I GSK 336/25

I GSK 336/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 3328/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-01-16
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i pozostawiono skargę kasacyjną bez rozpoznania
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 818
art. 62, art. 64, art. 61 ust. 6 pkt 1
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 par. 1;
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 499
art. 21 ust. 2
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku P. G. sp. z o.o. w S. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi kasacyjnej P. G. sp. z o.o. w S. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 3328/24 w sprawie ze skargi P. G. sp. z o.o. w S. B. na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku o ponowną ocenę przedsięwzięcia bez rozpatrzenia postanawia: 1. odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej; 2. pozostawić skargę kasacyjną bez rozpatrzenia; 3. zwrócić P. G. sp. z o.o. w S. B. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 (sto) złotych. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 stycznia 2025 r. V SA/Wa 3328/24 oddalił skargę P. G. sp. z o.o. w S. B. (spółka) na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku o ponowną ocenę przedsięwzięcia bez rozpatrzenia.
Z akt sprawy wynika, że odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi spółki na adres ePuap w dniu 14 lutego 2025 r., co wynika z urzędowego poświadczenia przedłożenia (k. 108 akt sądowych).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka prawnego pełnomocnik spółki złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem ePuap 19 marca 2025 r.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik spółki podniósł, że w okresie od dnia 26 lutego 2025 r. do dnia 13 marca 2025 r., z uwagi na chorobę, nie był w stanie wykonywać czynności zawodowych. Na potwierdzenie powyższego przedłożono zwolnienie lekarskie za okres od dnia 26 lutego 2025 r. do dnia 13 marca 2025 r. Zatem uchybienie terminu nie było zawinione. Powyższe wynikało z tego, "że najprawdopodobniej z uwagi na mój wiek (ponad 70 lat) oraz osłabienie organizmu, jak również współistniejące od wielu lat choroby przewlekłe; cukrzyca i nadciśnienie tętnicze, na które leczę się od ponad 20 lat, przeszedłem tę chorobę w niespotykany przeze mnie dotąd sposób. Cierpiałem m.in. na wysoką gorączkę (w granicach, a niekiedy także ponad 39°C), utrzymujące się zawroty i ból głowy, silne duszności, wymioty oraz biegunkę chroniczne uczucie zmęczenia, nieustępliwy ból mięśni i dreszcze, a także istotne problemy z koncentracją i pamięcią. Objawy te, w silnym natężeniu, utrzymywały się od dnia 26 lutego 2025 r. (a nawet przed tą datą, co potwierdza załączona karta wizyty z dnia 26 lutego 2025 r., wystawiona przez lek. med. Artura Kułakowskiego) do dnia 13 marca 2025 r."
W uzupełnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik spółki wskazał, że wysoka gorączka, silne zawroty i ból głowy wiązały się także ze światłowstrętem, co w praktyce wykluczało korzystanie z urządzeń wyposażonych w ekrany, a nawet kilkusekundowy kontakt ze światłem emitowanym przez ekrany urządzeń elektronicznych powodował nasilenie bólu głowy. Wskazane objawy w powiązaniu z ogólnym stanem otępienia przekładały się także na istotne problemy z koncentracją i pamięcią.
W ocenie wnioskodawcy powyższe okoliczności, jako niezawinione stanowiły przeszkodę zarówno wniesienia skargi kasacyjnej w ustawowym terminie, jak również ustanowienia w sprawie pełnomocnika substytucyjnego, tym bardziej że pełnomocnik prowadzi kancelarię jednoosobowo i poza nim żaden inny profesjonalny pełnomocnik nie jest w niej zatrudniony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.
Ustawa z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 818 ze zm.; dalej: "ustawa wdrożeniowa") reguluje postępowanie sądowoadministracyjne w sposób pod wieloma względami odmienny od przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z przyjętą w tej ustawie zasadą odpowiedniego stosowania przepisów p.p.s.a.
Stosownie do treści art. 62 ustawy wdrożeniowej wnioskodawca, właściwa instytucja zarządzająca lub pośrednicząca, bądź też właściwa instytucja, o której mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy, może wnieść skargę kasacyjną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, przy czym art. 61 ust. 3, 4, 6 i 7 ustawy wdrożeniowej stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 64 ustawy wdrożeniowej, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a., w tym m.in. przepisy dotyczące uchybienia i przywrócenia terminu (art. 85 - 89 p.p.s.a.). Na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był zatem do rozpoznania powyższego wniosku.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu, należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wykazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu.
Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W sprawie nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik spółki nie złożył skargi kasacyjnej w terminie.
Należy zauważyć, że pełnomocnik spółki występując z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powołał się na brak swojej winy w uchybieniu terminu do jej złożenia. Wskazał, że w okresie biegu do złożenia skargi kasacyjnej przebył infekcję wirusem COVID-19.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powoływane przez pełnomocnika argumenty we wniosku o przywrócenie terminu nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, zaś odpowiedzialność za powstałe uchybienie ponosi pełnomocnik profesjonalny. Nie budzi wątpliwości, że od profesjonalnego pełnomocnika występującego w postępowaniu sądowoadministracyjnym oczekuje się należytej staranności w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy przed sądem, a wszelkie uchybienia pełnomocnika w tym zakresie obciążają mocodawcę. W rezultacie brak rzetelnego działania pełnomocnika uzasadnia odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżący kasacyjnie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co sprowadza się do uznania, że pełnomocnik ten, podejmując czynności procesowe na rzecz swojego mocodawcy, winien dołożyć wszelkich wysiłków, aby czynności te przeprowadzić z dołożeniem należytej staranności. To bowiem na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. Podkreślić należy, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw. Profesjonalny pełnomocnik ma świadomość, że merytoryczne rozpoznanie skargi zależy nie tylko od jej napisania, ale również od terminowego jej wniesienia. Dochowując należytej staranności pełnomocnik profesjonalny powinien był zatem trzymać pieczę nad prowadzoną sprawą przez skontrolowanie dokonanych czynności, w tym nad prawidłowością nadania korespondencji.
Uwzględniając wskazany miernik staranności dokonywania czynności procesowych, należy wskazać, że pełnomocnik spółki nie dochował staranności wymaganej od profesjonalnych pełnomocników przy sporządzeniu i wnoszeniu skargi kasacyjnej. Nie może bowiem usprawiedliwiać zaniechania złożenia skargi kasacyjnej w terminie jego chorobą, czy zwolnieniem lekarskim (tak też NSA w postanowieniu z 20 grudnia 2024 r., sygn. akt II OZ 787/24). Poza tym osoba zajmująca się profesjonalną obsługą prawną musi założyć powstanie okoliczności, mogących okresowo przeszkadzać jej w wykonywaniu nałożonych na nią obowiązków. Oznacza to potrzebę podjęcia w takiej sytuacji właściwych działań organizacyjnych zabezpieczających interes klienta (pracodawcy, u którego radca prawny jest zatrudniony). Jeżeli zatem pełnomocnik spółki nie mógł osobiście sporządzić i wnieść skargi kasacyjnej, powinien był zadbać o należyte wykonanie tych czynności przez inne osoby w sprawie przykładowo przez małżonkę, z którą prowadzi Kancelarię. Profesjonalny pełnomocnik, planując wniesienie skargi kasacyjnej, czy dokonanie innej czynności procesowej musi bowiem uwzględnić, kierując się zwykłym doświadczeniem życiowym, że w okresie biegu terminów mogą nastąpić czasowe przeszkody wynikające chociażby ze zdarzeń losowych i życiowych, w tym także niedyspozycji zdrowotnych bądź konieczności sprawowania opieki nad osobą nieporadną ze względu na wiek, czy stan zdrowia. Konieczność uwzględnienia tych przeszkód obciąża profesjonalnego pełnomocnika spółki.
Nie przekonuje argumentacja pełnomocnika, że nie miał on możliwości wykonać ciążącego na nim obowiązku za pomocą innych osób. W tej sytuacji, zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. – o radcach prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 499) w razie potrzeby dziekan rady okręgowej izby radców prawnych wyznacza z urzędu zastępcę radcy prawnego, który został skreślony z listy radców prawnych albo nie może czasowo wykonywać czynności zawodowych. Decyzja dziekana upoważnia wyznaczonego radcę prawnego do prowadzenia podejmowanych spraw i jest równoznaczna z udzieleniem dalszego pełnomocnictwa procesowego.
Niezależnie od tego, nie można przedkładanych przez pełnomocnika spółki zaświadczeń lekarskich uznać za dowody mające wykazać niemożność wniesienia przez niego skargi kasacyjnej. Należy zauważyć, że odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie został doręczony pełnomocnikowi spółki w dniu 14 lutego 2025 r. Zgodnie zaś z zaświadczeniami lekarskim pełnomocnik chorował w okresie od 26 lutego 2025 r., do 13 marca 2025 r. W świetle tych okoliczności można przyjąć, że do 26 lutego 2025 r. po stronie pełnomocnika istniała możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej.
W świetle przedstawionych okoliczności stwierdzić zatem należy, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o interesy strony, którą reprezentował.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 postanowienia.
Wobec oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, skargę kasacyjną należało pozostawić bez rozpatrzenia, na podstawie art. 62 ust. 1 zd. 2 w związku z art. 61 ust. 6 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, o czym orzeczono w pkt 2 postanowienia.
O zwrocie wpisu od skargi kasacyjnej postanowiono na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 64 ustawy wdrożeniowej.