I GSK 3221/18

Naczelny Sąd Administracyjny2022-10-11
NSAAdministracyjneWysokansa
ewidencja producentówARiMRdecyzja administracyjnaczynność materialno-technicznawznowienie postępowaniaterminyzasada równościprawo administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną R.S. od wyroku WSA, uznając, że termin na wznowienie postępowania administracyjnego należy liczyć od 1 stycznia 2015 r., kiedy to zaświadczenie o wpisie do ewidencji producentów stało się decyzją administracyjną.

Sprawa dotyczyła wykreślenia R.S. z ewidencji producentów rolnych. WSA uchylił decyzje organów ARiMR, uznając, że błędnie potraktowano wpis jako czynność materialno-techniczną, podczas gdy po nowelizacji z 2015 r. stał się on decyzją administracyjną. NSA oddalił skargę kasacyjną R.S., który kwestionował wyrok WSA, argumentując, że termin na wznowienie postępowania powinien być liczony od daty wydania zaświadczenia, a nie od 1 stycznia 2015 r. Sąd uznał, że taka interpretacja naruszałaby zasadę równości wobec prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje organów ARiMR dotyczące wykreślenia R.S. z ewidencji producentów rolnych. Sąd I instancji uznał, że organy błędnie potraktowały wpis do ewidencji jako czynność materialno-techniczną, podczas gdy zgodnie ze zmianami wprowadzonymi ustawą z 23 października 2014 r. (obowiązującą od 1 stycznia 2015 r.), wpis ten, wcześniej potwierdzany zaświadczeniem, stał się decyzją administracyjną. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, zaświadczenia wydane przed 1 stycznia 2015 r. uznano za decyzje administracyjne. Sąd I instancji wskazał, że organy ARiMR powinny zastosować właściwy tryb nadzwyczajny do wzruszenia takiej decyzji, np. wznowienie postępowania, a termin na jego przeprowadzenie należy liczyć od 1 stycznia 2015 r. R.S. złożył skargę kasacyjną, kwestionując wyrok WSA i argumentując, że termin na wznowienie postępowania powinien być liczony od daty wydania zaświadczenia (18 listopada 2008 r.), a nie od 1 stycznia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej działa na przyszłość, a uznanie zaświadczenia za decyzję administracyjną nastąpiło z dniem 1 stycznia 2015 r. Wskazał, że interpretacja skarżącego prowadziłaby do nierównego traktowania producentów rolnych i naruszałaby zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Sąd nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a. dotyczącego umorzenia postępowania, uznając go za wadliwie skonstruowany.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Termin na wznowienie postępowania należy liczyć od daty wejścia w życie przepisów uznających zaświadczenie za decyzję administracyjną (1 stycznia 2015 r.).

Uzasadnienie

Przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej działa na przyszłość. Uznanie zaświadczenia za decyzję administracyjną nastąpiło z dniem 1 stycznia 2015 r., od kiedy należy liczyć terminy z art. 146 § 1 k.p.a. Interpretacja przeciwna prowadziłaby do nierównego traktowania producentów rolnych i naruszałaby zasadę równości wobec prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (27)

Główne

ustawa nowelizująca art. 2 § 1

Ustawa z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

Wpisy do ewidencji producentów, numery identyfikacyjne i zaświadczenia wydane przed dniem wejścia w życie ustawy zachowują ważność.

ustawa nowelizująca art. 2 § 2

Ustawa z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

Zaświadczenia, o których mowa w ust. 1, uznaje się za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.k.s.e. art. 11

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

u.k.s.e. art. 10a

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

ustawa nowelizująca art. 3

Ustawa z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

Ustawa nowelizująca weszła w życie 1 stycznia 2015 r.

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości decyzji administracyjnych.

k.p.a. art. 145

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 145 § 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 146 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Termin na uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 (dziesięć lat) oraz pkt 3-8 i art. 145a-145b (pięć lat).

k.p.a. art. 156

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji przez WSA.

p.p.s.a. art. 145 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umorzenie postępowania administracyjnego.

p.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Konstytucja RP art. 32 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakaz dyskryminacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin na wznowienie postępowania należy liczyć od 1 stycznia 2015 r., gdyż od tej daty zaświadczenie o wpisie do ewidencji producentów jest traktowane jako decyzja administracyjna. Interpretacja skarżącego prowadziłaby do nierównego traktowania producentów rolnych i naruszałaby zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Zarzut naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a. jest wadliwie skonstruowany i nie może stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Termin na wznowienie postępowania powinien być liczony od daty wydania zaświadczenia (18 listopada 2008 r.), a nie od 1 stycznia 2015 r. Sąd I instancji nie stwierdził podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego i nie umorzył tego postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: W ocenie Sądu I instancji, organ błędnie – wbrew obowiązującemu w dniu rozstrzygania stanowi prawnemu – określił przedmiot postępowania, przyjmując, iż wzruszeniu, ze względu na wykazywane nieprawidłowości, podlega czynność materialno-techniczna. Zasadnicze zmiany obowiązującego w tym względzie stanu prawnego – z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy – dokonane zostały na mocy postanowień ustawy z 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2014 r., poz. 1872, dalej: ustawa nowelizująca), która weszła w życie 1 stycznia 2015 r. Ustawodawca doprowadził tym samym do zrównania sytuacji prawnej producentów, którzy uzyskali w drodze czynności materialno-technicznej wpis do ewidencji producentów i którym nadano numer identyfikacyjny przed dniem 1 stycznia 2015 r., z sytuacją prawną tych producentów, którzy uzyskają taki wpis po tej dacie, a którzy – z uwagi na konieczność jego dokonania w formie decyzji administracyjnej – korzystają z dalej idącej ochrony prawnej wynikającej z zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.). Wobec powyższego WSA stwierdził, że organy ARiMR dopuściły się istotnego uchybienia wymogom wynikającym z art. 6, art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wstępnie stwierdzić należy, że skarżący kasacyjnie zakwestionował skargą kasacyjną korzystny dla siebie wyrok. W ocenie NSA przepis art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej obowiązuje od dnia 1 stycznia 2015 r. (art. 3 ustawy nowelizującej) i działa na przyszłość. Nie można aktualnie, po zmianie przepisów, z mocą wsteczną uznać, że przed 2015 r. zaświadczenie takie było decyzją, gdyż taka interpretacja skutkowałaby nierównym traktowaniem producentów rolnych... Interpretacja zaproponowana przez skarżącego kasacyjnie ewidentnie prowadzi do nierównego traktowania producentów rolnych, którzy przed 1 stycznia 2015 r. uzyskali zaświadczenia, narusza zatem art. 32 Konstytucji RP, w konsekwencji nie można uznać jej za uprawnioną. Przepis ten ma charakter wynikowy i winien być on połączony dla swej skuteczności z innym przepisem, który podczas procedowania przez WSA został przez niego naruszony.

Skład orzekający

Bogdan Fischer

sprawozdawca

Dariusz Dudra

przewodniczący

Piotr Kraczowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany statusu prawnego zaświadczeń na decyzje administracyjne, liczenia terminów na wznowienie postępowania po zmianie przepisów oraz zasady równości wobec prawa w kontekście stosowania przepisów przejściowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wpisów do ewidencji producentów rolnych przed i po 1 stycznia 2015 r. oraz interpretacji przepisów przejściowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej ze zmianą przepisów i ich stosowaniem w czasie, co ma znaczenie dla wielu podmiotów objętych ewidencją ARiMR. Wyjaśnia, jak interpretować przepisy przejściowe i dlaczego zasada równości jest kluczowa.

Kiedy zaświadczenie staje się decyzją? NSA wyjaśnia, jak liczyć terminy na wznowienie postępowania po zmianie przepisów.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 3221/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-10-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /sprawozdawca/
Dariusz Dudra /przewodniczący/
Piotr Kraczowski
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GZ 764/17 - Postanowienie NSA z 2017-10-12
III SA/Po 114/17 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2018-07-25
I GZ 48/18 - Postanowienie NSA z 2018-03-22
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 807
art. 11 w zw. z art. 10a
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 11 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Po 114/17 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 30 listopada 2016 r. nr 1305/08/2016 w przedmiocie wykreślenia wpisu do ewidencji producentów oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Po 114/17, po rozpoznaniu skargi R., uchylił decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z [...] listopada 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Poznaniu z [...] maja 2016 r. w przedmiocie wykreślenia wpisu do ewidencji producentów.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu [...] listopada 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Poznaniu wpisał stronę do ewidencji producentów oraz wydał zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym.
Decyzją z [...] maja 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Poznaniu, działając na podstawie art. 11 w zw. z art. 10a ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 807 ze zm., dalej: u.k.s.e.), uchylił czynność materialno-techniczną polegającą na wpisaniu strony do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego oraz wykreślił wpis strony do ewidencji producentów.
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu, utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, stwierdził, że wpis strony do ewidencji producentów – czego konsekwencją było jednoczesne nadanie jej numeru identyfikacyjnego – był czynnością materialno-techniczną. Wyjaśnił, że umieszczenie w ewidencji producentów potwierdza status producenta rolnego jako podmiotu uprawnionego do otrzymania płatności. Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strona – zarówno w dniu składania wniosku o wpis, jak i w dniu nadania numeru identyfikacyjnego – nie była producentem rolnym, zatem nie spełniła podstawowej przesłanki wynikającej z art. 3 pkt 1-3 u.k.s.e. Wszystkie działki deklarowane przez stronę były bowiem w faktycznym posiadaniu W. N.. Skarżący nie miał wpływu na funkcjonowanie gospodarstwa, rodzaj i strukturę prowadzonych upraw, nie decydował o pracach polowych i nie pobierał pożytków. Rola strony ograniczała się jedynie do podpisania określonych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił ww. decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., dalej: p.p.s.a.).
W ocenie Sądu I instancji, organ błędnie – wbrew obowiązującemu w dniu rozstrzygania stanowi prawnemu – określił przedmiot postępowania, przyjmując, iż wzruszeniu, ze względu na wykazywane nieprawidłowości, podlega czynność materialno-techniczna.
Sąd wskazał, że istotne dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy regulacje (tj. ustawa z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności) podlegały wielokrotnie nowelizacji, przez co inne było ich brzmienie na dzień dokonania kwestionowanego przez organ ARiMR wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, a inne na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Zasadnicze zmiany obowiązującego w tym względzie stanu prawnego – z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy – dokonane zostały na mocy postanowień ustawy z 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2014 r., poz. 1872, dalej: ustawa nowelizująca), która weszła w życie 1 stycznia 2015 r. Wraz z tą nowelizacją nastąpiło bowiem sformalizowanie aktu wpisu producenta do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, poprzez przyznanie mu formy decyzji administracyjnej (art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 u.k.s.e.), która to forma zastrzeżona była uprzednio jedynie dla negatywnego stanowiska organu ARiMR – odmowy wpisu do ewidencji producentów (zob. obowiązujący przed nowelizacją art. 13 ust. 1 u.k.s.e.). W konsekwencji w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, po 1 stycznia 2015 r., wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego następuje w formie decyzji administracyjnej.
Jednocześnie ustawodawca postanowił w art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej, że wpisy do ewidencji producentów, dokonane przed dniem wejścia w życie tej ustawy, numery identyfikacyjne nadane przed dniem jej wejścia w życie oraz zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem jej wejścia w życie, zachowują ważność. Z kolei w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej wskazano, że zaświadczenia, o których mowa w ust. 1 (tj. zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej), uznaje się za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów. Ustawodawca doprowadził tym samym do zrównania sytuacji prawnej producentów, którzy uzyskali w drodze czynności materialno-technicznej wpis do ewidencji producentów i którym nadano numer identyfikacyjny przed dniem 1 stycznia 2015 r., z sytuacją prawną tych producentów, którzy uzyskają taki wpis po tej dacie, a którzy – z uwagi na konieczność jego dokonania w formie decyzji administracyjnej – korzystają z dalej idącej ochrony prawnej wynikającej z zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.). Zatem organ ARiMR, chcąc wzruszyć po dniu 1 stycznia 2015 r. wpis do ewidencji, który nastąpił przed tą datą – jak ma to miejsce wobec strony skarżącej – powinien zastosować właściwy tryb nadzwyczajny dający prawną możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnej o wpisie producenta do ewidencji producentów, za którą to decyzje uznano z mocy prawa zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym.
Wobec powyższego WSA stwierdził, że organy ARiMR dopuściły się istotnego uchybienia wymogom wynikającym z art. 6, art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew treści art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej organy te przyjęły, iż wzruszeniu podlega czynność materialno-techniczna wpisu strony skarżącej do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, pomijając tym samym konieczność zachowania trwałości decyzji administracyjnej z art. 16 § 1 k.p.a. i wynikającą stąd potrzebę sięgnięcia do regulacji dających podstawę do wzruszenia decyzji, w tym zwłaszcza poprzez wznowienie postępowania (art. 145 i nast. k.p.a.) lub stwierdzenie nieważności (art. 156 i nast. k.p.a.) – z zachowaniem wynikających z tych trybów nadzwyczajnych wymogów formalnoprawnych.
Zdaniem Sądu I instancji, wbrew twierdzeniom organów, w sprawie nie ma zastosowania art. 10a u.k.s.e., regulujący instytucję wykreślenia strony z ewidencji producentów. Organy ARiMR zmierzają bowiem do podważenia prawidłowości samego wpisu strony skarżącej do ewidencji producentów, to jest do wykazania, że strona skarżąca w świetle obowiązującego prawa w ogóle nie mogła podlegać rzeczonemu wpisowi, a nie wyłącznie do jej usunięcia (wykreślenia) z ewidencji, co z góry musiałoby zakładać prawidłowość (usankcjonowanie) uprzednio dokonanego wpisu, na skutek którego strona w tej ewidencji się znalazła.
W ocenie WSA, odniesienie do istoty sprawy i związanych z nią zarzutów oraz wniosków, w tym dowodowych, podniesionych w skardze i dalszych pismach procesowych, byłoby przedwczesne.
Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, organ ARiMR uwzględni powyższą ocenę prawną, a zwłaszcza rozważy i wyjaśni z zachowaniem wymogów wynikających z art. 6, art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a., czy w sprawie zachodzi podstawa do zastosowania któregoś z nadzwyczajnych trybów prowadzącego do wzruszenia decyzji administracyjnej o wpisie producenta do ewidencji producentów, za jaką to decyzję – stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej – uznano zaświadczenie o nadanym stronie numerze identyfikacyjnym. Organ ARiMR powinien rozważyć w szczególności kwestię możliwości powołania się na podstawę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., z uwzględnieniem, w razie wznowienia postępowania, że termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. rozpoczął bieg w dniu 1 stycznia 2015 r., a więc z dniem uznania rzeczonego zaświadczenia za decyzję administracyjną.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył R. S., wnosząc – na podstawie art.. 188 p.p.s.a. – o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania w przedmiocie wykreślenia wpisu skarżącego do ewidencji producentów z uwagi na niemożność skutecznego wznowienia postępowania administracyjnego z uwagi na upływ terminów ustawowych (art. 146 § 3 k.p.a.), ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i wydanie wyroku reformatoryjnego, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na naruszeniu przepisu art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą zawarciem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku błędnego wskazania dla organów administracji co do dalszego postępowania, w myśl którego w razie ewentualnego wznowienia postępowania, termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. jeszcze nie upłynął, a wznowienie postępowania jest dopuszczalne,
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie, w jakim Sąd nie stwierdził podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego, w którym wydano obie zaskarżone decyzje i jednocześnie nie umorzył tego postępowania (art. 145 § 3 p.p.s.a.).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).
Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.
Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.
Wstępnie stwierdzić należy, że skarżący kasacyjnie zakwestionował skargą kasacyjną korzystny dla siebie wyrok. Zakwestionował bowiem wyrok, którym Sąd I instancji wyeliminował z obrotu prawnego decyzje organów obu instancji. Za dopuszczalne należy uznać takie rozwiązanie w sytuacji, jak w niniejszej sprawie, gdy strona kwestionuje uzasadnienie orzeczenia Sądu I instancji. Dodatkowo podmiot ten zakwestionował w złożonym środku zaskarżenia również rozstrzygnięcie zawarte w wyroku w zakresie, w jakim Sąd I instancji nie uwzględnił w wydanym orzeczeniu umorzenia postępowania administracyjnego. Inaczej mówiąc nie orzekł o umorzeniu tego postępowania.
W pierwszym z zarzutów dotyczącym naruszenia prawa materialnego skarżący kasacyjnie wskazał na uchybienie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w związku z art. 146 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię skutkującą zawarciem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku błędnego wskazania dla organów administracji co do dalszego postępowania, w myśl którego w razie ewentualnego wznowienia postępowania, termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., rozpoczął swój bieg w dniu 1 stycznia 2015 r., a więc z dniem uznania zaświadczenia o nadanym skarżącemu numerze identyfikacyjnym z dnia 18 listopada 2008 r. za decyzję administracyjną o wpisie producenta do ewidencji producentów.
Strona zaś uważa, że początek biegu terminu ewentualnego wznowienia postępowania (art. 146 § 1 k.p.a.) należy liczyć od daty ogłoszenia lub doręczenia zaświadczenia z dnia 18 listopada 2008 r.
Przypomnieć zatem należy, że w myśl art. 2 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej wpisy do ewidencji producentów dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, numery identyfikacyjne nadane przed dniem jej wejścia w życie oraz zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym wydane przed dniem jej wejścia w życie zachowują ważność. Natomiast w ust. 2 tego artykułu ustawodawca postanowił, że zaświadczenia, o których mowa w ust. 1, uznaje się za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów. Z kolei przywołany w zarzucie art. 146 § 1 przewiduje, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
W ocenie NSA przepis art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej obowiązuje od dnia 1 stycznia 2015 r. (art. 3 ustawy nowelizującej) i działa na przyszłość. Ustawodawca nie nadał mu mocy wstecznej, co w sposób niewątpliwy wynika z ustawy nowelizującej. Od dnia 1 stycznia 2015 r. zaświadczenia, o których mowa w art. 2 ust. 1 ww. ustawy, uznaje się z tą datą za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów. Zatem przepis ten wywiera skutki w systemie prawa na przyszłość, od dnia jego wejścia w życie zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym uznaje się za decyzje administracyjne o wpisie producenta do ewidencji producentów.
Uznanie zaświadczenia o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej za decyzję administracyjną, nastąpiło zatem 1 stycznia 2015 r. i od tego dnia należy liczyć terminy, o których mowa w powołanym przez skarżącego kasacyjnie w zarzucie kasacyjnym przepisie, a mianowicie art. 146 § 1 k.p.a.
Zaprezentowana wykładnia omówionego przepisu (art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej) ma swoje umocowanie konstytucyjne. Zauważyć bowiem należy, że przed zmianą przepisów, tj. przed 1 stycznia 2015 r. można było wzruszyć te zaświadczenia (czynności materialno-techniczne) poprzez uchylenie tej czynności decyzją administracyjną. Nie znajdowały w tym zakresie zastosowania tryby nadzwyczajne, o których mowa w art. 145-163a k.p.a., zaświadczenia takie nie miały statusu decyzji.
Nie można aktualnie, po zmianie przepisów, z mocą wsteczną uznać, że przed 2015 r. zaświadczenie takie było decyzją, gdyż taka interpretacja skutkowałaby nierównym traktowaniem producentów rolnych, w stosunku do których przed 2015 r. wszczęto postępowanie i decyzją wyeliminowano z obrotu prawnego takie zaświadczenie, które miało ówcześnie charakter czynności materialno-technicznej. W diametralnie innej sytuacji byliby producenci rolni wpisani do tej ewidencji przed zmianą przepisów (przed 1 stycznia 2015 r.), w stosunku do których wszczęto by postępowanie dotyczące wykreślenia z ewidencji po 1 stycznia 2015 r., gdyż do nich stosowane byłyby tryby nadzwyczajne ze względu na uznanie, że przed 1 stycznia 2015 r. ich zaświadczenia o nadaniu numeru ewidencji producentów stały się decyzjami. Niejednokrotnie upływ terminów, o których mowa w art. 146 § 1 k.p.a. uniemożliwiałby eliminację z obrotu prawnego wadliwych zaświadczeń.
Interpretacja zaproponowana przez skarżącego kasacyjnie ewidentnie prowadzi do nierównego traktowania producentów rolnych, którzy przed 1 stycznia 2015 r. uzyskali zaświadczenia, narusza zatem art. 32 Konstytucji RP, w konsekwencji nie można uznać jej za uprawnioną. Skoro przed 1 stycznia 2015 r. była prawna możliwość wzruszenia zaświadczeń ze względu na ich wadliwości, to również po tej dacie taka możliwość winna mieć miejsce. W przypadku zaś interpretacji składającego środek zaskarżenia upływ terminów, o których mowa w art. 146 § 1 k.p.a. uniemożliwiałby wyeliminowanie z obrotu prawnego naruszających prawo zaświadczeń.
Z zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Oceniając regulację prawną z punktu widzenia zasady równości, należy rozważyć, czy można wskazać wspólną cechę istotną uzasadniającą równe traktowanie podmiotów prawa, biorąc pod uwagę treść i cel danej regulacji prawnej (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 3329/18, LEX nr 3185176). Przepisy art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP wymagają zachowania równości i niestosowania dyskryminacji na płaszczyźnie stanowienia prawa (równość wobec prawa) oraz na płaszczyźnie stosowania prawa. Nakaz takiego samego traktowania osób znajdujących się w takiej samej sytuacji oraz odmiennego traktowanie osób znajdujących się w sytuacji odmiennej, adresowany jest przede wszystkim do prawodawcy, który tworząc normy generalno-abstrakcyjne, powinien brać pod uwagę konieczność stanowienia norm o takiej samej lub różnej treści w zależności od wskazanych powyżej sytuacji. Równe traktowanie osób wymaga natomiast by organy stosujące prawo dokonywały konkretyzacji norm generalno-abstrakcyjnych w normy konkretno-indywidualne bez nieuzasadnionego różnicowania. Innymi słowy, by nie traktowały odmiennie osób ze względu na takie ich cechy, które nie są prawnie relewantne (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GSK 3327/18, LEX nr 3186943).
Dlatego też postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego należało uznać za nieusprawiedliwiony.
W zakresie drugiego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a. poprzez brak umorzenia postępowania administracyjnego wskazać należy, że przepis ten ma charakter wynikowy i winien być on połączony dla swej skuteczności z innym przepisem, który podczas procedowania przez WSA został przez niego naruszony. Niewątpliwie nie jest takim przepisem art. 174 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi o treści kasacyjnego zarzutu procesowego. Przepis ten nie mógł być naruszony przez WSA, gdyż znajduje on zastosowanie dopiero na etapie sporządzania skargi kasacyjnej od wyroku sądu I instancji.
Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a., zobowiązana jest bezpośrednio powiązać taki zarzut z wytknięciem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – uchybił sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy. Brak takich powiązań oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem wymienionego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2223/21, LEX nr 3319754). Art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 145 § 3 p.p.s.a. i art. 105 § 1 k.p.a. stanowią tzw. przepisy wynikowe i warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia, czy niestwierdzenia przez sąd administracyjny naruszeń prawa przez organ administracji publicznej oraz podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że naruszenie tych przepisów prawa jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom i nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Tak więc organ, chcąc powołać się w zarzucie naruszenia przepisów postępowania na uchybienie tym przepisom prawa, zobowiązany jest powiązać taki zarzut z naruszeniem konkretnych przepisów, którym uchybił Sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy. W konsekwencji, brak takich powiązań w rozpoznawanej skardze kasacyjnej oznacza nieskuteczność zarzutu naruszenia ww. przepisów (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1224/21, LEX nr 3248455).
Tym samym także i ten zarzut ze względu na jego wadliwą konstrukcję należało uznać za nieskuteczny.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Ustawa p.p.s.a. nie przewiduje natomiast zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu, w sytuacji gdy – tak jak w rozpoznawanej sprawie – skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku uwzględniającego skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI