I GSK 3198/18
Podsumowanie
NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą kary pieniężnej za istotną zmianę umowy o zamówienie publiczne, uznając wydłużenie terminu realizacji za niedopuszczalne naruszenie.
Sąd oddalił skargę kasacyjną Instytutu w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie Prawa zamówień publicznych. Instytut kwestionował uznanie wydłużenia terminu realizacji umowy za istotną zmianę, niedopuszczalną bez przewidzenia jej w SIWZ. NSA uznał, że zmiana terminu o 102 dni mogła wpłynąć na krąg oferentów i była istotna, co potwierdziło stanowisko organu i WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Instytutu, który kwestionował decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o nałożeniu kary pieniężnej. Kara została nałożona za istotną zmianę umowy o zamówienie publiczne, polegającą na wydłużeniu terminu realizacji z 20 maja na 30 sierpnia 2012 r. Instytut argumentował, że zmiana ta nie była istotna i nie naruszała art. 144 ust. 1 Prawa zamówień publicznych (pzp), a także zarzucał naruszenie przepisów postępowania. Sąd uznał, że zmiana terminu realizacji zamówienia o 102 dni stanowiła istotną zmianę w rozumieniu art. 144 ust. 1 pzp, ponieważ mogła wpłynąć na krąg potencjalnych wykonawców. Podkreślono, że zamawiający nie przewidział takiej możliwości w ogłoszeniu ani SIWZ, a jedynie wystąpienie siły wyższej. NSA odrzucił również zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego i uzasadnienia, uznając, że postępowanie było prawidłowe, a uzasadnienie wyroku WSA spełniało wymogi formalne. Sąd podkreślił, że prawo do publicznej rozprawy może być ograniczone w sytuacjach nadzwyczajnych, takich jak pandemia COVID-19, co uzasadniało rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, wydłużenie terminu realizacji zamówienia o 102 dni stanowi istotną zmianę umowy, która jest niedopuszczalna, jeśli nie została przewidziana w ogłoszeniu lub SIWZ.
Uzasadnienie
Istotna zmiana umowy w zamówieniach publicznych to taka, która mogłaby wpłynąć na krąg oferentów. Wydłużenie terminu o 102 dni mogło wpłynąć na decyzje wykonawców o udziale w przetargu lub złożeniu ofert.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
ppsa art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pzp art. 144 § 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Istotna zmiana umowy w zamówieniach publicznych to taka, która wprowadza warunki, które gdyby zostały ujęte w ramach pierwotnej procedury, umożliwiłyby dopuszczenie innych oferentów. Wydłużenie terminu realizacji zamówienia o 102 dni jest istotną zmianą, jeśli nie zostało przewidziane w ogłoszeniu lub SIWZ.
Pomocnicze
ppsa art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 176 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 193
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 204 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 207 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pzp art. 3 § 1 pkt 3
Ustawa Prawo zamówień publicznych
pzp art. 62 § 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
kpa art. 7
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 8
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 11
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 77 § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 78 § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa COVID-19 art. 15 zzs4 § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 3
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa w zw. z art. 144 ust. 1 pzp poprzez zaniechanie uchylenia decyzji pomimo oparcia jej o bezpodstawne przyjęcie, że zmiany umowy stanowią zmiany niedopuszczalne. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez zaniechanie uchylenia decyzji w wyniku nieuwzględnienia zarzutów dotyczących nieprawidłowego postępowania dowodowego. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 8 kpa poprzez zaniechanie uchylenia decyzji w wyniku nieuwzględnienia zarzutów dotyczących naruszenia zasady pogłębiania zaufania. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 8 i 11 kpa poprzez zaniechanie uchylenia decyzji z powodu wadliwości uzasadnienia. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa poprzez brak sporządzenia uzasadnienia wyroku posiadającego wszystkie przewidziane prawem elementy.
Godne uwagi sformułowania
zmiana zamówienia publicznego w czasie jego trwania może być uznana za istotną, jeżeli wprowadza warunki, które gdyby zostały ujęte w ramach pierwotnej procedury udzielania zamówienia, umożliwiłyby dopuszczenie innych oferentów niż ci, którzy zostali pierwotnie dopuszczeni. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Skład orzekający
Małgorzata Grzelak
przewodniczący
Joanna Wegner
sędzia
Piotr Kraczowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia istotnej zmiany umowy o zamówienie publiczne w kontekście wydłużenia terminu realizacji oraz stosowania przepisów ustawy COVID-19 do ograniczenia prawa do rozprawy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wydłużenia terminu realizacji zamówienia i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów zmian umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zmian w umowach o zamówienia publiczne i kar pieniężnych, a także pokazuje, jak przepisy nadzwyczajne (COVID-19) wpływają na postępowanie sądowe.
“Czy wydłużenie terminu w umowie o zamówienie publiczne to zawsze istotna zmiana? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 3000 PLN
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I GSK 3198/18 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-11-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-10-15 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Wegner Małgorzata Grzelak /przewodniczący/ Piotr Kraczowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6534 Zamówienia publiczne Sygn. powiązane V SA/Wa 1414/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-06-06 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1414/17 w sprawie ze skargi A z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu udzielenia zamówienia publicznego z naruszeniem prawa 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A z siedzibą w W. na rzecz Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) wyrokiem z 6 czerwca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1414/17, oddalił skargę Instytutu (...) (dalej: Instytutu lub skarżący) na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych (dalej: Prezes UZP) z 1 czerwca 2017 r. nr ZD/4/17 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu udzielania zamówienia publicznego z naruszeniem prawa. Instytut skargą kasacyjną zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA, zasądzenia od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi – na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: ppsa) – zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa w zw. z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (w brzmieniu obowiązującym pomiędzy 22 grudnia 2009 r. a 27 lipca 2016 r.; Dz. U. z 2010 r. Nr 1123, poz. 759; ze zm.; dalej: pzp), poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo oparcia jej o bezpodstawne przyjęcie, że dokonane zmiany umowy nr (...) z 27 kwietnia 2012 r. stanowią zmiany niedopuszczalne na podstawie powyższego przepisu; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7 oraz 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: kpa), poprzez zaniechanie uchylenia opisanej na wstępie decyzji w wyniku nieuwzględnienia zarzutów skargi dotyczących nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ rozstrzygający w obu instancjach, pomimo tego, że zostało ono przeprowadzone w sposób wadliwy i niezgodny z zasadą prawdy obiektywnej, co objęło zwłaszcza zaniechanie zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, i polegało na nieprzeprowadzeniu wszystkich dowodów, w tym zaproponowanych przez skarżącego dowodów z zeznań świadków, niezbędnych dla wykazania podstawowych dla wyniku sprawy okoliczności oraz niepodjęciu przez organ starań w celu rzetelnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji braku zebrania całego materiału dowodowego i jego wnikliwego rozpatrzenia, które to naruszenie doprowadziło do wydania przez organ i utrzymania w mocy przez WSA zaskarżonej decyzji, pomimo jej istotnej wadliwości oraz nieprawidłowego i niepełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 8 kpa (w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r.), poprzez zaniechanie uchylenia opisanej na wstępie decyzji w wyniku nieuwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia podstawowej zasady postępowania administracyjnego - zasady pogłębiania zaufania, które to naruszenie polegało na przypisaniu tej samej okoliczności zupełnie odrębnych skutków prawnych przez różne organy Państwa, a które doprowadziło do wydania przez organ i utrzymania w mocy przez WSA zaskarżonej decyzji pomimo jej wadliwości oraz nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 8 i art. 11 kpa, poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu istotnej wadliwości jej uzasadnienia w sposób niezgodny z zasadą przekonywania oraz pogłębiania zaufania o organów Państwa oraz z istotnym uchybieniem obowiązków organów administracji państwowej dotyczących treści uzasadnienia decyzji, co dotyczy zwłaszcza sposobu odniesienia się do faktu powzięcia przez ten sam organ zupełnie innej oceny tej wspólnej obu sprawom okoliczności oraz zaniechanie wskazania właściwego sposobu postępowania; 5) art. 141 § 4 ppsa, poprzez brak sporządzenia uzasadnienia wyroku, które posiadałoby wszystkie przewidziane prawem elementy, w tym odniesienie się do wszystkich zarzutów skargi, co dotyczy zwłaszcza wykazania skarżącemu, że przedmiotowa zmiana umowy zawartej w rezultacie postępowania w przedmiocie udzielenia zamówienia publicznego pozostaje w sprzeczności z przepisem art. 144 ust. 1 pzp (w brzmieniu obowiązującym pomiędzy 22 grudnia 2009 r. a 27 lipca 2016 r.), a zatem, że zmiana miała charakter istotny w stosunku do złożonej oferty. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes UZP wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na jego rzecz zawrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, a także przeprowadzenie rozprawy. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA - w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa: COVID-19) sprawę skierowano na posiedzenie niejawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wobec zgłoszonego wniosku obu stron postępowania o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i wobec wydanego w sprawie zarządzenia o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, trzeba wskazać, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy COVID-19 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. W przypadku skierowania sprawy podlegającej rozpoznaniu na rozprawie na posiedzenie niejawne Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów. Zauważyć należy też, że stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Skład orzekający NSA podziela pogląd, że wykładnia funkcjonalna przepisów ustawy COVID-19 nakazuje opowiedzieć się za dopuszczalnością rozpoznania skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym. Przytoczone regulacje należy traktować jako "szczególne" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ppsa. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. W niniejszej sprawie należało mieć też na uwadze ograniczone możliwości przeprowadzenia rozpraw we wszystkich sprawach przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (por. wyrok NSA z 15 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3743/21 i uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane orzeczenia tamże). Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Według art. 193 zdanie drugie ppsa, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 ppsa, oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 ppsa, wobec czego rozpoznanie jej nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli WSA była decyzja Prezesa UZP z 1 czerwca 2017 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z 5 kwietnia 2017 r., którą nałożono na Instytut karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Podstawą do nałożenia kary było dokonanie przez Instytut zmiany umowy nr (...) z 27 kwietnia 2012 r. na wykonanie zagospodarowania terenu zadrzewionego na Park (...) na terenie (...)na podstawie aneksu z 17 maja 2012 r. Zmiana ta polegała na wydłużeniu terminu realizacji zamówienia z 20 maja na 30 sierpnia 2012 r., tj. z 23 do 125 dni. Organ stwierdził, co zaaprobował zaskarżonym wyrokiem WSA, że zmiana naruszała art. 144 ust. 1 pzp i miała charakter zmian istotnych w stosunku do treści oferty w rozumieniu tego przepisu, a jednocześnie Instytut nie przewidział możliwości dokonania takich zmian w ogłoszeniu o zamówieniu oraz w specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ). Podkreślono, że istotna zmiana postanowień umowy w rozumieniu art. 144 ust. 1 pzp zawsze będzie miała miejsce, gdy wprowadzone zmiany mogą wpłynąć na krąg wykonawców, którzy ubiegaliby się o takie zamówienie lub którym zamówienie takie mogłoby być udzielone, a wydłużenie terminu wykonania umowy o 102 dni do takich należy. Powyższe było podstawą do wymierzenia kary pieniężnej w oparciu o art. 3 ust. 1 pkt 3 pzp. Instytut, kwestionując przedstawione wyżej stanowisko organów i WSA, skargę kasacyjną oparł tylko na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa, a więc naruszeniu przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem wśród zarzucanych przepisów znajduje się art. 144 ust. 1 pzp, który ma charakter materialny. Skarżący kasacyjnie nie wskazuje jednak – wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 176 § 1 ppsa – właściwej podstawy tego zarzutu, tj. art. 174 pkt 1 ppsa, jak też nie określa, w sposób wskazany w tym przepisie, formy jego naruszenia. Przypomnieć należy, że naruszenie to może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu precyzyjnie określonej normy prawa materialnego lub niewłaściwym jej zastosowaniu. Błędna wykładnia polega na nadaniu innego znaczenia treści zastosowanego przepisu, czyli mylnym rozumieniu jego znaczenia. W uzasadnieniu zarzutu błędnej wykładni należy przeprowadzić wywód prawny dotyczący naruszenia danego przepisu ze wskazaniem jak należy ten przepis wykładać i dlaczego dokonana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jego wykładnia jest błędna. Natomiast niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego przez sąd, czyli tzw. błąd w subsumcji, wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie sąd błędnie uznał za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w danej normie prawnej. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej takiego jasnego wywodu nie przeprowadzono. Niemniej jednak, ze sformułowania punktu 1. petitum skargi kasacyjnej "bezpodstawne przyjęcie, że dokonane zmiany umowy (...) z 27 kwietnia 2012 r. stanowią zmiany niedopuszczalne na podstawie powyższego przepisu" (144 ust. 1 pzp) w powiązaniu z jego uzasadnieniem wynika, że skarżący kasacyjnie w istocie zarzuca błędną wykładnię art. 144 ust. 1 pzp, uważa bowiem, że opisane wyżej zmiany do umowy nie miały charakteru istotnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jest to zarzut chybiony. W myśl bowiem art. 144 ust. 1 pzp – zakazuje się istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie, której dokonano wyboru wykonawcy, chyba że zamawiający przewidział możliwość dokonania takiej zmiany w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia oraz określił warunki takiej zmiany. Podkreślić należy, że zmiana zamówienia publicznego w czasie jego trwania może być uznana za istotną, jeżeli wprowadza warunki, które gdyby zostały ujęte w ramach pierwotnej procedury udzielania zamówienia, umożliwiłyby dopuszczenie innych oferentów niż ci, którzy zostali pierwotnie dopuszczeni. Takie istotne zmiany tj. które stanowią w rzeczywistości udzielenie nowego zamówienia "nie powinny obejmować dostosowania pierwotnej umowy do zmienionych okoliczności zewnętrznych." Za takim rozumieniem istotności wprowadzanych zmian opowiedział się Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 19 czerwca 2008 r., w sprawie C-454/06 (pub. ZOTSiS 2008/6/I-4401). W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, która znajduje zastosowanie do powyższego poglądu. Za przyjęciem takiego stanowiska świadczy fakt, że w przedmiotowej sprawie termin realizacji zamówienia wskazano wyraźnie w jego ogłoszeniu (20 maja 2012 r.). Jednocześnie wskazano, że nie przewiduje się istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy. Taka sama data wykonania zamówienia została wskazana w SIWZ i tu także zamawiający nie przewidział zmian umowy i warunków dokonywania takich zmian z wyjątkiem wystąpienia "siły wyższej". Wymaga podkreślenia, że podczas planowania inwestycji inwestor w dokumentacji przetargowej winien przewidzieć wszelkie okoliczności, w których może dojść do zmiany umowy. Wobec powyższego, gdyby skarżący kasacyjnie przewidział w dokumentacji przesłankę, na podstawie której możliwe będzie dokonanie zmiany umowy, organ administracji nie wskazałby naruszenia art. 144 ust. 1 pzp. Niewątpliwie wprowadzanie zmian podczas procesu inwestycyjnego może prowadzić do naruszenia zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania. Zmiana terminu realizacji zamówienia jest jednym z tych przypadków, które mogło mieć wpływ na podjęcie decyzji przez wykonawcę o chęci wzięcia udziału w postępowaniu i realizacji inwestycji. Ustalony przez Instytut pierwotny termin realizacji zamówienia na 20 maja 2012 r. mógł być zbyt krótki, przez co potencjalni wykonawcy nie złożyli ofert, gdyż nie mieli możliwości realizacji przedmiotu zamówienia w terminie wskazanym przez zmawiającego. Przy czym organ w takiej sytuacji nie miał obowiązku udowodnić, że uczestniczący w przetargu oferenci złożyliby oferty korzystniejsze w stopniu pozwalającym na pozytywne dla nich rozstrzygnięcie przetargu. Wystarczy założenie, że niezłożona oferta wykonawcy potencjalnie mogła być ofertą korzystniejszą. W rezultacie, WSA prawidłowo zaakceptował stanowisko organu, że podpisany aneks stanowiły istotną zmianę pierwotnej umowy zawartej z wykonawcą, co jest objęte zakazem wynikającym z art. 144 ust. 1 pzp. W punktach 2-3 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 kpa, podnosząc naruszenie zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, w efekcie którego ustalono nieprawidłowy stan faktyczny sprawy, przyjęty do jej rozpoznania przez WSA. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 174 pkt 2 ppsa, nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok byłby inny. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie do takiej sytuacji nie doszło. Postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało bowiem przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami, a więc w jego toku podjęto właściwe czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przede wszystkim postulowane przed Instytut dopuszczenie dowodu z przesłuchania wskazanych świadków, zostało prawidłowo uznane przez Prezesa UZP jako zbędne. Pamiętać należy, że zgodnie z art. 78 § 1 kpa, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Tymczasem okoliczności, których świadkowie ci mieliby zostać przesłuchani, pozostają obojętne dla oceny spełnienia przesłanek do zmiany umowy o zamówienie publiczne na podstawie art. 144 ust. 1 pzp, a więc oceny, czy dokonane zmiany były istotne w rozumieniu tego przepisu. Trafnie – w odpowiedzi na skargę kasacyjną – uznano za niezrozumiałą zawartą w skardze sugestię, jakoby zaistnienie okoliczności wymienionych w art. 62 ust. 1 pzp, dających podstawę do zastosowania trybu negocjacji bez ogłoszenia przy udzielaniu zamówienia publicznego, powinno również dać podstawę do zmiany umowy o inne zamówienie publiczne, niezależnie od ograniczeń wynikających z art. 144 ust. 1 pzp. Nie jest jasne, w jaki sposób zaistnienie przesłanki do zastosowania trybu negocjacji bez ogłoszenia miałoby uzasadnić dokonanie zmian postanowień zawartej umowy o zamówienie publiczne w sytuacji niespełnienia przesłanek z art. 144 ust. 1 pzp, nie wyjaśnia tego zresztą sam skarżący kasacyjnie. Ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 141 § 4 ppsa, poprzez brak sporządzenia uzasadnienia wyroku, które posiadałoby wszystkie przewidziane prawem elementy, w tym odniesienie się do każdego z zarzutów skargi. W myśl art. 141 § 4 ppsa – uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Podkreślić należy, że sporządzone według wskazanych w art. 141 § 4 ppsa wymogów uzasadnienie wyroku ma w przyszłości umożliwić stronie oraz sądowi odwoławczemu prześledzenie dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, a także – zapoznanie się z procesem myślowym, który doprowadził sąd pierwszej instancji do podjęcia zaskarżonego orzeczenia. Z tego też względu art. 141 § 4 ppsa może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie wówczas, gdy uzasadnienie wyroku pomija wymienione w tym przepisie elementy lub też, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga przy tym szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera treść pozwalającą na prześledzenie procesu myślowego przeprowadzonego przez WSA i dokonanie kontroli instancyjnej. Rozważania WSA są logiczne, konsekwentne i znajdują oparcie w aktach administracyjnych sprawy. Istotne jest także to, że wbrew ocenie skarżącego kasacyjnie, kompleksowa argumentacja WSA nie pozostawia wątpliwości, co do poprawności kontrolowanego rozstrzygnięcia. W motywach zaskarżonego wyroku WSA ustosunkował się do wszystkich zarzutów skargi Instytutu. W szczególności wykazał skarżącemu, że zmiana umowy zawartej w rezultacie postępowania w przedmiocie udzielenia zamówienia publicznego pozostaje w sprzeczności z art. 144 ust. 1 pzp. Trafnie wskazując, że istotna zmiana postanowień umowy w rozumieniu art. 144 ust. 1 pzp będzie zawsze miała miejsce, gdy wprowadzone zmiany mogą wpłynąć na krąg wykonawców, którzy ubiegaliby się o takie zamówienie lub którym zamówienie takie mogłoby być udzielone. Wyjaśnił, że pierwotny termin wykonania umowy był stosunkowo krótki, co mogło wpłynąć zarówno na decyzję o złożeniu oferty, jak i oceny złożonych ofert, uwzględniające możliwość nałożenia przez zamawiającego kary umownej. Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żaden z zarzutów, podniesionych w skardze kasacyjnej, nie okazał się uzasadniony. Wobec tego skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw została oddalona na podstawie art. 184 ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 207 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz pkt 2 lit. b) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.). Na zasądzone koszty (450 zł) składa się koszt sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną przez radcę prawnego, który brał udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę