I GSK 334/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odmowy umorzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, podkreślając, że umorzenie jest fakultatywne i wymaga wykazania przesłanek przez stronę.
Skarżący kasacyjnie domagał się uchylenia wyroku WSA w Lublinie, który oddalił jego skargę na decyzję GITD odmawiającą umorzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportowych. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i niewłaściwą ocenę dowodów. NSA oddalił skargę, wskazując, że umorzenie kary na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej jest fakultatywne, a ciężar wykazania przesłanek (ważny interes podatnika lub interes publiczny) spoczywa na stronie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego odmawiającą umorzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym niewłaściwą ocenę dowodów i niepełne badanie stanu faktycznego. NSA przypomniał, że zgodnie z art. 193 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę zarzutów skargi. Sąd podkreślił, że jest związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W ocenie NSA, zarzuty skargi kasacyjnej nie były uzasadnione. Sąd odwołał się do wcześniejszego wyroku NSA (I GSK 1809/18), który wskazał, że przepisy ustawy o finansach publicznych dotyczące ulg w spłacie należności cywilnoprawnych nie mają zastosowania do należności publicznoprawnych, a podstawy do umorzenia należy szukać w Ordynacji podatkowej (art. 67a). NSA stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uznał za bezpodstawny, wskazując, że podstawą wyroku WSA był art. 151 p.p.s.a. (oddalenie skargi), a naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) mogłoby być zarzucane tylko w przypadku, gdyby Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego lub procesowego, a mimo to nie uchylił zaskarżonego rozstrzygnięcia. NSA podkreślił, że umorzenie należności na podstawie art. 67a § 1 pkt 1 i 3 O.p. jest fakultatywne ('może umorzyć') i leży w gestii organu, a ciężar wykazania przesłanek (ważny interes podatnika lub interes publiczny) spoczywa na stronie. Skarżący nie wykazał w sposób wystarczający swojej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może mieć miejsce, gdy uzasadnienie nie zawiera wymaganych elementów lub nie poddaje się kontroli instancyjnej. Jednakże, w ramach zarzutu naruszenia tego przepisu nie można kwestionować stanowiska sądu co do stanu faktycznego ani wykładni prawa. W tym przypadku uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe.
Uzasadnienie
NSA ocenił, że uzasadnienie wyroku WSA spełniało wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a., a zarzuty dotyczące stanu faktycznego i wykładni prawa nie mogły być podnoszone w ramach tego przepisu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (22)
Główne
O.p. art. 67a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przepis ten określa przesłanki (ważny interes podatnika lub interes publiczny) i tryb umarzania zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłat prolongacyjnych. Umorzenie jest fakultatywne.
O.p. art. 67a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przepis ten określa przesłanki (ważny interes podatnika lub interes publiczny) i tryb umarzania zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłat prolongacyjnych. Umorzenie jest fakultatywne.
O.p. art. 67a § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przepis ten określa przesłanki (ważny interes podatnika lub interes publiczny) i tryb umarzania zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłat prolongacyjnych. Umorzenie jest fakultatywne.
Pomocnicze
u.f.p. art. 55
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Przepisy te dotyczą wyłącznie należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny i nie mają zastosowania do należności publicznoprawnych.
u.f.p. art. 56
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Przepisy te dotyczą wyłącznie należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny i nie mają zastosowania do należności publicznoprawnych.
u.f.p. art. 57
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Przepisy te dotyczą wyłącznie należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny i nie mają zastosowania do należności publicznoprawnych.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub postępowania, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W razie nieuwzględnienia skargi, Sąd oddala skargę.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także Sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne Sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawami skargi kasacyjnej mogą być: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów).
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP przez prowadzenie postępowania z naruszeniem przepisów i zasady pogłębiania zaufania do organów administracji. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 67a O.p. przez oddalenie skargi pomimo naruszenia procedury i niewłaściwej oceny dowodów. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi wskutek niepełnego badania stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz nieznajdującego odzwierciedlenia w uzasadnieniu odniesienia do norm k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
Umorzenie zaległości podatkowej leży w zakresie uprawnień organu podatkowego, a nie obowiązku. Sąd nie ma natomiast możliwości zmiany wyboru, jakiego organ dokonał wydając określone rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego. Ciężar wykazania istnienia przesłanek spoczywa na zobowiązanym, co oznacza, że w tym zakresie nie może on przerzucić ciężaru dowodu na organ.
Skład orzekający
Henryk Wach
przewodniczący
Izabella Janson
sprawozdawca
Joanna Wegner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja fakultatywności umorzenia należności na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej oraz zakres kontroli sądu administracyjnego nad uznaniem administracyjnym organu."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i jego próby uzyskania ulgi, a także odnosi się do wcześniejszego orzecznictwa NSA w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę dotyczącą fakultatywności umorzenia należności podatkowych i ograniczeń w ingerencji sądu w uznanie administracyjne organu, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego.
“Umorzenie kary pieniężnej? Tylko jeśli organ uzna to za stosowne – NSA wyjaśnia granice uznania administracyjnego.”
Sektor
transportowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 334/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-03-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-14 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Henryk Wach /przewodniczący/ Izabella Janson /sprawozdawca/ Joanna Wegner Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Transport Sygn. powiązane I SA/Lu 320/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-11-09 Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240 art. 55, 56, 57 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 67a par. 1 pkt 1 i 3 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 320/22 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 kwietnia 2022 r. nr BP.503.101.2021.1001.BF.184869 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 9 listopada 2022r., sygn. akt I SA/Lu 320/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę S.G. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej też: "GITD", "organ") z 15 kwietnia 2022r., nr BP.503.101.2021.1001.BF.184869 w przedmiocie odmowy umorzenia w całości kary pieniężnej. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, ewentualnie w przypadku uznania przez Sąd, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona o rozpoznanie skargi i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, oświadczając jednocześnie, iż nie zostały poniesione w całości ani w części. Oświadczył również, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 2 ustawy z kwietnia 1997r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: "Konstytucja RP") przez prowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem obowiązujących przepisów, w szczególności przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów administracji; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 67a O.p. przez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organy przepisów procedury polegającej na niewłaściwej ocenie dowodów jednoznacznie wskazujących na zaistnienie przesłanek do umorzenia nałożonej na S. G. kary; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi wskutek niepełnego badania stanu faktycznego i prawnego sprawy, jak i nieznajdującego odzwierciedlenia w uzasadnieniu skarżonego wyroku odniesienia do norm kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie oceny dowodów dokonanej przez organ, stanowiących granicę danej sprawy, a jedynie ograniczenie się do norm ogólnie regulujących zasady umorzenia na podstawie art 67a O.p., co niezasadnie zawęziło rozpoznanie sprawy, a w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że WSA w Lublinie wyrokiem z 12 października 2017r. (I SA/Lu 436/17) uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 9 marca 2017r., nr BP.503.49.2017.1001.BFG, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą umorzenia skarżącemu w całości kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł. Od tego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną, która została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2021r. (I GSK 1809/18). NSA wskazał, że przepisy art. 55 i art. 56 oraz art. 57 u.f.p. dotyczą wyłącznie należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny i że art. 64 ust. 1 odnoszący się do należności publicznoprawnych odsyła wyłącznie do art. 55 tej ustawy, czyli do przepisu, który stanowi o dopuszczalnych ulgach w spłacie należności cywilnoprawnych. Wynika z tego, że art. 55 i art. 56 i art. 57 u.f.p. nie mają zastosowania do należności publicznoprawnych. A zatem kierując się treścią art. 67 u.f.p. prawnych przesłanek udzielania ulg w spłacie należności publicznoprawnych (odraczania terminu płatności, rozkładania na raty lub umorzenia) należałoby szukać w przepisach działu III ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 613). Podkreślić trzeba, że zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak zaś wynika z treści art. 193 p.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym (...). Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także Sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak wynika z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne Sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na Sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Powołując się na naruszenie przepisów postępowania, jako mające istotny wpływ na wynik sprawy, skarżący zarzucił naruszenie art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a. w konsekwencji czego zdaniem kasatora doszło do naruszenia przez Sąd I instancji art. 67a § 1 O.p. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione. Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu skargi kasacyjnej wskazać należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku Sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, a także wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS 8/09; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie to, w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. musi być na tyle ważkie, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe kwestionowanie stanowiska Sądu I instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska Sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z 22 czerwca 2016r., sygn. I GSK 1821/14, z 6 marca 2019r., sygn. II GSK 985/17). Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zatem łączyć z ocenami i stanowiskiem, jakie prezentuje Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie. W szczególności kasator zapomina, że wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2021r.,I GSK 1809/18. organ ponownie rozpoznający sprawę, a następnie Sąd administracyjny, byli związani. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada zatem warunkom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. W realiach sprawy całkowicie bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wskazać należy, że w przypadku oddalenia skargi można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Natomiast, jeśli z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia takich przepisów, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi I instancji naruszenia omawianych unormowań, gdyż rozstrzygnięcie finalnie jest zgodne z dyspozycją, stosowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, normy prawnej. W rozpoznanej sprawie Sąd Wojewódzki nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi nie mogła, więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przy tym podobnie, jak przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., również przepis art. 151 tej ustawy stanowi jedynie wynik kontroli przez Sąd zaskarżonego aktu. Warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez Sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Naruszenie tych przepisów - powoływanych odrębnie, jak i wspólnie - jest zawsze następstwem naruszenia innych przepisów. Ponadto zgodnie z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez Sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na wskazane w przepisie tym akty i czynności. Wskazane przepisy Sąd administracyjny może naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W tej sprawie Sąd I instancji rozpoznał skargę na decyzję ostateczną oraz ocenił ją pod kątem legalności w zakresie zastosowanych przepisów. Wskazać należy, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów art. 80 k.p.a.). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.). W kontekście powołanych zasad, Sąd I instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przez GITD. Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 1 i 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty (pkt 1), umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (pkt 3). Postępowanie, którego przedmiotem jest udzielenie ulgi podatkowej przebiega w dwóch fazach. W pierwszej organ podatkowy obowiązany jest dokonać ustalenia czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Ustalenie, że spełniona została jedna lub obie przesłanki wskazane w art. 67a § 1 O.p. powoduje, że organ zobligowany jest dokonać wyboru, czy uwzględni wniosek i zastosuje ulgę, czy też jej zastosowania odmówi. Przepis art. 67a § 1 O.p. nie określa przy tym kryteriów wyboru rozwiązania decyzyjnego, w przypadku ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek zastosowania ulgi. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, że to organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, przy czym nie dysponuje w tym zakresie zupełną dowolnością. W orzecznictwie wskazuje się, że wymienione w art. 67a § 1 O.p. przesłanki interesu publicznego i ważnego interesu podatnika, nie są wobec siebie konkurencyjne, ani też żadna z nich nie może w państwie prawnym być uznana z definicji za ważniejszą (por. wyrok NSA z 31 października 2012r., II FSK 510/11, wyrok WSA w Szczecinie z 9 grudnia 2009r., I SA/Sz 667/09). Z powyższych uwag wynika, że pojęcia interesu publicznego nie da się wprost zdefiniować. Można się do niego odwoływać przez ustalenie hierarchii celów i wartości, jakie powinny obowiązywać w procesie stosowania prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego autor skargi kasacyjnej, wskazując, że zostały naruszone przepisy postępowania ogranicza się do ogólnych sformułowań jak: prowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem obowiązujących przepisów, w szczególności przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów administracji; oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organy przepisów procedury polegającej na niewłaściwej ocenie dowodów jednoznacznie wskazujących na zaistnienie przesłanek do umorzenia nałożonej kary; oddalenie skargi wskutek niepełnego badania stanu faktycznego i prawnego sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej tak postawione zarzuty nie zostały rozwinięte. Ogólnie wskazano na złożenie szeregu dokumentów świadczących o trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej i osobistej skarżącego, w szczególności odnosząc się wieku skarżącego i prawdopodobieństwa, że sytuacja skarżącego nie ulegnie poprawie i nie będzie on miał możliwości uiszczenia nałożonej na niego kary. Wykazanie istnienia przesłanek spoczywa na zobowiązanym, co oznacza, że w tym zakresie nie może on przerzucić ciężaru dowodu na organ. GITD ma natomiast swobodę przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, co oznacza, że może odmówić umorzenia zobowiązania. Podstawę prawną umorzenia wnioskowanej przez skarżącego należności stanowi art. 67a § 1 pkt 3 O.p., który przewiduje, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Zatem umorzenie zaległości podatkowej leży w zakresie uprawnień organu podatkowego, a nie obowiązku. Z tego względu przyznanie ulgi podatkowej odbywa się w ramach swobodnego uznania organu rozpatrującego stosowny wniosek. Oznacza to, że nawet w przypadku zaistnienia pozytywnych przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości podatkowej (ważny interes podatnika lub interes publiczny), organ podatkowy nie ma obowiązku uwzględnienia wniosku podatnika i przyznania ulgi. Nie zwalnia to jednak organu podatkowego z obowiązku zebrania w sposób dokładny i wyczerpujący materiału dowodowego a następnie dokonania na jego podstawie oceny sytuacji skarżącego pod względem spełnienia przesłanek umożliwiających udzielenie ulgi podatkowej. Same zaś przesłanki - ważny interes podatnika i interes publiczny, mają charakter klauzul generalnych, których znaczenie pozostaje niedookreślone. Niemniej jednak z pojęciem ważnego interesu podatnika należy wiązać okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, wyjątkowym, losowym, które uniemożliwiły spłatę zaległości podatkowej. Przy interpretacji przesłanki interesu publicznego należy natomiast uwzględnić wartości, które powinny być respektowane ze względu na potrzebę zapewnienia ładu społecznego, tj. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (tak L. Etel [w:] J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lex/el. 2013, komentarz do art. 22). Z racji przyjęcia przez ustawodawcę takiej konstrukcji przesłanek umorzenia zaległości podatkowej, Sąd administracyjny dokonuje zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami proceduralnymi, a więc sprawdza, czy materiał dowodowy został prawidłowo zgromadzony, czy wyciągnięte na jego podstawie wnioski są uzasadnione okolicznościami sprawy, czy wydane rozstrzygnięcie mieści się w granicach wyznaczonych przepisami ustawy. Sąd nie ma natomiast możliwości zmiany wyboru, jakiego organ dokonał wydając określone rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że organy obu instancji rozpatrzyły wniosek skarżącego pod kątem przesłanek wymienionych w art. 67a O.p. i przedstawiły swoją ocenę ich spełnienia. W swych rozważaniach wzięto pod uwagę przesłanki ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. Zauważyć jednak wymaga, że rozpatrywanie ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności podatkowej, nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia tej należności.. WSA zasadnie podniósł, że w oświadczeniu o majątku, dochodach i źródłach utrzymania skarżący wskazał, że posiada pole o powierzchni 1,32 ha (wydzierżawione) ale nie wyjaśnił, czy z tego tytułu otrzymuje czynsz. Poza samochodem z 1996r. nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych ani zasobów pieniężnych. Łączną wysokość wydatków gospodarstwa domowego, na podstawie ujawnionych danych, organ wyliczył na poziomie od ok. 600 zł do ok. 750 zł miesięcznie. Ustalono, że skarżący w 2020r. uzyskał dochód brutto w wysokości 16.458,04 zł, co średniomiesięcznie daje kwotę ok. 1.371,50 zł, a na podstawie decyzji Prezesa KRUS w okresie od 1 maja 2020r. do 30 września 2021r. będzie uzyskiwał rentę rolniczą z tytułu "niezdolności" w wysokości 1.093,17 zł (wskazana jako kwota "do wypłaty"). Obowiązkiem skarżącego jest wykazanie zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżący zaś pomimo wezwania z 12 sierpnia 2021r. nie przedstawił informacji i dokumentów potwierdzających jego aktualną sytuację materialną miedzy innymi pełnych informacji dotyczących kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takich jak czynsz, media, czy wydatki na żywność. Z kolei regulacja prawna przewidziana w art. 145 § 1 p.p.s.a. przesądza, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Generalnie skarżący powołuje się na trudną sytuację finansową i problemy zdrowotne, które same w sobie nie mogą jednak być interpretowane jako zobowiązujące organ podatkowy do umorzenia kary pieniężnej nałożonej decyzją Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 25 września 2014r. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy wskazać, że wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne jest od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) i przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisów art. 258-261 p.p.s.a. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI