I GSK 325/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-14
NSApodatkoweŚredniansa
subwencja oświatowafinanse publicznejednostki samorządu terytorialnegozwrot środkówkształcenie specjalnewaga P4orzeczenia PPPprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Powiatu Miechowskiego dotyczącą zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej, uznając, że błędna kwalifikacja ucznia do wagi P4 była podstawą do żądania zwrotu środków.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Powiatu Miechowskiego od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Finansów nakazującą zwrot nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2015. Powiat zarzucał naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując m.in. wiążący charakter orzeczeń o kształceniu specjalnym oraz sposób naliczania subwencji. NSA oddalił skargę, uznając, że Powiat błędnie zakwalifikował ucznia do wagi P4 z uwagi na brak aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w szkole zawodowej, co skutkowało zawyżeniem subwencji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Powiatu Miechowskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Finansów zobowiązującą Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2015. Powiat zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz ustawy o systemie oświaty, a także przepisów rozporządzeń dotyczących orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego i podziału subwencji. Kwestionowano m.in. wiążący charakter orzeczeń o kształceniu specjalnym oraz sposób naliczania subwencji dla uczniów z upośledzeniami. Skarżący podnosił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym brak zebrania i rozważenia materiału dowodowego oraz dowolną ocenę dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd wskazał, że Powiat błędnie zakwalifikował ucznia do wagi P4 subwencji oświatowej, ponieważ uczeń ten nie posiadał aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w szkole zawodowej, a wcześniejsze orzeczenie zostało już zrealizowane. Sąd podkreślił, że subwencja przysługuje jednostce samorządu terytorialnego, a nie uczniowi, a jej przeznaczenie decyduje organ stanowiący j.s.t. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania zostały odrzucone z powodu braku wykazania istotnego wpływu uchybień na wynik sprawy oraz prawidłowej oceny materiału dowodowego przez sądy obu instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, orzeczenia te zawierają zalecenia, a nie wiążące polecenia. Kluczowe jest posiadanie aktualnego orzeczenia na dany okres kształcenia.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego mają charakter zaleceń, a nie nakazów. W przypadku ucznia, który ukończył szkołę zawodową i rozpoczął kształcenie uzupełniające w liceum, wcześniejsze orzeczenie dotyczące szkoły zawodowej utraciło moc. Brak aktualnego orzeczenia na okres kształcenia w liceum uniemożliwiał przypisanie ucznia do wagi P4 subwencji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.j.s.t. art. 37 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

u.s.o. art. 71b § ust. 3 zd. 2

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

u.s.o. art. 44o

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych art. 8 § ust. 2 i 3

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2014 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2015

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie, że skarżący otrzymał kwotę subwencji wyższą od należnej. Naruszenie art. 71b ust. 3 u.s.o. poprzez przyjęcie wiążącego skutku orzeczeń o kształceniu specjalnym. Naruszenie § 8 ust. 2 i 3 rozporządzenia MEN poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że formy kształcenia specjalnego wskazane w opiniach wiążą szkołę. Naruszenie art. 1 pkt 5 i 5a oraz art. 44o ust. 7 w zw. z art. 44o ust. 5 u.s.o. poprzez błędne rozumienie wagi przeliczeniowej P4. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a.) polegające na oddaleniu skargi mimo nierozważenia całego materiału dowodowego. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80, 86 k.p.a.) polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu. Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego są aktami konkretno-indywidualnymi, a nie generalno-abstrakcyjnymi. Subwencja ogólna, w przeciwieństwie do instytucji dotacji, nie ma określonego (sprecyzowanego) przeznaczenia. Dla skuteczności zarzutów naruszenia prawa procesowego niezbędne było wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem prawa procesowego a wynikiem sprawy.

Skład orzekający

Piotr Pietrasz

przewodniczący

Joanna Salachna

sprawozdawca

Krzysztof Sobieralski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących subwencji oświatowej, wiążącego charakteru orzeczeń o kształceniu specjalnym oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z kwalifikacją ucznia do wagi P4 subwencji oświatowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i finansami publicznymi, ze względu na szczegółową analizę przepisów dotyczących subwencji oświatowej i orzeczeń o kształceniu specjalnym.

Błędna kwalifikacja ucznia kosztowała samorząd tysiące złotych: NSA wyjaśnia zasady naliczania subwencji oświatowej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 325/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Salachna /sprawozdawca/
Krzysztof Sobieralski
Piotr Pietrasz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1676/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-09-12
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 174, art. 176, art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1327
art. 44o, art. 71 ust. 3
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1672
art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 7 ust. 3, art. 37 ust. 1
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Powiatu Miechowskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1676/18 w sprawie ze skargi Powiatu Miechowskiego na decyzję Ministra Finansów z dnia 27 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Powiatu Miechowskiego na rzecz Ministra Finansów 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) wyrokiem z 12 września 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1676/18 oddalił skargę Powiatu Miechowskiego (dalej: skarżący lub Powiat) na decyzję Ministra Finansów (dalej: organ) z dnia 27 lipca 2018 r., w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2015.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Powiat, w której zaskarżył orzeczenie w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), zarzucono:
I. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Z 2016 r., pos. 198 ze zm.; dalej: u.d.j.s.t.) poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący otrzymał kwotę części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej i w konsekwencji żądanie od skarżącego jej zwrotu, w związku z naruszeniem:
- art. 71b ust. 3 zd. 2 ustawy z dnia z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.
U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.; dalej: u.s.o.) poprzez przyjęcie wiążącego skutku wydawanych orzeczeń o sposobie kształcenia specjalnego;
- § 8 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 173, poz. 1072) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że formy kształcenia specjalnego wskazane w opiniach wydawanych na podstawie przepisu art. 71b ust. 3 u.s.o. wiążą szkołę;
- art. 1 pkt 5 i 5 a oraz art. 44o ust. 7 w związku z art. 44o ust. 5 u.s.o. poprzez uznanie, że uczniowi, który ukończy wiek uprawniający do kształcenia w odpowiedniej szkole z uwagi na brak promocji do następnej klasy, nie przysługuje subwencja, uczeń ten może ukończyć daną szkołę, zaś brak podstaw do przyznania części oświatowej subwencji ogólnej na jego edukację ponad wiek uprawniający do kształcenia w odpowiedniej szkole subwencji;
- § 27 i 67 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2011 r., nr 109, poz. 631 ze zm.);
- przepisów rozporządzenia z dnia 15 grudnia 2014 r. Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2015 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1977) poprzez:
a) błędne rozumienie przeliczeniowej wagi P4 (dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi
- wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy wymienionej w § 1 ust. 1 rozporządzenia) oraz dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii
- wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, którzy nie posiadają orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy wymienionej w § 1 ust. 1 rozporządzenia - poprzez przyjęcie, że orzeczenie wydane na czas kształcenia w szkole zawodowej, jeśli uczeń ukończył jedną szkołę zawodową, a nowe orzeczenie zostało wydane na czas do ukończenia kształcenia uzupełniającego Liceum ogólnokształcące, nie uprawnia ucznia do otrzymania środków na edukację w kolejnej szkole zawodowej, uczenia się kolejnego zawodu, zwiększającego jego szansę na samodzielną egzystencję.
II. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 i 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.), polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu pomimo, że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, mającego istotne znaczenie dla sprawy, w tym nie wyjaśniono rzeczywistej liczby uczniów S. w Z., wymagających potrzeby kształcenia specjalnego (odpowiadającej danej wadze), co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem, tym samym usankcjonowaniem załatwienia sprawy w sposób pomijający całkowicie interes społeczny, w szczególności lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu oraz w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwa oraz poprzez nieoszacowanie ww. interesów (interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, tj. słusznego interesu lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu) i niewyważenie wartości właściwych w danej sprawie, interesu społecznego ze słusznością interesu kontrolowanego;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a., art. 86 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu pomimo, że organ dokonał dowolnej, wybiórczej oceny materiału dowodowego, nierozważnie całokształtu materiału dowodowego, a także poprzez dokonanie oceny w oparciu o niepełny materiał dowodowy, niedopuszczenie wyjaśnień strony kontrolowanej oraz nieuwzględnienie dowodów wnioskowanych przez kontrolowanego, mających istotne znaczenie dla sprawy.
Wobec powyższego Powiat wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji. Wystąpił też o zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej.
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona.
Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: - naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); - naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach.
Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.
Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W kontekście powyższych uwag, na rozpoznanie nie zasługiwał zarzut naruszenia prawa materialnego wyartykułowany w pkt 1 tiret piąte lit. a myślnik pierwszy (oznaczenie oryginalne) petitum skargi kasacyjnej, gdyż nie został w jakikolwiek uzasadniony.
Niezależnie od przyjętej w petitum skargi kasacyjnej błędnej konstrukcji naruszenia prawa materialnego w postaci przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. (z petitum wynika, iż jest to zarzut dotyczący ustaleń faktycznych – a zatem zarzut natury procesowej), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał go, ponieważ z jego uzasadnienia wynika, iż Powiat zarzuca faktycznie jego błędne zastosowanie, które miało być związane z naruszeniem innych regulacji prawa materialnego, o których mowa dalej.
W ramach dwóch pierwszych szczegółowych zarzutów naruszenia prawa materialnego (naruszenia art. 71b ust. 3 zd. drugie u.s.o. oraz § 8 ust. 2 i 3 rozporządzenia MEN w sprawie orzeczeń i opinii) skarżący kasacyjnie podnosi błędne przyjęcie, że orzeczenia oraz opinie wydawane przez składy orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych są wiążące dla szkoły. Z tymi zarzutami bezpośrednio merytorycznie wiąże się zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia z 15 grudnia 2014 r. w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego (dalej: j.s.t.) w zakresie w jakim doszło do rozumienia wagi przeliczeniowej P4 (dla uczniów z określonymi upośledzeniami oraz – ogólnie ujmując – uczniów mających inne dysfunkcje, wymagających stosowania specjalnej nauki i metod pracy na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o.) w stosunku do ucznia, który: - mając najpierw orzeczenie dotyczące kształcenia w szkole zawodowej, a którą to szkołę ukończył; - a następnie posiadając orzeczenie na czas kształcenia w liceum ogólnokształcącym w czasie tym odbywał po raz drugi kształcenie w szkole zawodowej. Powiat wywodzi, że zarówno w rozporządzeniu MEN, jak i art. 71 ust. 3 zd. drugie u.s.o. w odniesieniu do wydawanych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego mowa jest o zalecanych formach kształcenia. Skoro zaś są to zalecenia, to nie mają one charakteru wiążącego.
Powyższe zarzuty są nieusprawiedliwione zarówno z perspektywy ustalonego w sprawie stanu faktycznego, jak i obowiązujących regulacji. Otóż zacząć należy od tego (a co pomija Powiat w skardze kasacyjnej), że zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia MEN w sprawie orzeczeń i opinii orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole. W kontekście tak brzmiącej regulacji kwestia zaliczenia do wagi P4 ucznia, który mając aktualne orzeczenie o potrzebie kształcenia w liceum ogólnokształcącym, realizował kształcenie w szkole zawodowej (po raz drugi) i powoływanie się na uprzednio wydane wobec tego ucznia orzeczenie o potrzebie kształcenia w szkole zawodowej – które, co należy podkreślić, zostało już zrealizowane – jest bezprzedmiotowe. A to z następujących względów: 1) ów uczeń przypisany do wagi P4 odbył już bowiem kształcenie w szkole zawodowej, czego dotyczyło wcześniej wydane orzeczenie; 2) wcześniejsze orzeczenie dotyczące tego ucznia zostało wydane na określony okres (do ukończenia szkoły zawodowej) i dotyczyło wskazanej w nim formy kształcenia (w szkole zawodowej) – co oznacza, że przedmiotowe orzeczenie o potrzebie kształcenia w szkole zawodowej utraciło moc obowiązującą z uwagi na jego zrealizowanie ("skonsumowanie"). Zauważyć przy tym należy, że orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego są aktami konkretno-indywidualnymi, a nie generalno-abstrakcyjnymi, stąd też ewentualne twierdzenie, że mogą stanowić podstawę zachowań powtarzających się (w tym przypadku: kolejnego odbywania kształcenia w szkole zawodowej) w różnych okresach czasu są pozbawione podstaw. W takim stanie rzeczy, oczywiste jest, że uczeń, który posiadał aktualne (na dany okres kształcenia) orzeczenie o potrzebie kształcenia w liceum ogólnokształcącym, ale realizował kształcenie w szkole zawodowej nie mógł być zakwalifikowany do wagi P4 z uwagi na brak aktualnego orzeczenia, o którym mowa w art. 71 ust. 3 zd. drugie u.s.o.
W powyższym kontekście nie mają znaczenia wywody skarżącego kasacyjnie w przedmiocie rzekomego przyjęcia przez WSA wiążącego skutku wydawanych orzeczeń o potrzebie kształcenia. Oczywiście zalecenia w przedmiocie formy kształcenia zawierane w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego nie mogą być utożsamiane z poleceniami. Tyle tylko, że przedmiotem sprawy nie jest kwestia charakteru - wiążącego albo niewiążącego - orzeczenia o potrzebie kształcenia, ale uprawnienie j.s.t. do wykazania w stosownej wadze ucznia, w stosunku do którego takie orzeczenie wydano. W rozpoznawanej sprawie Powiat wykazując ucznia w wadze P4, który nie miał na obecny okres kształcenia orzeczenia o potrzebie kształcenia w szkole zawodowej, uczynił to bez podstawy prawnej, a zatem taka błędna kwalifikacja wpłynęła na obliczenia – a w konsekwencji – zawyżenie (w stosunku do należnej) kwoty części oświatowej subwencji ogólnej.
Na uwzględnienie nie mógł zasługiwać zarzut wyartykułowany w cz. I pkt 1 tiret trzecie petitum skargi kasacyjnej z uwagi na wadliwość jego konstrukcji merytorycznej. Skarżący kasacyjnie zarzucając naruszenie art. 1 pkt 5 i 5a oraz art. 44o ust. 7 w zw. z art. 44o ust. 5 u.s.o. wskazuje na to, że obliczana subwencja przysługuje uczniowi (a zatem "na ucznia"). Pomijając fakt, że wskazane regulacje art. 44o u.s.o. weszły w życie z dniem 31 marca 2015 r. (v. art. 40 ustawy z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 357), należy wskazać, że subwencja ogólna, w tym jej część oświatowa przysługuje danej j.s.t., co wynika zarówno z art. 167 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak i art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. Twierdzenie zatem, że subwencja przysługuje na ucznia danej szkoły pozbawione jest podstaw prawnych. Tym bardziej, że – co należy wyeksponować – subwencja, w przeciwieństwie do instytucji dotacji, nie ma określonego (sprecyzowanego) przeznaczenia. Ów brak przeznaczenia należy rozumieć w ten sposób, że środki uzyskane z tytułu subwencji ogólnej (niezależnie od tego o jakiej części tej subwencji mowa, a zatem i w zakresie części oświatowej subwencji ogólnej) mają być przeznaczone na zadania realizowane przez daną jednostkę samorządu terytorialnego, niezależnie od tego jakiego rodzaju są to zadania tej j.s.t. (a zatem i wydatki z tym związane). Powyższe wynika z zestawienia powyżej powołanych regulacji z dyspozycją art. 7 ust. 3 u.d.j.s.t., zgodnie z którą o przeznaczeniu środków otrzymanych z tytułu subwencji ogólnej decyduje organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Reasumując, obliczana wedle określonych wskaźników kwota części oświatowej subwencji ogólnej przysługuje danej j.s.t., a nie uczniowi.
Niezasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa procesowego. Przede wszystkim - jak wynika ze wstępnych uwag w przedmiocie wymogów stawianych skardze kasacyjnej - dla skuteczności zarzutów naruszenia prawa procesowego niezbędne było wykazanie (stosowną argumentacją) związku przyczynowego między naruszeniem prawa procesowego a wynikiem sprawy, tj. wykazania, że gdyby nie doszło w sprawie do zarzucanego naruszenia, to mogłoby zapaść w sprawie inne rozstrzygnięcie niż kwestionowane skargą kasacyjną, że naruszenia prawa były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia (np. wyrok NSA z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2103/12, Lex nr 1447212, czy wyrok NSA z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1933/12, Lex nr 1495128).
W kontekście powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarga kasacyjna w zakresie zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie spełnia wymogów formalnych. Skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie wykazał bowiem wpływu zarzucanego naruszenia przepisów prawa procesowego na wynik rozstrzygnięcia tej sprawy. Skarga kasacyjna ani w treści zarzutów kasacyjnych, ani w ich uzasadnieniu nie zawiera żadnej argumentacji, w której wynikałby wpływ zarzucanych przepisów prawa procesowego na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z tego to już powodu skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Niemniej jednak nie jest ona również zasadna z innych przyczyn.
Nie można zgodzić się ze skargą kasacyjną, iż w sprawie miało miejsce naruszenie art. 7, 8 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu pomimo, że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, mającego istotne znaczenie dla sprawy, w tym nie wyjaśniono rzeczywistej liczby uczniów S. w Z., wymagających potrzeby kształcenia specjalnego (odpowiadającej danej wadze), co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem, tym samym usankcjonowaniem załatwienia sprawy w sposób pomijający całkowicie interes społeczny, w szczególności lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu oraz w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwa oraz poprzez nieoszacowanie ww. interesów (interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, tj. słusznego interesu lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu) i niewyważenie wartości właściwych w danej sprawie, interesu społecznego ze słusznością interesu kontrolowanego.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno organy administracyjny, jak również Sąd I instancji, oparły się na materiale dowodowym przedstawionym przez skarżącą, przy czym dokonały prawidłowej weryfikacji ustaleń dokonanych przez skarżącą, która ustalając liczbę uczniów całkowicie bagatelizowała treść orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W tej sprawie organy administracyjne prowadziły postępowanie dowodowe kierując dokonaną przez siebie – prawidłową – wykładnią przepisów prawa materialnego. Autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował tej wykładni. W konsekwencji procedowanie przez organy administracyjne w zgodzie z ustalonym staniem materialnoprawnym okazało się być poprawne.
Zupełnie niezrozumiałe jest zarzucenie organom oraz Sądowi I instancji, że w tym przypadku usankcjonowano załatwienie sprawy w sposób pomijający całkowicie interes społeczny, w szczególności lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu oraz w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwa oraz poprzez nieoszacowanie ww. interesów (interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, tj. słusznego interesu lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu) i niewyważenie wartości właściwych w danej sprawie, interesu społecznego ze słusznością interesu kontrolowanego.
W tej sprawie decyzja miała charakter związany. Ponadto prowadząc postępowanie wyjaśniające i ustalając stan faktyczny organ zobowiązany był do zachowania maksymalnego obiektywizmu. Oczekiwane przez autora skargi kasacyjnej, że organy ustalając stan faktyczny będą działały uwzględniając słuszny interesu lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu, w konsekwencji - na etapie ustalania stanu faktycznego - musiałoby nieodzownie wiązać się z naruszeniem zasady bezstronności organów. Niewątpliwie na etapie ustalania stanu faktycznego organ administracyjny nie miał możliwości odejścia od zasady ustalania stanu faktycznego w sposób bezstronny. Z kolei ze względu na związany charakter decyzji administracyjnej organ administracyjny miał również daleko idące ograniczenia w uwzględnieniu w pierwszej kolejności słusznego interesu lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu.
Mając na uwadze stwierdzone przez organy administracyjne naruszenia przez skarżącą kasacyjnie przepisy prawa materialnego, co zostało zaaprobowane przez NSA, pewnym nieporozumienie jest próba swoistej konwalidacji tych naruszeń powoływaniem się na interes lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu.
Również niezasadny okazał się drugi z zarzutów procesowych. Jak już bowiem powyżej wskazano organy administracyjny, jak również Sąd I instancji oparły się na materiale dowodowym przedstawionym przez skarżącą kasacyjnie, przy czym dokonały prawidłowej weryfikacji ustaleń przez nią dokonanych.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI