I SA/Sz 336/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2018-06-21
NSAinnewsa
płatności rolnośrodowiskowePROWrolnictwo ekologiczneobsada drzewsuszaagrotechnikakontrolaARiMRcertyfikacjaWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika na decyzję odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wariancie upraw sadowniczych z powodu niespełnienia wymogu minimalnej obsady drzew, mimo wcześniejszego uchylenia decyzji przez sąd.

Rolnik zaskarżył decyzję odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 w wariancie upraw sadowniczych, argumentując niespełnienie wymogu minimalnej obsady drzew. Sąd administracyjny pierwszej instancji uchylił poprzednie decyzje organów administracji, wskazując na błędy proceduralne. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy administracji utrzymały w mocy decyzję odmawiającą przyznania płatności, uznając, że rolnik nie spełnił wymogu minimalnej obsady drzew, co potwierdziły kontrole i dokumentacja. Sąd administracyjny w obecnym postępowaniu oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo, a rolnik nie wykazał spełnienia wymogów programu.

Sprawa dotyczyła skargi rolnika T. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 w wariancie 2.9 (uprawy sadownicze i jagodowe z certyfikatem zgodności). Rolnik kwestionował odmowę przyznania płatności, argumentując, że spełnił wymogi dotyczące minimalnej obsady drzew. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpoznając sprawę po raz pierwszy, uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w tym brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego uzasadnienia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy administracji wydały decyzję odmawiającą przyznania płatności, opierając się na ustaleniach kontrolnych wskazujących na niespełnienie wymogu minimalnej obsady drzew, spowodowane m.in. suszą i zaniedbaniami w zakresie prawidłowej agrotechniki. Rolnik ponownie zaskarżył decyzję, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych, naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd administracyjny w obecnym wyroku oddalił skargę. Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zastosowały się do wskazań poprzedniego wyroku sądu, wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, a także prawidłowo ustaliły stan faktyczny. Sąd podkreślił, że rolnik nie wykazał spełnienia wymogu minimalnej obsady drzew, a stwierdzone braki w nasadzeniach, mimo suszy, wynikały z zaniedbań w zakresie prawidłowej agrotechniki i braku odpowiedniego systemu nawadniania. Sąd uznał, że odmowa przyznania płatności była uzasadniona, a decyzja organu odwoławczego zgodna z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, niespełnienie wymogu minimalnej obsady drzew, nawet jeśli częściowo spowodowane suszą, ale wynikające z zaniedbań w zakresie prawidłowej agrotechniki i braku odpowiedniego systemu nawadniania, uzasadnia odmowę przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo wystąpienia suszy, rolnik nie zapewnił odpowiedniego systemu nawadniania, co stanowiło zaniedbanie w zakresie prawidłowej agrotechniki. Brak minimalnej obsady drzew, potwierdzony kontrolami i zaakceptowany przez rolnika, był podstawą do odmowy przyznania płatności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

rozporządzenie PRŚ 2009 art. § 27 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2007-2013

Określa zasady zmniejszenia płatności w przypadku nieutrzymania minimalnej obsady drzew lub krzewów.

rozporządzenie PRŚ 2009 § Załącznik nr 7

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2007-2013

Określa 100% zmniejszenie płatności w przypadku nieutrzymania minimalnej obsady drzew lub krzewów.

rozporządzenie PRŚ 2013 art. § 50 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Podstawa prawna przyznawania płatności rolnośrodowiskowych.

rozporządzenie PRŚ 2009 art. § 4 § ust. 2 pkt 3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2007-2013

Obowiązek przestrzegania wymogów dla danego pakietu lub wariantu.

rozporządzenie PRŚ 2009 § Załącznik nr 3

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2007-2013

Wymogi dla pakietów i wariantów rolnośrodowiskowych.

rozporządzenie PRŚ 2009 art. § 7

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2007-2013

Warunek prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego § Załącznik nr 9

Określa wymogi dotyczące wysokości i średnicy pnia dla materiału szkółkarskiego drzew owocowych.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady praworządności i obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

k.p.a. art. 78 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie wymogów dotyczących uzasadnienia decyzji administracyjnej.

ustawa o PROW art. 21 § ust. 2 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Dotyczy rozpatrzenia materiału dowodowego.

ustawa o PROW art. 28c

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Dotyczy zastosowania zmniejszenia płatności w przypadku drobnych niezgodności.

rozporządzenie nr 1698/2005 art. 51 § ust. 4 lit. a)

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)

Dotyczy drobnych niezgodności.

rozporządzenie nr 73/2009 art. 2 § lit. a)

Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009

Definicja rolnika.

rozporządzenie nr 73/2009 art. 2 § lit. c)

Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009

Definicja działalności rolniczej.

rozporządzenie nr 1698/2005 art. 39

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005

Dotyczy zobowiązania rolnośrodowiskowego.

rozporządzenie nr 834/2007 art. 5

Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych

Zakres kontroli jednostek certyfikujących w zakresie produkcji roślinnej.

rozporządzenie nr 1974/2006 art. 47 § ust. 2

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006

Obowiązek zgłaszania działań siły wyższej w terminie 10 dni.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespełnienie wymogu minimalnej obsady drzew na hektar. Brak odpowiedniego systemu nawadniania jako zaniedbanie w zakresie prawidłowej agrotechniki. Akceptacja protokołu kontroli przez rolnika bez zastrzeżeń. Utrata ponad 50% nasadzeń z powodu suszy, która nie osiągnęła skali klęski żywiołowej ani rolniczej. Odmowa przedstawienia przez rolnika dokumentów dotyczących uzupełnienia obsady.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez organy administracji. Zarzuty błędów w ustaleniach faktycznych. Argument o posiadaniu systemu irygacyjnego (uznany za niewystarczający). Argument o prowadzeniu upraw zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej. Zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczący 'drobnych niezgodności'.

Godne uwagi sformułowania

"W opinii organu nie jest istotne podanie konkretnej liczby żywych i zgodnych z normami drzew, ustalonej przez pracownika JC" "już bowiem śmierć czy zniszczenie zaledwie 3 drzewek na hektar oznaczałoby naruszenie wymogu." "istotą problemu (...) jest to, że Skarżący nie założył racjonalnie zaprojektowanej i zabezpieczonej przed brakami wody plantacji drzewek owocowych." "nie ma żadnego wymogu prawnego, nakazującego budowę 'skomplikowanych systemów nawadniających'. Wymóg taki stawiają (...) wymogi prawidłowej agrotechniki i zasady racjonalnego gospodarowania." "nie bezpodstawnie uznały organy, że wskazywana przez Skarżącego 'susza' nie była zjawiskiem, zaistnienie którego było niezależne od Skarżącego i niemożliwe do uniknięcia przy zachowaniu należytej staranności, ale stanowiła skutek prowadzenia uprawy w sposób niezgodny z zasadami prawidłowej agrotechniki."

Skład orzekający

Jolanta Kwiecińska

przewodniczący sprawozdawca

Marzena Kowalewska

członek

Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne są szczegółowe wymogi formalne w programach unijnych i jak zaniedbania w podstawowych zasadach agrotechniki mogą prowadzić do utraty dofinansowania, nawet w obliczu niekorzystnych warunków pogodowych.

Susza czy zaniedbanie? Rolnik stracił unijne dopłaty przez brak wody w sadzie.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Sz 336/18 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2018-06-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-05-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Jolanta Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Kowalewska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 3110/18 - Wyrok NSA z 2022-11-09
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 7, art. 8, art. 78 § 1 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Marzena Kowalewska Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżoną decyzją z dnia 5 marca 2018 r.
nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] z dnia 28 września 2017 r. nr [...] przyznającą T. B. płatność rolnośrodowiskową na rok 2015 w łącznej wysokości
[...] zł (w tym: Wariant: 2.3 Trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności
w wysokości [...] zł, Wariant: 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości
[...] zł) i odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015
do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 2.9 uprawy sadownicze
i jagodowe z certyfikatem zgodności.
Zasadnicze ustalenia stanu faktycznego przedstawiają się następująco.
W dniu 27 kwietnia 2015 r. wpłynął wniosek T. B. (dalej: "Strona"
lub "Skarżący") o przyznanie płatności na rok 2015, obejmujący płatność rolnośrodowiskową (PROW 2007-2013) w czwartym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego w roku 2012. W treści wniosku zadeklarowana została realizacja:
1) Pakietu 2. - Rolnictwo ekologiczne w wariantach:
- Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) na działce rolnej B/B1 o powierzchni [...] ha;
- Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania)
na działkach rolnych C/C1, D/D1 i E/E1 o łącznym obszarze [...] ha;
2) Pakietu 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków
na działce rolnej A/A1 o powierzchni [...] ha.
W dniu 22 sierpnia 2015 r. w gospodarstwie Strony, przez przedstawiciela jednostki certyfikującej w zakresie rolnictwa ekologicznego [...] [...]
(dalej: "JC") została przeprowadzona inspekcja. W sporządzonym raporcie zawarto informację o wyginięciu w wyniku suszy ponad 50% nasadzeń na wszystkich działkach z uprawą jabłoni i nie zachowaniu minimalnej obsady. Dokument ten został podpisany przez Stronę bez wniesienia zastrzeżeń, co do stwierdzonych w jego treści ustaleń.
W dniach 4 - 5 listopada 2015 r. grunty należące do Strony zostały poddane kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej. Strona została uprzedzona
o planowanej kontroli i uczestniczyła w jej pracach, na zakończenie których otrzymała protokół pokontrolny.
W zakresie istotnym dla postępowania w sprawie płatności rolnośrodowiskowych inspektorzy terenowi Agencji ustalili, że:
1) działka rolna A/A1 jest co prawda większa od deklarowanej, ale znajduje
się po części na niezgłoszonych działkach ewidencyjnych;
2) powierzchnia działki rolnej B/B1 jest o [...] ha mniejsza od deklarowanej i wynosi [...] ha;
3) powierzchnia działki rolnej D/D1 jest mniejsza od deklarowanej o [...] ha
i wynosi [...] ha.
Ponadto, inspektorzy terenowi Agencji stwierdzili, że na gruntach Rolnika znajduje się [...] drzewek jabłoni.
W dniu 17 listopada 2015 r. przekazany został Prezesowi Agencji przez
JC wykaz producentów, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego.
JC poinformowała, że Strona zmuszona była do uzupełnienia obsady drzew, wykonanie czego zostało potwierdzone w kontroli z dnia 16 grudnia 2015 r.
Organ I instancji decyzją z dnia 28 czerwca 2016 r., nr [...] przyznał Stronie płatność rolnośrodowiskową w wariantach 2.3 (do [...] ha) i 4.1
(do [...] ha z uwagi na wykluczenie z płatności tej części powierzchni działki rolnej A/A1, która zlokalizowana jest na działkach ewidencyjnych nie wykazanych
we wniosku) oraz odmówił przyznania wsparcia do gruntów z zadeklarowaną realizacją wariantu 2.9.
Organ II instancji decyzją nr [...] z dnia 16 grudnia
2016 r., po rozpatrzeniu odwołania Strony, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie
organu I instancji.
W dniu 17 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
po rozpatrzeniu skargi wniesionej na decyzję organu odwoławczego, w wyroku z dnia 19 kwietnia 2017 r., I SA/Sz 178/17 uchylił decyzje organów I i II instancji
oraz zasądził od organu na rzecz Strony zwrot kosztów postępowania sądowego.
Sąd wskazał, że Strona kwestionowała zaskarżoną decyzję tylko w zakresie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe
(z certyfikatem zgodności) i w tej części wniosła o jej uchylenie. W wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że decyzja w kwestionowanej części narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
W ocenie Sądu argumentacja Organu nie znajdowała bowiem oparcia
w dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych sprawy, gdyż wskazane ustalenia faktyczne, co do niedotrzymania zobowiązania w wariancie 2.9.
na zadeklarowanych działkach C1, D1 i E1 minimalnej obsady drzew (125 szt./1 ha),
ich wysokości jak i średnicy pnia, pozostawały w istotnej sprzeczności z treścią raportu
z czynności kontrolnych z dnia 4 listopada 2015 r. (jedynego dowodu załączonego
do akt administracyjnych sprawy w formie pisemnej), którego ustalenia kontrolne,
co do realizacji wariantu 2.9, w żaden sposób nie zostały podważone.
W ocenie Sądu najdalej idącymi w skutkach zarzutami skargi okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 78 § 1 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257 j.t. ze zm.; dalej: "k.p.a.") przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, prowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej oraz brak wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu, nie wyjaśniono, dlaczego informacja JC miała mieć decydujące znaczenie w stosunku do raportu z kontroli
na miejscu, w toku której dokonano ustalenia potwierdzające spełnienie przez Skarżącego na zadeklarowanych działkach C1, D1 i E1 wszystkich wymogów
w wariancie 2.9. co do minimalnej obsady drzew ([...]./1 ha) oraz ich średniej wysokości (nie mniej niż 80 cm) i średnicy pnia (nie mniej niż 8 mm). Już tylko ta sama okoliczność, jak wskazał Sąd, stanowiła podstawę uchylenia decyzji organów obu instancji w kontekście warunków przewidzianych w art. 107 K.p.a., które musi spełniać decyzja administracyjna.
Sąd zgodził się ze Skarżącym, że organ w żaden sposób nie wykazał w decyzji, że nie zostały spełnione wymogi, co do minimalnej ilości drzew jabłoni na hektar oraz,
że sadzonki drzew jabłoni domowej nie spełniały wymagań dotyczących wysokości bądź grubości kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określonych dla drzewek owocowych. Nie zostało bowiem wykazane, że skoro drzewka zostały uznane
za niespełniające określonych wymogów, to z jakiego powodu tak uznały organy.
W sytuacji stwierdzenia uchybień, należało je precyzyjnie opisać oraz udokumentować
i to w sposób na tyle precyzyjny, by pozwalały na zweryfikowanie okoliczności,
czy mieściły się, bądź nie, w określonej przepisami prawa tolerancji.
Sąd wskazał również, że została naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania, gdyż wbrew obowiązkowi, organ odwoławczy nie rozpoznał całokształtu okoliczności faktycznych występujących w niniejszej sprawie w kontekście zarzutów odwołania i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz mających zastosowanie doń przepisów prawa materialnego.
Sąd wskazał, że przy ponownym przeprowadzeniu postępowania Organ zobowiązany będzie uwzględnić powyższe wskazania Sądu, co do dalszego kierunku postępowania, w tym dokumenty przedstawione na rozprawie w dniu
19 kwietnia 2017 r. Organ zobowiązany więc będzie, jak wskazał Sąd, uzupełnić akta sprawy, w szczególności o brakujący dokument w formie pisemnej w postaci informacji jednostki certyfikującej, ewentualnie o inne dowody konieczne dla merytorycznego rozpoznania sprawy, a następnie dokonać wnikliwej i kompleksowej analizy treści dowodów zgromadzonych w sprawie z uwzględnieniem realizowanego przez Skarżącego od 2012 r. zobowiązania w ramach Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne,
w wariancie 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), w jakim został złożony wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015. Powyższe organ wykona również w odniesieniu
do stwierdzonych raportem z czynności kontrolnych ustaleń kontrolnych gospodarstwa Skarżącego w zakresie zadeklarowanych działek C1, D1 i E1, z powołaniem konkretnego dowodu dla danego ustalenia kontrolnego na konkretnej zadeklarowanej działce, z ustaleniem wymogów prawnych, jakie zobowiązany był spełnić Skarżący
z poparciem ich obowiązującymi przepisami prawa oraz szczegółowo wyjaśnić sposób obliczenia kwoty przyznanej danej płatności/ lub jej odmowy, również ze wskazaniem przepisów. W zależności od dokonanych ustaleń, Organ wyda w sprawie stosowną decyzję z zachowaniem zasad przewidzianych przepisami k.p.a., mając na uwadze,
że w uzasadnieniu rozstrzygnięcia należy ustosunkować się do wszelkich zarzutów
i twierdzeń Skarżącego w kontekście dowodów istniejących w sprawie.
Organ I instancji, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu w dniu 8 sierpnia 2017 r. wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie uzupełnień obsady sadzonek wykonanych jesienią 2015 roku oraz zwrócił się do JC o przesłanie stosownych dokumentów oraz złożenie wyjaśnień.
W odpowiedzi na ww. wezwanie Strona przedłożyła pismo, w treści którego
nie udzieliła żądnej informacji, lecz odesłała organ do dokumentacji znajdującej
się w posiadaniu organu a ponadto przekazała plan działalności rolnośrodowiskowej. Odpowiadając na kolejne pismo organu (z dnia 17 sierpnia 2017 r.), Strona wskazała, że z uzasadnienia ww. wyroku wynika, iż spełniła wymogi w zakresie minimalnej obsady drzew na hektar a w jej interesie nie leży przedstawianie dowodów, które mogą podważyć prezentowane przez Stronę stanowisko.
Z kolei JC, odpowiadając na ww. pismo organu potwierdziła, że operując pojęciem "minimalnej obsady" odnosiła je do rozumienia zgodnego z zapisami Załącznika nr 3 do rozporządzenia PRŚ 2009. Poziom niezgodności, w treści protokołu z kontroli z 22 sierpnia 2015 r. został określony przez inspektora JC na podstawie oględzin działek, w odniesieniu do powierzchni zadeklarowanej do płatności na rok 2015. Inspektor JC potwierdził, że z uwagi na niekorzystne warunki pogodowe (długotrwała susza) większość drzew była uschnięta. JC wskazała, iż faktyczna data kontroli sprawdzającej to 30 listopada 2015 r., zaś zawarty w protokole zapis "11.30.2015" stanowi pomyłkę pisarską. Datę 16 grudnia 2015 r. zamieszczono
na wykazie przekazanym Prezesowi Agencji, z uwagi na to, że w tym dniu protokół
z kontroli sprawdzającej wpłynął do biura JC [...] [...] Polska. W załączeniu
JC przekazała wierzytelne kopie protokołu z czynności sprawdzających
ze skorygowaną datą oraz pisma Strony z dnia 29 października 2015 r. zawierającego informację Strony o dokonaniu nasadzeń uzupełniających na działkach C1, D1 i E1.
Organ I instancji decyzją z dnia 28 września 2017 r. przyznał Stronie płatność rolnośrodowiskową w wariantach 2.3 (do [...] ha) i 4.1 (do [...] ha z uwagi
na wykluczenie z płatności tej części powierzchni działki rolnej A/A1, która zlokalizowana jest na działkach ewidencyjnych nie wykazanych we wniosku Strony) oraz odmówił przyznania wsparcia do gruntów z zadeklarowaną realizacją wariantu 2.9. Podstawą dla takiego rozstrzygnięcia były (niezależnie od stwierdzonego zawyżenia powierzchni deklarowanej do wariantu 2.9 w stosunku do faktycznie objętej uprawami
o 0,28 ha, z czego 0,24 ha na działce rolnej D1 i [...] ha na działce rolnej E1) dane przekazane przez JC, zgodnie z którymi na działkach rolnych C/C1, D/D1 i E/E1, czyli na całości gruntów zadeklarowanych do wsparcia w wariancie 2.9. w 2015 r., Strona
nie spełniała wymogu utrzymania minimalnej, określonej przepisami, liczby drzew
na hektar. Okoliczność ta, jak wskazał organ I instancji, została potwierdzona przez Stronę, która bez zastrzeżeń podpisał odnośny protokół pokontrolny JC, zawierający takie zapisy, jak również jesienią 2015 r. uzupełniła brakującą obsadę drzew wykonując zalecenia pokontrolne JC.
Strona zaskarżyła odwołaniem decyzję organu I instancji, decyzji tej zarzucając naruszenie: § 50 ust. 1 rozporządzenia PRŚ 2013 w zw. z Załącznikiem nr 3
do rozporządzenia PRŚ 2009; art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o PROW; art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009; art. 28c ustawy o PROW w zw. z art.51 ust. 4 lit. a) rozporządzenia Rady nr 1698/2005 oraz art. 7 i 8 k.p.a. Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji również: błędy w ustaleniach faktycznych, polegające na przyjęciu, że Strona
nie utrzymała w 2015 r. minimalnej obsady drzew, zaistniał choćby przejściowy stan braku utrzymania obsady drzew jabłoni na poziomie [...] szt./ha z uwzględnieniem 5% tolerancji; w okresie, w którym miała być niedotrzymana minimalna obsada drzew
na działkach Strony brak było doniesień o klęskach żywiołowych w sytuacji,
gdy informacja tego rodzaju zawarta była w protokołach JC z 22 sierpnia i 20 listopada 2015 r.
Organ II instancji ww. decyzją z dnia 5 marca 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji odniósł się do zarzutów podniesionych
w odwołaniu i powołując się na przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 3 ustawy o rolnictwie ekologicznym oraz art. 76 ust. 1 i § 3 k.p.a. wskazał, że treść wykazu z JC w zakresie niedotrzymania minimalnej obsady drzew na hektar stanowi ważką podstawę
dla przyjęcia przez organy ARiMR, że sytuacja taka faktycznie miała miejsce. W ocenie organu Strona nie przeprowadziła dowodu przeciwko treści ww. dokumentu urzędowego. Organ wskazał, że podpisany przez Stronę protokół z kontroli przeprowadzonej przez pracownika JC jednoznacznie stwierdza, że z uwagi
na uschnięcie przeszło 50% nasadzeń nie jest spełniony wymóg minimalnej obsady drzew na hektar. W opinii organu nie jest istotne podanie konkretnej liczby żywych
i zgodnych z normami drzew, ustalonej przez pracownika JC. Istotny jest fakt,
że drzewek tych było ewidentnie mniej, niż nakazał prawodawca krajowy.
Okoliczność powyższa, jak wskazał organ odwoławczy, jednoznacznie wynika
ze zgromadzonego materiału dowodowego. Kontrola na miejscu, przeprowadzona
w październiku 2014 r. w gospodarstwie Strony, stwierdziła gęstość nasadzeń jabłoni na spornych działkach na poziomie [...] drzew na hektar. Analiza zaś zapisów rejestru działalności rolnośrodowiskowej, przedłożonego przez Stronę w dniu 14 sierpnia
2017 r., wskazywała, że w okresie od maja 2014 r. aż do jesieni 2015 r., a zatem
i do kontroli JC w sierpniu 2015 r., Strona nie dokonywała nasadzeń jabłoni na spornych działkach. Tym samym organ stwierdził, iż ustalenie przez pracownika JC w sierpniu 2015 r., iż miała miejsce utrata ponad 50 % nasadzeń, odnieść należy do nasadzeń
o pierwotnej gęstości ok. [...] szt./ha. Organ podkreślił, że Strona podpisem
na protokole pokontrolnym JC i nie zgłoszeniem jakichkolwiek zastrzeżeń, potwierdziła, iż spostrzeżenia inspektora odpowiadały stanowi faktycznemu na gruncie. Organ zaznaczył, że "wyjściowa" liczba drzewek na hektar (ok. [...] była mniejsza
od wymaganego prawem minimum ([...]), a jedynie mieściła się w granicach tolerancji ([...]). W takim przypadku precyzyjne, jak tego chce Strona, określenie skali wypadów było pozbawione znaczenia dla oceny, czy Strona spełniała wymogi w zakresie dotrzymania minimalnej obsady – już bowiem śmierć czy zniszczenie zaledwie
3 drzewek na hektar oznaczałoby naruszenie wymogu. Braki w plantacji Strony, stwierdzone w toku inspekcji były jednakże na tyle wyraźne, że skłoniły pracownika JC do określenia ich na przeszło 50% i dokonania oceny, iż naruszony jest wymóg minimalnej obsady, zaś Stronę do zaakceptowania takich spostrzeżeń.
Kolejnym potwierdzeniem zaistnienia takiego stanu rzeczy, jak wskazał organ, jest fakt uzupełnienia obsady przez Stronę przed 29 października 2015 r. (data pisma, w treści którego Strona poinformował JC o zakończeniu prac w tym zakresie zgodnie
z zaleceniami kontroli z sierpnia 2015 r.). Gęstość nasadzeń stwierdzona w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 4 - 5 listopada 2015 r., a więc tuż
po zakończeniu uzupełniania obsady przez Stronę, wyniosła średnio nieco poniżej [...] szt./ha, czyli była niższa od wymaganego minimum, mieszcząc się jednakże
w granicach tolerancji [...] szt./ha).
Następnie organ II instancji, powołując się na art. 21 ust 3 ustawy o PROW, wskazał, że Strona, mimo iż ciążył na niej ustawowy obowiązek, wezwana
do przedłożenia dokumentów wskazujących na ilość drzewek dosadzonych
na działkach C1, D1 i E1 na jesieni 2015 r., uchyliła się od niego, odmawiając przedstawienia żądanych przez organ I instancji danych. W ocenie organu prowadziło to do wniosku, iż informacja o skali dokonanych nasadzeń, umożliwiająca
- w powiązaniu z wynikami kontroli na miejscu, przeprowadzonej w listopadzie
2015 r. - ustalenie skali naruszenia wymogu utrzymania minimalnej obsady przez Stronę, utrzymującego się przez wiele miesięcy w okresie poprzedzającym dokonanie tych dodatkowych nasadzeń, musiałby doprowadzić do ustaleń dalece niekorzystnych dla Wnioskodawcy.
W dalszej części decyzji organ stwierdził, że w odniesieniu do naruszenia wymogu, od którego zerojedynkowo uzależnione jest przyznanie płatności, nie może mieć zastosowania pojęcie drobnej niezgodności. Organ wyjaśnił, że ustawodawca
w rozporządzeniu PRŚ 2009 wprowadził trzy kategorie możliwych nieprawidłowości, rzutujących na prawo do otrzymania płatności oraz jej wysokość. Następnie omówił każdą z nich, tj. naruszenie warunków do przyznania płatności, ujętych w § 2 ust. 1 tego rozporządzenia; naruszenie wymogów w ramach poszczególnych wariantów, zgodnie
z § 27 rozporządzenia PRŚ 2009 w związku z Załącznikiem nr 7 do tego rozporządzenia; niezgodności, ujęte w § 30 i kolejnych rozporządzenia PRŚ 2009
w powiązaniu z Załącznikiem nr 2. Organ wskazał, że nieprawidłowość, polegająca
na niedotrzymaniu minimalnej obsady drzew na hektar, zalicza się do grupy drugiej. Prawodawca krajowy dla naruszenia takiego wymogu przewidział tylko jedną sankcję, polegającą na obniżeniu należnej płatności o 100% w stosunku do każdej działki rolnej, na której została ona stwierdzona, bez relatywizowania rozmiaru tej sankcji
w zależności od jakichkolwiek dodatkowych kryteriów. Organ stwierdził,
że niespełnienie wymogu utrzymania minimalnej obsady, poprzez utratę ok. 50% nasadzeń o pierwotnym (stwierdzonym jesienią 2014 r.) rozmiarze poniżej minimum wymaganego przez przepisy (mieszczącego się jedynie w granicach dopuszczalnej tolerancji), w żadnej mierze nie mogłoby na gruncie elementarnej logiki być uznane
za "oscylujące wokół drobnej niezgodności".
Odnosząc się do następnego zarzutu, organ II instancji wskazał, że zgodnie
z wolą ustawodawcy nieprawidłowość polegająca na naruszeniu wymogu utrzymania minimalnej obsady drzew lub krzewów owocowych na hektar nie stanowi drobnej niezgodności w rozumieniu art. 99 rozporządzenia nr 1306/2013.
W odniesieniu do kolejnego zarzutu organ powołał się na art. 28c ustawy
o PROW i art. 51 ust. 4 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005 i wskazał, że ustawodawca to, co na gruncie prawa krajowego należy rozumieć pod pojęciem "drobnej niezgodności", jednoznacznie określił w § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje
się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej
w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom. W ocenie organu nie ulega wątpliwości, iż stwierdzona nieprawidłowość nie ma takiego charakteru.
W dalszej kolejności organ powołał się na brzmienie art. 21 ust. 3 ustawy
o PROW oraz art. 84 § 1 k.p.a. i wskazał, że nie dostrzegł - a z treści odwołania to nie wynikało - jakiego rodzaju wiadomości specjalne mogłyby być konieczne
do przeprowadzenia oceny, czy w okresie kontroli, przeprowadzonej w sierpniu 2015 r. przez pracownika JC, gęstość nasadzeń na spornych działkach była zgodna
z wymogami określonymi w stosownych przepisach. Strona nie wskazała, co konkretnie i w jaki sposób miałby ustalić biegły, zważywszy na upływ czasu i dodatkowe nasadzenie, dokonane przez Stronę w październiku 2015 r.
Odnosząc się do kwestii, czy w okresie "suszy" można - zgodnie z zasadami prawidłowej agrotechniki - dosadzać drzewka w miejsce uschniętych, organ II instancji stwierdził, że istotą problemu (w zakresie przyczyn, dla których doszło do naruszenia wymogu utrzymania minimalnej obsady drzew na hektar) jest to, że Strona nie założyła racjonalnie zaprojektowanej i zabezpieczonej przed brakami wody plantacji drzewek owocowych. Okoliczność ta stanowi obciążające Stronę zaniedbanie w zakresie zasad prawidłowej agrotechniki. Organ podkreślił, że Strona potwierdziła zgodność z faktami ustaleń w zakresie rozmiaru nasadzeń martwych i niezgodnych z normami, stwierdzonych w toku kontroli przeprowadzonej w dniu 22 sierpnia 2015 r. przez JC.
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że z całokształtu ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, że Strona w 2015 r. nie utrzymała minimalnej obsady drzew, zaś skala tego zjawiska była na tyle duża, że skłoniła inspektora JC do zawarcia w raporcie pokontrolnym zapisu o niespełnianiu wymogu utrzymania minimalnej obsady drzew na hektar na ponad 50% uprawy,
zaś uczestniczącą w tej inspekcji Stronę do zaakceptowania tego zapisu bez jakichkolwiek uwag. Potwierdza to fakt dokonania przez Stronę na jesieni 2015r. nasadzeń uzupełniających, w wyniku których zagęszczenie sadzonek, stwierdzone
w kilka dni po zgłoszeniu przez Stronę zakończenia prac w tym zakresie, wyniosło zaledwie ok. [...],5 drzewka na hektar, oraz uporczywe ukrywanie przez Stronę dokumentów wskazujących na skalę nasadzeń dokonanych jesienią 2015 r. Zapisy zawarte w protokołach JC z 22 sierpnia i 30 listopada 2015 r. nie wskazywały
na zaistnienie ani suszy rolniczej, ani klęski żywiołowej suszy. Analiza zagrożenia suszą rolniczą w zakresie jakichkolwiek upraw wskazywała, że w odniesieniu do żadnej z nich zjawisko to nie występowało na terenie województwa zachodniopomorskiego. Zgodnie
z wiedzą organu II instancji, w omawianym okresie nie ogłoszono również stanu klęski żywiołowej na obszarze, na którym zlokalizowane są grunty Strony. Organ
nie wykluczył, że w okresie poprzedzającym kontrole JC miał miejsce deficyt opadów, ale plantacja sadownicza założona i prowadzona racjonalnie, zgodnie z zasadami prawidłowej agrotechniki, wyposażona winna być w odpowiednią infrastrukturę zapewniającą zasilanie roślin w wodę w przypadku ograniczonych opadów.
Odnosząc się do całokształtu ustalonych faktów i odnośnych przepisów prawa, organ II instancji wymienił dowody, na podstawie których ustalił stan faktyczny sprawy. Następnie organ wskazał, że dla ustalenia, czy Strona w roku 2015 nie naruszyła wymogu nieprzerwanego utrzymywania obsady na poziomie [...] drzew na hektar (minus 5%), wartość dowodowa raportów z kontroli na miejscu dokonanej przez ARiMR
była relatywnie niewielka, albowiem nie wskazywała wprost na obsadę faktycznie występującą latem 2015 r., to jednakże umożliwiała ustalenie liczby drzewek w okresie przed zaistnieniem masowych wypadów (koniec 2014 r.) i bezpośrednio po ich uzupełnieniu (jesienią 2015 r.) Raport z listopada 2015 r, byłby bardziej wartościowym dowodem, gdyby Strona nie odmówiła udostępnienia dokumentów wskazujących
na liczbę nasadzeń, dokonanych jesienią 2015 r., pomimo iż otrzymała takie żądanie organu I instancji. W związku z powyższym organ II uznał, że kluczowym dowodem pozwalającym na dokonanie oceny, czy wymóg utrzymania minimalnej obsady drzew na hektar był w gospodarstwie Strony utrzymany, są dokumenty pokontrolne JC.
Organ wskazał ponadto, że wg ustaleń aktualnych na dzień 22 sierpnia 2015 r.
na żadnej z działek rolnych, zadeklarowanych przez Stronę do płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, nie był dotrzymany wymóg utrzymania minimalnej obsady drzew na hektar, wynikający z przepisów rozporządzenia PRŚ z uwagi na fakt, iż:
a) jesienią 2014 r. stwierdzona obsada wynosiła ok. [...] drzew na hektar;
b) w okresie poprzedzającym kontrolę JC nie były - zgodnie z zapisami planu działalności rolnośrodowiskowej przedłożonego przez Stronę - prowadzone nasadzenia uzupełniające (prace tego rodzaju, jakie miały miejsce w I połowie 2013 r. i analogicznym okresie 2014 r. zostały odzwierciedlone w tym dokumencie);
c) w toku kontroli (sierpień 2015 r.) zostało stwierdzone przez inspektora JC
i potwierdzone przez Stronę zniszczenie przeszło połowy nasadzeń,
co doprowadziło do widocznego gołym okiem naruszenia wymogu utrzymania obsady; dla stwierdzenia zaistnienia takiej sytuacji nie jest konieczne posiadanie precyzyjnych danych odnośnie liczby drzewek żywych i martwych.
Organ II instancji po przedstawieniu regulacji prawnych mających zastosowanie w sprawie, w tym § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia PRŚ 2009 oraz załącznik nr 7 do tego zarządzenia, wskazał, że właściwe było zastosowanie pomniejszenia wprost
o 100% w stosunku do działki rolnej, na której stwierdzono ww. uchybienie. Zważywszy
na fakt, że JC wskazała na zaistnienie uchybienia tego rodzaju na wszystkich działkach rolnych zadeklarowanych do płatności w wariancie 2.9, całkowita odmowa przyznania wsparcia dla tego wariantu była uzasadniona. Uzupełnienie obsady - nawet
w pierwszym możliwym terminie agrotechnicznym - nie mogło zmienić faktu,
że nieprawidłowość miała miejsce i uwolnić Strony od negatywnych jej skutków.
Podsumowując, organ II instancji stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym
i prawnym sprawy brak było podstaw do uwzględnienia podniesionych w odwołaniu zarzutów. Dodał m.in., że organ I instancji wskazał na fakty, które uznał
za udowodnione, jak również na dowody, które stanowiły podstawę wydania rozstrzygnięcia. Stwierdził, że organ I instancji zgodnie z zaleceniami Sądu, pozyskał dodatkowe wyjaśnienia, podjął (nieskuteczną z uwagi na odmowę wypełnienia przez Stronę ustawowego obowiązku niezatajania niczego) próbę uzyskania od Strony uzupełniającego materiału dowodowego i stworzył uzasadnienie, które nie zawiera luk
i wad, jakie wytknął Sąd. Odmowa przyznania płatności z tytułu realizacji wariantu 2.9 jest racjonalna, logiczna i prawidłowo uzasadniona.
Organ II instancji odniósł się także do kwestii przyznania płatności w wariancie 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków i w wariancie 2.3. trwałe użytki zielone. Podał podstawę prawną, sposób ustalenia powierzchni działki kwalifikującej się do objęcia płatnością oraz sposób wyliczenia kwoty płatności rolnośrodowiskowych przyznanych Stronie na rok 2015 w łącznej wysokości [...] zł, a która była zgodna
z wysokością wsparcia przyznanego Stronie na mocy decyzji nr z dnia 28 września 2017 r. przez organ I instancji.
Strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego skargą wniesioną
do tutejszego Sadu, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji w zakresie odmawiającym przyznania Stronie płatności rolnośrodowiskowej dla zadeklarowanego we wniosku na 2015 r. wariantu 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) a także o zasadzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła:
1. Szereg błędów w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że:
- Skarżący nie utrzymał minimalnej obsady drzew i krzewów, w sytuacji
gdy z wydanej decyzji, ani żadnego z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w dalszym ciągu nie sposób odkodować jaka konkretna ilość nasadzeń, w tym w szczególności jabłoni domowej, miałaby w momencie dokonywania kontroli nie spełniać przewidzianych wymogów; dlaczego i w jakim okresie oraz
czy ewentualne braki w obsadzie nie mieściły się w granicach tolerancji
- co organ kwituje stwierdzeniem iż: "W opinii organu nie jest istotne podanie konkretnej liczby żywych i zgodnych z normami drzew, ustalonej przez pracownika JC" (str. 7 decyzji) - co z kolei w oczywisty sposób narusza prawa strony i sprzeczne jest z dyrektywami zawartymi w wyroku Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 kwietnia 2017 r., który
już raz wypowiadał się w niniejszej sprawie;
- Skarżący miałby rzekomo posiadać zamiar ukrycia przed organami Agencji informacji istotnych dla ustalenia prawdy obiektywnej, w sytuacji gdy osobiście
w dniu 14 sierpnia 2017 r. stawił się w siedzibie organu I instancji, składając pisma i dokumenty, w tym zawnioskowany przez organ plan działalności rolnośrodowiskowej, oraz deklarując gotowość do złożenia ustnych wyjaśnień, które jednak nie zainteresowały pracowników organu I instancji, którzy tłumaczyli jakoby osoba prowadząca sprawę "już wyszła", a osoba ją zastępująca "nie była w temacie";
- w okresie od maja 2014 r. nie były na gruntach Skarżącego dosadzane drzewka jabłoni, w sytuacji gdy Skarżący przez cały czas nieprzerwanie prowadził uprawy w sposób zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, uzupełniając
na bieżąco obsadę, a zatem m.in. posiadał wydzielone miejsce, w którym znajdowała się szkółka z której pochodziły drzewka własnej produkcji, informując o terminach ich wysadzania - co odbywało się na wiosnę każdego roku
i ujmowane było w "Rejestrze działań" i rubryce "Pielęgnacja sadu", o czym informował również inspektorów ARiMR oraz JC, którzy podczas łącznie kilkunastu przeprowadzonych kontroli w okresie 5 lat uczestnictwa w programie, nie dopatrzyli się naruszeń w tym zakresie;
- zaistniał choćby przejściowy stan braku utrzymania obsady drzew jabłoni
na poziomie [...] sztuk/ha, przy uwzględnieniu 5% tolerancji, w sytuacji gdy brak jest na to jakichkolwiek rzetelnych, obiektywnych i niezbitych dowodów
- a w szczególności same osoby dokonujące kontroli nie są w stanie podać metody rzekomo dokonanych obliczeń, a jedynie wskazują że obsada została
w protokole podana na podstawie "wizualnej obserwacji" - co jest nieracjonalne przy tak dużym obszarze podlegającym tzw. "kontroli" i tak krótkim jej czasie - przy czym za każdym razem gdy obliczenia wykonywane były w sposób rzetelny i dokładny prowadziły do stwierdzenia iż wymóg zachowania obsady został zachowany;
- Skarżący miałby rzekomo przez okres uczestnictwa w programie utrzymywać jedynie minimalną obsadę, czemu przeczą protokoły, wskazujące że minimalna obsada była przekroczona;
- Skarżący miałby nie prowadzić systemu irygacyjnego, w sytuacji gdy system taki na działkach skarżącego funkcjonuje, a zatem sformułowanie o "suszy", zawarte w raporcie odnosi się do zaistniałego deficytu opadów i suszy rolniczej.
2. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 8 i 11 k.p.a. poprzez niezastosowanie i brak przeprowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników
do władzy publicznej, zwłaszcza brak wyczerpującego uzasadnienia prawnego
i faktycznego dla wydawanych rozstrzygnięć, a ponadto brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierowały się organy przy załatwieniu sprawy - co pozostaje w daleko idącej sprzeczności do wytycznych zawartych w wyroku Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 kwietnia 2017 r., I SA/Sz 178/17, w tym w dalszym ciągu brak wykazania:
- dlaczego informacja jednostki certyfikującej TUV ma mieć decydujące znaczenie w stosunku do raportu z kontroli na miejscu, w toku której dokonano ustalenia potwierdzające spełnienie przez Skarżącego na zadeklarowanych działkach Cl, Dl, El wszystkich wymogów w wariancie 2.9. co do minimalnej obsady drzew ([...] szt/1 ha) oraz ich średniej wysokości (nie mniej niż 80 cm) i średnicy pnia (nie mniej niż 8 mm) - na co Sąd zwracał uwagę na str. 25 wyroku,
- dlaczego pominięte zostały w decyzji przy dokonaniu oceny spełnienia wymagań przez Skarżącego, ustalenia stwierdzone raportem z czynności kontrolnych
z dnia 4 listopada 2015 r. o nr [...] ustalenia kontroli
na miejscu, dokonane metodą inspekcji terenowej przy współudziale Skarżącego - na co Sąd zwracał uwagę na str. 25 wyroku,
- jaka konkretna ilość nasadzeń, w tym w szczególności jabłoni domowej, miałaby na działkach Skarżącego nie spełniać przewidzianych wymogów; dlaczego
i w jakim okresie, - na co Sąd zwracał uwagę na str. 31 wyroku,
- jaki materiał dowodowy pozwala na niesporne przyjęcie, że konkretne drzewka mogły nie spełniać wymogów - na co Sąd zwracał uwagę na str. 32 wyroku,
3. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 7 k.p.a. poprzez niezastosowanie, przejawiające się brakiem podjęcia przez organ z urzędu wszelkich czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w tym
w szczególności brak powołania biegłego, celem ustalenia dokładnie jaka ilość nasadzeń mogła nie odpowiadać normom, a także stwierdzeniu czy ewentualne dokonywanie przez Skarżącego wymiany nasadzeń w okresie suszy byłoby zgodne z zasadami prawidłowego rolnictwa, kulturą rolną i przy zachowaniu dbałości o stan fitosanitarny roślin, a tym samym czy nie naruszałoby obowiązków nałożonych przez załącznika nr 3 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2007-2013 r., to jest część II ust. 1 pkt 2.
4. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 78 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,
w tym zwłaszcza pominięciu żądania Skarżacego w przedmiocie powołania biegłego, celem ustalenia dokładnie jaka ilość nasadzeń mogła nie odpowiadać normom - i czy w ogóle możliwe jest stwierdzenie tej okoliczności na obecnym etapie sprawy, a także stwierdzeniu czy ewentualne dokonywanie przez Skarżącego wymiany nasadzeń w okresie suszy byłoby zgodne z zasadami prawidłowego rolnictwa, kulturą rolną i przy zachowaniu dbałości o stan fitosanitarny roślin, a tym samym czy nie naruszałoby obowiązków nałożonych przez załącznika nr 3 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2007-2013 r. - w sytuacji gdy organ samodzielnie poczynił ustalenia niekorzystne dla strony, wskazując iż rzekomo miałby on prowadzić gospodarkę w sposób nieprawidłowy;
5. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 107 k.p.a., poprzez brak zawarcia
w uzasadnieniu decyzji szczegółowego wskazania podstaw faktycznych oraz prawidłowego przywołania podstawy prawnej, w tym w szczególności wskazania na jakich podstawach organ poczynił ustalenia, iż Skarżący nie utrzymał minimalnej obsady drzew i jaka była konkretna ilość i rozmiar zaistniałych niezgodności - na co Sąd Administracyjny zwrócił już uwagę poprzednio rozpoznając sprawę pod sygn. akt. I SA/Sz 178/17.
6. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
a mianowicie przepisu art. 28c ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w zw. z art. 51 ust. 4 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r., poprzez bezpodstawne zastosowanie w niniejszej sprawie zmniejszenia płatności Skarżącemu,
w sytuacji gdy stwierdzono co najwyżej drobną niezgodność, o której mowa
w art. 51 ust. 4 lit. a powyższego rozporządzenia, nie skutkującą zmniejszeniem płatności.
7. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
a mianowicie przepisu art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, poprzez brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, w tym zwłaszcza pominięciu okoliczności wskazujących na fakt utrzymania obsady drzew na poziomie oscylującym wokół drobnej niezgodności, a ponadto okoliczności wskazujących na zaistnienie suszy - pomimo, iż informacje o tym pojawiają się w załączonym do akt sprawy Protokole kontroli "Ekologiczna uprawa roślin i utrzymanie zwierząt" z dnia 22 sierpnia 2015 r., w pkt 4.1., jak również w Protokole kontroli "Ekologiczna uprawa roślin i utrzymanie zwierząt" z dnia 30 listopada 2015 r.
w pkt 4.2., jak również pominięciu szeregu korzystnych dla Skarżącego okoliczności, wynikających z akt sprawy.
8. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
a mianowicie przepisu § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2007-2013 r., w związku z treścią załącznika nr 3 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich za lata 2007-2013 r., to jest część II ust. 1 pkt 2 - poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie spełni wymogów dla pakietu 2.9, w sytuacji gdy z treści decyzji, ani zgromadzonych n toku sprawy dokumentów nie wynika w żaden sposób jaka była dokładna obsad; drzew i krzewów, w tym w szczególności jabłoni domowej w momencie dokonywania kontroli, dlaczego część drzew faktycznie istniejących nie został; zakwalifikowana jako spełniająca tę obsadę, a nadto, czy ewentualne braki w obsadzie nie mieściły się w granicach tolerancji, wobec czego istniały wszelki przesłanki do stwierdzenia, że skarżący spełnił przewidziane przepisami wymogi.
Organ II instancji w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188 j.t. ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz.U.2017.1369 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola
ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo
w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ
na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).
Na wstępie należy wskazać, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania tutejszego Sądu, który wyrokiem z dnia z 19 kwietnia 2017 r., I SA/Sz 178/17 uchylił decyzje organu I i II instancji. Zasadnie zatem organy obu instancji powołały
się na związanie poglądem prawnym wyrażonym przez Sąd w uzasadnieniu powołanego wyroku. Przypomnieć bowiem należy, że ustawodawca w art. 153 P.p.s.a. wyraził zasadę związania, według której skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. Obowiązek podporządkowania
się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie administracyjnym i na sądach, a może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe.
Związanie wyrażoną w ww. wyroku oceną prawną oraz wskazaniami
co do dalszego postępowania obligowało organy do jej uwzględnienia i wykonania wytycznych Sądu. Oceną tą był również związany Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę.
W ww. wyroku z dnia 19 kwietnia 2017 r. Sąd stwierdził m.in., że decyzja
w kwestionowanej części narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W ocenie Sądu najdalej idące w skutkach zarzuty skargi okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 78 § 1 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 107 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, prowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej oraz brak wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej w rozpoznawanej sprawie, co spowodowało, że wydane decyzje nie spełniały wymogów określonych w art. 107 k.p.a. Sąd wskazał również, że została naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania. Jak wskazał Sąd w ww. wyroku nie wyjaśniono, dlaczego informacja jednostki certyfikującej [...] ma mieć decydujące znaczenie w stosunku do raportu z kontroli na miejscu, w toku której dokonano ustalenia potwierdzające spełnienie przez Skarżącego na zadeklarowanych działkach C1, D1 i E1 wszystkich wymogów w wariancie 2.9., co do minimalnej obsady drzew ([...] szt./1 ha) oraz ich średniej wysokości ( nie mniej niż 80 cm) i średnicy pnia (nie mniej niż 8 mm).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w ocenie Sądu, organy ponownie rozpoznając sprawę – wbrew zarzutom skargi - nie naruszyły przepisu art. 153 P.p.s.a. Zastosowały się bowiem do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w ww. wyroku z dnia 19 kwietnia 2017 r. i rozpoznały sprawę ponownie – wbrew zarzutom skargi - z poszanowaniem zasad wyrażonych w przepisach: art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; art. 8 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (§ 1) oraz bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (§ 2); art. 11 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowanie środków przymusu; art. 78 § 1 k.p.a., zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy; art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; art. 107 k.p.a., zgodnie z którym decyzja zawiera:
1) oznaczenie organu administracji publicznej; 2) datę wydania; 3) oznaczenie strony lub stron; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne; 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania; 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny; 9) w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy.
Ponadto, w ocenie Sądu, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów,
na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Ponowne postępowanie zostało zatem przeprowadzone z poszanowaniem zasad procesowych, w tym zasady praworządności i zasady wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
W ocenie Sądu organy w celu dokładnego i zgodnego z rzeczywistością ustalenia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami procesowymi, wyczerpująco rozpatrzyły cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.
W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z zaleceniami Sądu organ uzupełnił materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód komunikat Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowego Instytutu Badawczego w P., Rok: 2015; okres: 05 (11 maja - 10 lipca 2015 r.). Ponadto uzyskał od [...] [...] kopię pisma Skarżącego, w którym poinformował JC o dosadzeniu drzewek jabłoni jesienią 2015 r., wyjaśnienia JC na piśmie dotyczące m.in. terminu "minimalna obsada" użytego w treści protokołu z kontroli w dniu 22 sierpnia 2015 r. oraz pisemne wyjaśnienia dotyczące daty "11.30.2015 r.", które zostały włączone w poczet materiału dowodowego.
Do akt sprawy organ załączył również dokumenty nadesłane przez Skarżącego, w tym kopie stron rejestru działalności rolnośrodowiskowej. Zauważyć należy, że organ podjął także nieskuteczną próbę uzyskania stosownych wyjaśnień i dokumentów od Skarżącego. Jednakże – jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę – twierdzenia Skarżącego o woli złożenia wyjaśnień nie zasługują na wiarę, gdyż w swoim piśmie nie ustosunkował się do pytań organu, lecz odesłał organ do dokumentacji znajdującej się w posiadaniu Agencji, która jednakże nie posiadała dokumentów zawierających dane o liczbie nasadzeń dokonanych przez Skarżącego na spornych gruntach w 2015 r. Ponadto należy mieć na uwadze, że w siedzibie organu I instancji – jak zasadnie wskazywał organ odwoławczy - nie była zatrudniona tylko jedna osoba, mogąca przeprowadzić rozmowę ze Stroną, a która to osoba nie była w pracy w dniu, w którym Skarżący stawił się, by złożyć swoje pismo i inne dokumenty oraz zadeklarować chęć pełnej współpracy z organem i udzielenia wyczerpujących odpowiedzi na pytania organu. Należy zgodzić się z organem, że czynności procesowe mógł przeprowadzić ze Skarżącym także inny pracownik, zwłaszcza, że wezwanie i zawarte w nim pytania znajdowały się w dokumentacji sprawy dostępnej każdemu pracownikowi. Sąd podkreśla ponadto, że Skarżący na każdym etapie postępowania był uprawniony do składania pisemnych wyjaśnień i przedkładania dowodów, na poparcie swoich twierdzeń, z którego to uprawnienia Skarżący jednak nie skorzystał. Zatem Sąd uznał za bezzasadne aktualne twierdzenia Skarżącego, z których wynika de facto, że organy uniemożliwiając Skarżącemu realizację jego uprawnień procesowych (poprzez brak odebrania ustnych wyjaśnień), doprowadziły do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co z kolei doprowadziło do bezzasadnej odmowy przyznania Skarżącemu spornej płatności. Przeciwnie, w ocenie Sądu, organy wykonując wskazania ww. wyroku, wezwały Skarżącego do złożenia stosownych wyjaśnień lecz Skarżący wezwania tego nie wykonał jak i nie przedłożył takich dowodów, które przeczyłyby ustaleniom faktycznym organów.
Podkreślić należy, że wszystkie poczynione przez organ ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Organ wyjaśnił, którym dowodom dał wiarę,
a którym odmówił wiarygodności i z jakiego powodu. Na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego ocenił uzyskane w toku postępowania dowody i stwierdził czy zostały spełnione warunki uzasadniające przyznanie płatności. Podkreślić należy, że każdy dowód został oceniony przez organy nie tylko z osobna pod względem jego wiarygodności, ale przede wszystkim w powiązaniu z innymi zebranymi dowodami. Ocena ta, w ocenie Sądu, dokonana została z poszanowaniem zasady swobodnej oceny dowodów, nie naruszając ani zasady logicznego myślenia ani doświadczenia życiowego. Natomiast w obszernym i wnikliwym uzasadnieniu prawnym decyzji organy nie tylko przytoczyły treść przepisów mających zastosowanie w sprawie, ale także szczegółowo je omówiły i odniosły się do okoliczności rozpoznawanej sprawy.
Według Sądu w toku postępowania nie została naruszona również zasada dwuinstancyjności postępowania. Zasada dwuinstancyjności oznacza, że w wyniku złożenia zwyczajnego środka prawnego (odwołania) sprawa administracyjna będzie
w całości przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Tworzy
to obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego, dwukrotnej wykładni przepisów prawa (wyroki NSA z dnia 25 września 2001 r., III SA 913/00, z dnia 19 marca 2002 r.,
III SA 1861/00). W wyniku podjętych działań, organ odwoławczy skontrolował decyzję organu I instancji, ponownie rozpatrzył sprawę i przeprowadził własną analizę materiału dowodowego. Następnie na podstawie własnych ustaleń, uznał, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem, w związku z tym utrzymał ją w mocy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Podkreślić należy, że uzasadnienie decyzji zostało sporządzone stosownie do wymogów zawartych w art. 107 K.p.a., gdyż zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy decyzji, jak również sposób sformułowania uzasadnienia faktycznego i prawnego nie budzi zastrzeżeń (o czym mowa była wyżej). Powyższe pozwala stwierdzić, że w ten sposób organ postąpił w myśl zasady zaufania (przedstawił w zrozumiały sposób przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, powołując się przy tym na stosowne dowody).
W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługują zarzuty naruszenia przepisów procesowych sformułowane w pkt. 2 skargi. Należy zgodzić się z organem, że stosowne wyjaśnienie zawarto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. I tak wyniki kontroli na miejscu dokonanej w październiku 2014 r. i listopadzie 2015 r., pozwalały
na ustalenie stanu faktycznego w dniach tych kontroli, a więc
i w okresie sprzed "suszy" w 2015 r., która spowodowała uschniecie ponad 50% nasadzeń na spornych gruntach (co stwierdziła JC w protokole z kontroli
w gospodarstwie Skarżącego w 22 sierpnia 2015 r.) i w okresie po uzupełnieniu obsady do poziomu oscylującego wokół niezbędnego minimum (listopad 2015 r.). Natomiast Protokół z kontroli JC (sierpień 2015 r.) pozwala na ustalenie stanu faktycznego w okresie pomiędzy powyższymi kontrolami, utrzymującego się co najmniej od lata do końca października 2015 r., kiedy to Skarżący dokonał uzupełnienia obsady drzew zgodnie z zaleceniami pokontrolnymi JC.
Jak wskazał organ kwestia utrzymania bądź nie minimalnej gęstości nasadzeń jest okolicznością pozostającą bez wpływu na wydawanie certyfikatów zgodności przez JC. Zakres kontroli sprawowanej przez te podmioty w zakresie produkcji roślinnej, określa art. 5 rozporządzenia nr 834/2007. Jeżeli JC nie ma do danego wnioskodawcy zastrzeżeń w zakresie wynikającym z tego przepisu, to uznaje że spełnia on odnośne wymogi, a co za tym idzie może otrzymać certyfikat. Kwestia spełniania przez wnioskodawców innych kryteriów, takich jak obsada drzew na hektar, weryfikacja zgodności powierzchni faktycznie użytkowanej z deklarowaną, podlega ocenie Agencji. Z tym jednakże, że spostrzeżenia odnośne wszelkich aspektów prowadzenia działalności rolniczej w zakresie rolnictwa ekologicznego, ujęte w wykazie producentów, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, mają charakter dowodu o mocy dokumentu urzędowego, w rozumieniu przepisów k.p.a.
Sąd zauważa, że powyższe twierdzenia dotyczące możliwości wydani certyfikatu przez JC pomimo braku spełnienia wymogu warunkującego przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w zakresie minimalnej obsady drzew na hektar potwierdza również sama treść protokołu JC z dnia 22 sierpnia 2015 r. W treści tego protokołu – pkt 5. Podsumowanie wyników kontroli- JC wskazała, że stwierdzono niezgodności (ponad 50% drzewek owocowych na działkach C1, D1, E1 uległa wyginięciu), które mogą być usunięte po wydaniu certyfikatu nie stwierdzono natomiast niezgodności, które powinny być usunięte przed wydaniem certyfikatu. Tym samym zasadnym jest twierdzenie, że brak minimalnej obsady drzew na hektar na spornych działkach Skarżącego w sierpniu 2015 r. nie stanowił przeszkody do wydania Skarżącemu certyfikatu przez JC. Tym samym Sąd uznał, że fakt przyznania Skarżącemu ww. certyfikatu w 2015 r. nie stanowi okoliczności świadczącej o braku zasadności stanowiska organów w przedmiocie braku utrzymania przez Skarżącego w 2015 r. minimalnej obsady drzew jabłoni na spornych działkach – jak twierdzi Skarżący.
Nie można również zgodzić się ze Skarżącym, że ustalenia zawarte w Raporcie z czynności kontrolnych z dnia 5 listopada 2015 r. nr [...] zostały przez organy pominięte, albowiem – jak wprost wynika z treści decyzji - organy Agencji ustaleń tych nie pominęły. Organy przypisały im jednak mniejszą moc dowodową i w innym zakresie, niż chciałby Skarżący. Organy uznały bowiem, iż dokument ten jest znaczący w tym zakresie, że pozwala na stwierdzenie gęstości nasadzeń jesienią 2015 r., już po dokonaniu przez Skarżącego uzupełnienia braków, stwierdzonych przez kontrolera JC dnia 22 sierpnia 2015 r. i potwierdzonych przez Stronę. Nie podano w nim jednak gęstości nasadzeń w okresie kontroli JC, podczas której stwierdzono niedotrzymanie warunku utrzymania minimalnej obsady drzew na hektar o przeszło 50%. Zważywszy jednakże na fakt, iż raport ten wskazuje na obecność średnio [...],5 drzewka na hektar (a więc poniżej minimum, wynoszącego [...] sztuk) i obrazuje stan upraw bezpośrednio po zakończeniu dosadzania nowych drzewek, celem uzupełnienia obsady, dowodzi on zasadności stanowiska organów Agencji, albowiem wskazuje, że w okresie przed dosadzaniem na jesieni 2015 r., gęstość nasadzeń musiała być niewystarczająca z punktu widzenia wymogów programu rolnośrodowiskowego.
Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut braku przeprowadzenia przez organy dowodu z opinii biegłego. Jak słusznie bowiem wskazał organ, zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., biegłego można powołać, jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Organ zasadnie uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające powołanie biegłego, a w odwołaniu Skarżący nie podał jakiego rodzaju wiadomości specjalne mogłyby być konieczne do oceny, czy w okresie kontroli, przeprowadzonej w sierpniu 2015 r. przez pracownika JC, gęstość nasadzeń
na spornych działkach Skarżącego była zgodna z wymogami określonymi w odnośnych przepisach. Skarżący nie wskazał bowiem co konkretnie i w jaki sposób miałby ustalić biegły, zważywszy na upływ czasu i dodatkowe nasadzenie, dokonane przez Skarżącego w październiku 2015 r.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, z uwzględnieniem zarzutów podniesionych w skardze, Sąd stwierdził, że w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania zasadnie organ stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż latem 2015 roku na działkach C/C1, D/D1, E/E1 (czyli na całości gruntów zadeklarowanych do wsparcia w wariancie 2.9) Skarżący nie spełnił wymogu utrzymania minimalnej liczby drzew na hektarze. Według Sądu w następstwie prawidłowo przeprowadzonych czynności procesowych, słusznie organy powołując się na konkretne dowody załączone w poczet materiału dowodowego, wskazały, że kontrola na miejscu, przeprowadzona w październiku 2014 r., stwierdziła gęstość nasadzeń na poziomie [...] drzew na hektar. Z rejestru działalności rolnośrodowiskowej (przedłożonego przez Skarżącego dopiero w dniu 14 sierpnia 2017 r.) wynika zaś, iż od maja 2014 r. nie były na gruntach dosadzane drzewka jabłoni. Wobec tego zasadnie organ stwierdził, że ustalenie przez pracownika JC w sierpniu 2015 r., iż miały miejsce znaczące wypady nasadzeń, dotyczyło 50% nasadzeń o pierwotnej gęstości, tj. około [...] sztuk na hektar (czyli liczby stwierdzonej w październiku 2014 r.). Trafnie organ zauważył, że "wyjściowa" liczba drzewek na hektar (około [...] sztuk) była mniejsza od wymaganego prawem minimum ([...] sztuk na hektar), mieściła się ona jednak w granicach tolerancji ([...] sztuk na hektar). Należy zatem zgodzić się z organem, że w takim przypadku precyzyjne określenie skali wypadów było zbędne dla oceny, czy Skarżący spełniał wymogi w zakresie dotrzymania minimalnej obsady. Utrata bowiem zaledwie 3 drzewek na hektar (czyli poniżej 2,5% liczby stwierdzonej w październiku 2014 r.) oznaczałoby naruszenie wymogu. Braki w plantacji Skarżącego, stwierdzone w toku inspekcji przeprowadzonej przez JC w sierpniu 2015 r. były jednakże znacznie większe aniżeli 2,5% i na tyle wyraźne, że skłoniły pracownika JC
do określenia ich na przeszło 50% i dokonania oceny, iż naruszony jest wymóg minimalnej obsady. Sąd podkreśla jednocześnie, że w piśmie z dnia 30 sierpnia 2017 r. JC podała, że termin "minimalna obsada" odnosi się do załącznika nr 3 części III
do rozporządzenia PROW 2009 i w przypadku jabłoni domowej oznacza [...] sztuk/ha, z uwzględnieniem 5% tolerancji, czyli [...] sztuk na hektar. Ponadto, zauważyć należy, że słusznie organ podkreślił, iż Skarżący podpisał protokół pokontrolny JC i nie zgłosił jakichkolwiek zastrzeżeń do zapisów w tym dokumencie, potwierdzając tym samym, iż spostrzeżenia inspektora [...] [...] odpowiadały stanowi faktycznemu na gruncie.
Sąd podziela stanowisko organu także co do tego, że potwierdzeniem zaistnienia ww. stanu rzeczy jest fakt uzupełnienia obsady przez Skarżącego, co Skarżący uczynił przed 29 października 2015 r. (data pisma, w treści którego Skarżący poinformował JC o zakończeniu prac w tym zakresie). Gęstość nasadzeń stwierdzona w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 4 - 5 listopada 2015 r., a więc tuż po zakończeniu uzupełniania obsady, wyniosła średnio nieco poniżej [...] sztuk/ha, czyli nadal była niższa od wymaganego minimum, mieściła się jednak w granicach tolerancji.
Na uwzględnienie nie zasługuje także twierdzenie Skarżącego co do tego,
że z zapisów rejestru działalności rolnośrodowiskowej wynika, że Skarżący dokonał "jakichś" dodatkowych nasadzeń jabłoni. Jak słusznie wskazał organ, zamieszczany
w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej zapis "pielęgnacja sadu" nie jest tożsamy z zapisem "uzupełnianie obsady". Analiza zapisów rejestru – przedłożonego przez Skarżącego na wezwanie organu - za cały okres jego prowadzenia wskazuje,
że uzupełnianie obsady w okresie, co do którego organy nie mają zastrzeżeń, było opisywane jako "uzupełnianie", zaś pielęgnacja, jako "pielęgnacja". Nasadzenia
w zakresie rolnictwa ekologicznego winny być dokonywane - co do zasady - ekologicznym materiałem. Nasadzenia dokonywane (i odnotowywane w taki sposób
w rejestrze) w latach wcześniejszych wykorzystywały sadzonki zakupione
z ekologicznych szkółek drzew i krzewów, ujętych w odnośnym wykazie udostępnionym przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa. "Szkółki" Skarżącego na tym wykazie (wg stanu na 11 kwietnia 2018 r.) nie było.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu podniesionego w skardze, należy zgodzić
się ze stanowiskiem organu zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę, że protokoły
z kontroli na miejscu przeprowadzanych na gruntach Skarżącego jednoznacznie wskazują, iż dążył on do utrzymywania obsady drzew na hektar na poziomie minimalnym (średnio [...] sztuk na hektar jesienią 2014 r. i [...],5 szt. na hektar jesienią 2015 r.). Pełnomocnik Strony, podając w uzasadnieniu skargi zsumowane ilości drzewek odpowiadających i nie odpowiadających normom, zignorował fakt, iż jedynie te pierwsze mogą być uwzględnione przy ustalaniu gęstości nasadzenia. Wynika to z regulacji § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a) rozporządzenia PRŚ 2009, zgodnie z którą sadzonka musi być ukorzeniona i odpowiadać wymogom w zakresie wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określonych dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, tj. w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r. nr 29, poz. 189 ze zm.), które w Załączniku nr 9 określało m.in., iż elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski dla drzewek owocowych powinien liczyć nie mniej niż 80 cm wysokości, mierząc od szyjki korzeniowej zaś średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania. Drzewka uznane za nie odpowiadające normom warunków tych nie spełniały, w związku z czym nadużyciem jest wliczanie ich do obsady drzew na hektar.
Należy zgodzić się z organem także i co do tego, że Skarżący, mimo iż ciążył
na nim ustawowy obowiązek, wynikający z art. 21 ust 3. ustawy o PROW - wezwany
do przedłożenia dokumentów wskazujących na ilość drzewek dosadzonych
na działkach C1, D1 i E1 na jesieni 2015 r., uchylił się od niego, odmawiając przedstawienia żądanych przez organ I instancji informacji. Zgodnie z ww. przepisem strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2,
są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Odmowa Skarżącego została wyrażona w piśmie z dnia 23 sierpnia 2017 r., który stwierdził, że naprowadzanie organu administracji na dowody podważające wersję korzystną dla Skarżącego nie leży w jego interesie, zaś udzielanie informacji jest prawem a nie obowiązkiem strony. Ponadto – wbrew twierdzeniom Skarżącego – nie złożył stosownych dokumentów na wezwanie organu, w tym dotyczących podania dokładnej daty dokonanych przez niego uzupełnień sadzonek jabłoni, wskazanie ilości dosadzonych sadzonej z określeniem ich ilości na poszczególnych działkach rolnych oraz określeniem skąd pochodziły te sadzonki.
W odniesieniu do ustaleń dotyczących wystąpienia suszy, Sąd w pełni podziela pogląd zaprezentowany przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Trafnie organ wskazał, że istotą problemu (w zakresie przyczyn, dla których doszło do naruszenia wymogu utrzymania minimalnej obsady drzew na hektar) jest to, że Skarżący nie założył racjonalnie zaprojektowanej i zabezpieczonej przed brakami wody plantacji drzewek owocowych, które mają szczególnie duże zapotrzebowanie na wodę.W związku z czym tworzenie sadu bez efektywnego systemu nawadniającego, stanowi obciążające Stronę zaniedbanie w zakresie zasad prawidłowej agrotechniki. Na pozbawionych funkcjonującego systemu irygacyjnego działkach faktycznie mogło dojść do wypadów w wyniku uschnięcia nasadzeń. Wprawdzie bezpośrednią przyczyną tych wypadów mógł być deficyt wody spowodowany okresowym niedostatkiem opadów, obniżeniem poziomu wód gruntowych czy wysoką temperaturą powietrza, to jednak z powodu zaniedbań Skarżącego plantacja nie była zabezpieczona przed takim zjawiskiem. Należy zgodzić się z organem, który dodał, że racjonalny sadownik
ma świadomość wymagań upraw drzewek owocowych w zakresie nawadniania,
w związku z czym zabezpiecza się przed tego rodzaju zdarzeniami. Skarżący tego zaniechał, zaś wypady były tego konsekwencją.
Nie byłoby "suszy", gdyby Skarżący zaopatrywał swoją plantację w wodę. Przy czym organ użył wyrazu "susza" w cudzysłowie, albowiem z danych pozyskanych
z komunikatu Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowego Instytutu Badawczego w P., Rok: 2015; okres: 05 (11 maja - 10 lipca 2015 r.)
w omawianym okresie na obszarze, na którym znajdują się sporne działki, nie było klęski suszy rolniczej, ani klęski żywiołowej suszy. Jak wskazał organ "suszę" stanowiło w istocie okresowe obniżenie poziomu wód gruntowych, przypuszczalnie faktycznie spowodowanych letnią aurą, lecz nie osiągające skali, uzasadniającej uznanie tego zjawiska za suszę rolniczą, a tym bardziej za klęskę żywiołową suszy. Negatywnym skutkom takich - występujących cyklicznie i stosunkowo często, a tym samym łatwych do przewidzenia, zjawisk przeciwdziałać mają właśnie systemy irygacyjne, zabezpieczające plantacje, w szczególności tak bardzo wrażliwe na braki wody, jak uprawy sadownicze. Zaniedbanie Skarżącego, polegające na niezałożeniu odpowiedniego systemu, zdolnego do skutecznego nawodnienia stosunkowo rozległej uprawy jabłoni, przyniosło skutek w postaci wypadów o skali uzasadniającej odmowę przyznania płatności. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, Skarżący nie zgłosił organom Agencji w terminie do tego przewidzianym, faktu wystąpienia na spornych działkach klęski suszy, która w 2015 r. doprowadziła do wyginięcia ponad 50% drzew jabłoni na spornych działkach.
Słusznie również zauważył organ, że Skarżący od drugiego roku realizacji zobowiązania (2013) począwszy - musiał stale uzupełniać wypady, co wskazuje
na strukturalne niedomagania założonej przez niego plantacji. O powyższym świadczą załączone do skargi na decyzję organu II instancji dokumenty dostawy sadzonek przez kolejne lata.
W ocenie Sądu nie można uznać także twierdzeń Skarżącego o posiadaniu odpowiedniego do potrzeb systemu irygacyjnego (jak wskazywał Skarżący system ten polega na ręcznym podlewaniu drzewek wodą z beczek przez najemną siłę roboczą) skoro w sierpniu 2015 r. doszło do utraty ponad 50% drzewek jabłoni na skutek braku nawodnienia na spornych działkach w okresie, w którym nie odnotowano ani stanu klęski żywiołowej w postaci suszy ani suszy rolniczej. Zasadnie w tym zakresie wskazał organ odwoławczy, że funkcjonujący system nawadniający, zbudowany zgodnie z zasadami prawidłowej agrotechniki, ma dla upraw sadowniczych, ze swej natury bardzo wrażliwych na braki w nawadnianiu, zasadnicze znaczenie i może przybrać liczne formy, które pozwalają na efektywne, stałe lub okresowe nawadnianie całej plantacji.
Przy czym Sąd wskazuje, że zaaprobować należy, co do zasady, twierdzenie Skarżącego, że nie ma żadnego wymogu prawnego, nakazującego budowę "skomplikowanych systemów nawadniających". Wymóg taki stawiają jednakże,
na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy, wymogi prawidłowej agrotechniki
i zasady racjonalnego gospodarowania. Jak słusznie wskazały organy, jeżeli ktoś zakłada plantację o wysokim zapotrzebowaniu na wodę nie zapewniając tej plantacji zaopatrzenia w wodę na poziomie wymaganym przez zasady prawidłowej agrotechniki, musi liczyć się z tym, że uprawy te będą narażone na wysychanie, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Organ w odpowiedzi na skargę zasadnie zauważył także, że obowiązkiem Skarżącego było niezwłoczne poinformowanie Agencji o wszelkich zdarzeniach, które mogą wpływać na wysokość płatności (sekcja Oświadczenia i zobowiązania na ostatniej stronie wniosku o przyznanie płatności, zawierająca odnośny zapis w punkcie
1. Zobowiązań). Z obowiązku tego Skarżący się nie wywiązał. Jednocześnie - zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 (obowiązującego
dla rozpoznawanej sprawy, jako że dotyczy ona płatności w ramach programu zatwierdzonego przed dniem 1 stycznia 2014 r.) - wszelkie przejawy działania siły wyższej winny zostać zgłoszone w terminie 10 dni od dnia, kiedy stało się to możliwe, czego Skarżący nie dotrzymał. Sąd wskazuje, że także zasadnie podkreślił organ odwoławczy, iż powszechną praktyką jest zgłaszanie zaistnienia niekorzystnych zjawisk takich jak susza Wojewodzie, który powołuje specjalne komisje, rolą których jest szacowanie strat spowodowanych tego rodzaju zjawiskami, celem przyznawania stosownych rekompensat. Natomiast Skarżący – jak podał organ - nie zgłosił "suszy", jaka dotknęła jego grunty. A zatem niebezpodstawnie uznały organy, że wskazywana przez Skarżącego "susza" nie była zjawiskiem, zaistnienie którego było niezależne
od Skarżącego i niemożliwe do uniknięcia przy zachowaniu należytej staranności,
ale stanowiła skutek prowadzenia uprawy w sposób niezgodny z zasadami prawidłowej agrotechniki.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że wbrew zarzutom skargi, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 11, art. 78 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak i zostały wykonane wskazania zawarte w ww. wyroku z dnia 19 kwietnia 2017 r. I SA/Sz 178/17.
Odnosząc się natomiast do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego przypomnieć należy, że podstawą materialnoprawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w 2015 roku - zgodnie z § 50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361) - jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.) – zwane "rozporządzeniem z 2009 r.", wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.) – zwanej w skrócie "ustawą EFRROW".
Przepis § 2 ww. rozporządzenia z 2009 r. przewiduje, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a) rozporządzenia Nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów; ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków
o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym",
2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c) rozporządzenia Nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha,3) realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), zwane "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych,oraz
4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe obowiązany jest, na podstawie § 4 ust. 2 pkt 3 ww. rozporządzenia z 2009 r., do przestrzegania wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, wskazanych w załączniku Nr 3 do tego rozporządzenia (stosownie do ust. 3 § 4 tego rozporządzenia).
Wśród wymogów, od spełnienia których uwarunkowane jest przyznanie płatności do uprawy sadowniczej w ramach realizowanego przez Skarżącą w 2015 r. Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), jest utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (pkt 2 lit. b) oraz wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych
i pielęgnacyjnych, prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (pkt 3). W przypadku deklarowanej we wniosku o płatność uprawy jabłoni, minimalna obsada drzew, którą producent rolny realizujący program rolnośrodowiskowy
i wnioskujący o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej obowiązany jest utrzymywać przez cały rok trwającego zobowiązania, wynosi [...] sztuk na hektar powierzchni uprawy (stosownie do treści Załączników Nr 3 i 8 do rozporządzenia z 2009 r.). Dodatkowo, jednym z warunków koniecznych dla przyznania płatności za realizację Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, jest - w myśl § 7 ww. rozporządzenia z 2009 r. - prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) Nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) Nr 2092/91 (Dz. U. UE L 189 z dnia 20.07.2007r.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin.
Z kolei zgodnie z § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia z 2009 r., w przypadku Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako:
1. grunty orne, na których występują uprawy wymienione w załączniku nr 4
do rozporządzenia – w przypadku wariantów dla upraw rolniczych, warzywniczych, zielarskich czy sadowniczych z jagodowymi,
2. trwałe użytki zielone - w przypadku wariantów określonych dla trwałych użytków zielonych oraz jako
3. sady, w których m. in. są uprawiane krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, będące krzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach, w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego w przypadku wariantów dla upraw sadowniczych i jagodowych.
Ww. szczegółowe wymagania (o jakich mowa w pkt 3), określone zostały
w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego
(Dz. U. z 2007 r., Nr 29, poz. 189 ze zm.), zgodnie z którym sadzonka jabłoni powinna spełniać warunek odpowiedniej wysokości nie mniejszej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej a średnica jej pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania. Brak przestrzegania wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów skutkuje przyznaniem w danym roku płatności rolnośrodowiskowej w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie (stosownie § 27 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r.).
W myśl zaś ust. 2 § 27 rozporządzenia z 2009 r., wysokość zmniejszeń określa załącznik nr 7 do tego rozporządzenia, zgodnie z którym nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów m. in. w wariancie 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) skutkuje zmniejszeniem płatności w wysokości 100% w stosunku do działek rolnych, na których stwierdzono nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew, z uwzględnieniem granicy błędu
do 5% wymaganej obsady. Załącznik Nr 7 do rozporządzenia z 2009 r przewiduje także zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100% w przypadku uchybienia polegającego na prowadzeniu produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz niezachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.
Warunek co do przyznawania płatności rolnośrodowiskowej, określony w § 9
ust. 2 pkt 3 lit. a) rozporządzenia z 2009 r. przewidziany dla uprawy sadowniczej wymaga by wszystkie uprawiane drzewa były ukorzenione oraz spełniały wymagania
w zakresie wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.
Przenosząc powyższe regulacje na grunt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że źródłem informacji dotyczących zadeklarowanych działek rolnych jest wniosek producenta o przyznanie płatności. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia rozbieżności pomiędzy deklaracją rolnika a danymi uzyskanymi przez organy, organy weryfikujące uprawnienia producenta do płatności podejmują działania zmierzające do ustalenia stanu rzeczywistego, co następuje przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków dowodowych.
Odnosząc się do zarzutów skargi (pkt 6 i 7) w zakresie regulacji dotyczących "drobnych niezgodności", wskazać należy, że zarówno art. 28c ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w zw. z art. 51 ust. 4 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r., jak i art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy nie znajdują zastosowania w rozpoznawanej sprawie, co w sposób obszerny, szczegółowy zrozumiały organ wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przepisy te bowiem znajdują zastosowanie w sprawach dotyczących nieprawidłowości w zakresie znakowania zwierząt, zatem nieuprawnione jest żądanie Skarżącego oparcie zaskarżonej decyzji w sprawie dotyczącej braku spełnienia wymogu utrzymania obsady drzew jabłoni w ilości [...] sztuk na hektar na wskazanych przez niego przepisach.
Z uwagi na poczynione powyżej ustalenia, stwierdzić należy,
że na uwzględnienie nie zasługuje również ostatni podniesiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu § 50 ust. 1 rozporządzenia PROW 2013 r. w związku z treścią załącznika nr [...] do Rozporządzenia PROW 2009. Wskazać należy, że na podstawie szczegółowo wymienionych w uzasadnieniu decyzji dowodów (w tym protokołu kontroli JC "Ekologiczna uprawa roślin i utrzymanie zwierząt" z dnia 22 sierpnia 2015 r. oraz dnia 11 grudnia 2015 r., raportu z czynności kontrolnych Agencji z 2014 i 2015 r., komunikatu odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce, pisma Skarżącego z dnia 29 października 2015 r., Rejestru działań agrotechnicznych przedłożonych przez Skarżącego) uprawnione było stwierdzenie organu, że latem 2015 r. obsada drzew jabłoni nie spełniała wymogu utrzymania minimalnej liczby jabłoni, tj. [...] drzew na 1 hektar. Ustalenia te słusznie organ poczynił mając na uwadze okoliczność, że w trakcie kontroli na miejscu, która miała miejsce na spornych działkach 22 października 2014 r. stwierdzono na działkach [...] sztuk drzewek jabłoni na hektar. Należy mieć na uwadze, że pomiędzy ww. kontrolą z 22 października 2014 r., a kontrolą JC z dnia 22 sierpnia 2015 r. na spornych działkach nie były dosadzone drzewa jabłoni – co wprost wynika z przedłożonego przez Skarżącego Rejestru działań agrotechnicznych zaś Skarżącym nie przedstawił dowodów podważających takie ustalenia faktyczne organów. W protokole kontroli JC z dnia 22 sierpnia 2015 r. wskazano, że "Z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych (długotrwała susza) ponad 50 % drzewek owocowych na działkach rolnych C1, D1, E1 uległa wyginięciu. Nie zachowana minimalna obsada. Zaleca się uzupełnienie obsady drzewek w wyznaczonym terminie i poinformowanie o tym pisemnie JC" - co Skarżący uczynił, informując JC w piśmie z dnia 29 października 2015 r., że zostało zakończone uzupełnienie drzewek na działkach C1, D1, E1 w wyniku zaleceń pokontrolnych. Skoro zatem w wyniku kontroli na miejscu, która odbyła się w dniach 4-5 listopada 2015 r. (a zatem po uzupełnieniu jesienią 2015 r. przez Skarżącego obsady drzew) stwierdzono [...],5 jabłoni na 1 hektar, to zasadnie organ uznał, że latem 2015 r. obsada drzew na działkach Skarżącego była dużo niższa od wymaganej. Powyższe ustalenia są zasadne w szczególności w świetle ww. okoliczności, tj. istniejącej w październiku 2014 r. obsady na poziomie mniej niż [...] sztuk na hektar oraz braku ponad połowy tej obsady w sierpniu 2015 r. przy równoczesnym nieuzupełnianiu drzew jabłoni w okresie od października 2014 r. do października 2015 r. Należy zgodzić się z organem, że w przypadku oczywistego braku połowy plantacji drzewek jabłoni,przy "stanie wyjściowym" mniejszym aniżeli [...] sztuk na hektar, nie było potrzebne szczegółowe ustalenie, które konkretnie z drzewek zostały uznane za niespełniające określonych wymogów i z jakiego powodu. Takie szczegółowe ustalenia byłyby uzasadnione – w powyższym stanie faktycznym - jedynie w przypadku zauważenia braku niewielkiej ilości drzewek.
Reasumując, wskazać należy, że w ocenie Sądu organ odwoławczy prowadził postępowanie w zgodzie z ww. zasadami, gdyż dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący rozpatrzył materiał dowodowy i odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, obszernie uzasadniając swoje stanowisko. Należy podkreślić, że na organie nie ciążył obowiązek poszukiwania dowodów, to Skarżący powinien przedstawić stosowne dowody na poparcie swoich twierdzeń. Skarżący natomiast nie przedstawił dowodów, które pozwoliłyby uznać ustalenia faktyczne organów bądź za niepełne bądź za nieprawidłowe.
Ponadto, organy zastosowały się do zaleceń Sądu zawartych w ww. wyroku
z dnia 19 kwietnia 2017 r., I SA/Sz 178/17, co do szczegółowego wyjaśnienia sposobu obliczenia kwoty przyznanej danej płatności lub jej odmowy, ze wskazaniem stosownych przepisów. Organ II instancji po przedstawieniu regulacji prawnych mających zastosowanie w sprawie, w tym § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia PRŚ 2009
oraz załącznik nr 7 do tego zarządzenia, wskazał, że właściwe było zastosowanie pomniejszenia wprost o 100% w stosunku do działki rolnej, na której stwierdzono uchybienie. Zważywszy na fakt, że JC wskazała na zaistnienie uchybienia tego rodzaju na wszystkich działkach rolnych zadeklarowanych do płatności w wariancie 2.9, całkowita odmowa przyznanie wsparcia dla tego wariantu była uzasadniona. Organy odniosły się także do kwestii przyznania płatności w wariancie 4.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków i w wariancie 2.3. trwałe użytki zielone, podały podstawę prawną, sposób ustalenia powierzchni działki kwalifikującej się do objęcia płatnością oraz sposób wyliczenia kwoty płatności rolnośrodowiskowych przyznanych Skarżącemu na rok 2015 w łącznej wysokości [...] zł, a która była zgodna z wysokością wsparcia przyznanego Skarżącemu na mocy decyzji nr z dnia 28 września 2017 r. przez organ I instancji.
Zaskarżona decyzja nie uchybia więc przepisom proceduralnym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani nie narusza przepisów materialnych w sposób uzasadniający uchylenie decyzji.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI