I GSK 352/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-15
NSAAdministracyjneŚredniansa
pomoc finansowaCOVID-19szczepieniaARiMRzwrot środkówwspółorganizacjadecyzja administracyjnaskarga kasacyjnapostępowanie administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z pomocy finansowej na organizację wydarzeń szczepieniowych, uznając zarzuty za nieskuteczne.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z pomocy finansowej na organizację wydarzenia promującego szczepienia przeciw COVID-19. K. wnioskowało o dofinansowanie, jednak organy uznały, że współorganizacja wydarzenia przez wiele podmiotów w jednym miejscu i czasie naruszyła warunki przyznania pomocy. WSA i NSA podzieliły to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną z powodu nieskuteczności zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej. Sprawa dotyczyła wniosku K. o dofinansowanie organizacji wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. Organy administracji uznały, że współorganizacja wydarzenia przez siedemnaście podmiotów w jednym miejscu i czasie naruszyła przepisy rozporządzenia, co skutkowało obowiązkiem zwrotu środków. WSA oddalił skargę, uznając wykładnię organów za prawidłową. NSA również oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając nieskuteczność podniesionych zarzutów, zarówno prawa materialnego, jak i procesowych. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna musi być precyzyjnie sformułowana, a zarzuty uzasadnione, czego w tym przypadku zabrakło. Dodatkowo NSA wyjaśnił, że ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków publicznych następuje w drodze decyzji administracyjnej, co potwierdza właściwość sądu administracyjnego w tej sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, taka forma organizacji wydarzenia nie spełnia celu określonego w przepisach, jakim jest wsparcie lokalnej społeczności poprzez zwielokrotnienie wydarzeń, a także pozostaje w sprzeczności z zasadami wydatkowania środków publicznych (celowość, efektywność).

Uzasadnienie

Sąd uznał, że celem pomocy było skierowanie wsparcia do ściśle określonego podmiotu organizującego wydarzenie, a nie do grupy współorganizatorów realizujących wspólne przedsięwzięcie. Współorganizacja w jednym miejscu i czasie nie zapewnia efektywnego wsparcia lokalnej społeczności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (29)

Główne

rozporządzenie z dnia 27 stycznia 2015 r. art. § 13zi ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Współorganizacja wydarzenia przez wiele podmiotów w jednym miejscu i czasie narusza warunki przyznania pomocy finansowej.

rozporządzenie z dnia 15 lipca 2021 r. art. § 13zi ust. 1 pkt 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących celu pomocy finansowej.

rozporządzenie z dnia 15 lipca 2021 r. art. § 13zi ust. 22 pkt 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Niewłaściwe zastosowanie sankcji z powodu niespełnienia warunków otrzymania pomocy finansowej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. art. 174 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. art. 174 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną.

p.p.s.a. art. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

k.p.a. art. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich niezbędnych działań.

k.p.a. art. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwowych.

k.p.a. art. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia zasady przekonywania.

k.p.a. art. art. 75 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut niewystarczającego przeprowadzenia postępowania dowodowego.

k.p.a. art. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut zaniechania wszechstronnej oceny dowodów.

k.p.a. art. art. 78 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut rozpatrzenia sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego.

k.p.a. art. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut dowolnej oceny materiału dowodowego.

k.p.a. art. art. 84 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut niepełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego.

k.p.a. art. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

u.f.p. art. art. 44 ust. 3 pkt. 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Zasady wydatkowania środków publicznych (celowość, efektywność).

ustawa o ARiMR art. art. 10a ust. 1

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Wyłączenie stosowania niektórych przepisów k.p.a. w postępowaniach ARiMR.

ustawa o ARiMR art. art. 29 ust. 1

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Zwrot krajowych środków publicznych pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

ustawa o ARiMR art. art. 29 ust. 1c

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków następuje w drodze decyzji administracyjnej.

ustawa o ARiMR art. art. 29 ust. 2 pkt 1

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Właściwość organu do ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków.

Dz.U. 2023 poz 775 art. art. 7

Dz.U. 2023 poz 775 art. art. 8

Dz.U. 2023 poz 775 art. art. 15

Dz.U. 2023 poz 775 art. art. 77 § 1

Dz.U. 2023 poz 775 art. art. 80

Dz.U. 2023 poz 775 art. art. 84 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Współorganizacja wydarzenia przez wiele podmiotów w jednym miejscu i czasie narusza warunki przyznania pomocy finansowej. Ustalenie zwrotu nienależnie pobranych środków następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej były nieskuteczne z powodu braku precyzji i uzasadnienia.

Odrzucone argumenty

Sprawa zwrotu środków pieniężnych nie może być załatwiona w drodze decyzji administracyjnej, lecz powinna trafić do sądu powszechnego. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 13zi ust. 1 pkt 1) w związku § 13zi ust. 22 pkt 1) rozporządzenia. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8, 11, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80, 84 § 1 k.p.a.) poprzez niewystarczające postępowanie dowodowe, dowolną ocenę materiału, niepełne uzasadnienie. Naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Wojewódzki uznał za prawidłowe stanowisko organów, stosownie do którego skoro K. wpisało siebie we wniosku jako organizatora, to znaczy że to ono samodzielnie zobowiązało się do zorganizowania konkretnego wydarzenia, a nie do jego współzorganizowania, czy uczestnictwa w nim. Wspólne organizowanie wydarzenia przez kilka [...] w tym samym miejscu (boisko w U.) i w tym samym czasie (jeden punkt szczepień czynny od godz. 15.00 do godz. 20.00) jest niewystarczające do realizacji celu jakim jest wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. Zgłoszone w petitum skargi kasacyjnej zarzuty są nieskuteczne, ponieważ nie poddawały się ocenie merytorycznej. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami.

Skład orzekający

Michał Kowalski

przewodniczący

Monika Krzyżaniak

sprawozdawca

Piotr Pietrasz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pomocy finansowej na organizację wydarzeń, zasady prowadzenia postępowań administracyjnych w sprawach zwrotu środków publicznych oraz wymogi formalne skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów rozporządzenia dotyczącego pomocy finansowej na wydarzenia związane ze szczepieniami przeciw COVID-19.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego tematu pomocy publicznej i jej prawidłowego wykorzystania, a także procedury administracyjnej i sądowej. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i finansowym.

Czy współorganizacja wydarzenia to już naruszenie zasad pomocy publicznej?

Dane finansowe

WPS: 8000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 352/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Michał Kowalski /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/
Piotr Pietrasz
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Sygn. powiązane
III SA/Lu 276/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-10-13
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 8, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 276/22 w sprawie ze skargi K. w D. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr 9003-2022-000245 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 13 października 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 276/22, oddalił skargę K. w D. (dalej zwanego także: K. lub wnioskodawcą) na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce (dalej zwanego także: organem odwoławczym lub organem II instancji) z 6 kwietnia 2022 r., nr 9003-2022-000245, w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej.
K. w D. złożyło wniosek o przyznanie pomocy finansowej na realizacją w terminie do 30 września 2021 r. inicjatyw dotyczących organizacji wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. We wniosku wskazano jako planowane na dzień 15 sierpnia 2021 r. miejsce wydarzenia - boisko sportowe w U.
Decyzją z 18 sierpnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Tomaszowie Lubelskim, na mocy § 13zi rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.; zwanego dalej: rozporządzeniem z dnia 27 stycznia 2015 r.), przyznał pomoc finansową we wnioskowanym zakresie.
Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomieniem z 3 listopada 2021 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej i decyzją z dnia 20 stycznia 2022 r. ustalił K. w D. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej dla [...] na realizację w terminie do 30 września 2021 r. inicjatyw dotyczących organizacji wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19 w wysokości 8.000 zł.
Od powyżej wskazanej decyzji K. wniosło odwołanie.
Dyrektor po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie, wskazał na przepisy prawa na podstawie których prowadzone jest postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Wyjaśnił także czym są płatności nienależne. Organ II instancji ocenił, że zorganizowanie 15 sierpnia 2021 r., w jednym miejscu i czasie wydarzenia jednocześnie przez siedemnaście [...], narusza § 13zi ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. Zdaniem organu odwoławczego, aby uzyskać dofinansowanie, [...] musiało być organizatorem wydarzenia i spełnić wszystkie niezbędne wymogi wynikające z przepisów prawa. W sytuacji, gdy kilku współorganizatorów (kilka [...]) realizuje de facto wspólne wydarzenie w jednym miejscu i czasie oraz w jednym wspólnym punkcie szczepień, to nawet jeżeli [...] wskażą osobno realizację aktywności, to nie zostaną spełnione warunki otrzymania pomocy finansowej, na postawie powołanego rozporządzenia. Organ odwoławczy zauważył również, że organizacja wydarzenia w ten sposób nie zapewnia w sposób efektywny i racjonalny realizacji celu określonego w § 13zi ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., jakim jest wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień. Podkreślił ponadto, że w świetle przepisu art. 44 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, ze zm.; dalej zwanej: u.f.p.), wspólne organizowanie wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19 należało uznać za niewystarczające, nieefektywne oraz nieuzasadnione.
Skargę na decyzję organu II instancji wniosło K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie skargę oddalił. Uzasadniając orzeczenie przedstawił przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie i podejmując ich wykładnię, wyjaśnił przy tym dlaczego błędny jest pogląd strony skarżącej, iż sprawa zwrotu pobranych środków pieniężnych nie może być załatwiona w drodze rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy z zakresu prawa administracyjnego. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie w ocenie WSA sprowadzała się do oceny, czy w związku ze współorganizacją przez siedemnaście [...], w tym samym miejscu i czasie, w dniu 15 sierpnia 2021 r. na boisku sportowym w U., wydarzenia, w ramach którego zapewniono możliwość szczepienia przeciwko COVID-19, w jednym punkcie sczepień przez 5 godzin – K. w D. było podmiotem uprawnionym do otrzymania pomocy finansowej na realizację wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. W ocenie Sądu Wojewódzkiego dokonując wykładni § 13zi rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., należy jej dokonywać w pierwszej kolejności na podstawie wykładni językowej, jednakże przy uwzględnieniu wykładni systemowej i celowościowej, mając przy tym na uwadze założenia leżące u podstaw wprowadzenia do obrotu prawnego przepisów rozporządzenia. Założeniem wprowadzonej z dniem 23 lipca 2021 r. regulacji - przepisu § 13zi rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. - mając na uwadze zakreślony tym przepisem cel – było zdaniem WSA zwiększenie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19 dla społeczności wiejskiej poprzez skierowanie wsparcia finansowego do ściśle określnego podmiotu.
Sąd I instancji dokonał wykładni § 13zi ust. 5 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., ze szczególnym uwzględnieniem pojęcia "lokalna społeczność" i wymienieniem integralnych elementów wydarzenia, względem którego przysługuje dofinansowanie ze środków publicznych. Tym samym Sąd Wojewódzki uznał za prawidłowe stanowisko organów, stosownie do którego skoro K. wpisało siebie we wniosku jako organizatora, to znaczy że to ono samodzielnie zobowiązało się do zorganizowania konkretnego wydarzenia, a nie do jego współzorganizowania, czy uczestnictwa w nim. Nie ma w tym zakresie wpływu okoliczność zawarcia przez każde z [...] oddzielnej umowy o zapewnieniu usług medycznych w zakresie wykonywania szczepień. Jednocześnie WSA podniósł, że okoliczność zaakceptowania sprawozdania (§ 13zi ust. 19 i 20 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r.) nie przesądza w żaden sposób o prawidłowości pobrania środków publicznych, zaś akceptacja sprawozdania ma w zasadzie charakter techniczny. Polega na umieszczeniu na sprawozdaniu stosownej adnotacji po uprzednim skontrolowaniu, czy spełnia ono wymogi formalne z ust. 17 i 18 tego rozporządzenia.
Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, nie było błędem organów odwołanie się do argumentu, że taka forma organizacji wydarzenia w U. nie mogła zrealizować celu określonego w § 13zi ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., tj. zintensyfikowania dostępności do szczepień przeciwko COVID-19 dla lokalnej społeczności poprzez zwielokrotnienie wydarzeń na których można się zaszczepić bez większego wysiłku. Wspólne organizowanie wydarzenia przez kilka [...] w tym samym miejscu (boisko w U.) i w tym samym czasie (jeden punkt szczepień czynny od godz. 15.00 do godz. 20.00) jest niewystarczające do realizacji celu jakim jest wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. Trafnie, zdaniem WSA, organ odwoławczy zauważył, że wspólne organizowanie wydarzenia, w tym przypadku, mając na uwadze cel jakiemu takie wydarzenia miało służyć pozostaje w sprzeczności z zasadami wydatkowania środków publicznych, zwłaszcza z zasadą celowości i efektywności.
W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd I instancji stwierdził, że ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie, w świetle mających zastosowanie przepisów prawa materialnego, jest prawidłowa i znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wobec czego skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższej powołanego wyroku złożyło K. w D., w której na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), zarzuciło naruszenie:
– prawa materialnego, tj. przepisu § 13zi ust. 1 pkt 1) w związku § 13zi ust. 22 pkt 1) rozporządzenia z dnia 15 lipca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2021 r. poz. 1311; dalej także zwane: rozporządzeniem z dnia 15 lipca 2021 r.), poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie norm prawnych - niewłaściwy proces kwalifikacji stanu faktycznego do stanu prawnego przez przyjęcie, że K. nie spełniło celu jakim jest wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19, a tym samym nie spełniło warunków otrzymania pomocy finansowej;
– przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 11, 75 § 1 oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewystarczające przeprowadzenie postępowania dowodowego, dowolną ocenę materiału dowodowego, niedokonanie ustaleń mających zasadnicze rozstrzygniecie dla sprawy oraz niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji;
– art. 7 w zw. z art. 77 i art. 78 §1 k.p.a. poprzez zaniechania dokonania w postępowaniu odwoławczym wszechstronnej oceny dowodów zgromadzonych przez organ I instancji, w szczególności przez niezbadanie sprawy pod względem faktycznym i prawnym, rozpatrzenie sprawy na podstawie niekompletnego i niewystarczającego materiału dowodowego, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie precyzyjnego ustalenia - czy w trakcie wydarzenia jakie odbyło się w dniu 15 sierpnia 2021 r. w U. w ramach wsparcia lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19, skarżący zapewnił możliwość zaszczepienia się mieszkańcom Gminy U., ale również wszystkim innym chętnym do poddania się szczepieniu, przez czas de facto, co najmniej 5 godzin dziennie, do czego zresztą skarżący zobowiązał się na podstawie umowy zapewnienie usług medycznych w zakresie wykonywania szczepień zawartej z S. w T.;
– art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a., tj. zasady zaufania do organów publicznych, przez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez skarżącego zarzuconych naruszeń, bez wyczerpującej oceny podnoszonych w odwołaniu wyjaśnień strony skarżącej i co za tym idzie niewłaściwe zastosowanie sankcji z § 13zi ust. 22 pkt 1) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa co - zdaniem skarżącego - jeszcze bardziej podważa zaufanie do organów kontrolnych i prowadzi do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło z naruszeniem zasady obiektywizmu;
– naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, a ograniczenie się przez organ II instancji do weryfikacji decyzji organu I instancji.
Skarżące K. podniosło przy tym, że sprawa zwrotu pobranych środków pieniężnych nie może być załatwiona w drodze rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy z zakresu prawa administracyjnego, bowiem jest to sprawa cywilna, do której ewentualnie mogą znaleźć zastosowanie przepisy ustawy Kodeks cywilny o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c. i nast.). W ocenie K. sprawa niniejsza nie podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej i w tym wypadku to sąd powszechny winien przejąć sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia.
W oparciu o postawione zarzuty K. wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, ewentualnie o uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku, w każdym jednak przypadku o zasądzenie kosztów postępowania za instancję kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami.
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA.
Zgłoszone w petitum skargi kasacyjnej zarzuty są nieskuteczne, ponieważ nie poddawały się ocenie merytorycznej.
Przed przedstawieniem szczegółowego uzasadnienia powyżej wyrażonej oceny należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. NSA zatem może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.
Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uwzględniając powyższe wyjaśnienia, ocenie merytorycznej nie poddawał się zarzut naruszenia prawa materialnego (niezależnie od braku jego powiązania ze stosownymi przepisami p.p.s.a.), który miał polegać na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu § 13zi ust. 1 pkt 1) w zw. z § 13zi ust. 22 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego RM. W omawianym zakresie zarówno w petitum skargi kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu brak jest w istocie wskazania na czym owa błędna wykładnia Sądu I instancji miałaby polegać. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje także na - jego zdaniem - prawidłową wykładnię wskazanych przepisów ww. aktu prawnego. Z możliwego zaś do zidentyfikowania uzasadnienia skargi kasacyjnej w tym przedmiocie wynika, że K. odwołuje się wyłącznie i jedynie (w pkt 2 oraz 3 uzasadnienia skargi kasacyjnej, zawierających zdawkowe twierdzenia): 1) bądź to do brzmienia innych niż wskazane w sformułowanym zarzucie regulacji rozporządzenia wykonawczego RM (tj. do regulacji zawartych w jego § 13 ust. 1 pkt 16 i 17); 2) bądź to na interpretację - bez nawiązania do przywołanych w petitum skargi kasacyjnej regulacji - pojęć "organizator" lub "współorganizator", "wydarzenia", zamieszczanych na stronach internetowych Prezesa RM, Ministerstwa Zdrowia, ARiMR (bez podania rozumienia dwóch z pierwszych pojęć, a także nie podając źródła dostępu internetowego), powołując jednocześnie argument należący do sfery ustaleń faktycznych, że szczepienia zostały przeprowadzone w trakcie "wydarzenia" we wskazanym dniu, przy zapewnieniu trzech aktywności potwierdzonych przez uczestników. Jak już wskazano, brak jest w tym zakresie jakiegokolwiek odniesienia treściowego/merytorycznego do przywołanych jako naruszone w petitum skargi kasacyjnej regulacji prawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla - nawiązując do wcześniej poczynionych wyjaśnień w przedmiocie wymogów dotyczących skargi kasacyjnej - że ani nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, ani nie może we własnym zakresie uzupełniać argumentacji strony, która miałaby przemawiać za jej twierdzeniami. Stąd też, mając na uwadze ustalenia w odniesieniu do postawionego zarzutu naruszenia prawa materialnego i sposobu jego uzasadnienia, należało uznać, że rozpoznawana skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.
Ocenie merytorycznej nie poddawały się także zarzuty natury procesowej.
Pomijając, że w ich podstawach brak jest przywołania przepisów regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) - ich konstrukcja jest istotnie wadliwa. Wskazać trzeba podstawowo w tym przedmiocie, że niektóre z powołanych - lecz mających istotne znaczenia dla ewentualnego kwestionowania prawidłowości postępowania dowodowego, które zaakceptował WSA w sprawie niniejszej - przepisy k.p.a. przywołane w zarzutach sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej nie mogły mieć zastosowania w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (w brzmieniu obowiązującym do 29 marca 2022 r.), jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Zatem zarzuty natury procesowej, w ramach których powołano naruszenie art. 7, art. 75 § 1, czy art. 77 (§ 1) k.p.a. - co dotyczy 3 spośród czterech zarzutów natury procesowej - są wadliwe. Naczelny Sąd Administracyjny dodatkowo wskazuje, że - wbrew powołanym na wstępie wymogom w odniesieniu do konstrukcji i uzasadnienia tego rodzaju zarzutów - nie wskazano w sposób sprecyzowany na czym naruszenie wskazywanych regulacji miałoby polegać, jak też brak jest adekwatnej argumentacji na poparcie wyartykułowanych twierdzeń. Brak jest także niezbędnego elementu polegającego na wykazaniu prawdopodobieństwa istotności wpływu na wynik sprawy. Nie mogą stwierdzonych braków zastąpić zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej uwagi polemiczne skarżącego kasacyjnie, które przybierają formę pytań, w formule poniekąd retorycznej, kierowanych pod adresem organów.
Brak jest jakiegokolwiek sprecyzowania oraz uzasadnienia zarzutu procesowego, w ramach którego wskazano na naruszenie art. 15 k.p.a., zatem NSA nie mógł się do niego odnieść.
Z powyższego wynika, że skarga nie mogła być usprawiedliwiona podstawą kasacyjną z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., ponieważ stan faktyczny sprawy, zaakceptowany przez Sąd I instancji nie został zakwestionowany.
Skarżące kasacyjnie K. in fine petitum skargi kasacyjnej podniosło także niewłaściwość organu administracji w sprawie rozstrzygnięcia sprawy zwrotu środków publicznych, a w konsekwencji właściwość w sprawie sądu powszechnego. I jakkolwiek w tej kwestii brak jest uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za stosowne wskazanie - z uwagi na de facto kontestowanie właściwości kognicji sądu administracyjnego - że z dyspozycji zawartych w art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wprost wynika m.in., że krajowe środki publiczne przeznaczone na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej (ust. 1). Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1c). Natomiast właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej z tych środków publicznych przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2 pkt 1). Zatem twierdzenia autora skargi kasacyjnej są pozbawione podstaw.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI