I GSK 3097/18

I GSK 3097/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-09-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /sprawozdawca/
Izabella Janson
Joanna Salachna /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
I GZ 355/18 - Postanowienie NSA z 2018-10-24
I SA/Gd 143/18 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2018-06-06
I GZ 354/18 - Postanowienie NSA z 2018-10-24
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1943
art. 89 ust. 2, art. 78
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. S. i A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 143/18 w sprawie ze skargi E. S. i A. W. na czynność Wójta Gminy L. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia dotacji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I GSK 3097/18
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 143/18, oddalił skargi E. S. i A. W. (dalej jako: "skarżące") na czynność Wójta Gminy L. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia dotacji na listopad i grudzień 2017 roku.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Pismami z dnia 8 i 12 grudnia 2017 r., organ działając na podstawie art. 89 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r., poz. 1943 z późn. zm.; dalej jako: "u.s.o.") oraz § 3 ust. 1 i ust. 2 uchwały XIX/20/2016 Rady Gminy L. poinformował E. S. oraz A. W. jako podmioty prowadzące prywatne przedszkola na terenie Gminy o wysokości dotacji w roku 2017 oraz dokonał potrącenia kwot dotacji wypłacanych za miesiące listopad i grudzień 2017 r. począwszy od stycznia 2017 r. W piśmie tym organ określił wysokości dotacji już wypłaconych, wysokości po przeliczeniu na podstawie aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, oraz kwot potrącanych, które wynikać mają z różnicy pomiędzy dotacjami wypłaconymi, a dotacjami po aktualizacji październikowej.
Skarżące w odrębnych, jednakże tożsamych co do treści, skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zaskarżyły czynność Wójta dotyczącą wypłacenia dotacji dla prowadzonych przez skarżące przedszkoli w zaniżonej wysokości, polegającą na potrąceniu kwoty dotacji w grudniu 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 143/18 oddalił skargi. Sąd przyznając rację organowi wskazał, że zasady określające sposób przyznawania i aktualizowania kwoty dotacji zostały wprowadzone do porządku prawnego z dniem 1 stycznia 2017 r., gdy weszły w życie wprowadzone ustawą z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1010) znowelizowane przepisy u.s.o. w zakresie dotowania szkół publicznych i niepublicznych przez jednostki samorządu terytorialnego. Główne zmiany polegały na doprecyzowaniu obowiązujących regulacji prawnych w tym zakresie, co umożliwiło bardziej adekwatne ustalanie wysokości dotacji oraz zapewniło przejrzysty i sprawiedliwy system określania wysokości dotacji. Zdaniem Sądu, gmina ma obowiązek zastosować przepis art. 78d ust. 2 u.s.o. w przypadku, gdy wysokość dotacji, po dokonanej aktualizacji uległa zmianie. W sprawie niniejszej tak właśnie było, bowiem organ zarządzeniem z dnia 2 stycznia 2017 r. ustalił wysokość stawki miesięcznej dotacji, natomiast zarządzeniami z dnia 17 maja 2017 r. i 31 października 2017 r. dokonał aktualizacji wysokości stawki tej dotacji. Nie budziło wątpliwości Sądu, że ponowne przeliczanie wysokości dotacji dla podmiotów prowadzących wskazane wyżej placówki oświatowe w razie dokonywania w ciągu roku zmian odpowiednich wydatków na placówki, prowadzone przez jednostkę samorządu terytorialnego, nie narusza prawa. Dotacja, o której mowa w spornym zarządzeniu ma charakter roczny. Jednakże - w ocenie Sądu I instancji, roczny charakter dotacji nie może pozbawiać organu jednostki samorządu terytorialnego zapewnienia możliwości realnej i efektywnej kontroli przekazywanych środków budżetowych.
Podsumowując Sąd I instancji stwierdził, że zasadnie organ skonstatował, że skoro w wyniku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji dokonanej w październiku 2017 r. jej wysokość uległa zmianie, to z transz dotacji za listopad i grudzień organ mógł dokonać potracenia nadpłaconej od stycznia danego roku kwoty dotacji, tak aby do końca roku przekazać należną kwotę dotacji w ustalonej wysokości. Zatem dokonując potrąceń z wypłaconych kwot dotacji począwszy od stycznia 2017 r. organ nie naruszył obowiązujących przepisów.
Skarżące w skardze kasacyjnej zaskarżyły powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzuciły:
I. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:
art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066; dalej jako: "p.u.s.a.") w zw. z art. 3 § 1 i 2 pkt 4 oraz art. 146 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a."), poprzez niedokonanie kontroli działalności organu administracji publicznej oraz brak wyeliminowania z obrotu prawnego czynności dotkniętych uchybieniami wymienionymi w art. 146 § 1 p.p.s.a. i naruszających przepisy art. 78c, art. 78d u.s.o. oraz art. 252 ust. 1 pkt 2 oraz art. 62 ust. 1 w zw. z art. 60 pkt. i art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r poz. 1870 z późn. zm.; dalej jako: "u.f.p.");
art. 3 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 146 poprzez brak zastosowania środków określonych w ustawie, to jest brak stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności;
art. 134, w zw. z 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu prawnego, na jakim zostało oparte orzeczenie, w ten sposób, że Sąd dokonał niewłaściwej wykładni przepisów ustawy i nie uzasadnił, na jakiej podstawie doszedł do wniosków prezentowanych w uzasadnieniu wyroku;
art. 134, w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, na jakim zostało oparte orzeczenie, w zakresie zaniżenia kwoty dotacji do wypłacenia w listopadzie i grudniu, oraz w konsekwencji oddalenie skargi;
art. 134 § 1, w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi i pozostawienie ich bez rozpatrzenia, w odniesieniu do zarzutu dotyczącego wypłacenia (udzielenia) skarżącym kwoty dotacji w niższej wysokości, niż wynikała z dokonanej aktualizacji podstawowej kwoty dotacji;
art. 141 § 4 p.p.s.a., w zw. z art. 90 ust. 3d i art. 5 ust. 7 u.s.o. poprzez brak należytego uzasadnienia, w zakresie analizy i interpretacji przepisu w art. 78c u.s.o. oraz art. 78d w zakresie wpływu aktualizacji podstawowej kwoty dotacji na wysokość miesięcznych części dotacji przekazywanych po aktualizacji;
art. 151 wobec zaistnienia podstawy z art. 146 § 1 i w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia skargi i stwierdzenia bezskuteczności czynności organu administracji w sytuacji, gdy nastąpiło naruszenie prawa dające podstawy do uwzględnienia skargi.
Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną naruszenie powyższych przepisów było istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy gdyż spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego, błędne ustalenie stanu prawnego nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa i w konsekwencji oddalenie skargi.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz brak zastosowania:
art. 90 ust. 2b u.s.o. poprzez brak zastosowania tego przepisu i uznanie, że dotacja została udzielona w wysokości prawidłowej, podczas gdy została wypłacona w wysokości niezgodnej z przepisami ustawy,
art. 78b ust. 1 u.s.o. poprzez błędną interpretacje i brak uwzględnienia, że podstawowa kwota dotacji określana jest w wymiarze rocznym, a nie miesięcznym,
- art 78c ust. 6 u.s.o., poprzez błędną interpretację i błędne ustalenie przez Sąd zastosowania zaktualizowanej kwoty dotacji w terminie niezgodnym z tym przepisem, mianowicie nie od pierwszego dnia miesiąca roku budżetowego, następującego po miesiącu, w którym dokonano aktualizacji, czyli od 1 listopada 2017 r., lecz wstecznie od stycznia 2017 r.,
art. 78d ust. 2 u.s.o., poprzez błędną interpretację i wskutek tego niezastosowanie przez Sąd zasady określonej w tym przepisie co do wysokości kolejnych części dotacji wypłaconych po dokonaniu aktualizacji,
art. 252 ust. 1 pkt 2 oraz art. 62 ust. 1 w zw. z art. 60 pkt 1 i art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, poprzez nieuznanie przez Sąd iż w danej sprawie wymagane jest wydanie decyzji o udzieleniu dotacji w nadmiernej wysokości oraz błędne uznanie, ze możliwe jest dokonanie potrącenia dotacji bez zgody zobowiązanego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżące przedstawiły argumentację wniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na skutek zarządzenia Przewodniczącej I Wydziału Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z poźn. zm.).
Przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.
W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. W pierwszej kolejności rozpoznaniu zasadniczo podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy, możliwe jest badanie zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego. Uwzględniając jednak istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. Podkreślenia przy tym wymaga, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona w taki sposób, że większość zarzutów skargi kasacyjnej pozostaje w związku funkcjonalnym, co wymaga ich łącznego rozpoznania.
Nie można Sądowi I instancji zarzucić, że nie zrealizował niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. który stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten reguluje jedynie obligatoryjne elementy uzasadnienia i do ich zbadania sprowadza się kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia. Uzasadnienie wyroku albo jest sporządzone według wzorca określonego w 141 § 4 p.p.s.a., albo nie jest. Zarzut naruszenia powyższego przepisu może stanowić podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Omawiany przepis można naruszyć także wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Ponadto zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. byłby zasadny tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego istniałby potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku nie występuje żadna z wymienionych wyżej form naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., co czyni nieuzasadnionym zarzut w tym zakresie. Za pomocą tego zarzutu nie można zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki NSA: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11, z dnia 13 maja 2013r., sygn. akt II FSK 358/12), a taką próbę podejmują skarżące kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Podkreślić należy, że art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. mają charakter ustrojowy, ogólny, o charakterze tylko kompetencyjnym i nie zawierają samodzielnej treści normatywnej. O ich naruszeniu można mówić jedynie w sytuacji wykroczenia poza kompetencje Sądu, zastosowania środka nieprzewidzianego w ustawie, względnie w sytuacji, gdy Sąd uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której w przepisie tym mowa. Przepis nie określa wzorca, według którego kontrola ta ma być wykonana. Tak więc okoliczność, że strona wnosząca skargę kasacyjną nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia tego uregulowania (patrz: wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2019r., sygn. akt I GSK 3208/18). Również art. 3 § 1 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy, a wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżących nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Przepis ten zakreśla jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sprawują one wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść wyłącznie wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom Sąd uchylił się od kontroli działalności publicznej bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. Nawet ewentualne naruszenie przez Sąd przy rozstrzyganiu sprawy prawa procesowego, czy materialnego nie oznacza, że Sąd ten uchybił wynikającemu z tej regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej, jak też że nie zastosował środków określonych w ustawie. Artykuł 3 § 2 p.p.s.a. określa przedmioty zaskarżenia wyznacza zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, a tym samym zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego. W art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a. kontrolą sądów administracyjnych objęto "inne niż określone w pkt. 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa". Sąd mógłby naruszyć ww. przepis wykraczając poza wyznaczoną nim właściwość rzeczową (rozpoznając skargę na akt lub czynność nie poddane jego kognicji) bądź odmawiając merytorycznego rozpoznania sprawy leżącej w jego właściwości (poprzez uznanie skargi za niedopuszczalną Nie może zaś uchybić wskazanej wyżej normie prawnej dokonując tej kontroli (patrz: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 650/10). W orzecznictwie NSA wielokrotnie sygnalizowano, że przepis art. 3 p.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych art. 3 cyt. ustawy nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (patrz: wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., sygn. akt I OSK 266/08). Zarzut ten nie jest usprawiedliwiony.
Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę sąd administracyjny nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. Tak więc i ten zarzut nie znajduje podstaw.
Istota sporu w sprawie dotyczy interpretacji art. 78c ust. 6 i art. 78 d ust. 2 u.s.o. Czy w przypadku zmiany wysokości dotacji dokonanej w październiku 2017 r, ma ona zastosowanie do dotacji wypłacanych po dokonanej aktualizacji, czy też odnosi się do kwoty dotacji od stycznia danego roku, a w konsekwencji możliwości potrącania przez organ z transz dotacji za listopad i grudzień nadpłaconej kwoty, tak aby do końca roku przekazać należną kwotę dotacji w ustalonej wysokości z uwzględnieniem aktualizacji.
Zgodnie z art. 90 ust. 2b ustawy o systemie oświaty w brzmieniu właściwym dla sprawy: "Niepubliczne przedszkola niebędące przedszkolami specjalnymi, niespełniające warunków, o których mowa w ust. 1b, otrzymują na każdego ucznia dotację z budżetu gminy w wysokości nie niższej niż 75% podstawowej kwoty dotacji dla przedszkoli, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na takiego ucznia niepełnosprawnego przedszkola w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy, pod warunkiem że osoba prowadząca niepubliczne przedszkole poda organowi właściwemu do udzielenia dotacji informację o planowanej liczbie uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji. W przypadku braku na terenie gminy przedszkola prowadzonego przez gminę, w którym zaplanowane wydatki bieżące finansowane z użyciem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej nie przekraczają wartości 50% jego zaplanowanych wydatków bieżących, niebędącego przedszkolem specjalnym, kwotę dotacji określa się w wysokości nie niższej niż 75% podstawowej kwoty dotacji dla przedszkoli w najbliższej gminie prowadzącej przedszkole, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na takiego ucznia niepełnosprawnego przedszkola w części oświatowej subwencji ogólnej dla gminy."
Zaznaczyć należy, że podstawą ustalenia wysokości dotacji jest kwota przewidziana na jednego ucznia i powinna odpowiadać faktycznej liczbie uczniów w chwili przekazywania dotacji. Właściwa jednostka samorządu terytorialnego, z której budżetu wypłacane są dotacje ma prawo, a nawet obowiązek, bieżącego kontrolowania prawidłowości korzystania z dopłat przez uprawnione podmioty. Ustanowiony przez jednostkę samorządową system kontroli musi skutecznie realizować cel ustawy. Należy się zgodzić ze skarżącymi kasacyjnie, że "kwota dotacji" to roczna kwota, jednakże należy podkreślić, że nie przez przypadek ustawodawca zastrzegł jej wypłatę w dwunastu miesięcznych ratach. Przyjęcie takiego modelu wypłaty ma na celu umożliwienie organowi samorządowemu bieżącą weryfikację rzeczywistych potrzeb finansowych poszczególnych placówek oświatowych.
W świetle przepisów u.s.o. organ dokonuje aktualizacji podstawowej kwoty dotacji w dwóch terminach. Po raz pierwszy, w miesiącu roku budżetowego następującym po miesiącu, w którym upłynęło 30 dni od dnia ogłoszenia ustawy budżetowej na rok budżetowy oraz po raz drugi, w październiku roku budżetowego (art. 78c ust. 3). Zaktualizowana podstawowa kwota dotacji obowiązuje od pierwszego dnia miesiąca roku budżetowego następującego po miesiącu, w którym dokonano aktualizacji podstawowej kwoty dotacji (art. 78c ust. 6 u.s.o.). Zgodnie z art. 78d ust. 2 u.s.o. dodanym przez art. 1 pkt 69 ustawy z 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2016.1010 z późn. zm.) z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2017 r. "Jeżeli w wyniku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, o której mowa w art. 78b ust. 1-9, dokonanej na podstawie art. 78c ust. 3, lub w wyniku zmiany kwoty przewidzianej w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego, dokonanej na podstawie ust. 1, wysokość dotacji, o której mowa w art. 80 ust. 2-3ae i 5-5c, uległa zmianie, suma kolejnych przekazywanych części dotacji, począwszy od pierwszego dnia obowiązywania zaktualizowanej podstawowej kwoty dotacji, stanowi różnicę pomiędzy wysokością dotacji, o której mowa odpowiednio w art. 80 ust. 2-3ae i 5-5c, według stanu na pierwszy dzień obowiązywania zaktualizowanej podstawowej kwoty dotacji a sumą części dotacji przekazanych od początku roku budżetowego do dnia poprzedzającego pierwszy dzień obowiązywania zaktualizowanej podstawowej kwoty dotacji."
W świetle powyższego nie można zgodzić się z zarzutem skarżących kasacyjnie, błędnej interpretacji art. 78d ust. 2 u.s.o. Przepis ten nakazuje ponowne przeliczenie przypadających na ucznia kwot wypłacanych od stycznia do października, z wykorzystaniem na nowo ustalonej w październiku podstawowej kwoty dotacji na ucznia. Jeśli okazałoby się, że ustalona na nowo podstawowa kwota dotacji dla części miesięcznych wypłaconych dotychczas jest niższa niż należna, to w kwocie przekazywanej na listopad i grudzień należy dokonać dopłat. Gdyby się natomiast okazało, że ustalona w październiku podstawowa kwota dotacji jest niższa od kwot dotychczas wypłaconych, jak w przedmiotowym przypadku, to zgodnie z art. 78d ust. 2 u.s.o. z transz za listopad i grudzień należy dokonać odpowiednich potrąceń. Zatem, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej organ ma możliwość dokonania w ciągu roku kalendarzowego aktualizacji podstawowej kwoty dotacji, co może polegać na podwyższeniu kwoty dotacji lub jej obniżeniu. W ślad za tym organ ma również możliwość dokonania korekty przekazanej beneficjentowi w danym roku kalendarzowym dotacji, co może wiązać się z obowiązkiem zwrotu części dotacji pobranej (przekazanej przez organ) w nadmiernej wysokości. Przepis ten daje prawo do weryfikacji wysokości kolejnych części dotacji począwszy od pierwszego dnia obowiązywania zaktualizowanej podstawowej kwoty dotacji, w tej sprawie - począwszy od 1 listopada 2017 r. Pozwala zatem na odpowiednie zmniejszenie kolejnych części dotacji nawet do kwoty zero zł.
Nie można uznać zarzutu naruszenia art. 252 ust.1 pkt. 2. za zasadny. Kwota podlegającej zwrotowi dotacji stanowi niepodatkową należność budżetową (art. 60 pkt 1 u.f.p.). W związku z czym jako podstawę jej zwrotu należy wskazać art. 252 u.f.p. Artykuł 252 u.f.p. określa zasady zwrotu dotacji udzielonych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, w sytuacji wykorzystania ich przez beneficjenta niezgodnie z przeznaczeniem oraz ich nienależnego pobrania lub pobrania w nadmiernej wysokości. Wnoszące skargę kasacyjną nietrafnie wskazały, że w przedmiotowej sprawie wymagane jest wydanie decyzji o udzieleniu dotacji w nadmiernej wysokości. Treść tego przepisu wskazuje, że obowiązek zwrotu nadmiernie pobranej dotacji powstaje z mocy prawa. Oznacza to, że obowiązek wydania decyzji przez organ powstaje jedynie wówczas, gdy beneficjent nie dokona dobrowolnie (bezdecyzyjnie) wpłaty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. W tym przypadku organem uprawnionym do wydania takiej decyzji jest właściwy organ, a określona do zwrotu przez ten organ kwota dotacji jest powiększana o odsetki, naliczane począwszy od dnia następującego po upływie terminu na jej zwrot. Tak więc, przyjęty przez ustawodawcę sposób naliczania odsetek, czego nie zauważają skarżące kasacyjnie, pozwala na uniknięcie płacenia odsetek, o ile wpłata dotacji pobranej w nadmiernej wysokości nastąpi w terminie określonym w art. 252 ust. 1 u.f.p. Według art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. zdarzeniem prawnym, z którym ustawodawca połączył obowiązek zwrotu części dotacji jest pobranie tej dotacji w nadmiernej wysokości. Natomiast konsekwencją braku dobrowolnego (bezdecyzyjnego) dokonania zwrotu dotacji wynikającą z tego przepisu, jest zapłata odsetek.
Prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, że ponowne przeliczanie wysokości dotacji dla podmiotów prowadzących placówki oświatowe w razie dokonywania w ciągu roku zmian odpowiednich wydatków na placówki prowadzone przez jednostkę samorządu terytorialnego nie narusza prawa. Jeżeli w wyniku aktualizacji podstawowej kwoty dotacji dokonanej w październiku 2017 r. jej wysokość uległa zmianie, to z transz dotacji za listopad i grudzień organ może dokonać potrącenia nadpłaconej od stycznia danego roku kwoty dotacji, tak aby do końca roku przekazać należną kwotę dotacji w ustalonej wysokości.
W następstwie powyższego także zarzuty naruszenia art. 146 § 1 i art. 151 p.p.s.a. należało uznać za niemające uzasadnionych podstaw. Przywołane przez skarżące kasacyjnie przepisy p.p.s.a. mają charakter wynikowy (patrz wyroki NSA: z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3088/15, z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2761/16, z dnia 26 lutego 2019, sygn. akt I OSK 824/17). Oznacza, że pierwszy z nich ma zastosowanie w sprawie, jeżeli zostanie wykazane, że zaskarżona czynność jest niezgodna z przepisami prawa, a zatem skargę należało uwzględnić. Drugi z nich natomiast Sąd I instancji obowiązany jest zastosować, gdy skarga podlega oddaleniu, tj. jeżeli zaskarżonemu aktowi lub czynności nie można postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego, jak i materialnego. Mówiąc innymi słowy, Sąd skargę oddali, jeżeli przeprowadzone postępowanie rozpoznawcze wykaże (przy braku związania granicami skargi) nieistnienie naruszenia prawa w działalności organu administracji, której skarga dotyczy, albo wyłącznie takie uchybienia przepisom obowiązującego prawa, które nie dają podstaw do uwzględnienia skargi. Skoro w rozpoznawanej sprawie Wójt Gminy L. nie dopuścił się naruszenia prawa, to skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.