I GSK 3114/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa KRUS, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zaległości składkowych, wskazując na błędy proceduralne organu.
Sprawa dotyczyła wniosku o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając wniosek za bezprzedmiotowy z uwagi na zabezpieczenie należności hipoteką i potencjalne przedawnienie. WSA uchylił tę decyzję, wskazując na błędy proceduralne organu, w tym sprzeczności w uzasadnieniu i brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając prawidłowość rozstrzygnięcia WSA i wskazując na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ z uwzględnieniem wskazówek sądu.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego od wyroku WSA w Kielcach, który uchylił decyzję Prezesa KRUS o umorzeniu postępowania w sprawie zaległości składkowych. Zaległości te dotyczyły odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od III kwartału 1994 r. do I kwartału 2002 r., zabezpieczonych hipoteką na nieruchomości. Organ umorzył postępowanie, uznając wniosek o umorzenie odsetek za bezprzedmiotowy, powołując się na upływ terminu dochodzenia należności i zabezpieczenie hipoteczne. WSA uchylił decyzję organu, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 8 i 107 § 3 k.p.a., zarzucając organowi brak prawidłowego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego oraz sprzeczności w uzasadnieniu decyzji. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że WSA prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny sprawy, a zarzuty skargi kasacyjnej nie znalazły uzasadnienia. Sąd podkreślił, że NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i ocenia zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego lub procesowego przez sąd pierwszej instancji. W tym przypadku, NSA uznał, że WSA nie naruszył przepisów postępowania ani prawa materialnego, a jego rozstrzygnięcie było zgodne z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nieprawidłowo umorzył postępowanie, naruszając przepisy proceduralne, w tym art. 7, 8 i 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i sprzeczności w uzasadnieniu.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję organu z powodu błędów proceduralnych, a NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając potrzebę ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego dotyczącego przedawnienia i istnienia długu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (45)
Główne
u.s.r. art. 41a § ust. 1 pkt 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Prezes Kasy orzeka w zakresie umorzenia należności Kasy z tytułu składek na wniosek zainteresowanego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno – rentowego i składkowego.
u.s.r. art. 41a § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Podstawa do orzekania przez Prezesa Kasy o umorzeniu należności.
Pomocnicze
u.s.r. art. 41b § ust. 1 i 2
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Należności składkowe zabezpieczone hipoteką mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.
u.s.r. art. 59 § ust. 3
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.
u.s.u.s. art. 83a § ust. 1 i 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Mają zastosowanie poprzez art. 52 ust. 1 pkt 1 u.s.r.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie oceną prawną sądu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
u.s.r. art. 41b § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Egzekucja należności zabezpieczonych hipoteką.
u.s.r. art. 59 § § 1 pkt 9
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Przedawnienie zobowiązań podatkowych.
o.p. art. 98 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przejście obowiązków spadkodawcy na spadkobierców.
o.p. art. 100 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Orzekanie o zakresie odpowiedzialności spadkobierców.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania do władzy publicznej.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania.
u.s.u.s. art. 83a § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Mają zastosowanie poprzez art. 52 ust. 1 pkt 1 u.s.r.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku NSA oddalającego skargę kasacyjną.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku WSA.
p.p.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Właściwość sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie oceną prawną sądu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Odmowa wszczęcia postępowania.
k.p.a. art. 105 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
Konstytucja RP art. 87 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Źródła powszechnie obowiązującego prawa.
Konstytucja RP art. 188
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres działania Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 190
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzekanie o zgodności przepisów z Konstytucją.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo uchylił decyzję organu z powodu naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 8, 107 § 3 k.p.a.). Organ nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego i przedstawił sprzeczne wnioski w uzasadnieniu. Skarga kasacyjna organu nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez WSA. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego przez WSA. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące przekroczenia przez WSA granic kognicji sądu administracyjnego. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące błędnej wykładni przepisów przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
Prezes KRUS wypowiadając się w uzasadnieniu dwukrotnie na temat istnienia długu, zawarł sprzeczne wnioski co do istnienia przedmiotu postępowania. Istotnie gdyby nastąpiło przedawnienie zaległych należności składkowych to wówczas ziściła by się przesłanka bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co stanowiłoby podstawę do jego umorzenia na podstawie ww. przepisów k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Skład orzekający
Henryk Wach
przewodniczący sprawozdawca
Janusz Zajda
członek
Elżbieta Kowalik-Grzanka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia zaległości składkowych w KRUS, znaczenie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i uzasadnienia decyzji przez organ administracji, a także zakres kontroli sądu administracyjnego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów ubezpieczenia społecznego rolników i procedury administracyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, takich jak obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i spójność uzasadnienia decyzji, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Błędy proceduralne organu KRUS doprowadziły do uchylenia decyzji o umorzeniu zaległości składkowych.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 3114/18 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2019-02-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-10-02 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Elżbieta Kowalik-Grzanka Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/ Janusz Zajda Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Sygn. powiązane I SA/Ke 143/18 - Wyrok WSA w Kielcach z 2018-06-28 Skarżony organ Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2016 poz 277 art. 41a ust. 1 Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn. Dz.U. 2018 poz 800 art. 59 § 1 pkt 9 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 190, art. 188, art. 193, art. 87 ust 1 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 143/18 w sprawie ze skargi G. L. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 143/18 po rozpoznaniu skargi G. L. uchylił decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], a także zasądził od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz G. L. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Prezes KRUS) decyzją z [...] kwietnia 2018r., nr [...] po rozpoznaniu wniosku G. L. z [...] września 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję nr [...] z [...] sierpnia 2017r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia części zaległości powstałych z tytułu obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy przez M. G. oraz W. G., dotyczących konta, którego płatnikiem był nieżyjący M. G. tj. odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od III kw. 1994r. do I kw. 2002r. liczonych do dnia przedawnienia w łącznej kwocie 23.065 zł. Za podstawę materialnoprawną decyzji z [...] kwietnia 2018r. wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego(t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1257) – dalej jako k.p.a. i art. 59 ust. 3, art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 277 ze zm. dalej jako u.s.r.), Natomiast decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r. podjęto na podstawie art 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 59 ust 3 u.s.r. W uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 2018 r. Prezes KRUS wskazał, iż zadłużenie będące przedmiotem wniosku G. L. z dnia [...] lipca 2017 r. zostało odpisane z konta płatnika z uwagi na upływ 10 letniego okresu ich dochodzenia. Ponieważ zaległości za okres od III kw. 1994 do IV kw. 2000r. oraz za okres od I kw. 2001r. do I kw. 2002 r., zgodnie z zawiadomieniami Sądu Rejonowego w Opatowie zostały zabezpieczone wpisami hipoteki, których aktualna wartość łącznie wynosi 32.856,10 zł (w tym odsetki – 23.065 zł), na podstawie art. 41b ust 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Zdaniem organu jedynie uregulowanie kwoty 32.856,10 zł będzie podstawą dla KRUS do wydania zezwolenia na wykreślenie wpisów hipoteki wpisanych w księdze wieczystej [...]. Mając na względzie powyższe, wniosek strony z 31 lipca 2017r. uznano za bezprzedmiotowy i umorzono postępowanie. Organ dodał, że aktualnie rozpatrując wniosek G. L. z [...] września 2017r. nadal brakuje podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. WSA w Kielcach rozpoznając skargę skarżącej wskazał, że w sprawie organ nie ustalił w sposób prawidłowy i wyczerpujący okoliczności faktycznych sprawy istotnych dla jej rozstrzygnięcia i nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie, przez co naruszył art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. W pierwszej kolejności Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 41a ust 1 pkt 1 u.s.r. Prezes Kasy orzeka w zakresie umorzenia należności Kasy z tytułu składek na wniosek zainteresowanego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno – rentowego i składkowego. W myśl natomiast art. 52 ust 1 pkt 1 u.s.r. w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a ponadto do składek na ubezpieczenie stosuje się odpowiednio (...) art. 97 § 1, art. 98 § 1 i § 2 pkt 1, 2 i 7, art. 100 § 1 (...) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 98 § 1 Ordynacji podatkowej spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 2, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. W świetle art. 100 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy orzeka w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz jego zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji. Mając na uwadze, iż z wnioskiem o umorzenie części zaległości wystąpiła siostra zobowiązanego, Sąd zauważa, że z akt sprawy nie wynika, by była wydana decyzja o odpowiedzialności lub uprawnieniach spadkobierców. Wniosek o naruszeniu wskazanych powyżej przepisów postępowania, zdaniem Sądu wynika także z wystąpienia oczywistej niespójności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a jego uzasadnieniem. Prezes KRUS wypowiadając się w uzasadnieniu dwukrotnie na temat istnienia długu, zawarł sprzeczne wnioski co do istnienia przedmiotu postępowania. W pierwszej części co do zaległości składkowych stwierdza, że wnioskowane zaległości zostały odpisane z konta płatnika, z uwagi na upływ okresu ich przedawnienia. Istotnie gdyby nastąpiło przedawnienie zaległych należności składkowych to wówczas ziściła by się przesłanka bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co stanowiłoby podstawę do jego umorzenia na podstawie ww. przepisów k.p.a. Przy czym organ co do stwierdzenia dotyczącego upływu okresu przedawnienia nie przedstawił w ogóle uzasadnienia prawnego. W dalszej części uzasadnienia organ przywołując treść art. 41b pkt 2 u.s.r., ponownie wypowiadał się na temat istnienia długu stwierdzając, że jedynie uregulowanie kwoty 32.856,10 zł będzie podstawą dla Kasy do wydania zezwolenia na wykreślenie wpisów hipoteki w księdze wieczystej. Z powyższego stwierdzenia należałoby wyprowadzić wniosek, że jednak dług faktycznie istnieje skoro strona może się od niego uwolnić, wpłacając ww. kwotę co będzie podstawą wykreślenia hipoteki. Zauważyć należy, że podobnie stanowisko organu rozumie skarżąca eksponując powyższą sprzeczność w uzasadnieniu skargi. Sąd I instancji wskazał, że podstawowym obowiązkiem organu będzie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego - zgodnie z art. 7 k.p.a. - co do osoby wnioskodawczyni i jej legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie, oraz istnienia długu w postaci zaległości zabezpieczonych wpisami hipoteki na nieruchomości. Następnie ustalone fakty dotyczące zaległości składkowych podda analizie prawnej w kontekście ich przedawnienia mając na względzie, że dotyczą one okresu od III kw. 1994r. do I kw. 2002r. Skargę kasacyjną wniósł organ oparł ją na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) zarzucając: I) naruszenie przepisów postępowania: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli przepisów zastosowanych przez organ administracyjny, a mianowicie art. 41b ust. 2 u.s.r., co spowodowało uchylenie decyzji, podczas, gdyby Sąd dokonał prawidłowej kontroli art. 41b ust. 2 skargę by oddalił, - art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z wyrokiem z dnia 8 października 2013r. Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt SK 40/12, przez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, co spowodowało, że Sąd niezasadnie przyjął, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczące art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018r., poz. 800, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. odnosi się również do art. 41b ust.2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017r., poz.2336, ze zm.) i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zostały zaburzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach kompetencje Trybunału Konstytucyjnego określone w Konstytucji RP do stwierdzenia niezgodności przepisów ustawy z ustawą zasadniczą, a to oznacza, że stwierdzenia niezgodności art. 41b ust.2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z Konstytucją RP dokonał nieuprawniony konstytucyjnie Sąd, - art. 1, art. 3 § 1 i § 2 w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na przekroczeniu granic danej sprawy i objęciu kontrolą tej części działania organu administracyjnego, która nie podlega kontroli sądownictwa administracyjnego (zarzut braku decyzji o odpowiedzialności skarżącej jako spadkobiercy za długi spadkowe; przedawnienia należności składkowych), lecz należy do kompetencji sądu powszechnego jako sprawa o charakterze sprawy z zakresu ubezpieczenia społecznego; Sąd naruszył w ten sposób przepisy ustrojowe i z tej przyczyny uprawnione jest przyjęcie przez organ administracyjny, że naruszenie tych przepisów może być wskazane także w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., - art. 135, art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 83a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017r. , poz. 1778, ze zm.) mającym zastosowanie poprzez art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017r., poz.2336, ze zm.) polegające na uchyleniu decyzji [...] kwietnia 2018 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2017r. z jednoczesnym wskazaniem w uzasadnieniu wyroku dalszego postępowania organu administracyjnego w zakresie wydania decyzji o odpowiedzialności skarżącej jako spadkobiercy za długi spadkowe oraz dot. przedawnienia składek, które nie spowodują załatwienia sprawy, gdyż konieczne będzie wszczęcie nowego - odrębnego postępowania w innym trybie podlegającego kontroli sądu powszechnego, - art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r. , poz. 1257) polegające na przyjęciu przez Sąd, że brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego przez organ administracyjny, podczas gdy przedawnienie i odpisanie należności składkowych na koncie osobistym zmarłego rolnika (dłużnika) M. G. i hipoteczne zabezpieczenie należności składkowych, które może być dochodzone tylko z przedmiotu hipoteki zgodnie z art. 41b ust. 2 u.s.r. spowodowało bezprzedmiotowość wniosku o umorzenie należności składkowych, a tym samym konieczność umorzenia postępowania administracyjnego; - art. 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018r., poz. 1360), poprzez przekroczenie granic kompetencji sądu administracyjnego i objęcie kontrolą zakresu działania organu administracyjnego dot. zakwestionowania braku decyzji o odpowiedzialności skarżącej jako spadkobiercy za długi spadkowe (niezapłacone przez zmarłego rolnika - dłużnika M. G. składki na ubezpieczenie społeczne rolników) oraz w zakresie przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników, zastrzeżonego do właściwości sądów powszechnych; - art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., polegające na zasądzeniu od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz skarżącej kwoty 480,00 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania, podczas gdy skarga jako niezasadna nie powinna być uwzględniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach , a tym samym nie powinny być przyznane koszty postępowania, II) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 41 b ust. 2 u.s.r. poprzez błędną jego wykładnię i uznanie za przepis niekonstytucyjny w związku z wyrokiem z dnia 8 października 2013r. Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt SK 40/12 i jego niezastosowanie, podczas gdy przepis ten nie był przedmiotem rozpatrywania przez Trybunał Konstytucyjny, a tym samym przepis ten nie został zakwestionowany przez ten organ; - art. 59 § 1 pkt 9 O.p. w związku z art. 52 ust. 1 pkt 1 u.s.r., poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy niezapłacone przez zmarłego rolnika - dłużnika M. G. składki na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od III kwartału 1994r. do I kwartału 2002r.obciążające konto osobiste zmarłego wygasły wskutek przedawnienia, a te zabezpieczone hipotecznie nie uległy przedawnieniu, jednakże po upływie terminu przedawnienia mogą być dochodzone tylko z przedmiotu hipoteki (nieruchomości) i nie mogą być przedmiotem postępowania o ich umorzenie; - art. 36 ust. 1 pkt 1,10 i ust. 3 u.s.r., poprzez przekroczenie granic właściwości sądu administracyjnego i objęcie kontrolą zakresu działalności organu administracyjnego, który jest zastrzeżony dla właściwości sądów powszechnych, a mianowicie zakwestionowanie braku decyzji o odpowiedzialności skarżącej za długi spadkowe obejmujące należności z tytułu niezapłaconych przez zmarłego rolnika - dłużnika M. G. składek na ubezpieczenie społeczne rolników oraz przedawnienia należności składkowych zabezpieczonych na hipotece gospodarstwa rolnego; - art. 98 § 1 i art. 100 § 1 O.p. w związku z art. 52 ust. 1 pkt 1 u.s.r., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na zakwestionowaniu, że w stosunku do skarżącej jako spadkobierczyni po zmarłym rolniku - dłużniku M. G. organ administracyjny nie wydał decyzji odpowiedzialności za długi składkowe, podczas gdy upływ okresu przedawnienia w stosunku do składek figurujących na koncie osobistym zmarłego rolnika spowodował wygaśnięcie zobowiązania składkowego stosownie do art. 59 § 1 pkt 9 O.p. w związku z art. 52 ust. 1 pkt 1 u.s.r., a tym samym nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania w zakresie odpowiedzialności spadkobiercy orzekanie decyzją o wysokości zobowiązania składkowego, które na koncie osobistym zostało "wyzerowane"; - § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 22 lutego 2017r. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2017r., poz. 367) polegające na poddaniu kontroli kwestii odpowiedzialności spadkobiercy za długi składkowe zmarłego rolnika wraz z zakwestionowaniem braku decyzji w tym zakresie oraz przedawnienia należności składkowych na ubezpieczenie społeczne rolników, podczas gdy sprawy związane z ustalaniem odpowiedzialności spadkobierców za niezapłacone przez spadkodawcę składki i wydawaniem w tym zakresie decyzji oraz sprawy związane z przedawnieniem należności składkowych należą do właściwości sądów powszechnych, a nie administracyjnych; - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017r., poz. 2188, ze zm.) w związku z art. 36 ust. 1 pkt 1 u.s.r. poprzez przekroczenie granic właściwości sądu administracyjnego i objęcie kontrolą zakresu działalności organu administracyjnego, który jest zastrzeżony dla właściwości sądów powszechnych, a mianowicie dot. odpowiedzialności spadkobiercy za długi składkowe i przedawnienia należności składkowych zabezpieczonych na hipotece gospodarstwa rolnego; - art. 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ), co spowodowało naruszenie polegające na niezastosowaniu obowiązującego art. 41b ust. 2 u.s.r., który nie został uchylony i nie utracił mocy obowiązującej na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r., sygn. akt SK 40/12, a tym samym obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było jego zastosowanie; - art.87 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. nr 78, poz. 483) przez błędną wykładnię, polegającą na nieuprawnionym potraktowaniu interpretacji zawartej w wyroku z dnia 8 października 2013r. Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt SK 40/12, dotyczącej skutków prawnych ustanowienia hipoteki w toku kontroli skarbowej na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018r., poz. 800, ze zm.) do obowiązujących przepisów prawa, tj. do art. 41b ust. 2 u.s.r., który to przepis nie był objęty zakresem wniosku do Trybunału Konstytucyjnego i nie został przez ten organ zakwestionowany jako niezgodny z Konstytucją RP; - art. 188 i 193 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. nr 78, poz. 483) poprzez uznanie, że wykładnię wyroku z dnia 8 października 2013r.Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt SK 40/12, poprzez analogię, może zastosować inny niż Trybunał Sąd, gdy należało przyjąć, że o niezgodności przepisu z Konstytucją RP orzeka Trybunał Konstytucyjny w sentencji wyroku oraz, że Sąd nie skorzystał z prawa przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego dot. art. 41b ust. 2 u.s.r. w zakresie jego zgodności z Konstytucją RP; - art. 190 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. nr 78, poz. 483) poprzez jego błędną i rozszerzającą wykładnię, że powszechnie obowiązującą moc ma nie tylko sentencja i uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, podczas gdy moc taką ma sentencja wyroku ze wskazaniem na niekonstytucyjność konkretnego przepisu prawnego i w jednoznacznie wskazanym akcie prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Za podstawę wyroku z 28 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 143/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Przedmiotem postępowania była kwestia umorzenia części zaległości powstałych z tytułu obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy przez M. G. oraz W. G. dotyczących konta, którego płatnikiem był nieżyjący M. G. tj. odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od III kwartału 1994 r. do I kwartału 2002 r., liczonych do dnia przedawnienia w łącznej wysokości 23.065 złotych. Zaległości za okres od III kwartału 1994 r. do IV kwartału 2000 r. oraz za okres od I kwartału 2001 r. do I kwartału 2002 r., zgodnie z zawiadomieniami Sądu Rejonowego w Opatowie zostały zabezpieczone wpisami hipoteki na nieruchomości będącej własnością M. G., których wartość łącznie wynosi 32.856,10 zł (w tym odsetki – 23.065 zł). Wnioskiem z 8 września 2017 r. o umorzenie części zaległości – odsetek od składek wystąpiła G. L., siostra zmarłego M. G. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Opatowie Wydziału I Cywilnego z 30 maja 2017 r., sygn. akt I Ns 64/17 G. L. nabyła spadek po M. G. w udziale wynoszącym 1/5 część spadku. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawiera zatem jednoznaczne stanowisko, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w jej granicach oddalając ją jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, a w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. Z tej regulacji wynika zatem jednoznacznie, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje już po raz czwarty, jako organ władzy publicznej sprawy administracyjnej, lecz orzeka jedynie, co do usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej opartej na podstawach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Czym innym jest przytoczenie podstawy kasacyjnej i wskazanie, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu itp.) ustawy zostały naruszone, a czym innym wszechstronne i przejrzyste uzasadnienie podstawy kasacyjnej, co do każdego wskazanego jako naruszonego przepisu prawa poprzez wyraźne określenie na czym uchybienie polegało i uprawdopodobnieniu, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, kiedy adresatem zarzutu naruszenia prawa, zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania, może być tylko Sąd I instancji wymienienie przepisów naruszonych przez Sąd jest warunkiem koniecznym wykonania obowiązku przytoczenia podstaw kasacyjnych, ponieważ przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym jest wyrok sądu, a nie rozstrzygnięcie ostateczne. Powołanie podstawy kasacyjnej wymaga jednak czytelnego, jasnego i zrozumiałego uzasadnienia nawiązującego wprost do zarzutów podniesionych w ramach wskazanej podstawy kasacyjnej. Skarga kasacyjna oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. nie została sporządzona zgodnie z wszystkimi wymogami, ponieważ nie zawiera uzasadnienia nawiązującego wprost do każdego z zarzutów podniesionych w ramach obu podstaw kasacyjnych. Jednak mimo dostrzeżonych błędów, mając na względzie treść uchwały Pełnego Składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (treść dostępna w Internecie na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny dokonał łącznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Według art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania (art. 174 pkt 2) p.p.s.a.) jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz jedynie ocenia, jak z tego obowiązku wywiązał się organ administracji (tak: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). Prawidłowe sformułowanie skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu, mylne odczytanie dyspozycji lub sankcji. Z kolei, naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Niewłaściwe zastosowanie prawa jest często konsekwencją jego błędnej wykładni. Kasator zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię wskazanych przepisów prawa winien zaprezentować jaka winna być wykładnia prawidłowa tych przepisów, cytując ich treść oraz odwołując się wprost do ich treści. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej. Rozpoznając skargi na decyzje lub postanowienia wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje żadnego przepisu prawa materialnego, w sensie wiążącego ustalenia konsekwencji prawnych stwierdzonych faktów. To, co w art. 174 pkt 1) p.p.s.a. określono jako "niewłaściwe zastosowanie", jest niczym innym jak nieprawidłową oceną zastosowania prawa materialnego przez organ administracji. Ustawodawca zastosował pewien skrót myślowy, w związku z czym ilekroć mówimy o niewłaściwym zastosowaniu prawa materialnego przez sąd, rozumiemy przez to albo bezzasadne tolerowanie błędu subsumcji popełnionego przez organ administracji, albo wręcz przeciwnie - bezzasadne zarzucenie organowi popełnienia takiego błędu. Nie jest trafny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono jedynie syntezą stanowiska sądu (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., I OSK 62/11). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i w razie ewentualnej kontroli instancyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (tak: wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II FSK 1301/10). Obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest przyjąć określony stan faktyczny i go przedstawić, nie chodzi jednak o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego, ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., FSK 2123/04). Przy ocenie skuteczności naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. pamiętać należy, że jest to przepis procesowy, zatem może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko jeżeli jego naruszenie miało wpływ i to istotny na wynik sprawy sądowoadministracyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). To obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzuconego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu pierwszej instancji byłby inny. Należy również zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z kolei, według art. 98 § 1 p.p.s.a., przewodniczący zamyka rozprawę (posiedzenie). Natomiast uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym (art. 141 § 1 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że skoro wydanie wyroku który jest wynikiem sprawy sądowo administracyjnej, poprzedza czasowo sporządzenie jego uzasadnienia, to wadliwie sporządzone uzasadnienie nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w przypadku, kiedy uzasadnienie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia oraz zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przyjmuje się, że zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., powinno także obejmować odniesienie się do ustaleń faktycznych poczynionych w toku postępowania administracyjnego przez prowadzący je organ. Obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń faktycznych dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. Nie wystarczy ograniczyć się do stwierdzenia, co ustalił sąd, lecz niezbędne jest wskazanie, które ustalenia zostały przyjęte przez sąd pierwszej instancji, a które nie. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09 stwierdził: "Przepis art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia." Uzasadnienie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku spełnia wymogi ustawowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie naruszył przepisów ustrojowych, jakimi są art. 1, art. 2 i art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 1 p.p.s.a., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Przepis ten zawiera definicję legalną sprawy sądowoadministracyjnej. Jest to więc sprawa z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz każda inna sprawa, do której stosuje się przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na podstawie odrębnych ustaw. Według art. 2 p.p.s.a., do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne. Natomiast zgodnie z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na wskazane w dziewięciu punktach akty i czynności. Wskazane przepisy sąd administracyjny może naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej. W tej sprawie Sąd I instancji rozpoznał skargę na decyzję ostateczną oraz ocenił ją pod kątem legalności w zakresie zastosowanych przepisów. Przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. oraz art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. normują postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencję sądu administracyjnego w fazie orzekania i co do zasady nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ ich naruszenie przez Sąd I instancji jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom procesowym, bądź materialnym. Nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów prawa, ponieważ zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie oraz nie zastosowanie innego nie jest naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast według art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji zawarte w pkt 2 wyroku jest konsekwencją rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1, tj. uwzględnienia skargi i uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. decyzji ostatecznej oraz decyzji ją poprzedzającej z powodu innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz w celu końcowego załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach stwierdził, że organ nie ustalił w sposób prawidłowy i wyczerpujący okoliczności faktycznych sprawy istotnych dla jej rozstrzygnięcia i nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie przez co naruszył art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. z następującym uzasadnieniem: "Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, która zobowiązuje organy administracyjne do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Ponadto organ według zasady określonej w art. 8 k.p.a. winien prowadzić postępowanie w taki sposób, by pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. (...) Wniosek o naruszeniu wskazanych powyżej przepisów postępowania, zdaniem Sądu wynika także z wystąpienia oczywistej niespójności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a jego uzasadnieniem. Prezes KRUS wypowiadając się w uzasadnieniu dwukrotnie na temat istnienia długu, zawarł sprzeczne wnioski co do istnienia przedmiotu postępowania. W pierwszej części co do zaległości składkowych stwierdza, że wnioskowane zaległości zostały odpisane z konta płatnika, z uwagi na upływ okresu ich przedawnienia. Istotnie gdyby nastąpiło przedawnienie zaległych należności składkowych to wówczas ziściła by się przesłanka bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co stanowiłoby podstawę do jego umorzenia na podstawie ww. przepisów k.p.a. Przy czym organ co do stwierdzenia dotyczącego upływu okresu przedawnienia nie przedstawił w ogóle uzasadnienia prawnego. (...) Uwzględniając powyższe okoliczności, podstawowym obowiązkiem organu będzie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego - zgodnie z art. 7 k.p.a. - co do osoby wnioskodawczyni i jej legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie, oraz istnienia długu w postaci zaległości zabezpieczonych wpisami hipoteki na nieruchomości. Następnie ustalone fakty dotyczące zaległości składkowych podda analizie prawnej w kontekście ich przedawnienia mając na względzie, że dotyczą one okresu od III kw. 1994 r. do I kw. 2002 r. (...) W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak wskazano wyżej, nie przedstawiono jednoznacznych ustaleń dających podstawę do stwierdzenia czy skarżąca wobec KRUS posiada czy też nie posiada długu w postaci zaległości składkowych oraz zabrakło jakiejkolwiek analizy prawnej dotyczącej kwestii ich przedawnienia. Powyższe uchybienia uniemożliwiają Sądowi dokonanie pełnej kontroli zaskarżonego aktu w zakresie legitymacji podmiotu występującego z wnioskiem o umorzenie, oraz okoliczności, czy w dacie wydania zaskarżonej decyzji sporne zaległości zabezpieczone hipoteką nie uległy czy też uległy przedawnieniu, a tym samym czy istniał przedmiot sprawy administracyjnej. Zatem w niniejszej sprawie występują uzasadnione wątpliwości, wymagające w ponownym postępowaniu wyjaśnienia." Należy przypomnieć, że przepisy art. 153 p.p.s.a. i art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a. zakreślają granice postępowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przez ocenę prawną wyrażoną przez wojewódzki sąd administracyjny rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt, zostało uznane za błędne. Ocena prawna o charakterze wiążącym wyrażona przez Sąd I instancji obejmuje wykładnię konkretnego przepisu prawa materialnego celem jego prawidłowego zastosowania do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Z kolei, ocena prawna obejmująca przepisy postępowania wskazuje sposób ich zastosowania przez organ administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i jest powiązana ze wskazaniami co do dalszego postępowania. Ocena prawna wyrażona przez wojewódzki sąd administracyjny jest opinią, osądem, krytyką, diagnozą o dotychczasowym zastosowaniu przepisów prawa w zaskarżonym akcie przez organ administracji publicznej. Elementy oceny prawnej muszą zostać wyrażone w postaci jednoznacznych twierdzeń sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający organowi administracji publicznej oraz sądowi ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Także Naczelny Sąd Administracyjny związany jest oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie naruszył art. 153 p.p.s.a., ponieważ zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., obowiązkiem Sądu I instancji było w wyniku uwzględnienia skargi zawarcie w uzasadnieniu wskazań, co do dalszego postępowania. Należy podkreślić, że ocena prawna zawarta w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku obejmuje jedynie przepisy postępowania i wskazuje sposób ich zastosowania przez organ administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy oraz jest powiązana ze wskazaniami co do dalszego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrażając ocenę prawną obejmującą przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 8 i art. 107 § 3 kpa nie narzucił sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy. To zaś oznacza, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien również mieć na uwadze art. 61a § 1 kpa: "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania." Sąd I instancji nie naruszył również art. 105 § 1 kpa, ponieważ przepis ten ma zastosowanie w postępowaniu administracyjnym i stosuje go organ administracji publicznej. W uzasadnieniu zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach dokonując wykładni tego przepisu oraz jego zastosowania w sprawie stwierdził: "W rozpoznawanej sprawie organ wskazał na bezprzedmiotowość o charakterze przedmiotowym, czyli brak przedmiotu faktycznego do rozpoznania", następnie Sąd wskazał, na czym polegało naruszenie tego przepisu postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Rozpoznając skargę na decyzję ostateczną Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wojewódzki sąd administracyjny nie stosował żadnego przepisu prawa materialnego, w sensie wiążącego ustalenia konsekwencji prawnych stwierdzonych faktów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrażając ocenę prawną obejmującą przepisy postępowania wskazał jedynie ewentualny sposób zastosowania przepisów prawa materialnego do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Z tych powodów zarzuty podniesione w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. są przedwczesne. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI