I GSK 316/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁodzi2023-07-19
NSApodatkoweWysokawsa
odpowiedzialność podatkowaosoby trzeciedotacjefinanse publicznestowarzyszeniezarządzwrot dotacjiprzedawnieniepostępowanie administracyjneWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę członków zarządu stowarzyszenia na decyzję o solidarnej odpowiedzialności za zwrot nadmiernie pobranej dotacji oświatowej, uznając brak podstaw do uwzględnienia zarzutów przedawnienia i naruszenia przepisów.

Skarżący, członkowie zarządu stowarzyszenia, domagali się uchylenia decyzji o solidarnej odpowiedzialności za zwrot nadmiernie pobranej dotacji oświatowej z 2017 roku. Argumentowali m.in. przedawnieniem roszczenia i błędami proceduralnymi. Sąd uznał, że egzekucja wobec stowarzyszenia była bezskuteczna, a skarżący pełnili funkcje w zarządzie w okresie wymagalności zwrotu. Oddalił również zarzut przedawnienia, wskazując na termin 5 lat od końca roku, w którym powstała zaległość, oraz odrzucił wnioski dowodowe jako nieistotne dla sprawy.

Sprawa dotyczyła skargi P. P. i W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżących jako członków zarządu stowarzyszenia za zwrot dotacji oświatowych pobranych w nadmiernej wysokości w 2017 roku. Dotacje te nie zostały zwrócone, a egzekucja wobec stowarzyszenia okazała się bezskuteczna. Skarżący podnosili zarzuty naruszenia przepisów KPA, w tym braku wyjaśnienia stanu faktycznego, nieuzwzględnienia przedawnienia roszczenia oraz braku odniesienia się do zarzutów odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że dotacje pobrane w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi na podstawie ustawy o finansach publicznych, a do spraw tych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące odpowiedzialności osób trzecich. Stwierdzono, że egzekucja wobec stowarzyszenia była bezskuteczna, a skarżący pełnili funkcje członków zarządu w okresie, gdy upływał termin zwrotu dotacji. Sąd odrzucił zarzut przedawnienia, wskazując, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej została wydana przed upływem 5-letniego terminu liczonego od końca roku, w którym powstała zaległość. Oddalono również wnioski dowodowe dotyczące postępowań cywilnych dotyczących dotacji z innego okresu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, członkowie zarządu ponoszą solidarną odpowiedzialność, jeśli egzekucja z majątku stowarzyszenia była bezskuteczna, a oni pełnili swoje funkcje w okresie wymagalności zwrotu.

Uzasadnienie

Sąd potwierdził, że w przypadku bezskuteczności egzekucji wobec stowarzyszenia, członkowie jego zarządu odpowiadają solidarnie za zwrot dotacji pobranych w nadmiernej wysokości, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.f.p. art. 60 § pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

Dotacje pobrane w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi.

u.f.p. art. 252 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o finansach publicznych

Dotacje pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi wraz z odsetkami.

u.f.p. art. 252 § ust. 6 pkt 2

Ustawa o finansach publicznych

Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi nalicza się od dnia następującego po upływie terminów zwrotu.

o.p. art. 116 § § 1, 2 i 4

Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe podmiotu.

o.p. art. 116a § § 1

Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialność członków organów zarządzających innymi osobami prawnymi za zaległości.

o.p. art. 107 § § 1 i 2

Ordynacja podatkowa

Zakres odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe, w tym odsetki i koszty egzekucyjne.

o.p. art. 108 § § 1, 2 i 4

Ordynacja podatkowa

Orzekanie o odpowiedzialności osoby trzeciej i warunki wszczęcia egzekucji.

o.p. art. 118 § § 1

Ordynacja podatkowa

Termin przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej (5 lat).

o.p. art. 70 § § 1

Ordynacja podatkowa

Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego (5 lat od końca roku kalendarzowego).

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 1 § ust. 1

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot dotacji. Zarzut rażącego naruszenia przepisów KPA (art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80) poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. Zarzut braku odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania i brak wyczerpującego uzasadnienia prawnego. Argumentacja dotycząca postępowań cywilnych w sprawie dotacji z innego okresu.

Godne uwagi sformułowania

Obowiązek zwrotu nadmiernie pobranej dotacji powstaje z mocy prawa. Decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny. Termin przedawnienia zobowiązania stowarzyszenia rozpoczął bieg niezależnie od wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia obowiązku zwrotu udzielonej dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.

Skład orzekający

Paweł Janicki

przewodniczący

Paweł Kowalski

sprawozdawca

Agnieszka Gortych-Ratajczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności osób trzecich za zwrot dotacji pobranych w nadmiernej wysokości, w szczególności kwestii przedawnienia i bezskuteczności egzekucji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji stowarzyszenia i dotacji oświatowych, ale zasady odpowiedzialności osób trzecich i przedawnienia mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności członków zarządu za długi stowarzyszenia, co jest częstym problemem praktycznym. Wyjaśnia również złożone kwestie przedawnienia w kontekście dotacji i odpowiedzialności osób trzecich.

Członkowie zarządu odpowiadają za długi stowarzyszenia? Sąd wyjaśnia zasady zwrotu dotacji i przedawnienia.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 736/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
Paweł Janicki /przewodniczący/
Paweł Kowalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Oświata
Finanse publiczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 305
art. 60 pkt 1, 252 ust. 1 pkt 2, art. 252 ust. 6 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 118 § 1 w zw. z art. 70 § 1, art. 116 § 1, 2 i 4, art. 116a § 1 art. 107 § 1 i , 108 § 1, 2 i 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 106 § 3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk, Protokolant Starszy asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2023 r. sprawy ze skargi P. P. i W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26 lipca 2022 r. nr SKO.4142.11-12.2022 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu stowarzyszenia z tytułu dotacji pobranych w nadmiernej wysokości w 2017 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z dnia 26 lipca 2022 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615) , art. 116 w zw. z art. 116a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) – dalej "o.p.", art. 60 pkt 1, art. 67, art. 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 305 ze zm.) – dalej "u.f.p." oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 26 maja 2022 r. orzekającą o solidarnej odpowiedzialności W. P. i P. P., tj. członków zarządu wchodzących w skład S w Ł. za zaległości stanowiące niepodatkowe należności jednostki samorządu terytorialnego, z tytułu dotacji oświatowych pobranych w nadmiernej wysokości w 2017 r. w kwocie 5.137,80 zł oraz określającą wysokość kosztów egzekucyjnych w kwocie 427,12 zł i odsetek liczonych jak od zaległości podatkowych wyliczonych na dzień 26 maja 2022 r. w kwocie 1587,70 zł.
W uzasadnieniu tej decyzji pierwszoinstancyjnej Prezydent Miasta Łodzi stwierdził, że jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego, uwzględniającego stan na dzień 26 maja 2022 r., W. P. pełniła w okresie od dnia 7 lipca 2003 r. do dnia 6 kwietnia 2018 r. funkcję prezesa zarządu stowarzyszenia S. (od 29 czerwca 2015 r. Z.) – dalej "stowarzyszenie". Z kolei P.P. pełnił w tym stowarzyszeniu funkcję zastępcy prezesa zarządu w okresie od dnia [...] r. do dnia 6 kwietnia 2018 r. W dniu 25 lipca 2018 r. organ I instancji w sprawach o numerach od [...] do [...], określił w drodze decyzji administracyjnych wysokość dotacji pobranych w nadmiernej wysokości w 2017 r., przez stowarzyszenie, które nie zostały rozliczone z otrzymanych w 2017 r. dotacji oświatowych. W związku z niedokonaniem zwrotu dotacji, organ I instancji wystawił, a następnie przekazał do wykonania tytuły wykonawcze z dnia 3 września 2018 roku o znakach od [...] do [...]. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia rachunków bankowych, podjęto również szereg czynności egzekucyjnych mających na celu zastosowanie innych środków egzekucyjnych. Nie powiodły się próby skontaktowania się przez poborcę skarbowego z osobami działającymi na rzecz stowarzyszenia. W ramach czynności uzyskano kwotę 8.307,62 zł, co spowodowało jedynie częściowe zaspokojenie kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2020 r. Biuro Egzekucji Administracyjnej i Windykacji w Departamencie Finansów Publicznych Urzędu Miasta Łodzi poinformowało organ I instancji o bezskuteczności działań egzekucji administracyjnej wobec stowarzyszenia i umorzyło postępowanie egzekucyjne wobec niemożności ustalenia majątku stowarzyszenia. Wobec tego Prezydent Miasta Łodzi wszczął postępowanie w sprawie odpowiedzialności członków zarządu stowarzyszenia i wydał decyzję określającą solidarną odpowiedzialność skarżących.
P. P. złożył odwołanie od powyższej decyzji pierwszoinstancyjnej zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że strona jest solidarnie zobowiązana do zwrotu dotacji za 2017 rok w sytuacji, gdy dotacja została już w drodze egzekucji zwrócona na rzecz Prezydenta Miasta Łodzi. W uzasadnieniu strona wskazała, że analizując konto bankowe szkoły stwierdzono, że przekazane z dotacji środki zostały przelane przez bank na poczet zajęcia komorniczego, a zajęcie to nie powinno mieć miejsca, gdyż dotyczyło sprawy, w której sąd wydał wyrok na korzyść szkoły, a Prezydent Miasta Łodzi się od niego nie odwołał.
W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odwoławczego organ wskazał na treść art. 60 pkt 1 i 67 u.f.p. i stwierdził, że zarówno W. P. jak i P. P. byli członkami zarządu stowarzyszenia przez cały 2017 rok. Zdaniem SKO spełniona została również przesłanka bezskuteczności egzekucji kwot podlegających zwrotowi. Potwierdza to wydanie postanowienia organu I instancji z dnia 14 grudnia 2020 roku o umorzeniu prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co zostało spowodowane tym, że stowarzyszenie nie dysponowało żadnym majątkiem. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, jakoby środki z dotacji zostały przekazane przez bank obsługujący rachunek na poczet zajęcia komorniczego organ wskazał, że wobec braku jakichkolwiek dowodów na powyższa okoliczność zarzut ten jest gołosłowny.
Organ odwoławczy wskazał także, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki żadne egzoneracyjne z art. 106 § 1 pkt 2 o.p. umożliwiające uwolnienie się stron od odpowiedzialności, a co więcej, żaden z adresatów decyzji nie powołał się na żadną z nich w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i nie wskazał majątku stowarzyszenia z którego możliwe byłoby zaspokojenie należności. Zdaniem organu niewykazanie przez byłych członków zarządu stowarzyszenia zaistnienia przesłanek uwalniających ich od odpowiedzialności, wobec odpowiednio stosowanego art. 116 § 1 pkt 2 i 3 o.p., potwierdza zasadność orzeczenia w stosunku do nich, przez organ I instancji, solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania wynikające z podlegających zwrotowi dotacji i utrzymał decyzję w mocy.
W skardze na tę decyzję oboje skarżący podnieśli zarzuty:
1. rażącego naruszenia art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. - poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do uznania dotacji za zaległość podatkową, oraz nie uwzględnienie przedawnienia roszczenia z tego tytułu, jak również nie wyjaśnienia czy stowarzyszenia ma majątek z którego wierzyciele mogą zaspokoić swoje roszczenia;
2. rażącego naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez - brak odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania i brak wyczerpującego uzasadnienia prawnego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w świetle zarzutów zawartych w odwołaniu.
W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
W piśmie procesowym z dnia 23 marca 2023 r., ustanowiony z wyboru pełnomocnik skarżących podtrzymał stanowisko zawarte w skardze i wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci:
- wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 11 października 2017 r., sygn. Akt [...];
- wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 3 grudnia 2018 r., sygn. Akt [...],
a nadto wniósł o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez każdą z tych osób.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępnie należy wskazać, że środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w art. 60 pkt 1 u.f.p. Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., nieuregulowanych ustawą o finansach publicznych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego i – jedynie odpowiednio – przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.
Z kolei zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Natomiast odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 6 pkt 2 u.f.p.).
Ponieważ rozpoznawana sprawa dotyczy odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania stowarzyszenia, należy odnieść się do odpowiednich przepisów Ordynacji podatkowej, która reguluje odpowiedzialność podatkową tych podmiotów za zaległości podatkowe podatnika.
Zgodnie z art. 107 § 1 i § 2 o.p., za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Osoby te co do zasady odpowiadają również za podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek i za koszty postępowania egzekucyjnego. Zgodnie zaś z art. 108 § 1 i § 2 o.p., o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji, z tym że postępowanie w sprawie odpowiedzialności takiej osoby nie może zostać wszczęte, m. in. przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego oraz przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego – w przypadku, o którym mowa w § 3.
Ponadto, zgodnie z art. 108 § 4 o.p., egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna, odstąpiono od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych albo nie przystąpiono do egzekucji administracyjnej w wyniku uprawdopodobnienia przez organ egzekucyjny braku możliwości uzyskania w toku egzekucji administracyjnej kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne.
Z niespornych ustaleń organów wynika, że beneficjent – S. nie dokonało zwrotu przyznanych jej w 2017 r. dotacji oświatowych, co zostało określone pięcioma decyzjami Prezydenta Miasta Łodzi z 25 lipca 2018 r. Egzekucja zaległości przeciwko stowarzyszeniu, wszczęta na mocy tytułów wykonawczych wystawionych na podstawie powyższych decyzji, okazała się w całości bezskuteczna.
Wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji, postanowieniem z 14 grudnia 2020 r. wszczęto postępowanie dotyczące odpowiedzialności W. P. i P. P. jako osób trzecich – członków zarządu stowarzyszenia – za wyżej określone zobowiązania, które zakończyło się w dniu 26 maja 2022 r. wydaniem przez Prezydenta Miasta Łodzi decyzji orzekającej o odpowiedzialności ww. osób, jako osób trzecich.
Przepisem określającym zasady odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe stowarzyszenia, jest art. 116a o.p. stosowany w zw. z art. 116 o.p. Zgodnie z treścią art. 116a § 1 o.p. za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Przepis art. 116 stosuje się odpowiednio. Natomiast zgodnie z art. 116 § 1, 2 i 4 o.p. za zaległości podatkowe takiego podmiotu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jego zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki (w tym przypadku stowarzyszenia) okazała się w całości lub w części bezskuteczna i odpowiedzialność ta obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań (w tym przypadku z tytułu dotacji pobranych w nadmiernej wysokości), których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu, a ponadto przepisy o odpowiedzialności członków zarządu stosuje się odpowiednio do byłego członka zarządu.
Organ orzekający o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości stowarzyszenia z tytułu pobranych w nadmiernej wysokości dotacji musi zatem wykazać istnienie dwóch wyżej wymienionych przesłanek pozytywnych przypisania tej odpowiedzialności.
W zaskarżonej decyzji wskazano, że toczyło się postępowanie egzekucyjne w zakresie przedmiotowych zaległości stowarzyszenia z tytułu niezwróconych dotacji, pobranych przez stowarzyszenie w nadmiernej wysokości, ale zakończyło się ono w 14 grudnia 2020 r. umorzeniem tego postępowania ze względu na brak ujawnionego majątku stowarzyszenia i brak perspektyw na wyegzekwowanie zaległości z uwagi na likwidację stowarzyszenia z 6 kwietnia 2018 r. Wydanie takiego postanowienia świadczy o bezskuteczności egzekucji, zatem organ przyjął prawidłowo, że egzekucja wobec stowarzyszenia okazała się w całości bezskuteczna.
Organy wykazały także zaistnienie drugiej pozytywnej przesłanki przypisania odpowiedzialności skarżącym jako osobom trzecim, tj. wykazały, że skarżący byli członkami zarządu stowarzyszenia w czasie, gdy upływał termin zwrotu przedmiotowych dotacji. Zgodnie z art. 252 u.f.p. zwrot do budżetu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości powinien był nastąpić w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 2 ust. 1 (ust. 1). W. P. w okresie od dnia 7 lipca 2003 r. do dnia 6 kwietnia 2018 r. pełniła funkcję prezesa zarządu stowarzyszenia, a P. P. pełnił w tym stowarzyszeniu funkcję zastępcy prezesa zarządu w okresie od dnia 29 stycznia 2008 r. do dnia 6 kwietnia 2018 r. Wobec tego oboje pełnili swoje funkcje w czasie, gdy upływał termin zwrotu przedmiotowych dotacji.
Odnosząc się do kwestii przedawnienia, na którą powołuje się strona skarżąca w skardze, jak i piśmie uzupełniającym z dnia 23 marca 2023 r., należy przypomnieć, że zgodnie z art. 118 § 1 o.p. nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Natomiast w myśl art. 51 § 1 o.p. zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. W związku z powyższym, wobec okoliczności, że decyzja organu I instancji została wydana w dniu 26 maja 2022 r., a decyzja organu odwoławczego w dniu 26 lipca 2022 r., zarzut przedawnienia prawa do wydania przez organ decyzji o odpowiedzialności podatkowej skarżących jako osób trzecich nie mógł zostać uwzględniony.
W tym miejscu należy podkreślić, że kwestia przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej była już przedmiotem dociekań zarówno orzecznictwa, jak i doktryny prawa. W tym zakresie orzecznictwo sądowe wypracowało stanowisko, które Sąd akceptuje i podziela w niniejszej sprawie.
Jak wskazuje orzecznictwo, kwota podlegającej zwrotowi dotacji stanowi niepodatkową należność budżetową (art. 60 pkt 1 u.f.p.). W związku z czym jako podstawę jej zwrotu należy wskazać art. 252 u.f.p. Zgodnie z tym przepisem, w zakresie odnoszącym się do sprawy, dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 2 ust. 1 (ust. 1). Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (ust. 3). Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega zatem ta część dotacji, która została pobrana w nadmiernej wysokości (ust. 5). Odsetki od dotacji pobranej w nadmiernej wysokości podlegające zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia następującego po upływie terminu zwrotu określonego w ust. 2 powołanego przepisu (ust. 6). Treść tego przepisu wskazuje więc na to, że obowiązek zwrotu nadmiernie pobranej dotacji powstaje z mocy prawa (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2021 r., I GSK 316/21).
W orzecznictwie przyjmuje się również, iż decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny, a w związku z tym do obliczenia terminu przedawnienia, podobnie jak w przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa, powinien mieć zastosowanie art. 70 § 1 o.p., w myśl którego – zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Okolicznością powodującą uruchomienie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych jest więc upływ terminu płatności podatku (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., I GSK 2461/18, wyrok NSA z 29 czerwca 2022 r., I GSK 2591/18).
Na podstawie powyższych regulacji należy przyjąć, że termin przedawnienia przedmiotowego zobowiązania stowarzyszenia rozpoczął bieg niezależnie od wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia obowiązku zwrotu udzielonej dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. Skoro zaś obowiązek zwrotu dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem powstał z mocy prawa, tj. w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 o.p., to organy władne były wydać w tym przedmiocie decyzję, o której mowa w art. 252 u.f.p. w terminie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiła wypłata dotacji beneficjentowi. Stanowisko to jest zbieżne z najnowszą linią orzeczniczą wyrażaną w orzecznictwie NSA (por. wyroki NSA z 5 września 2018 r., sygn. I GSK 2583/18 i z 14.01.2019 r., sygn. I GSK 2656/18). Jeśli zatem w sprawie otrzymanie dotacji i wykorzystanie jej niezgodnie z przeznaczeniem dotyczy roku 2017 r., to pięcioletni termin na wydanie decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu udzielonej dotacji pobranej w nadmiernej wysokości liczony jest od końca tego roku i upływał z końcem roku 2022 r. Wydanie i doręczenie decyzji, określających stowarzyszeniu kwotę udzielonej w 2017 r. dotacji przypadającą do zwrotu nastąpiło zatem przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu przekazanej dotacji.
Aby na osobę trzecią można było skutecznie rozciągnąć odpowiedzialność za zaległości podatkowe i inne należności pierwotnego dłużnika, konieczne jest wydanie decyzji o jej odpowiedzialności w prawem przewidzianym terminie. Wynikające z art. 118 § 1 o.p. ograniczenie czasowe prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej należy rozważać w kategoriach przedawnienia prawa do wydania takiej decyzji, chociaż ustawodawca pojęciem takim wprost się nie posługuje.
W wyroku z 5 czerwca 2007 r. (I FSK 780/06, LEX nr 385285) NSA wskazał, że określony w art. 118 § 1 o.p. termin przedawnienia prawa do wydawania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jako określający czas, w którym może dojść do ukształtowania przez organ podatkowy podatkowoprawnego stosunku odpowiedzialności osoby trzeciej, ma charakter terminu materialnego, co czyni ten przepis również przepisem prawa materialnego. Początek biegu terminu, o którym mowa w analizowanym przepisie, powiązano z datą powstania zaległości podatkowej w rozumieniu art. 51 § 1 o.p. Biegnie on zatem od końca roku kalendarzowego, w którym to zdarzenie miało miejsce, i trwa nieprzerwanie aż do upływu 5 lat. Zatem w tym przypadku końcem terminu do wydania decyzji o odpowiedzialności osób trzecich będzie ostatni dzień grudnia 5. roku po roku, w którym powstała zaległość podatkowa (Komentarz do ustawy Ordynacja podatkowa pod red. Leonarda Etela, Tom I. Zobowiązania podatkowe, art. 118 O.p.).
Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie, bez żadnych wątpliwości można stwierdzić iż, zarówno decyzja organu I instancji z 26 maja 2022 r., orzekająca o odpowiedzialności skarżących jako osób trzecich, za zobowiązania stowarzyszenia powstałe w roku 2017 r., jak i utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego z 26 lipca 2022 r., zostały wydane i doręczone przed upływem terminu określonego w art. 118 § 1 o.p. w związku z art. 70 § 1 o.p., a zatem zarzut w tym przedmiocie nie miał racji bytu.
W ocenie Sądu organy nie naruszyły również art. 7, 8, 11, 77 § 1 ani 80 k.p.a. Orzekające w sprawie organy działały na podstawie prawa i w jego granicach, podejmując wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a poczynione przez organy ustalenia są prawidłowe i mają oparcie w zgromadzonej dokumentacji. W ocenie Sądu dokonanej ocenie stanu faktycznego sprawy nie sposób zarzucić dowolności, gdyż wyciągnięte wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zarówno zaskarżona decyzja jaki i poprzedzającą ją decyzja I instancji zawiera wystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne wyczerpująco wyjaśniając zasadność przesłanek, którymi Prezydent Miasta Łodzi i SKO kierowali się przy załatwianiu sprawy.
Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Odnośnie wniosków dowodowych złożonych w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. w piśmie procesowym z dnia 23 marca 2023 roku i oddalonych przez Sąd na rozprawie w dniu 19 lipca 2023 roku, podnieść należy co następuje:
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przede wszystkim wniosek dowodowy wymaga uzasadnienia, w którym strona powinna wykazać, że w świetle posiadanych przez nią dokumentów stan faktyczny jest inny niż wynikający z akt sprawy, a przeprowadzanie przeprowadzenie dowodu z posiadanego dokumentu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i jednocześnie nie spowoduje przedłużenia postępowania w sprawie.
W związku z powyższym, wobec niepowzięcia istotnych wątpliwości co do ustaleń poczynionych przez organy, Sąd oddalił wnioski o przeprowadzenie dowodów uzupełniających ze złożonych do akt dokumentów, tj. kopii zarówno orzeczenia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] r., sygn. Akt [...], zasądzającego od Miasta Łodzi na rzecz stowarzyszenia kwoty 75.179,26 zł wraz z odsetkami od dnia 10 kwietnia 2014 roku do 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami za opóźnienie od dnia 2016 roku do dnia zapłaty, jak i będące wynikiem apelacji pozwanej od ww. wyroku postanowienie Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia [...] r., sygn. akt [...]o m.in. odrzuceniu pozwu. Na marginesie należy jedynie wspomnieć, że toczące się przed Sądem Okręgowym w Łodzi, a następnie Sądem Apelacyjnym w Łodzi postępowanie cywilne dotyczyło należności z tytułu dotacji za inny okres rozliczeniowy niż objęty sporem w niniejszej sprawie. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na oczywiście wadliwą argumentację przedstawioną przez pełnomocnika stron w piśmie uzupełniającym z dnia 23 marca 2023 r., która odnosi się niemal w całości do dotacji przyznanych stronie za 2012 r. i toczącego się w tym zakresie postępowania, a które nie jest przedmiotem rozpoznania w sprawie toczącej się przed tutejszym Sądem. Wobec tego argumentacja ta nie mogła być wzięta pod uwagę.
Mając powyższe na uwadze i to, że żaden z podniesionych w skardze oraz piśmie uzupełniającym zarzutów nie mógł odnieść zamierzonego skutku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 259).
P.C.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI