I GSK 3321/18

I GSK 3321/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-11-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący/
Joanna Salachna
Piotr Kraczowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2036/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-07-04
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 370
§ 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. (Dz. U. poz. 370  z późn. zm.).
Dz.U. 2018 poz 627
art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 59 ust. 6
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej ze skargi kasacyjnej T. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 2036/17 w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 września 2017 r. nr EKO/47/2017 w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. M. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) wyrokiem z 4 lipca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2036/17, oddalił skargę T. M. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: Dyrektor ARiMR) z 13 września 2017 r. nr EKO/47/2017 w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej.
W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że skarżąca 14 czerwca 2016 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na 2016 r. w ramach Pakietu 11: Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji - powierzchnia deklarowana 58.67 ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. decyzją z 8 czerwca 2017 r. odmówił przyznania płatności. Skarżąca nie posiada bowiem zwierząt wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 370 ze zm.; dalej: rozporządzenie ekologiczne), a których liczba w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) powinna wynosić, co najmniej 0,3 DJP na hektar gruntów ornych i trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej i objętych obszarem zatwierdzonym - stosownie do § 9 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Dyrektor ARiMR decyzją z 13 września 2017 r. utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji.
Dyrektor ARiMR wskazał, że z danych systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt, o którym mowa w ustawie z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2017 r. poz. 546) i wykazu jednostki certyfikującej, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2015 r. poz. 497 ze zm.) skarżąca nie była w posiadaniu zwierząt, o których mowa w § 9 ust. 8 rozporządzenia ekologicznego. Na tej podstawie Dyrektor ARiMR stwierdził, że Kierownik ARiMR prawidłowo wyliczył wskaźnik wynoszący 0,00 DJP, co skutkowało odmową przyznania płatności.
Dyrektor ARiMR dodał, że jeżeli rolnik nie jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na DJP, wynosi co najmniej 0,3 DJP na hektar wszystkich trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej, płatność ekologiczna może mu zostać przyznana w przypadku, gdy warunek taki spełnia łącznie co najmniej z jednym innym rolnikiem ubiegającym się o przyznanie płatności ekologicznej. W takim przypadku wymagane jest złożenie do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej oświadczenia o rolniku lub rolnikach, z którymi wnioskujący spełnia warunek określony w § 9 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego sporządzonego na formularzu udostępnionym przez ARiMR. Organ wskazał, że skarżąca złożyła takie oświadczenie, jednak dopiero w postępowaniu odwoławczym, a więc z uchybieniem ostatecznego terminu na składanie wniosków i wymaganych dokumentów stanowiących o kwalifikowalności do danej płatności, tj. do 11 lipca 2016 r. Dlatego złożone oświadczenie nie mogło być uznane jako wiążące i tym samym nie mogło stanowić podstawy przyznania płatności.
Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę na decyzję Dyrektora ARiMR.
WSA przypomniał, że spór w sprawie dotyczy tego, czy organ zasadnie odmówił przyznania płatności ekologicznej w związku z niezłożeniem w ustawowym terminie kompletnego wniosku wraz z dokumentami wymaganymi przepisami prawa.
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzenia ekologicznego – płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm.; dalej: rozporządzenie 1305/2013), jeżeli: realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem ekologicznym" (pkt 3); spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu (pkt 4).
Skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności ekologicznej w ramach Pakietu 11: Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji - powierzchnia deklarowana 58.67 ha (§ 4 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia ekologicznego).
Zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego – w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, w którym są określone zwierzęta, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznej w ramach niektórych pakietów utrzymywanych zgodnie z przepisami wymienionymi w: ust. 1, których liczba, w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), wynosi co najmniej 0,3 DJP na hektar gruntów ornych i trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej i objętych obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia 640/2014 w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 oraz 6 i 12. Zgodnie z § 9 ust. 8 rozporządzenia ekologicznego – przy ustalaniu spełniania warunków określonych w ust. 3 pkt 1 bierze się pod uwagę zwierzęta: wymienione w wykazie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym; posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresach wskazanych w pkt a) i pkt b) (§ 9 ust. 8).
WSA podkreślił, że skarżąca nie negowała, iż samodzielnie nie posiada zwierząt, o których mowa we właściwych regulacjach rozporządzenia ekologicznego. Jednak w myśl § 9 ust. 13 rozporządzenia ekologicznego – jeżeli rolnik nie spełnia warunku określonego w ust. 3 lub ust. 4 § 9 płatność ekologiczna może mu zostać przyznana, w przypadku gdy warunek taki spełnia łącznie co najmniej z jednym innym rolnikiem ubiegającym się o przyznanie płatności ekologicznej.
Stosownie do § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego – w przypadku, o którym mowa w § 9 ust. 13, do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej rolnik dołącza oświadczenie o rolniku lub rolnikach, z którymi spełnia warunek określony w § 9 ust. 3 lub 4 sporządzone na formularzu udostępnionym przez Agencję.
Zatem rolnik nieposiadający zwierząt mógłby spełnić warunek określony w § 9 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego (dotyczący posiadania zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5) jeśli spełnia go łącznie co najmniej z jednym innym rolnikiem ubiegającym się o przyznanie płatności ekologicznej. W takim przypadku wymagane jest jednak złożenie do wniosku o przyznanie płatności ekologicznej oświadczenia o rolniku lub rolnikach, z którymi wnioskujący spełnia warunek określony w § 9 ust. 3, sporządzonego na formularzu udostępnionym przez ARiMR.
WSA wskazał, że skarżąca złożyła ww. oświadczenie, jednak nastąpiło to dopiero w postępowaniu odwoławczym, a więc z uchybieniem ostatecznego terminu na składanie wniosków i wymaganych dokumentów stanowiących o kwalifikowalności do danej płatności, który upłynął 11 lipca 2016 r.
Pomoc w postaci płatności ekologicznej może zostać przyznana jedynie podmiotowi, który złoży wniosek wraz z wymaganymi oświadczeniami oraz dokumentami w przewidzianym przepisami prawa terminie. WSA wskazał, że wniesienie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 13 i § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego 10 lipca 2017 r., tj. na etapie postępowania odwoławczego nie może być uznane jako wiążące i tym samym nie może być podstawą do przyznania płatności. W związku z tym WSA uznał, że nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wynik postępowania w sprawie spełnienia przez stronę innych warunków przyznania płatności ekologicznej.
Analizując prawidłowość ustalenia przez organy daty upływu terminu do złożenia kompletnego wniosku o przyznanie płatności, WSA wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278; dalej: ustawa o płatnościach) – wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu (art. 21 ust. 2 ustawy o płatnościach).
Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 maja 2016 r. w sprawie przedłużenia terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu w 2016 r. (Dz. U. poz. 680), w 2016 r. wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie do dnia 15 czerwca.
Stosownie zaś do art. 13 ust. 1 rozporządzenia 640/2014 – z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Bez uszczerbku dla jakichkolwiek szczególnych środków wprowadzanych przez państwa członkowskie odnośnie do konieczności składania dokumentów uzupełniających w należytym terminie, aby umożliwić planowanie oraz przeprowadzenie skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również do wniosków o wsparcie, dokumentów, umów oraz innych deklaracji, które należy przedstawić właściwym organom, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty, umowy lub deklaracje stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie dotyczyło kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy lub wsparcia.
Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia.
Stosownie do art. 13 ust. 2 rozporządzenia 640/2014 z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, jeżeli beneficjent systemu przewidzianego w art. 46 i 47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013, który podlega również obowiązkowi przestrzegania zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 92 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, nie przedstawi formularza jednolitego wniosku w ostatecznym terminie, o którym mowa w ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu, stosuje się zmniejszenie o 1% za każdy dzień roboczy. Maksymalna wartość zmniejszenia jest ograniczona do 25%. W odniesieniu do restrukturyzacji i przekształcenia odsetek zmniejszenia stosuje się do całkowitej kwoty płatności związanych ze środkami przewidzianymi w art. 46 i 47 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013 podzielonej przez 3. Zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia 640/2014 z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4 wniesienie poprawek do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność po ostatecznym terminie wnoszenia poprawek, ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot związanych z faktycznym wykorzystywaniem danych działek rolnych. Poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, jak określono w ust. 1 akapit trzeci. Jeżeli jednak ten najpóźniejszy termin jest wcześniejszy niż ostateczny termin wnoszenia poprawek do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, o którym to terminie mowa w ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu, bądź gdy terminy te przypadają w tym samym dniu, za niedopuszczalne uznaje się poprawki do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność wniesione po tym terminie.
Mając na uwadze powołane regulacje, WSA stwierdził, że organy prawidłowo oceniły, że w 2016 r. ostatecznym terminem na składanie wniosków o przyznanie płatności oraz wszelkich dokumentów uzupełniających, które należy przedstawić organowi, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty stanowią o kwalifikowalności do danej płatności, bez zastosowania sankcji terminowych był 15 czerwca 2016 r., zaś ostatecznym terminem sankcyjnym był 11 lipca 2016 r.
W przypadku złożenia wniosku lub wymaganych dokumentów stanowiących o kwalifikowalności do danej płatności po 11 lipca 2016 r. (termin prawa materialnego) wniosek lub te dokumenty uznaje się za niedopuszczalne, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia - stosownie do art. 13 ust. 1-3 rozporządzenia 640/2014.
WSA stwierdził, że skarżąca nie składając do 11 lipca 2016 r. łącznie z wnioskiem o przyznanie płatności oświadczenia o grupie rolników ubiegających się o przyznanie płatności ekologicznej (2014-2010) nie złożyła pełnego oświadczenia, co do swojego sytuacji prawnej, istotnej w procedurze weryfikacji wniosku. Brak oświadczenia skutkował uznaniem, że skarżąca nie jest członkiem grupy w ramach których przynajmniej jeden rolnik spełniał warunek określony w § 9 ust. 13 rozporządzenia ekologicznego, tj. posiadał zwierzęta, o których mowa w § 9 ust. 8, co determinowało dalsze czynności organów administracji.
WSA za chybione uznał zarzuty naruszenia art. 59 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 ze zm.; dalej: rozporządzenie 1306/2013) oraz art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 227, str. 69 ze zm.; dalej: rozporządzenia 809/2014).
W myśl art. 59 ust. 6 rozporządzenia 1306/2013 – w przypadkach, które zostaną określone przez Komisję na podstawie art. 62 ust. 2 lit. h) wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność lub wszelkie inne komunikacje, wnioski lub prośby mogą być korygowane i dostosowywane po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia przez właściwy organ oczywistych błędów.
Zgodnie z art. 4 rozporządzenia 809/2014 – wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze.
WSA odwołał się w tym zakresie do wyroku NSA z 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1115/08, w którym wskazano, że na organie przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi formalne, a w przypadku stwierdzenia braków formalnych obowiązek wezwania wnioskodawcy do ich usunięcia. NSA podkreślił jednak, że za treść merytoryczną wniosku odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. W związku z tym WSA uznał, że załączenie oświadczenia potwierdzającego spełnienie przez stronę jednej z obligatoryjnych przesłanek przyznania płatności ekologicznej stanowi wadę wniosku, która nie podlega uzupełnieniu w ramach wezwania do usunięcia braków formalnych. Bowiem nie był to błąd oczywisty, który mógł zostać stwierdzony, skorygowany i dostosowany przez właściwy organ bezpośrednio po złożeniu wniosku. Tym bardziej, że skarżąca nie dołączyła do wniosku dokumentów wymaganych od rolnika wnioskującego o przyznanie płatności ekologicznej.
WSA wskazał, że ze złożonego wniosku o płatność nie wynikało wprost, że strona łącznie z co najmniej jednym innym rolnikiem była posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia. Na podstawie danych oświadczonych we wniosku organy ustaliły, że z danych systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt, o którym mowa w przepisach ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz wykazu jednostki certyfikującej, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym skarżąca nie była w posiadaniu zwierząt, o których mowa w § 9 ust. 8 rozporządzenia ekologicznego. Wobec złożenia przez nią wniosku o określonej treści nieracjonalne byłoby oczekiwanie, że organ w terminie jego złożenia wiedział, że skarżąca wypełnia przesłankę dotyczącą wymogu posiadania zwierząt o określonych gatunkach.
Z uwagi na powyższe, WSA na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: ppsa), oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi na rozprawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie:
1) art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 627; dalej; ustawa PROW) w zw. z § 2 rozporządzenia ekologicznego;
2) art. 59 ust. 6 rozporządzenia 1306/2013;
3) art. 4 rozporządzenia 809/2014;
- w każdym z przypadków wymienionych w punktach 1-3 przez ustalenie w wyroku, że jest zgodna z prawem odmowa przyznania płatności mimo ustalenia przez organ i WSA, iż strona spełnia wszystkie kryteria konieczne dla przyznania płatności.
4) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a konkretnie art. 141 § 4 ppsa, poprzez brak przedstawienia w uzasadnieniu wyroku do zarzutu skargi wskazanego w piśmie strony z 14 czerwca 2018 r. tj. zarzutu, że organ wydając decyzję winien wziąć pod uwagę stan faktyczny według chwili wydania decyzji administracyjnej oraz brak odniesienia się przez WSA do tego zarzutu w uzasadnieniu skarżonego wyroku.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła.
Zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w ramach których podniesiono naruszenie art. 141 § 4 ppsa. Skarżąca wskazuje, że WSA nie odniósł się do jej zarzutu, że organ wydając decyzję powinien wziąć pod uwagę stan faktyczny według chwili wydania decyzji administracyjnej.
Nie jest to zarzut usprawiedliwiony.
W myśl art. 141 § 4 ppsa – uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Podkreślić należy, że sporządzone według wskazanych w art. 141 § 4 ppsa wymogów uzasadnienie wyroku ma w przyszłości umożliwić stronie oraz sądowi odwoławczemu prześledzenie dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, a także – zapoznanie się z procesem myślowym, który doprowadził sąd pierwszej instancji do podjęcia zaskarżonego orzeczenia. Z tego też względu art. 141 § 4 ppsa może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie wówczas, gdy uzasadnienie wyroku pomija wymienione w tym przepisie elementy lub też, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga przy tym szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera treść pozwalającą na prześledzenie procesu myślowego przeprowadzonego przez sąd pierwszej instancji i dokonanie kontroli instancyjnej. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącej, WSA w sposób szczegółowy odniósł się do zarzutów postawionych w skardze, a także ustalił w sposób logiczny istotę sporu, przeanalizował prawidłowo obowiązujące przepisy i ustosunkował się do twierdzeń skarżącej w zakresie popełnienia oczywistego błędu. WSA uznał słusznie, że o oczywistym błędzie – w rozumieniu przepisów art. 59 ust. 6 rozporządzenia 1306/2013 i art. 4 rozporządzenia 809/2014 – w rozpoznawanej sprawie nie może być mowy.
W zaskarżonym wyroku wskazano bowiem, dlaczego dokumenty świadczące o kwalifikowalności można składać tylko w ściśle określonym czasie. Wynika to przede wszystkim z obowiązujących przepisów prawa europejskiego, tj. art. 13 ust. 1-3 rozporządzenia 640/2014, po przekroczeniu tego terminu – poza oczywistymi błędami – nie ma możliwości dokonywania jakichkolwiek poprawek we wnioskach, które uprawniałyby do uzyskania płatności. WSA prawidłowo wywiódł, że nie jest dopuszczalne, aby złożenie po terminie (dopiero w postępowaniu odwoławczym) dodatkowego dokumentu świadczącego o kwalifikowalności do otrzymania płatności można było uznać za błąd oczywisty. Zasadnie WSA wskazał, że z przedstawionych przez stronę w ustawowym terminie dokumentów nie wynikało, aby skarżąca spełniała warunki do przyznania płatności. Jednocześnie na podstawie danych oświadczonych we wniosku organy prawidłowo ustaliły, że z danych systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz wykazu jednostki certyfikującej, skarżąca nie była w posiadaniu zwierząt, o których mowa w § 9 ust. 8 rozporządzenia ekologicznego. Dopiero dokument przedstawiony w postępowaniu odwoławczym wskazywał, co nie jest kwestionowane w sprawie, że skarżąca spełnia przesłanki do otrzymania płatności. Jednak nie można takiej okoliczności uznać za błąd oczywisty.
WSA prawidłowo wskazał, że do błędu oczywistego dochodzi wówczas, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie (por. wyroki NSA: z 15 października 2013 r., sygn. akt II GSK 942/12 i z 27 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 71/13).
W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie wywiódł WSA, nie ma mowy o błędzie oczywistym, a tym samym dokument dostarczony przez skarżącą w postępowaniu odwoławczym nie mógł być uwzględniony. Przy czym skoro w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z błędem oczywistym to nie ma jakiegokolwiek znaczenia, czy skarżąca działała w dobrej czy złej wierze.
W tej sytuacji twierdzenia skarżącej, że spełniała warunki do otrzymania płatności w momencie wydawania decyzji przez organ drugiej instancji, świadczą jedynie o nieznajomości przepisów dotyczących przyznawania płatności (tj. nieprzekraczalnego terminu na dostarczenie dokumentów). Przy czym przypomnieć należy, że skarżąca w oświadczeniu we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej wskazała, że zna warunki przyznawania tej płatności.
Powyższe rozważania czynią nieusprawiedliwionymi zarzuty naruszenia przepisów materialnych, tj. art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy PROW w zw. z § 2 rozporządzenia ekologicznego, art. 59 ust. 6 rozporządzenia 1306/2013 i art. 4 rozporządzenia 809/2014. Wynika to z tego, że skarżąca zarzuciła ich naruszenie przez błędne zastosowanie. Przypomnieć należy, że błędne zastosowanie prawa materialnego, czyli tzw. błąd w subsumcji, polega na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być zatem dokonana wyłącznie na postawie konkretnie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Nie ma zatem możliwości skutecznego powoływania się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Jest to konsekwencją faktu, że błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej – dowiedzenia ich wadliwości (por. np. wyroki NSA z 21 października 2011 r., sygn. akt II FSK 775/10 i z 10 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 319/11).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca kasacyjnie tego nie uczyniła, ponieważ – oprócz art. 141 § 4 ppsa – nie sformułowała zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Co więcej skarżąca w swych zarzutach nie zakwestionowała przepisów prawa, które były podstawą do odmowy przyznania jej płatności, tj. § 9 ust. 8 i ust. 13, § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ekologicznego, art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach oraz art. 13 ust. 1-3 rozporządzenia 640/2014. W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnia zarzutów materialnych.
W efekcie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 ppsa, skargę kasacyjną oddalił.
Orzeczenie o kosztach wydano stosownie do art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na zasądzone koszty (360 zł) składa się wynagrodzenia pełnomocnika organu (radcy prawnego), który brał udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną i udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.