I GSK 310/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił postanowienie DIAS o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o uchylenie czynności egzekucyjnej. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia przekazów pocztowych, które zawierały świadczenia wolne od egzekucji (renta rolnicza). Skarżący złożył wniosek o uchylenie czynności egzekucyjnej jako dokonanej z naruszeniem ustawy. Organ I instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, a organ II instancji utrzymał to postanowienie w mocy. WSA uchylił postanowienia organów, uznając, że organ egzekucyjny miał obowiązek z urzędu zbadać i uchylić wadliwą czynność egzekucyjną. NSA rozpoznał skargę kasacyjną organu, która zarzucała sądowi naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 54b § 1 u.p.e.a. oraz art. 61a § 1 i art. 105 § 1 k.p.a. Organ argumentował, że uchylenie czynności egzekucyjnej może nastąpić tylko z urzędu i nie na wniosek strony, a postępowanie stało się bezprzedmiotowe. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że zgodnie z art. 54b § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny ma obowiązek z urzędu uchylić czynność egzekucyjną dokonaną z naruszeniem ustawy. Informacja od strony jedynie sygnalizuje ten obowiązek. NSA uznał, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ uchylenie czynności egzekucyjnych dotyczy również skutków tych czynności. Sąd podkreślił zasadę legalizmu (art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) i obowiązek organu do stania na straży praworządności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie obowiązku organów egzekucyjnych do działania z urzędu w celu ochrony praworządności i słusznych interesów obywateli, nawet w sytuacji, gdy strona sygnalizuje naruszenie prawa.
Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji i interpretacji przepisów u.p.e.a. i k.p.a.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ egzekucyjny ma obowiązek z urzędu badać i uchylać czynność egzekucyjną dokonaną z naruszeniem ustawy, nawet jeśli informacja o naruszeniu pochodzi od strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ egzekucyjny ma obowiązek z urzędu badać i uchylać czynność egzekucyjną dokonaną z naruszeniem ustawy. Informacja od strony jedynie sygnalizuje ten obowiązek.
Uzasadnienie
Przepis art. 54b § 1 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek obligatoryjnego uchylenia z urzędu czynności egzekucyjnej dokonanej z naruszeniem ustawy. Zasada legalizmu (art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) nakłada na organy obowiązek stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich niezbędnych czynności do wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Czy postępowanie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnej staje się bezprzedmiotowe, jeśli organ zaprzestanie dokonywania wadliwych zajęć na przyszłość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnej nie staje się bezprzedmiotowe, ponieważ uchylenie dotyczy również skutków już dokonanych czynności.
Uzasadnienie
Uchylenie czynności egzekucyjnych dotyczy skutków tych czynności, które już nastąpiły. W przeciwnym razie przepis art. 54b u.p.e.a. byłby nielogiczny. Celem postępowania jest wyeliminowanie skutków wadliwych działań organu.
Czy organ egzekucyjny może odmówić wszczęcia postępowania o uchylenie czynności egzekucyjnej na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., jeśli przepis ten nie stanowił podstawy prawnej jego postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie przepisu, który nie stanowił podstawy prawnej jego rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Skoro organy nie zastosowały art. 61a § 1 k.p.a. jako podstawy prawnej swoich postanowień, to Sąd dokonując oceny prawidłowości ich działania nie mógł naruszyć tego przepisu, uznając, że nie ziszczą się przesłanki odmowy wszczęcia postępowania.
Przepisy (19)
Główne
u.p.e.a. art. 54 b § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.a. art. 61 a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 168 b § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 89 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § ust. 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ egzekucyjny ma obowiązek z urzędu badać i uchylać czynności egzekucyjne dokonane z naruszeniem ustawy. • Informacja o naruszeniu ustawy pochodząca od strony nie zwalnia organu z obowiązku zbadania sprawy z urzędu. • Postępowanie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnej nie staje się bezprzedmiotowe, gdy organ zaprzestanie wadliwych działań na przyszłość, gdyż dotyczy ono również skutków już dokonanych czynności.
Odrzucone argumenty
Organ egzekucyjny nie ma obowiązku badania i uchylania z urzędu czynności egzekucyjnej, jeżeli została dokonana z naruszeniem ustawy, w sytuacji gdy postępowanie dotyczyło wniosku strony. • Umorzenie postępowania w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnej jest uzasadnione, gdy organ zaprzestał dokonywania wadliwych zajęć. • Organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
organ ma obowiązek zbadać i w razie potrzeby "uchylić z urzędu (...) czynność egzekucyjną, jeżeli została dokonana z naruszeniem ustawy" • uchylenie czynności egzekucyjnej z urzędu (...) jest obligatoryjne w przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że czynność egzekucyjna została dokonana w całości albo w części z naruszeniem ustawy • organ egzekucyjny powinien zatem z urzędu, nie czekając na wniosek zobowiązanego, uchylić czynności egzekucyjne, które zostały dokonane z naruszeniem ustawy • zasada legalizmu (...) nakłada na organy administracji publicznej (...) obowiązek stania na straży praworządności, podejmowania z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy
Skład orzekający
Beata Sobocha-Holc
sprawozdawca
Piotr Pietrasz
przewodniczący
Piotr Piszczek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku organów egzekucyjnych do działania z urzędu w celu ochrony praworządności i słusznych interesów obywateli, nawet w sytuacji, gdy strona sygnalizuje naruszenie prawa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania egzekucyjnego w administracji i interpretacji przepisów u.p.e.a. i k.p.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważny aspekt ochrony praw obywateli przed nadużyciami organów egzekucyjnych i potwierdza prymat zasady legalizmu nad proceduralnymi uchybieniami organów.
“Organ egzekucyjny musi działać z urzędu, nawet gdy to Ty zwrócisz mu uwagę na błąd!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.