dochodów budżetowych, uzyskanych z tytułu czynszów najmu/dzierżawy/władania oraz odsetek od nieterminowego regulowania tych czynszów za okresy od 23 lutego do 21 lipca 2016 r.
Do wydania zaskarżonego wyroku doszło w następującym stanie sprawy:
W wyniku kontroli w zakresie prawidłowości gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa od 23 lutego 2013 r. do 21 lipca 2016 r. przeprowadzonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej Wojewoda Lubuski wszczął wobec Powiatu Słubickiego (dalej: Strona, Skarżący) postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu dochodów uzyskanych z czynszów najmu/dzierżawy/władania z tytułu gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa. Wojewoda Lubuski decyzją z 8 lutego 2017 r. wydaną na podstawie art. 255 ust. 4 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U z 2013 r., poz. 885, ze. zm., dalej: ufp) i art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm., dalej: uogn) zobowiązał Powiat Słubicki do zwrotu dochodów budżetowych uzyskanych z tytułu czynszów najmu/dzierżawy/władania nieruchomościami Skarbu Państwa oraz odsetek od nieterminowego regulowania tych czynszów w ww. kwotach. Wojewoda wskazał, że Starosta Słubicki nie odprowadzał do budżetu państwa środków z tytułu najmu/dzierżawy/władania nieruchomościami po byłym Terminalu Towarowych Odpraw Celnych (TTOC) i Drogowym Przejściu Granicznym (DPG) w Świecku, w tym opłat eksploatacyjnych (energia elektryczna, ogrzewanie, zużycie wody, odprowadzanie ścieków, wywóz nieczystości, rozmowy telefoniczne, obsługa), pobieranych od najemców, dzierżawców oraz władających tymi nieruchomościami. Dochody te były księgowane na koncie 130/1/1 w całości jako przychód Powiatu Słubickiego. Wojewoda wskazał na przepisy art. 255 ust. 1 i 2 ufp, art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. a ufp oraz art. 111 pkt 8 ufp Wojewoda stwierdził, że skoro Starosta Słubicki w okresie od dnia 22 lutego 2013 r. (dzień sporządzenia aktu notarialnego obejmującego umowę sprzedaży nieruchomości, która to umowa została później unieważniona) do dnia 21 lipca 2016 r. (dzień uprawomocnienia się wyroku w przedmiocie usunięcia niezgodności treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym) dysponował ww. nieruchomościami Skarbu Państwa i nieruchomości te wynajmował (wydzierżawiał), w związku z czym pobierał od najemców, dzierżawców oraz władających nieruchomościami, na podstawie zawieranych umów opłaty, które nie były odprowadzane do budżetu państwa zgodnie z art. 255 ust. 1 i 2 ufp, to należało wydać decyzję w trybie art. 255 ust. 4 ufp.
Od decyzji Wojewody pełnomocnik Strony złożył odwołanie.
Decyzją z 26 maja 2017 r. Minister Finansów utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W ocenie Ministra Finansów, skoro nieruchomości stanowiły własność Skarbu Państwa, to Powiat Słubicki pobierając opłaty z tytułu czynszu najmu/dzierżawy/władania działał w odniesieniu do majątku Skarbu Państwa, nie zaś nieruchomościami stanowiącymi własność Powiatu. Każda należność przekazana w tych okolicznościach przez najemców, dzierżawców nieruchomości Skarbu Państwa stanowi należność Skarbu Państwa i musi być odprowadzona jako dochód na podstawie art. 255 ust. 1 i 2 ufp do budżetu państwa z pomniejszeniem o określone w odrębnych ustawach dochody przysługujące jednostce samorządu terytorialnego z tytułu wykonywania tych zadań.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Powiat Słubicki wniósł o uchylenie w całości decyzji Ministra Finansów z dnia 26 maja 2017 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
1) art. 5 ust. 2 pkt 3 ufp w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. a ufp poprzez błędną wykładnię tychże przepisów, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, iż czynsz najmu/dzierżawy/władania stanowi odrębne od opłat za media ("opłat eksploatacyjnych") świadczenie, podczas gdy dostarczanych przez Powiat Słubicki - na rzecz najemców, dzierżawców oraz władających nieruchomościami wyrobów i usług nie można traktować jako świadczenia odrębnego od czynszu najmu lub dzierżawy, władania i definiować jako "opłaty eksploatacyjne", albowiem przedmiotem świadczenia na rzecz najemców i dzierżawców jest usługa główna, tj. najem lub dzierżawa powierzchni, a koszty dodatkowe (pomocnicze), w tym opłaty z tytułu mediów ("opłaty eksploatacyjne"), służą realizacji tegoż celu, a tym samym, stanowią element rachunku kosztów zmierzający do ustalenia kwoty odpłatności za usługę najmu lub dzierżawy, gdyż - z ekonomicznego punktu widzenia - dopełniają świadczenie zasadnicze, jakim jest najem/dzierżawa/władanie i nie należy sztucznie oddzielać ich od tegoż świadczenia, co potwierdza tezę, iż najem/dzierżawa powierzchni oraz opłaty za media ("opłaty eksploatacyjne") stanowią świadczenie jednolite - niepodzielne;
2) art. 111 pkt 14 ufp w zw. z art. 111 pkt 8 ufp poprzez błędną wykładnię tychże przepisów, a w konsekwencji niewłaściwie przyjęcie, iż opłaty za media stanowią odrębne od usługi najmu tub dzierżawy świadczenie, które należy kwalifikować jako sprzedaż majątku, rzeczy i praw, podczas gdy dopełniają one świadczenie zasadnicze jakim jest najem lub dzierżawa powierzchni, tudzież władanie, co czyni zasadnym przyjęcie, iż należy traktować je jako świadczenie jednolite, albowiem dopełniają świadczenie zasadnicze jakim jest usługa najmu/dzierżawy powierzchni a tym samym, jako nierozerwalne, nie mogą być sztucznie oddzielanie od tegoż świadczenia, co wskazuje na wadliwość wydanego przez Organ orzeczenia w zakresie określenia wartości kwotowych, do których zwrotu Powiat Słubicki został zobowiązany;
3) art. 255 ust. 1 - 5 ufp poprzez ich niewłaściwie zastosowanie, a w konsekwencji zobowiązanie Powiatu Słubickiego do zwrotu do budżetu państwa nieprzekazywanych pobranych dochodów budżetowych, uzyskanych z tytułu czynszów najmu/dzierżawy/władania, pobieranych od najemców, dzierżawców oraz władających nieruchomościami po byłym TTOC i DPG w Świecku w wartości kwotowej przez Organ wskazanej, podczas gdy opłaty za media oraz czynsz najmu/dzierżawy/władania powinny być traktowane, jako elementy świadczenia zasadniczego, jakim jest usługa najmu/dzierżawy/władania, a tym samym - z uwagi na jednorodność tegoż świadczenia - Organ w sposób wadliwy określił wartości kwotowe, do których zwrotu Powiat Słubicki został zobowiązany, nie wliczając w to opłat za media, co uzasadnia wadliwość stanowiska Wojewody Lubuskiego w tymże zakresie;
4) art. 23 ust. 3 uogn w zw. z art. 5 ust, 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (dalej: u.d.j.s.t.), poprzez ich błędną wykładnię oraz subsumpcję, a w konsekwencji przyjęcie, iż Powiat Słubicki jest zobowiązany do odprowadzenia na rzecz budżetu państwa 75% pobranych - od najemców, dzierżawców i innych władających nieruchomościami po byłym TTOC i DPG - czynszów najmu/dzierżawy/władania, w wartości kwotowej przez Organ przyjętej, podczas gdy opłaty za media ("opłaty eksploatacyjne") stanowią element świadczenia zasadniczego, jakim jest usługa najmu/dzierżawy/władania, co bezspornie przemawia za tym, iż Strona nie jest obowiązana do przekazywania owych wierzytelności pieniężnych na rzecz Skarbu Państwa w wartości kwotowej, przez Organ, na łamach zaskarżonej decyzji wskazanej, gdyż - z uwagi na jednorodność świadczenia - uiszczone przez ww. podmioty opłaty za media powinny zostać wliczone do pobranego przez Stronę czynszu, z których to 25% stanowi dochód Powiatu, co uzasadnia wadliwość zaprezentowanego przez Organ stanowiska.
Zarzucono też naruszenie przepisów postępowania tj.:
5) art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego (dalej: kpa) w zw. z art. 11 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 15 kpa mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych twierdzeń oraz brak wskazania dowodów, na których oparł się Organ rozpoznający niniejszą sprawę oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej bądź je pominął, co uniemożliwia zrozumienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również czyni niemożliwym dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, co spowodowane było naruszeniem naczelnej zasady dwuinstancyjności, albowiem Organ II instancji dokonał kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia I instancji, przy czym powinien rozstrzygnąć sprawę od nowa;
6) art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, jak również niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy;
7) art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. art. 80 kpa mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie poprzez wydanie zaskarżonej decyzji;
8) art. 107 § 1 kpa mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez niepodpisanie przez osobę upoważnioną do wydania decyzji załączników do tejże decyzji dołączonych, co powoduje, iż nie można uznać, iż takie dokumenty są dokumentami publicznymi oraz mogą być traktowane jako wiążące załączniki do decyzji, a określające lub uzupełniające jej treść;
9) art. 24 § 3 kpa. w zw. z art. 24 § 1 kpa w zw. z art. 107 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 6 kpa mających istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez odmówienie wyłączenia, na łamach niezaskarżalnego postanowienia z dnia 08.02.2017 roku, pracowników Organu tamże wymienionych od udziału w postępowaniu administracyjnym, znak GN-1.3121.66.2016.ABro.l (nowy znak: GN- 1.3121.66.2016.MSza.l), podczas gdy wykazanym zostały - przez Skarżącego - okoliczności, które powodowały poważne wątpliwości co do bezstronności tychże pracowników, a czego Organ I instancji nie uwzględnił, nie odnosząc się na łamach w/w orzeczenia do twierdzeń oraz argumentów przez Stronę podniesionych, zezwalając na wydanie, w stosunku do Strony, skarżonej decyzji administracyjnej, która według Powiatu Słubickiego nie powinna się ostać, jako niesprawiedliwa, a tym samym - pozbawiona waloru bezstronności;
10) art. 24 § 3 kpa w zw. z art. 24 § 1 kpa w zw. z art. 75 kpa. w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 6 kpa, mających istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, poprzez odmówienie wyłączenia pracowników Organu od udziału w postępowaniu administracyjnym, znak GN-1.3121.66.2016.ABro.l (nowy znak: GN-1.3121.66.2016.MSza.1), pomimo braku jakiejkolwiek analizy przedstawionego przez Skarżącego stanu faktycznego, co wymagało zwrócenia się - przez Organ - do właściwej jednostki prokuratury, celem uzyskania niezbędnej dokumentacji, na jaką Strona się powoływała, czego Organ I instancji zaniechał.
Skarżący podniósł również ewentualny zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 255 ust. 1 ufp w zw. z art. 255 ust. 4 ufp poprzez błędną wykładnię tychże przepisów, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, iż zawarte w art. 255 ust. 1 ufp ustawowe określenie "przekazuje pobrane dochody" rozumieć należy jako dochody przekazane (we wskazanym przez Organ okresie) przez zobowiązane podmioty na rachunek bankowy jednostki samorządu terytorialnego, podczas gdy sformułowanie to odnosi się tylko i wyłącznie do dochodów, które w momencie wydania decyzji - o której mowa w art. 255 ust. 4 ufp - muszą znajdować się na rachunku bankowym jednostki samorządu terytorialnego, co jest równoznaczne z przyjęciem, iż pojęcie "nieprzekazywane dochody budżetowe" tyczą się pobranych uprzednio (od ww. podmiotów) wierzytelności pieniężnych, które na dzień wydania przez dysponenta części budżetowej decyzji administracyjnej znajdują się na rachunku jednostki samorządu terytorialnego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, albowiem środki finansowe do zwrotu których Powiat zobowiązano zostały przez Stronę spożytkowane, co czyni wydaną przez Organ decyzję wadliwą.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.
Uzasadniając wyrok WSA wskazał na materialnoprawne podstawy orzekania w sprawie, w szczególności art. 255 ust. 1, 2 i 4 ufp, art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. a i pkt 3 ufp i art. 111 pkt 8 ufp. Sąd I instancji przyjął za prawidłowo ustalony stan faktyczny, zgodnie z którym w okresie od 23 lutego 2013 r. do 21 lipca 20016 r. Starosta Słubicki gospodarował mieniem Skarbu Państwa i pobierał na podstawie zawieranych umów, m.in. czynsze najmu/dzierżawy/władania oraz odsetki od nieterminowego regulowania tych czynszów, które nie były odprowadzane w trybie art. 255 ust. 1 i 2 ufp do budżetu państwa. Czynił to w imieniu własnym i na własny rachunek, gdyż w dniu 22 lutego 2013 r. Starosta Słubicki działając w imieniu Skarbu Państwa sprzedał nieruchomości po byłym terminalu celnym na rzecz Powiatu Słubickiego, jednak Sąd Rejonowy w Słubicach uznał, że umowa przenosząca własność spornej nieruchomości była objęta wadą nieważności. – transakcja została dokonana bez uzyskania zgody Wojewody Lubuskiego. Wobec tego Powiat Słubicki nigdy nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, zatem w wymienionym okresie Powiat Słubicki gospodarował de facto mieniem Skarbu Państwa i pobierał z tego tytułu pożytki będące dochodami Skarbu Państwa. Sąd I instancji uznał, że wszystkie należności, które otrzymał Skarżący w ramach udostępniania przedmiotowych dóbr (potwierdzonych fakturami VAT), powinny być odprowadzone do budżetu państwa (z odpowiednim pomniejszeniem zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Tymczasem sporne należności z tytułu czynszów, należne od nich odsetki oraz pozostałe związane z nimi dochody były księgowane w całości jako dochód własny Powiatu Słubickiego na koncie 130/1 i wykazane jako dochód Powiatu Słubickiego w rocznym sprawozdaniu Rb-27S z wykonania planu dochodów budżetowych jednostki samorządu terytorialnego. Wysokość nieprzekazanych dochodów za sporny okres organ I instancji przyjął w oparciu o wyniki kontroli dokonanej przez UKS oraz zgromadzone w jej ramach dokumenty. Wysokość ta nie była kwestionowana. Sąd I instancji uznał za pozbawione podstaw prawnych twierdzenia Strony co do tego, że sporne należności z tytułu czynszu najmu/dzierżawy/władania stanowią wraz z opłatami eksploatacyjnymi należności jednolite. WSA wskazał, że dla przyjęcia, że czynsze i opłaty eksploatacyjne stanowią jednolitą należność, co miałoby znaczenie dla wysokości kwot należnych z tego tytułu Skarbowi Państwa, bez znaczenia pozostają zapisy umów najmu i dzierżawy, ponieważ o wysokości rozliczeń tych czynszów decydują przepisy prawa, w tym wypadku prawidłowo wskazany przez organy art. 23 ust. 3 uogn. Sąd I instancji uznał, że skoro opłaty eksploatacyjne np. za energię elektryczną były rozliczane ryczałtowo, nie można zasadnie twierdzić, jak czyni to Strona w skardze, że należności eksploatacyjne stanowią jedynie element rachunku kosztów zmierzający do ustalenia kwoty odpłatności za usługę najmu/dzierżawy. W ocenie WSA nie można uznać, że sposób rozliczania się z wynajmującym ma decydować o charakterze wnoszonych należności w przedmiotowej sprawie, zatem zasadnie organ II instancji wywiódł, iż dochody z tytułu opłat eksploatacyjnych nie stanowią czynszu dzierżawnego czy czynszu najmu i wpływy te nie podlegają regulacji wynikającej z art. 23 ust. 3 uogn.
Tym samym Sąd I instancji za bezzasadne uznał zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia treści przepisów materialnych wskazywanych w pkt 1, 2, 3, 4 skargi, tj. art. 5 ust. 2 pkt 3 ufp. w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. a ufp, art. 111 pkt 8 i 14 ufp, art. 255 ust. 1-5 ufp, art. 23 ust. 3 uogn w zw. z art. art. 5 ust. 1 pkt 6 u.d.j.s.t.
WSA za nietrafny uznał zarzut zawarty w pkt 11 skargi, a polegający na wykładni pojęcia "pobrane" jako znajdujące się fizycznie na rachunku bankowym powiatu. W jego ocenie Powiat nigdy nie był właścicielem spornej nieruchomości, a zatem po stronie Powiatu nie istniało kiedykolwiek uprawnienie do dysponowania pobranymi dochodami jak właściciel.
Za nietrafne Sąd I instancji uznał także zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazanych w pkt od 5 do 10 skargi. Odnośnie braku podpisu pod załącznikami do decyzji WSA wskazał, że w decyzji organu I instancji znajduje się wyraźne określenie dotyczące należnych kwot, więc okoliczność ta nie budzi wątpliwości. W ocenie WSA podpisanie załączników jeśli stanowią część decyzji byłoby wskazane, ale ich brak nie dyskwalifikuje samej decyzji.
WSA za niezasadne uznał zarzuty dotyczące niewyłączenia pracowników Lubuskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gorzowie Wielkopolskim, zwłaszcza że Strona w swoich wnioskach o wyłączenie B. nie wskazała na żadne konkretne fakty, które powodowałyby wątpliwości co do bezstronności pracowników. Sąd I instancji za niezasadne uznał pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Powiat Słubicki zaskarżył omówiony wyrok w całości skargą kasacyjną. Zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ppsa zarzucił:
1) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 pkt 3 ufp
w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. a ufp poprzez błędną wykładnię przez Sąd I
instancji tychże przepisów, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, iż czynsz i opłaty
eksploatacyjne nie stanowią jednolitej należności, co miałoby znaczenie dla wysokości
kwot należnych z tego tytułu Skarbowi Państwa, podczas gdy dostarczanych
przez Powiat Słubicki wyrobów i usług nie można traktować jako świadczenia odrębnego od czynszu najmu lub dzierżawy i definiować jako "opłaty eksploatacyjne",
albowiem przedmiotem świadczenia na rzecz najemców i dzierżawców jest usługa główna, tj. najem lub dzierżawa powierzchni, a koszty dodatkowe (pomocnicze), w tym opłaty z tytułu mediów {"opłaty eksploatacyjne"), służą realizacji tegoż celu, a tym samym, stanowią element rachunku kosztów zmierzający do ustalenia kwoty odpłatności za usługę najmu lub dzierżawy, gdyż - z ekonomicznego punktu widzenia - dopełniają świadczenie zasadnicze jakim jest najem/dzierżawa i nie należy sztucznie oddzielać ich od tegoż świadczenia, co potwierdza tezę, iż najem/dzierżawa powierzchni oraz za opłaty media stanowią świadczenie jednolite;
2) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 111 pkt 14 ufp w zw. z art. 111 pkt 8 ufp, poprzez błędną wykładnię przez Sąd I instancji tychże przepisów, a w konsekwencji niewłaściwie przyjęcie, iż opłaty za media stanowią odrębne od usługi najmu lub dzierżawy świadczenie, które należy kwalifikować jako sprzedaż majątku, rzeczy i praw, podczas gdy dopełniają one świadczenie zasadnicze jakim jest najem lub dzierżawa powierzchni, co czyni zasadnym przyjęcie, iż należy traktować je jako świadczenie jednolite, albowiem dopełniają świadczenie zasadnicze jakim jest usługa najmu powierzchni, a tym samym, jako nierozerwalne, nie mogą być sztucznie oddzielanie od tegoż świadczenia;
3) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 pkt 3 ufp zw. z art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. a ufp w zw. z art. 111 pkt 14 ufp w zw. z art. 111 pkt 8 ufp. poprzez błędną wykładnię tychże przepisów przez Sąd I instancji,
a w konsekwencji przyjęcie, iż bez znaczenia - dla zakwalifikowania czynszu i opłat
eksploatacyjnych, jako świadczenia jednolitego - pozostają zapisy umów najmu i dzierżawy, albowiem o wysokości rozliczeń opłat eksploatacyjnych decydują przepisy
prawa, podczas gdy właściwa egzegeza zapisów umownych oraz kontekstu sytuacyjnego, prowadzi do wniosku o nierozłączności świadczenia, gdyż podmioty gospodarujące nieruchomościach po byłym Terminalu Towarowych Odpraw Celnych (dalej: "TTOC") i Drogowym Przejściu Granicznym (dalej: "DPG") nie zawierałyby rzeczonych umów, gdyby nie fakt że opłaty za media nie stanowiły celu samego w sobie, lecz były środkiem do pełnego zrealizowania lub wykorzystania usługi zasadniczej, jaką była usługa najmu/dzierżawy;
4) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 255 ust 1 - 5 ufp,
poprzez ich niewłaściwie zastosowanie, a w konsekwencji powtórzenie za Organem,
iż Powiat Słubicki jest zobowiązany do zwrotu do budżetu państwa nieprzekazywanych
pobranych dochodów budżetowych, uzyskanych z tytułu czynszów
najmu/dzierżawy/władania, pobieranych od najemców, dzierżawców oraz władających
nieruchomościami po byłym TTOC i DPG w Świecku w wartości kwotowej przez Organ
wskazanej, podczas gdy Skarżący kasacyjnie, traktował opłaty za media jako element
świadczenia zasadniczego, jakim jest usługa najmu/dzierżawy/władania,
a tym samym - z uwagi na jednorodność tegoż świadczenia - Sąd I instancji w sposób
wadliwy określił wartości kwotowe, do których zwrotu Powiat Słubicki został zobowiązany, nie wliczając w nie opłat za media;
5) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 23 ust. 3 uogn
poprzez ich błędną wykładnię oraz subsumpcję przez Sąd I instancji, a w konsekwencji przyjęcie, iż Powiat Słubicki był zobowiązany do odprowadzenia na rzecz budżetu państwa 75% pobranych - od najemców, dzierżawców i innych władających nieruchomościami po byłym TTOC i DPG - czynszów najmu/dzierżawy/władania, podczas gdy opłaty za media stanowiły element świadczenia zasadniczego, jakim jest usługa najmu oraz dzierżawy, co bezspornie przemawia za tym, iż Skarżący kasacyjnie nie był obowiązany do przekazywania czynszów w ustalonych przez Organ kwotach na rzecz Skarbu Państwa, gdyż - z uwagi na jednorodność świadczenia - uiszczone przez w/w podmioty opłaty za media powinny zostać wliczone do pobranego przez Stronę czynszu, z której to kwoty 25% stanowi dochód Powiatu;
6) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 255 ust. 1 ufp
w zw. z art. 255 ust. 4 ufp, poprzez błędną wykładnię tychże przepisów,
a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, iż zawarte w art. 255 ust. 1 ufp
ustawowe określenie "przekazuje pobrane dochody" rozumieć należy jako dochody
przekazane przez zobowiązane podmioty na rachunek bankowy jednostki samorządu
terytorialnego, podczas gdy sformułowanie to odnosi się tylko i wyłącznie do dochodów, które w momencie wydania decyzji - o której mowa w art. 255 ust. 4 ufp – muszą znajdować się na rachunku bankowym jednostki samorządu terytorialnego,
co jest równoznaczne z przyjęciem, iż pojęcie "nieprzekazywane dochody budżetowe"
tyczą się pobranych uprzednio (od w/w podmiotów) wierzytelności pieniężnych, które na dzień wydania przez dysponenta części budżetowej decyzji administracyjnej znajdują się na rachunku jednostki samorządu terytorialnego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, albowiem środki finansowe do zwrotu których Powiat zobowiązano zostały przez Skarżącego kasacyjnie spożytkowane;
7) rażące naruszenie przepisów praw procesowego, tj. art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 145 § 1pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 107 § 1 i § 3 kpa w zw. z art. 8 kpa w zw. z art. 11 kpa w zw. z art. 15 kpa, mające istotny wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, a polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji, iż Organ II instancji nie
ustosunkował/nie odniósł się (pominął milczeniem) do większości zarzutów podniesionych przez Powiat Słubicki w treści odwołania z dnia 09 marca 2017 roku,
co stanowi o uchybieniu naczelnej zasadzie przekonywania, prowadzenia postępowania przez Organ w sposób budzący zaufanie jego uczestników oraz zasadzie dwuinstancyjności, a w konsekwencji zaświadcza o wadliwości wydanej przez Organ decyzji;
8) rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1lit. c) ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 138 § 2 kpa,
mające istotny wpływ na treść skarżonego wyroku, poprzez niewłaściwą kontrolę
działalności administracji publicznej, a tym samym niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, iż decyzja Wojewody Lubuskiego z dnia 8 lutego 2017 roku,
znak: GN-l.3121.66.2016.MSza.l została utrzymana w mocy przez Organ
II instancji, podczas gdy zapadła z rażącym naruszeniem przepisów postępowania;
9) rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. art. 107 § 1 kpa mające istotny wpływ na treść skarżonego wyroku, poprzez niewłaściwą kontrolę działalności administracji publicznej, a tym samym wskazanie przez Sąd I instancji,
iż niepodpisanie załączników stanowiących integralną cześć decyzji nie dyskwalifikuje
samej decyzji, podczas gdy niepodpisanie przez osobę upoważnioną do wydania decyzji załączników stanowiących integralną część decyzji - do tegoż orzeczenia dołączonych powoduje, iż wydana przez Organ I instancji decyzja nie może być kwalifikowana jako wydana w sposób prawidłowy - jako właściwie podpisana - co obligowało Sąd I instancji do uwzględnienia skargi Powiatu Słubickiego i uchylenia zaskarżonej decyzji;
10) rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ppsa w zw.
z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa mające istotny wpływ na treść skarżonego wyroku,
poprzez ogólnikowe odniesienie się do podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów,
co dowodzi, że kontrola działań organu administracji - dokonana przez Sąd I instancji - nie była przeprowadzona w sposób właściwy.
Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
ewentualnie o
2) uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał zaskarżony wyrok
oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Minister Rozwoju i finansów nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na skutek zarządzenia Przewodniczącej I Wydziału Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 poz, 2095 ze zmianami).
Zgodnie z art. 183 § 1ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, z przyczyn określonych w § 2 powołanego artykułu. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności postępowania przewidziane w art. 183 § 2 pkt 1-6 ppsa, kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku sprowadzała się do oceny, czy narusza on przepisy wskazane zarzutach postawionych Sądowi I instancji w stopniu wskazującym na konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku.
Rozpoznając niniejszą sprawę według przedstawionej zasady związania granicami skargi kasacyjnej skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przechodząc do oceny zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wskazać należy, że zarzuty te zostały oparte na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 ppsa, tj. naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji w pierwszej kolejności należało się odnieść do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny powoduje, że możliwa jest jego subsumpcja pod odpowiednią normę prawną.
Jak wynika z art. 174 pkt 2 ppsa zarzut naruszenia przepisów postępowania może być skuteczny, gdy wskazane w skardze kasacyjnej naruszenie prawa może mieć nie jakikolwiek, ale istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa w art. 174 pkt 2 ppsa należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu pierwszej instancji. Przy czym ten związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną powinien więc uprawdopodobnić istnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Innymi słowy, strona skarżąca powinna wykazać, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji lub innej formy działania organu administracji.
Autor skargi kasacyjnej podnosząc liczne zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie próbuje nawet wykazać, jaki istotny wpływ na wynik sprawy mogły mieć wskazywane uchybienia. Nie wskazuje, jaki wpływ na wynik rozstrzygnięcia Sądu I instancji miałoby przeprowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego bez wskazywanych uchybień. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania poniesione w skardze na decyzję w zakresie ustalenia stanu faktycznego (naruszenia art. 7, art. 11, art. 15, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 – pkt 5-8 petitum skargi na decyzję) wskazywały na uchybienia w postępowaniu Organu, ale były ogólnikowe, nie wykazywały, jaki istotny wpływ na wynik sprawy w postępowaniu administracyjnym (w rozumieniu art.. 145 § 1 pkt 1 lit. c) mogłyby mieć wskazane tam uchybienia. Dlatego też wobec braku skutecznego podważenia ustaleń faktycznych, Sąd I instancji nie naruszył przepisów postępowania odnosząc się do tych zarzutów łącznie, zwłaszcza, że stan faktyczny ustalony w sprawie był w istocie nie kwestionowany, a spór zasadniczo dotyczył wykładni i zastosowania przepisów praw amaterialnego co do charakteru czynszu i opłat eksploatacyjnych. Wskazywane przez autora skargi kasacyjnej wyroki sądów administracyjnych wskazujące na obowiązek przez organu odwoławczego odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania nie odnoszą się do obowiązków sądu administracyjnego kontrolującego decyzję w ramach rozpatrywania skargi na nią. Sąd administracyjny nie jest kolejną instancją administracyjną badającą sprawę w jej całokształcie, lecz kontroluje tylko zgodność z decyzji z prawem, mogąc ją wyeliminować z obrotu prawnego tylko w przypadku stwierdzenia jej nieważności, naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynika sprawy, czy naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 ppsa). Sąd I instancji odniósł się do zarzutów dotyczących odmowy wyłączenia z udziału w sprawie pracowników organu (pkt. 9 i 10) petitum skargi na decyzję. Skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej nie podważa oceny tej kwestii przez Sąd I instancji, nie wskazuje jaki istotny wpływ na wynik sprawy (postępowania sądowoadministracyjnego) miałoby ewentualne uznanie przez Sąd I instancji konieczności wyłączenie tych pracowników. Sąd I instancji również odniósł się do zarzutu niepodpisania załączników do decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny ocenę tą podziela. Załącznik do decyzji stanowiąc jej integralną część co do zasady powinien być podpisany przez reprezentującego organ. Jednak w realiach tej sprawy Sąd I instancji słusznie zauważył, że przedmiotowe załączniki stanowiły zestawienia liczbowe kwot, których łączne wyniki jako stanowiące o treści decyzji, zostały zawarte w samym uzasadnieniu decyzji, podpisanym przez przedstawiciela organu. Tak więc decyzja nawet i bez tych załączników była kompletna i zrozumiała., podobnie jak motywy jej wydania.
Tak więc Sąd I instancji zasadnie nie dopatrzył się w postępowaniu organów naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, powodujących potrzebę uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, dokonał więc kontroli działalności organów administracji zgodnie z art. 3 § 1, stosując przewidziane prawem środki określone w ustawie, to jest oddalając skargę na podstawie art. 151 ppsa. Nie naruszył też art. 141 § 4 ppsa, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wskazane w tym przepisie, przedstawia argumentację Sądu I instancji w sposób pozwalający na Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na kontrolę prawidłowości tego wyroku w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppa.
Biorąc to wszytko pod uwagę należało uznać wszystkie zarzuty naruszenia przepisów postępowania postawione w skardze kasacyjnej (pkt.7-10 petitum skargi kasacyjnej) za pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, należy zauważyć, że zarzuty podniesione w pkt. 1-5 petitum skargi kasacyjnej dotyczą w istocie jednej kwestii, to jest czy czynsz pobierany za wynajmowane (wydzierżawiane, udostępniane nieruchomości) i opłaty eksploatacyjne (opłaty pobierane za udostępnianie korzystającym z nieruchomości ogrzewanie, energię elektryczną, wodę itp.) stanowią jednolite należności, od których traktowanych łącznie Powiat Słubicki powinien odprowadzać do budżetu Państwa 75% (jak chce Skarżący), czy też odrębnie. Dlatego też do zarzutów tych, ze względu na ich komplementarny charakter, należało odnieść się łącznie. Należy przy tym zauważyć, że naruszenie prawa materialnego może polegać zgodnie z art. 174 pkt 1 ppsa na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Autor skargi kasacyjnej ponosząc zarzucenie prawa materialnego, nie wskazuje precyzyjnie, którą z tych dwóch postaci naruszeń prawa w odniesieniu do poszczególnych przepisów zarzuca. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego przez błędna wykładnię. Przepisy art. 5 ust. 2 pkt 3 i pkt 4 lit. a) ufp wskazują dwie odrębne kategorie dochodów publicznych: wpływy ze sprzedaży wyrobów i usług świadczonych przez jednostki sektora finansów publicznych (art. 5 ust. 2 pkt 3 ufp), oraz dochody z mienia jednostek sektora finansów publicznych, do których zalicza się w szczególności wpływy z umów najmu, dzierżawy i innych umów o podobnym charakterze (art. 5 ust. 2 pkt. 4 lit. a ufp). Dla wykładni tych przepisów niezbędne jest odniesienie się do przepisów ustawy 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360, dalej: kc), gdyż przepisy ustawy o finansów publicznych nie zawierają własnej definicji tych pojęć. Podstawową cechą umów najmu i dzierżawy, a zatem i umów o podobnym charakterze jest oddanie rzeczy (w tym wypadku nieruchomości) do używania najemcy (dzierżawcy, korzystającemu) w zamian za umówiony czynsz stanowiący wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy (art. 659 kc odnoście najmu i art. 693 § 1 kc – odnośnie dzierżawy). Nie należy do essentialia negotii, a więc nie jest obowiązkiem wynajmującego, wydzierżawiającego (czy udostępniającego rzecz na podobnych zasadach co najem lub dzierżawa) tych umów zapewnienie korzystającemu z rzeczy innych świadczeń umożliwiających korzystanie z rzeczy, takich jak (w przypadku nieruchomości), zapewnienie elektryczności, ogrzewania, wody itp.). Tak więc w przypadku, gdy jednostka samorządowa pobiera dochody z czynszu z tytułu umowy najmu (dzierżawy czy podobnych umów) składników majątkowych Skarbu Państw, to zaliczane są one do dochodów z mienia jednostek sektora finansów publicznych, mowa w art. 5 ust. 2 pkt. 4 lit. a ufp, natomiast gdy dostarcza korzystającym z wynajętego (wydzierżawionego lub udostępnionego na podobnych warunkach) mienia Skarbu Państwa usług i towarów takich jak energia elektryczna, ogrzewania, gaz, woda itp., to są to wpływy ze sprzedaży wyrobów i usług świadczonych przez jednostki sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 3 ufp. W ramach swobody zawierania umów nie jest przy tym wykluczone, by ustalony łącznie ryczałtowo czynsz obejmował również wynagrodzenie za udostępnienie rzeczy wraz z przydatnymi do korzystania z nich usługami dostarczania mediów. Jednak w okolicznościach sprawy to sam Powiat Słubicki zawierając umowy rozdzielił w ramach opłat pobieranych od korzystających z nieruchomości czynsz sensu stricto rozumiany zgodnie z art. 659 kc (art. 693 § 1 kc), od opłat pobieranych od korzystających z nieruchomości za dostarczane im media, nawet jeśli te ostatnie opłaty miały charakter zryczałtowany. Poza tym Powiat Słubicki księgował dochody z tytułu udostępnienia nieruchomości na koncie 130/1 w odrębnych paragrafach przychodów: w § 0750 dochody z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych oraz innych umów o podobnym charakterze, natomiast w § 0830 dochody netto z tytułu płatności opłat eksploatacyjnych, to jest: obsługi, energii elektrycznej, ogrzewania, zużycia wody, odprowadzania ścieków, wywozu nieczystości, rozmów telefonicznych. Do rozdzielenia tych dwóch rodzajów płatności dawały też podstawę przepisy art. 111 pkt 8 i pkt 14 ufp. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów dochodami podatkowymi i niepodatkowymi budżetu państwa są dochody z najmu i dzierżawy oraz z innych umów o podobnym charakterze, dotyczące składników majątkowych Skarbu Państwa, natomiast zgodnie z drugim z nich dochodami budżetu państwa są dochody ze sprzedaży majątku, rzeczy i praw, (niestanowiące przychodów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. a i. b dochody ze sprzedaży papierów wartościowych i prywatyzacji – co w sprawie bez wątpienia nie miało miejsca), a sprzedaż właśnie towarów i usług w ramach dostarczania "mediów" miała miejsce. Wreszcie nie dawał podstaw do jednolitego (łącznego) traktowania czynszu i opłat eksploatacyjnych art. 23 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem od wpływów osiąganych ze sprzedaży, opłat z tytułu trwałego zarządu, użytkowania, czynszu dzierżawnego i najmu - nieruchomości Skarbu Państwa, o których mowa w ust. 1, a także od wpływów osiąganych z opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste, oraz od odsetek za nieterminowe wnoszenie tych należności potrąca się 25% środków, które stanowią dochód powiatu, na obszarze którego położone są te nieruchomości. Rozdzielający pierwszą cześć zdania i słowo nieruchomości myślnik (znak " – ") ma to znaczenie, że wpływy ze sprzedaży, opłat z tytułu trwałego zarządu, użytkowania czy to czynszu dzierżawnego lub najmu mają się odnosić do nieruchomości, a nie do sprzedaży innych niż nieruchomości rzeczy lub usług.
Zatem uwzględniając przedstawioną wykładnię wskazanych wyżej przepisów należało uznać, że biorąc pod uwagę prawidłowo ustalone okoliczności faktyczne sprawy, których prawidłowości w skardze kasacyjnej skutecznie nie zakwestionowano, Sąd I instancji słusznie uznał, że organy nie dokonały błędnej wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego, ani nie dokonały ich wadliwej subsumcji, uznając za prawidłowe rozdzielenia czynszu za najem (dzierżawę lub korzystanie na podobnych zasadach) i opłat eksploatacyjnych pobieranych przez Powiat Słubicki za media dostarczane korzystającym z nieruchomości, jako podlegających odrębnym regulacjom, zwłaszcza w zakresie zaliczania tylko od tych pierwszych 25% stanowiących dochód powiatu. Tym samym prawidłowe było zobowiązanie Powiatu Słubickiego do zwrotu tych środków na podstawie art. 255 ufp. Należy przy tym zauważyć, że autor skargi kasacyjnej (w pkt. 4 petitum skargi kasacyjnej) zarzucił naruszenia art. 255 ust. 1-5 ufp nie precyzując, uchybienie których z jednostek redakcyjnych art. 255 ufa zarzuca, a naruszenie tych przepisów upatrująca w niewłaściwym – jego zdaniem – rozdzieleniu czynszów od opłat eksploatacyjnych. Ponieważ nietrafność jego zarzutów w tym względzie została wykazana wyżej, w konsekwencji nie można uznać za usprawiedliwiony zarzutu naruszenia art. 255, zwłaszcza że skarżący kasacyjnie nie zakwestionował skutecznie okoliczności faktycznych mających wpływa na szczegółowe wyliczenie kwot i okresów liczenia odsetek, wynikających z zastosowania art. 255 ufp.
Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 255 ust. 1 w zw. z art. 255 ust. 4 ufp podniesiony w pkt. 6 petitum skargi kasacyjnej. Art. 255 ust. 1 ufp zobowiązuje zarząd jednostki samorządu terytorialnego do przekazania pobranych dochodów budżetowych związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi. Takie właśnie zadania wykonywał Powiat Słubicki w odniesieniu do przedmiotowych nieruchomości Skarbu Państwa i pobierał z tego tytuły dochody budżetowe odpowiadające – jak wyżej wykazano – pobieranym czynszom (bez opłat eksploatacyjnych). To sam fakt ich pobrania rodził obowiązek ich przekazania, a nie to, czy w dacie wydania decyzji o zwrocie Powiat Słubicki nimi dysponował, ani nawet to, czy w dacie ich pobierania uważał się za właściciela nieruchomości. Nieprzekazanie wbrew prawnemu obowiązkowi tych dochodów zobowiązywało uprawnione organy do wydania zgodnie z art. 255 ust. 4 ufp do wydania decyzji określającej kwotę dochodów przypadającą do zwrotu i termin, od którego naliczane są odsetki. Zatem nie doszło do naruszenia art. 255 ust. i ust. 4 ufp.
Biorąc to wszystko pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego oddalił ją na podstawie art. 184 ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI