I GSK 3281/18

Naczelny Sąd Administracyjny2022-10-05
NSArolnictwoWysokansa
środki unijnepomoc dla młodych rolnikówEFRROWProgram Rozwoju Obszarów Wiejskichzwrot pomocysiła wyższaterminypouczenie organupostępowanie administracyjneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa ARiMR, potwierdzając, że beneficjentka pomocy dla młodych rolników nie musiała zwracać środków mimo nieprzedłożenia dokumentów w terminie z powodu braku jasnego pouczenia organu.

Sprawa dotyczyła beneficjentki pomocy dla młodych rolników, która nie uzupełniła wykształcenia w wymaganym terminie. WSA uchylił decyzję o zwrocie środków, uznając, że opóźnienie wynikało z okoliczności niezależnych od niej i organ nie udzielił jej jasnego pouczenia o obowiązku zgłoszenia takich okoliczności w terminie 10 dni roboczych. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając argumentację WSA, że pismo informacyjne organu z maja 2014 r. nie mogło stanowić podstawy do egzekwowania przyszłego obowiązku zgłaszania trudności w terminie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy dla młodych rolników. Beneficjentka otrzymała 75 000 zł, ale nie uzupełniła wykształcenia w wymaganym 3-letnim terminie, który upłynął 3 października 2014 r. Dokumenty potwierdzające kwalifikacje wpłynęły 1 grudnia 2014 r. Organ uznał pomoc za nienależnie pobraną. WSA uchylił decyzję, uznając, że opóźnienie wynikało z okoliczności niezależnych od beneficjentki, zgodnie z § 22 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a także z powodu niejasnego pouczenia organu dotyczącego terminu zgłaszania takich okoliczności. Sąd I instancji podkreślił, że pismo organu z maja 2014 r. nie informowało jasno o obowiązku zgłaszania siły wyższej w terminie 10 dni roboczych. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego nie są uzasadnione. Sąd podkreślił, że pismo organu z maja 2014 r. nie mogło stanowić podstawy do egzekwowania od beneficjentki obowiązku zgłaszania niezawinionych trudności w cyklu edukacyjnym w terminie 10 dni roboczych, gdyż sytuacja opisana w piśmie nie odnosiła się do jej faktycznej sytuacji w tamtym czasie. Tym samym, NSA potwierdził, że decyzja ustalająca zwrot środków powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak jasnego i jednoznacznego pouczenia organu o terminie zgłoszenia okoliczności siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, które uniemożliwiły uzupełnienie wykształcenia w terminie, może stanowić podstawę do uchylenia decyzji o zwrocie pomocy.

Uzasadnienie

NSA uznał, że pismo informacyjne organu z maja 2014 r. nie mogło stanowić podstawy do egzekwowania od beneficjentki obowiązku zgłaszania niezawinionych trudności w cyklu edukacyjnym w terminie 10 dni roboczych, ponieważ sytuacja opisana w piśmie nie odnosiła się do jej faktycznej sytuacji w tamtym czasie. Brak jasnego pouczenia uniemożliwił beneficjentce wywiązanie się z potencjalnego obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa PROW art. 21 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

ustawa PROW art. 21 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) art. 47 § ust. 2

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 § § 22 ust. 1 pkt 2

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 § § 18 ust. 1 pkt 6

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 kwietnia 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 § § 4 ust 1 i 2

TfUE art. 288

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak jasnego pouczenia organu o terminie zgłoszenia okoliczności siły wyższej. Pismo informacyjne organu z maja 2014 r. nie odnosiło się do faktycznej sytuacji beneficjentki w tamtym czasie i nie mogło stanowić podstawy do egzekwowania przyszłego obowiązku. Opóźnienie w uzupełnieniu wykształcenia wynikało z okoliczności niezależnych od beneficjentki, związanych z cyklem nauczania i terminem egzaminu.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 i obowiązek zgłoszenia siły wyższej w terminie 10 dni roboczych. Organ nie miał obowiązku udzielać dodatkowych pouczeń, gdyż przepis ustawy zawierał normę, że pouczenia udziela się na żądanie strony. Organy administracji powinny kierować się nie tylko literą prawa, lecz także uwzględniać oczekiwania społeczne i realizować trafne postulaty polityków.

Godne uwagi sformułowania

"W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwanie to nie dotyczyło sytuacji beneficjentki, ponieważ w maju 2014 r., kiedy organ skierował do beneficjentki pismo informacyjne, nic jeszcze nie zapowiadało, że cykl edukacyjny nie zostanie ukończony w wymaganym terminie" "Co jednak najistotniejsze na gruncie rozpatrywanej sprawy nie mogła ona wywieść istnienia takiego obowiązku z treści pisma informacyjnego organu z dnia 12 maja 2014 r., opisana w nim sytuacja nie odnosiła się bowiem w tamtym czasie do jej sytuacji faktycznej." "organy administracji (...) winny kierować się nie tylko literą prawa, lecz także uwzględniać oczekiwania społeczne i realizować trafne postulaty polityków obozu rządzącego" (zarzut skargi kasacyjnej, odrzucony przez NSA)

Skład orzekający

Michał Kowalski

przewodniczący-sprawozdawca

Joanna Salachna

członek

Artur Adamiec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku informowania organu o okolicznościach siły wyższej lub wyjątkowych okolicznościach w kontekście pomocy unijnej, zwłaszcza w przypadku beneficjentów programów rozwojowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji beneficjentów pomocy dla młodych rolników w ramach PROW 2007-2013 oraz interpretacji przepisów UE i krajowych w zakresie terminów i pouczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne pouczenie organu administracji i jak jego brak może wpłynąć na wynik postępowania, nawet w przypadku uchybienia terminom przez beneficjenta. Jest to ważna lekcja dla organów i beneficjentów funduszy unijnych.

Nawet błąd beneficjenta nie zawsze oznacza zwrot unijnych pieniędzy – kluczowe jest jasne pouczenie organu!

Dane finansowe

WPS: 75 000 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 3281/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-10-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Adamiec
Joanna Salachna
Michał Kowalski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1685/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-05-30
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2016 poz 1387
art. 21 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47 ust. 2
Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
Dz.U. 2007 nr 200 poz 1443
§ 22 ust. 1 pkt 2
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na  lata 2007-2013
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant Piotr Suchoń po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1685/17 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 czerwca 2017 r., nr 180/17 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 30 maja 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1685/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2022 r., poz. 329 - powoływanej dalej jako p.p.s.a.) uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 czerwca 2017 r.
w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy.
Decyzją z dnia 26 września 2011 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał M. K. pomoc w wysokości 75 000,00 zł w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Przepisy zobowiązywały beneficjentkę do uzupełnienia wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Termin ten upłynął w dniu
3 października 2014 r., a dopiero w dniu 1 grudnia 2014 r. do siedziby Agencji wpłynęły dokumenty potwierdzające posiadanie stosownych kwalifikacji zawodowych. W związku powyższym organ w dniu 28 lipca 2016 r. wezwał beneficjentkę do złożenia wyjaśnień dotyczących niedopełnienia wspomnianego zobowiązania. Przesłała ona wyjaśnienie odnośnie niezdania egzaminu argumentując niedopełnienie warunku problemami zdrowotnymi. Decyzją z dnia 14 marca 2017 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 75 000,00 zł, a Prezesa ARiMR decyzją z dnia 26 czerwca 2017 r. utrzymał tę decyzję w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę uznał, że opóźnienie w ukończeniu nauki nastąpiło ze strony skarżącej w okolicznościach,
o których mowa w § 22 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
(Dz. U. z 2014 r., poz. 201 ze zm. – powoływanego dalej jako rozporządzenie
w sprawie ułatwiania startu młodym rolnikom). Zgodnie z tym unormowaniem zwrot udzielonego wsparcia nie jest wymagany wówczas, gdy do opóźnienia doszło na skutek niezależnych od beneficjenta okoliczności wynikających z cyklu nauczania
w danym typie szkoły lub związanych z terminem egzaminu zawodowego skutkujących nieuzupełnieniem wykształcenia w terminie, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6, jeżeli beneficjent podjął naukę w wybranej szkole, uczelni, placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego lub ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i kontynuował naukę bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień, a uzupełnienie wykształcenia nastąpi nie później niż w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6. W ocenie Sądu I instancji, skarżąca podjęła naukę w pierwszym pełnym roku nauczania po otrzymaniu decyzji przyznającej wsparcie i kontynuowała ją bez przerw. Brak zaliczenia egzaminu w pierwszym terminie trudno uznać zdaniem Sądu I instancji za opóźnienie, gdyż termin poprawkowy jako taki mieści się w naturalnym toku studiów, dodatkowo wypadał on pierwotnie na parę tygodni przed obowiązującym skarżącą terminem do uzupełnienia wykształcenia. Dopiero przesunięcie tego terminu na dzień 9 października 2014 r. było bezpośrednią przyczyną naruszenia terminu, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia w sprawie ułatwiania startu młodym rolnikom.
Sąd I instancji podkreślił ponadto, że w piśmie z dnia 12 maja 2014 r. organ informował skarżącą o terminie 10 dni roboczych od dnia otrzymania przez beneficjenta omawianego pisma, który został przewidziany na przekazanie informacji dotyczących okoliczności, o których mowa w art. 22 ust. 2 rozporządzenia. W piśmie tym nie było informacji o tym, że termin 10 dni roboczych obowiązuje generalnie, na podstawie konkretnego przepisu, tj. art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE)
nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE), nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE. L. z 2006 r., Nr 368, str. 15 ze zm.- powołanego dalej jako rozporządzenie ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich) w stosunku do wszystkich, a więc także przyszłych sytuacji, w których strona zmuszona będzie powołać się na okoliczności o charakterze siły wyższej, jako przyczyny niedochowania któregoś ze zobowiązań wynikających z przepisów lub decyzji przyznającej wsparcie.
W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego,
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego to jest:
• art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku art. 47 ust 2 rozporządzenia ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich w związku z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864 ze zm. – dalej: TfUE) w związku
z 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2018 r., poz. 1856 ze zm. powoływanej dalej jako ustawa PROW) przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu regulacji zawartej w art. 47 ust
2 rozporządzenia 1974/2006 oraz przyjęciu, że przepis stosowany bezpośrednio nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania ponieważ jego zastosowanie w realiach sprawy godziłoby w standardy praworządnego postępowania podczas, gdy przepis art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 w znajduje w przedmiotowej sprawie bezpośrednie zastosowanie, co sprowadza się do ciążącego na beneficjencie (lub upoważnionej przez niego osobie) obowiązku zgłoszenia właściwemu organowi okoliczności siły wyższej wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności, a zastosowanie bezpośrednie art. 47 ust 2 rozporządzenia nie godzi w zasadę praworządności,
• art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w związku § 4 ust 1 i 2 rozporządzenia
w sprawie ułatwiania startu młodym rolnikom Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 kwietnia 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013 (Dz. U. 2014, poz. 501) w związku 47 ust 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 przez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że wysłanie do beneficjenta pisma skierowanego do strony z uwagi na wyżej wskazane regulacje § 4 ust 1 i 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 kwietnia 2014 r., zgodnego z treścią powołanego powyżej przepisu, w opinii sądu zawiera niejednoznaczne i niepełne pouczenie co skutkuje tym, że można stosować wobec beneficjentki konsekwencji
z art. 47 ust 2 rozporządzenia nr 1974/2006 podczas, gdy powoływane powyżej rozporządzenie MRiRW z dnia 17 kwietnia 2014 r., które wprowadziło m.in. dodatkowe kategorie siły wyższej odnoszące się do uzupełnienia wykształcenia, nakładało również na Agencję obowiązek poinformowania o tym fakcie beneficjentów w ciągu 45 dni od dnia wejścia w życie nowych przepisów oraz do pouczenia ich, iż w przypadku wystąpienia okoliczności siły wyższej zobowiązani są oni do poinformowania o tym Agencji w terminie 10 roboczych od dnia otrzymania informacji. Tak więc pouczenie w zawiadomieniu z dnia 12 maja 2014 r., zgodne
z treścią § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 17 kwietnia 2014 r. nie wpływało (i nie mogło wpłynąć) na możliwość zastosowania wobec beneficjentki konsekwencji wynikających z art. 47 ust 2 rozporządzenia nr 1974/2006.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów i postępowania ponieważ wskazane poniżej uchybienia mają istotny wpływ na wynik sprawy to jest:
• art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z 21 ust. 2 pkt 1 ustawy PROW, poprzez nakaz skierowany do organów, zawarty na str. 16 uzasadnienia wyroku, zgodnie z którym "organy administracji (...) winny kierować się nie tylko literą prawa, lecz także uwzględniać oczekiwania społeczne i realizować trafne postulaty polityków obozu rządzącego", podczas gdy zgodnie z zasadą praworządności, wynikającą
z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy PROW (odpowiednik art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 – dalej powoływanej jako k.p.a.) organ wydając rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie działa wyłącznie na postawie przepisów obowiązującego prawa. Zatem zastosowanie się do wytycznych zawartych w wyroku WSA spowoduje naruszenie art. 21 ust 2 pkt 1 ustawy PROW.
• art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy PROW przez błędne uznanie, że brak pouczenia o konieczności informowania organu
o okoliczności siły wyższej w określonym terminie zwalnia Beneficjenta z tego obowiązku w celu uniknięcia zwrotu pomocy finansowej, podczas gdy na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy PROW (odpowiednik art. 9 kpa) organ nie miał obowiązku udzielać stronie dodatkowych pouczeń ponieważ przepis ustawy zawiera wyraźną normę, że udzielenie niezbędnych pouczeń następuje na żądanie strony, a zatem uchylenie decyzji z powodu braku pouczenia udzielonego stronie stanowi naruszenie wskazanych w zarzucie przepisów.
Strona przeciwna w piśmie z dnia 10 stycznia 2019 r. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia
8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że na gruncie rozpatrywanej sprawy mogą one podlegać łącznej ocenie zarówno w zakresie naruszeń prawa materialnego, jak i procesowego.
W skardze kasacyjnej sformułowano bowiem zarzuty odnoszące się w istocie do kwestii prawidłowego zastosowania wobec beneficjentki pomocy dla młodych rolników wymogów wprowadzonych w art. 47 ust 2 rozporządzenia ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie z tym przepisem, przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia,
w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. W rozpatrywanej sprawie w czasie trwania 3 - letniego okresu przewidzianego na odebranie stosownej edukacji dla rolników, tj. z dniem 19 kwietnia 2014 r., zmianie uległy przepisy rozporządzenia w sprawie ułatwiania startu młodym rolnikom. W świetle § 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 17 kwietnia 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 501 – powoływanego dalej jako rozporządzenie zmieniające) organ ARiMR w terminie 45 dni od dnia wejścia w życie rozporządzenia, przekazuje informację o zmianie przepisów w zakresie, o którym mowa w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ułatwiania startu młodym rolnikom, beneficjentom programu. W informacji tej Agencja wzywa beneficjentów w terminie 10 dni roboczych od dnia otrzymania informacji, do oświadczenia o wystąpieniu okoliczności, o których mowa w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ułatwiania startu młodym rolnikom wraz ze szczegółowymi wyjaśnieniami dotyczącymi tych okoliczności oraz wymaganymi dokumentami. Z akt administracyjnych sprawy, w szczególności z pisma organu z dnia 12 maja 2014 r. informującego beneficjentkę o rozszerzeniu katalogu zdarzeń kwalifikowanych jako siła wyższa lub wyjątkowe okoliczności, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany wynika jedynie generalna informacja, zgodnie z którą, jeżeli w sytuacji beneficjentki pomocy wystąpiła okoliczność przewidziana zmienionymi przepisami, a więc jeżeli zaistniały niezależne od niej okoliczności wynikające z cyklu nauczania w danym typie szkoły lub związane z terminem egzaminu zawodowego, które spowodowały, że nie uzupełni ona wykształcenia
w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy - organ wzywa beneficjentkę do potwierdzenia zaistnienia tych okoliczności w terminie 10 dni roboczych od dnia otrzymania niniejszej informacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwanie to nie dotyczyło sytuacji beneficjentki, ponieważ w maju 2014 r., kiedy organ skierował do beneficjentki pismo informacyjne, nic jeszcze nie zapowiadało, że cykl edukacyjny nie zostanie ukończony w wymaganym terminie, a więc do dnia 3 października 2014 r. Co wymaga podkreślenia, z pisma organu z dnia 12 maj 2014r. nie wynika obowiązek każdorazowego informowania organu przez beneficjenta pomocy "na przyszłość" o ewentualnym wystąpieniu niezależnych okoliczności wynikających z cyklu nauczania. Wprost przeciwnie w piśmie z dnia 12 maja 2014 r. organ wprost wskazuje, że wzywa "do potwierdzenia zaistnienia tych okoliczności poprzez złożenie w terminie 10 dni roboczych od dnia otrzymania niniejszej informacji". Z pisma tego nie wynika zatem obowiązek, o którym mowa w art. 47 ust. 2 rozporządzenia ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, a więc obowiązek zgłoszenia na przyszłość ewentualnych niezależnych okoliczności wynikających z cyklu nauczania w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tych specyficznych warunkach rozpatrywanej sprawy organ co prawda sformułował informację zgodnie z wymogami przewidzianymi na gruncie § 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 kwietnia 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013" (Dz. U. poz. 501) to jednak treść tej informacji – jak wcześniej wspominano – nie może być uznana jako uzasadniona podstawa do egzekwowania na jej podstawie przyszłego obowiązku zgłaszania niezawinionych trudności w cyklu edukacyjnym w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Okoliczności te, co warte podkreślenia, przy całej specyfice tej sprawy zostały prawidłowo wyjaśnione i ocenione przez Sąd I instancji. Należy dodać, że z akt sprawy wynika, że skarżąca konsekwentnie realizowała wynikające ze zobowiązania obowiązki związane z 3 letnim cyklem kształcenia rolniczego. Końcowo zaś termin przedłożenia dokumentacji został w istocie uchybiony, a beneficjentka pomocy nie przedłożyła informacji o "obiektywnych trudnościach" w 10 – dniowym terminie. Co jednak najistotniejsze na gruncie rozpatrywanej sprawy nie mogła ona wywieść istnienia takiego obowiązku z treści pisma informacyjnego organu z dnia 12 maja 2014 r., opisana w nim sytuacja nie odnosiła się bowiem w tamtym czasie do jej sytuacji faktycznej. Tym samym Sąd I instancji prawidłowo uznał, że decyzja ustalająca w tych okolicznościach sprawy kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom w wysokości 75 000,00 zł powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. W zaskarżonym wyroku nie naruszono zatem przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku art. 47 ust 2 rozporządzenia ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich w związku z art. 288 TfUE w związku z 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1387 ze zm. – powoływanej dalej jako ustawa PROW). Nie doszło również do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. w związku § 4 ust 1 i 2 rozporządzenia zmieniającego w związku 47 ust 2 rozporządzenia ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Zaskarżony wyrok nie narusza także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z 21 ust. 2 pkt 1 oraz w związku z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy PROW.
W tym stanie rzeczy orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI