I GSK 3008/18

III SA/Łd 66/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-04-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Paweł Dańczak
Teresa Rutkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 173
art. 5 ust. 1 pkt 14, art. 21 ust. 1, 2, 4, art. 10
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 poz 361
§ ust. 1 pkt 3 i 4, § 4, § 50, § 58
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
§ 2 ust. 1, § 3, § 4 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3, § 7 pkt 2, § 9 ust. 2 pkt 3
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U. 2010 nr 39 poz 211
§ 1 pkt 2b
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 21 kwietnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Paweł Dańczak, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2023 roku sprawy ze skargi W. F. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 12 listopada 2020 r. nr 404/2020 w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok oddala skargę. a.l.
Uzasadnienie
III SA/Łd 66/21
Uzasadnienie
Decyzją z 12 listopada 2020 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach z 14 listopada 2019 r. o odmowie przyznania W.F płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r.
Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 30, art 32 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2020 r. poz. 1371), § 2 ust. 1, § 50 ust. 1 i 2, § 45, § 49, § 58 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361), § 2 ust. 1, § 4 ust. 1, 2, 3, § 8, § 9, § 27 ust. 1, § 35, § 50 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.), art. 32, art. 34, art. 73 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz.(WE) z 2 grudnia 2009 r., Nr L 316, str. 65-112, ze zm.), art. 4 ust. 1, 2, 4, art. 13, art. 15, art. 18 ust. 3 ,5 akapit drugi, Rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz.UE.L2011.Nr 25), art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 974/2006 z 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz.UE.L z 2006 r. Nr 368, poz. 15 ze zm.), art. 6, art. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz. UE z 31 stycznia 2009 r., Nr L 030, str. 16-99), § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 31 sierpnia 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U z 2007 r., Nr 101, poz. 685 ze zm.).
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.
W dniu 15 maja 2013 r. W.F. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych wraz z załącznikami graficznymi. Producent wystąpił o przyznanie płatności do pakietu 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania do działek rolnych o łącznej powierzchni 99,28 ha:
A czereśnia o powierzchni 26,34 ha położonej na działkach ewidencyjnych nr [...] (5,91 ha), [...] (20,43 ha);
B czereśnia o powierzchni 3,80 ha położonej na działce ewidencyjnej nr [...];
C czereśnia o powierzchni 20,51 ha położonej na działkach ewidencyjnych nr [...] (12,13 ha), [...] (3,61 ha), [...] (4,77 ha);
D jabłoń domowa o powierzchni 48,63 ha położonej na działce ewidencyjnej nr [...]. 1
W dniu 29 lipca 2013 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. W toku kontroli na miejscu stwierdzono następujące nieprawidłowości na działkach rolnych:
A powierzchnia stwierdzona 22,85 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR 13+, DR 52;
B powierzchnia stwierdzona 3,38 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR 13+, DR 52;
C powierzchnia stwierdzona 17,42 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR 13+, DR 52, DR 49;
D powierzchnia stwierdzona 43,83 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR 13+, DR 52.
Kod DR13+ oznacza, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej. Kod DR52 oznacza, że stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania. Kod DR49 oznacza, że do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego.
W toku kontroli wykonano fotografie skontrolowanych działek rolnych oraz oznaczono na załącznikach graficznych miejsca i kierunki wykonanych fotografii. Raport z kontroli wraz z załącznikami doręczono pełnomocnikowi strony 12 listopada 2013 r.
W dniu 9 sierpnia 2013 r. przeprowadzona została kontrola na miejscu w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego, o której powiadomiony został pełnomocnik strony -A.R. W kontroli uczestniczył T.P.na podstawie upoważnienia udzielonego przez A.R.. W toku kontroli na miejscu stwierdzono następujące nieprawidłowości na działkach rolnych:
A powierzchnia stwierdzona 22,85 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR 13+, DR 52;
B powierzchnia stwierdzona 3,38 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR 13+, DR 52;
C powierzchnia stwierdzona 17,42 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR 13+, DR 52, DR 49;
D powierzchnia stwierdzona 43,83 ha, zastosowano kod nieprawidłowości DR 13+, DR 52.
Ponadto stwierdzono kod E6 na działkach rolnych: A, B, C, kod E2 na działkach rolnych: A, B, C, D, kod E7 na działkach rolnych: A, B, C, D.
Kod E6 oznacza, że prowadzenie produkcji rolnej nie jest zgodne z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, nie zachowano należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Kod E2 oznacza, że materiał szkółkarskie nie spełnia określonych wymagań. Kod E7 oznacza, że nie utrzymano minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady).
W toku kontroli wykonano fotografie skontrolowanych działek rolnych oraz oznaczono na załącznikach graficznych miejsca i kierunki wykonanych fotografii.
Raport z kontroli wraz z załącznikami został doręczony pełnomocnikowi strony 16 września 2013 r.
W dniu 7 października 2013 r. W.F. wniósł zastrzeżenia do raportu z kontroli w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego.
W dniu 29 kwietnia 2014 r. W.F. złożył wniosek o włączenie do materiału dowodowego mapki pomiaru geodezyjnego w formie załącznika graficznego wraz z naniesionymi punktami wyznaczającymi granice działek rolnych, z której wynika, że powierzchnia ogólna działki A wynosi 25,43 ha, powierzchnia upraw wynosi 23,56 ha, w przypadku działki B - powierzchnia ogólna działki wynosi 3,90 ha, powierzchnia upraw wynosi 3,70 ha, powierzchnia ogólna działki C wynosi 21,51 ha, powierzchnia upraw z wyłączeniem drogi technologicznej wynosi 19,14 ha, powierzchnia upraw z włączeniem drogi technologicznej wynosi 19,40 ha, a powierzchnia ogólna działki D wynosi 63,24 ha, powierzchnia upraw z wyłączeniem drogi technologicznej wynosi 51,33 ha, powierzchnia upraw z włączeniem drogi technologicznej wynosi 51,75 ha.
W dniu 21 maja 2014 r. W.F. wystąpił o włączenie do materiału dowodowego mapki pomiaru geodezyjnego w formie załącznika graficznego wraz z naniesionymi punktami wyznaczającymi granice działki rolnej D, z której wynika, że powierzchnia ogólna działki D wynosi 63,24 ha, powierzchnia upraw z wyłączeniem drogi technologicznej wynosi 51,33 ha, powierzchnia upraw z włączeniem drogi technologicznej wynosi 51,75 ha.
Decyzją z 17 lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją z 9 maja 2014 r., uchylił w całości decyzję organu I instancji.
Pismem z 30 lipca 2014 r. W.F. zwrócił się o dołączenie raportu z oględzin sadu sporządzonego 7 lipca 2014 r. przez Koło Łowieckie R. w G..
W dniu 18 lutego 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystąpił do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu Łódzkiego OR ARiMR z prośbą o wykonanie oceny prawidłowości wyznaczenia powierzchni działek rolnych podczas kontroli na miejscu.
W piśmie z 27 marca 2015 r. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu stwierdził, że kontrola na miejscu została przeprowadzona zgodnie z obowiązującą Instrukcją realizacji kontroli w zakresie Programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 i w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Kontrola na miejscu realizowana przez BKM odbyła się 29 lipca 2013 r. i 9 sierpnia 2013 r., natomiast wyniki pomiarów geodety działającego na zlecenie wnioskodawcy odnoszą się do sytuacji na gruncie na 25 kwietnia 2014 r., czyli osiem miesięcy później. W ramach analizy dokumentacji pokontrolnej porównano szkic wykonany przez geodetę ze szkicem pomiarowym sporządzonym przez inspektorów terenowych w dniu kontroli i zaobserwowano różnice w obrębie zaznaczonych na szkicach obszarów wyłączonych z płatności. Dokumentacja fotograficzna wykonana podczas kontroli na miejscu potwierdza występowanie obszarów niewykorzystywanych rolniczo na przedmiotowych działkach rolnych. Są to zadrzewienia, zakrzewienia, tereny bagienne, które zostały wyłączone z pomiarów, gdyż nie kwalifikowały się do płatności. Wszelkie uwagi dotyczące ustalenia granic poszczególnych działek rolnych, obszaru wyłączonego z pomiaru oraz liczby drzew spełniających wymogi określone w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. zostały zapisane w załączniku nr 1 stanowiącym integralną część raportu. Wyniki ustalone podczas kontroli w 2013 r. nie odbiegają w sposób znaczący od pomiarów dokonanych w 2014 r. przez inspektorów Warmińsko-Mazurskiego OR. Porównując wyniki pomiarów dokonanych przez dwa różne zespoły ARiMR zwrócono uwagę, że różnica stwierdzonej powierzchni wszystkich działek rolnych w gospodarstwie rolnym W.F. mieści się w tolerancji błędu przy pomiarze dużej powierzchni.
Decyzją z 11 czerwca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.
W dniu 24 listopada 2015 r. W.F. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci Analizy raportu z czynności kontrolnych ARiMR nr [...] wraz z materiałem dowodowym w postaci CD o sygnaturze [...] z 25 listopada 2013 r., sporządzonej przez Kancelarię Geodezyjną G.K.
Decyzją z dnia 11 grudnia 2015 r. Dyrektor Łódzkiego OR ARiMR uchylił w całości decyzję organu I instancji z 11 czerwca 2015 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z 15 września 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją z 17 marca 2017 r., uchylił w całości ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Pismami z 17 sierpnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach wezwał w charakterze świadka: P.R., R.A. oraz M.B.S. W piśmie z 6 września 2017r. pełnomocnik strony poinformował organ o wycofaniu wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka A.B. wobec jego wyjazdu za granicę i wniósł o przesłuchanie kolejnych świadków: K.K. i J.S.
Pismami z 21 września 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach wezwał w charakterze świadka Ł.J.
Pismem z 29 września 2017r. Kierownik Biura Powiatowego w Pabianicach wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego w Węgorzewie o przesłuchanie świadków: B.K, K.K, P.K.,J.S.
Pismem z 9 listopada 2017 r. organ I instancji wezwał M.B. w charakterze świadka do złożenia wyjaśnień na okoliczność wykonywania czynności kontrolnych w gospodarstwie D.H i W.F.
Postanowieniem z 23 marca 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dołączył do akt sprawy wyjaśnienia Kierownika BKM zawarte w piśmie z 20 marca 2017r. wraz załączonymi dokumentami: poleceniami wyjazdu służbowego, fakturami VAT za usługę hotelową oraz rozliczeniami kosztów podróży służbowej.
W piśmie z 13 czerwca 2018 r. pełnomocnik strony wystąpił kolejnymi wnioskami dowodowymi.
Postanowieniem z 22 sierpnia 2018 r. organ I instancji, przychylając się do wniosku strony, dołączył do akt:
- raport z czynności kontrolnych dotyczących programu rolnośrodowiskowego D.H. nr [...] oraz raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni D.H Nr [...],
- raport z czynności kontrolnych dotyczących programu rolnośrodowiskowego M.F. nr [...] oraz raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni M.F. nr [...]
- raport z czynności kontrolnych dotyczących programu rolnośrodowiskowego M.S. Nr [...] oraz raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni M.S. nr [...]
- raport z czynności kontrolnych dotyczących programu rolnośrodowiskowego Pana M.W. nr [...] oraz raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni M.W. nr [...]
- protokoły z przesłuchania świadków R.A., M.B.S. i P.R.
W dniu 24 września 2018 r. strona wniosła o wystąpienie przez organ do J.F. o udostępnienie faktur VAT (ewentualnie ich odpisów) wystawionych przez niego na rzecz ARiMR za usługi hotelowe wykonane w okresie od 1 lipca do 31 sierpnia 2013 r.
Postanowieniem z 29 marca 2019 r. Kierownik BP ARiMR w Pabianicach dołączył do akt sprawy raport z czynności kontrolnych dotyczący programu rolnośrodowiskowego nr [...] oraz raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...], przeprowadzonych w dniach od 10 do 19 grudnia 2014 r.
Decyzją z 14 listopada 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r.
Od powyższej decyzji pełnomocnik strony złożył odwołanie zarzucając naruszenie:
1/ art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 21 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ obowiązku zebrania materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozważenia, co przełożyło się na nieprawidłowe rozstrzygnięcie;
2/ art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 21 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. ,poprzez niespójność logiczną i wewnętrzną sprzeczność zaprezentowanych w części motywacyjnej ustaleń i argumentów;
3/ art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 21 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 w zw. z art. 76 § 1 3 k.p.a., poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego, pominięcie przedstawionych przez skarżącego dowodów przeciwko treści raportu z czynności kontroli nr [...], co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia przez organ I instancji raportu z czynności kontroli nr [...] jako dowodu w sprawie, pomimo jego oczywistych nieprawidłowości dotyczących zarówno formy przeprowadzenia czynności kontrolnych na miejscu, jak i treści zamieszczonych w ww. raporcie;
4/ art. 31 ust. 5 i 6 ustawy z 7 marca 2007 r. poprzez wykonywanie czynności kontrolnych w okresie od 29 lipca 2013 r. do 9 sierpnia 2013 r. przez osoby nieuprawnione, a także niesporządzenie raportu z czynności kontrolnych po przeprowadzeniu kontroli w gospodarstwie w 2015 r.;
5/ art. 138 § 2 w zw. z art. 15 k.p.a. oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. poprzez nieuwzględnienie przez organ I instancji wskazań organu odwoławczego dotyczących okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Ponadto wskazał na błędne ustalenia faktyczne co do powierzchni działek rolnych A, B, C i D kwalifikujących się do przyznania dofinansowania, a także co do przebiegu granic działek rolnych A, B, C i D, dowolne przyjęcie że drzewka beneficjenta nie spełniały wymogów w zakresie jakości materiału szkółkarskiego określonych w przepisach szczególnych, poprzez oparcie się de facto przy ustalaniu tych okoliczności na nieprawdziwych ustaleniach zakwestionowanego przez sam organ raportu z czynności kontroli na miejscu na przełomie lipca i sierpnia 2013 r., podczas gdy powierzchnia kwalifikująca się do dopłat na ww. działkach rolnych osada drzew i ich jakość uprawniały beneficjenta do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. zgodnie z wnioskiem.
Wskazaną na wstępie decyzją z 12 listopada 2020 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ znaczył, że W.F. rozpoczął realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2010 r.
Składając 15 maja 2013 r. wniosek tzw. kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2013 r. wystąpił o przyznanie płatności do pakietu 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania, do następujących działek rolnych o łącznej powierzchni 99,28 ha:
- A czereśnia o powierzchni 26,34 ha położonej na działkach ewidencyjnych nr [...] (5,91 ha), [...] (20,43 ha);
- B czereśnia o powierzchni 3,80 ha położonej na działce ewidencyjnej nr [...];
- C czereśnia o powierzchni 20,51 ha położonej na działkach ewidencyjnych nr [...] (12,13 ha), [...] (3,61 ha), [...] (4,77 ha);
- D jabłoń domowa o powierzchni 48,63 ha położonej na działce ewidencyjnej nr [...].
Podczas kontroli w 2013 r. stwierdzono dla wszystkich czterech działek rolnych A, B, C, D, nieprawidłowości zawarte w raporcie z kontroli nr [...] oznaczone symbolem Kod E6 - prowadzenie produkcji rolnej nie jest zgodne z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, nie zachowano należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby; Kod E2 - materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań; Kod E7 - nie utrzymano minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady).
Nieprawidłowość określona Kodem E7, tj. nie utrzymano minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady), stwierdzona została na wszystkich działkach rolnych, tj. A, B, C, D. Dla czereśni i jabłoni wymagana obsada, wynikająca z załącznika 3 do rozporządzenia z 2009 r. wynosi 125 szt/ha, a z zastosowaniem tolerancji 5% - 119 szt/ha.
Stosownie zaś do treści § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2009 r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Dla wariantu 2.10 "nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady)" skutkuje zastosowaniem 100% zmniejszenia płatności.
Uzasadniając zastosowanie kodu E7 inspektorzy terenowi w załączniku 1 do raportu kontroli z 2013 r. wskazali, ile drzewek spełnia wymogi dotyczące wysokości grubości elitarnego i kwalifikowalnego materiału szkółkarskiego dla drzewek owocowych, które określone zostały w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, a ile drzewek tych wymogów nie spełnia.
W uwagach do raportu (załącznik nr 1) sporządzonych przez inspektorów terenowych wykazano, że w przypadku działki rolnej A minimalna obsada drzew z uwzględnieniem 5% tolerancji wynosi 2719 sztuk (22,85 ha x 119 sztuk = 2719) Natomiast stwierdzona liczba drzew spełniających wymogi wyniosła 1107 sztuk. Dla działki rolnej B minimalna obsada drzew z uwzględnieniem 5% tolerancji wynosi 402 sztuk (3,38 ha x 119 sztuk = 402 sztuk). Natomiast stwierdzona podczas kontroli liczba drzewek spełniających wymogi wyniosła 204 sztuki. Dla działki rolnej C minimalna obsada drzew z uwzględnieniem 5% tolerancji wynosi 2073 sztuk (17,42 ha x 119 sztuk = 2073 sztuk). Stwierdzona podczas kontroli liczba drzewek spełniających wymogi wyniosła 457 sztuk. Dla działki rolnej D minimalna obsada drzew z uwzględnieniem 5% tolerancji wynosi 5216 sztuk (43,83 ha x 119 sztuk = 5216 sztuk). Stwierdzona podczas kontroli liczba drzewek spełniających wymogi wyniosła 3423 sztuki.
Weryfikacja minimalnej obsady drzew i krzewów została dokonana przez inspektorów terenowych w oparciu o powierzchnię stwierdzoną w toku kontroli na miejscu w 2013 r., do wyliczeń obsady drzew, przyjęto powierzchnie działek: A - 22,85 ha, B -3,38 ha, C- 17,42 ha, D- 43,83 ha.
Organ zauważył, że powierzchnie działek były wielokrotnie kwestionowane przez stronę, w rezultacie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji, organ przyjął inne powierzchnie skontrolowanych działek D i C (większe), działki A (mniejsze), tj. A- 22,08 ha, B- 3,38 ha, C-18 ha i D - 45,19 ha, łącznie - 88,65 ha.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że nieprawidłowe wyznaczenie powierzchni w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w sierpniu 2013 r. stanowiło istotną okoliczność mającą wpływ na ustalenia w zakresie minimalnej obsady drzew i krzewów. W związku z powyższym organ I instancji prawidłowo odstąpił od nałożenia sankcji za brak spełnienia wymogu utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów uznając, że nie może jednoznacznie wykazać, jaka dokładna obsada drzew faktycznie znajdowała się na powierzchni działki D. Analogicznie należało odstąpić od nałożenia sankcji za brak spełnienia wymogu utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów dla działki rolnej A i C, ponieważ ich granice zostały również błędnie ustalone w kompleksie sadu.
Brak spełnienia wymogów minimalnej obsady został skonsumowany przez sankcję odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej z uwagi na niespełnienie warunku I określonego w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 2009 r. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu płatność rolno-środowiskowa w ramach wariantu 2.10 jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, pod warunkiem, że wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.
Odnosząc się do Kodu E6, tj. prowadzenie produkcji rolnej nie jest zgodne z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, nie zachowano należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby i Kodu E2, tj. materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań - organ odwoławczy podkreślił, że ww. nieprawidłowości stwierdzone zostały na wszystkich działkach rolnych A, B, C,D.
Z informacji zamieszczonych w uwagach na stronie 10 raportu z czynności kontrolnych wynika, że plantacja czereśni i jabłoni jest nieowocująca. Jak stwierdzili inspektorzy: "ponad 50% nasadzeń martwych lub niespełniających wymogów". (...) uprawy sadownicze są w złej kondycji, duży odsetek drzewek jest wyschniętych, połamanych i uszkodzonych przez dziką zwierzynę. Sady nie rokują w najbliższym czasie owocowania". Powyższe ustalenia zostały udokumentowane dokumentacją fotograficzną (m.in. fot. nr R35, R36, R42, R43, R44, R45; R65, R67, R69, R70, R71, R72, R73, R89, R90, R91, R92, R93, R94, R95, R101, R102, R118, R119, R120, R121, R122, R123, R124, R125, R126, R127, R128, R129, R130, R139, R140, Al, A2, A3, A4, A5, A6, M-5, M-6, M-7, M-9, M-10, M-11, M-12, M-13, M-14, M-15, P8).
Zdaniem organu odwoławczego przedstawiona powyżej dokumentacja fotograficzna obrazuje niespełnienie na części plantacji wymagań określonych dla materiału szkółkarskiego. Jest zgodna z rzeczywistym stanem rzeczy w dniu kontroli, a więc uprawdopodobnia ustalenia inspektorów w zakresie naruszeń kodów E2 i E6, tj. w sposób jednoznaczny potwierdzają ustalenia z kontroli dotyczące złego stanu fitosanitarnego zgłoszonego sadu oraz niespełnienie wymagań dla materiału szkółkarskiego.
Organ podniósł, że uschnięte sadzonki czereśni i jabłoni, uszkodzone przez zwierzęta, które w okresie wegetacyjnym nie posiadają liści (części zielonej), nie wskazują na dobry stan fitosanitarny plantacji, a taki stan rzeczy został utrwalony na fotografiach wykonanych podczas kontroli na miejscu w 2013 r. Na fotografiach utrwalone zostały sadzonki, w przypadku których nawet bez pomocy przyrządów pomiarowych można stwierdzić, że nie spełniają wymagań dotyczących wysokości materiału szkółkarskiego. Prawidłowo zatem uznano, że w dniu kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym W.F. w 2013 r. nie został spełniony warunek, że wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego. Prawidłowo stwierdzono również zły stan fitosanitarny plantacji. Potwierdza to obszerna dokumentacja fotograficzna wykonana na przełomie lipca i sierpnia 2013 r.
Zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100% ma również zastosowanie w przypadku uchybienia polegającego na prowadzeniu produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz niezachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (tj. załącznik nr 7 do rozporządzenia z 2009 r.).
Na marginesie organ odwoławczy zauważył także, że w wyniku kontroli na miejscu w 2014 r. przeprowadzonej przez BKM ARiMR w Olsztynie w dniach od 10 do 19 grudnia 2014 r. stwierdzone zostały naruszenia oznaczone kodami E2 oraz E7 Z uwag zamieszczonych na str. 12 raportu z kontroli wynika, że wymóg dotyczący stanu fitosanitarnego prowadzonej uprawy nie mógł być zweryfikowany z uwagi na termin przeprowadzania kontroli (tj. miesiąc grudzień). Ponadto w uwagach wskazano, że strona została zobowiązana do uzupełnienia obsady upraw sadowniczych na działce rolnej, z jednoczesnym zaleceniem przeprowadzenia kontroli sprawdzającej. W pkt 7.1. zapisano, że "Na działce stwierdzono prawidłową obsadę drzewek jabłoni oraz czereśni. Widoczne świeże ślady uzupełniania dosadzania drzewek w ramach uzupełniania wypadów. Wg. zapisów w rejestrze uzupełnianie wypadów trwało w grudniu b.r." Opinia została sporządzona w 27 grudnia 2014 r., czyli po zakończeniu 19 grudnia 2014 r. kontroli ARiMR, która po uwzględnieniu stanu obsadzenia drzewek na dzień kontroli stwierdziła nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (kod E7) oraz kod E2 - materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań, na działkach A, B i C. Wobec powyższego w kolejnym roku zobowiązania rolnośrodowiskowego strona również nie spełniała warunków oraz wymogów w zakresie podjętego zobowiązania.
Następnie organ wskazał, że strona - podważając ustalenia kontrolerów w zakresie naruszenia warunków i wymogów realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu 2.10 - podnosiła zarzut udziału w czynnościach kontrolnych osoby (kobiety), która liczyła i dokonywała oceny w zakresie stanu drzew, a której nie wymieniono w raporcie z kontroli, a więc nie powinna być obecna przy wykonywaniu czynności kontrolnych.
Na wniosek strony zostali przesłuchani świadkowie: J.S, B.K, K.K oraz P.K. Zeznając 24 października 2017 r. świadkowie zgodnie oświadczyli, że latem 2013 r. wykonując prace polowe na działce W.F. znajdującej się miejscowości M. byli świadkami czynności kontrolnych realizowanych przez ARiMR. Według świadków kontrola była przeprowadzona przez cztery osoby, w tym dwie kobiety. P.K. zeznał, że pilnował pracowników podczas realizacji prac pielęgnacyjnych. Oświadczył, że raz na przełomie lipca i sierpnia 2013 r. widział kobietę, która zajmowała się liczeniem drzewek na działkach nr [...] i[...]. Zeznał, że kobieta liczyła drzewka podczas jazdy samochodem wychylając się przez okno. W dalszej części zeznań świadek doprecyzował, że "wdziałem dwa samochody w każdym była kobieta i mężczyzna". Pozostali świadkowie: J.S , B.K i K.K potwierdzili, że w każdym z dwóch samochodów objeżdżających działki była kobieta, która zajmowała się liczeniem i oceną drzewek w zadeklarowanym sadzie.
Powyższym okolicznościom jednoznacznie zaprzeczyli wszyscy inspektorzy terenowi przesłuchani w charakterze świadków 20 września 2017 r. oraz 19 października 2017 r. M.B.S., P.R, R.A i Ł.J zgodnie zeznali, że podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych u W.F, jak i u pozostałych kontrolowanych producentów w 2013 r., nie uczestniczyła żadna osoba trzecia (kobieta). Kontrola została przeprowadzona tylko przez osoby wymienione w raporcie. Inspektorzy zeznali, że podzieleni byli na dwa zespoły, w których jedna osoba zajmowała się oceną, liczeniem i fotografowaniem drzewek, a druga pomiarami działki przy pomocy GPSu. M.B.S. przyznał, że przez okres jednego tygodnia towarzyszyła mu żona, a okoliczność powyższą potwierdził P.R, jak i sama M.B, która kategorycznie zaprzeczyła, że pomagała inspektorom w wykonywaniu jakichkolwiek czynności kontrolnych, w tym w liczeniu drzewek.
W ocenie organu odwoławczego zeznania inspektorów w zakresie składu osobowego, który przeprowadził kontrolę są przekonywujące, a ich treść w zakresie składu osobowego zespołu kontrolerów jest zbieżna z wcześniejszymi wyjaśnieniami zawartymi w notatce służbowej z 9 kwietnia 2014 r. W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego brak jest podstaw do stwierdzenia, że fotografie działek zostały wykonane przez osoby nieuprawnione, a okoliczność przebywania żony jednego z inspektorów w miejscu noclegu, czy też wizyty w miejscu kontroli nie miały wpływ na ustalenia dokonane w toku kontroli.
W.F w swoich pierwszych pismach, złożonych w toku prowadzonego postępowania, odnosił się do kwestii kondycji prowadzonej plantacji. Jak sam przyznał w piśmie z 7 października 2013 r. "drzewka owocowe co roku są dosadzane, ponieważ znaczna ich część nie wytrzymuje warunków klimatycznych na kontrolowanym terenie (przezimowania, suszy, deszczy nawalnych i podtopień), są uszkadzane przez dziką zwierzynę. Warunki siedliskowe, czyli pagórkowatość terenu sprzyja też tworzeniu się w zadoleniach zbiorników wodnych podczas wiosennych roztopów, czy długich opadów, teren na którym są posadzone drzewka owocowe jest wyposażony w melioracje, która została uszkodzona mechanicznie podczas wcześniejszych upraw agrotechnicznych, co skutkuje tym, że woda zamiast być odprowadzana do zbieraczy, zaczyna wypływać w miejscach uszkodzeń, tworząc zalewiska, które ciężko wykosić ze względu na grząski teren w danej chwili.(...)".
Strona nie zgadzając się z oceną inspektorów co do stanu drzewek w dniu kontroli sama przyznała, że pod wpływem zaistniałych czynników atmosferycznych część drzewek zaczęła obumierać.
Zły stan drzewek owocowych potwierdza też protokół Koła R. w G., przedstawiony przez stronę 23 lipca 2014 r. Tym samym skarżący nie kwestionuje faktu, że na działkach rolnych występują drzewka, które nie spełniają norm, a wskazuje jedynie na okoliczności, które spowodowały uszkodzenie drzewek. W przypadku wieloletnich plantacji trwałych uznaje się je za utrzymywane zgodnie z normami, jeśli są utrzymywane w stanie niezachwaszczonym. Stanowi o tym 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. z 2010 r., Nr 39, poz. 211 ze zm.). Zasady ekologicznej produkcji roślinnej określa rozporządzenie Rady (WE) Nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 lit. g tego rozporządzenia przy produkcji ekologicznej powinno zapobiegać się szkodom wyrządzanym przez szkodniki, choroby i chwasty. Rolnik zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2009 r. zobowiązany jest do realizacji zobowiązania zgodnie z wymogami przez cały okres jego trwania, tzn. przez 5 lat. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że fotografie wykonane podczas w kontroli na miejscu w 2013 r. w sposób oczywisty dokumentują niespełnienie na części plantacji wymagań określonych dla materiału szkółkarskiego, jak również potwierdzają zły stan fitosanitarny sadu (m. in. fot. Nr R17, R18, R19, R31, R35, R36, R126, R171, R178, R200, R204, R209). Na podstawie szkiców pomiarów stanowiących załącznik do raportu z 2013 r. jednoznacznie można określić miejsce i kierunek wykonania każdej fotografii, a kwestie te zostały szeroko omówione przez organ podczas analizowania powierzchni kwalifikującej do dopłat.
Organ odwoławczy podkreślił również, że w gospodarstwie rolnym W.F. odbyła się kontrola przeprowadzona przez inspektora Centrum A. Sp. z o.o., która potwierdziła prowadzenie przez beneficjenta produkcji roślinnej zgodnie z przepisami obowiązującymi w systemie rolnictwa ekologicznego, jednakże zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 kwietnia 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. z 2017 r. poz. 1054) dokumenty sporządzane przez jednostkę certyfikującą nie mogą stanowić w pełni skutecznych przeciwdowodów dla protokołów z kontroli na miejscu wykonywanej przez inspektorów ARiMR, gdyż kontrole jednostki certyfikującej przeprowadzane są na innej podstawie prawnej, tj. rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, rozporządzenia Komisji (WE) 889/2008 oraz ustawy o rolnictwie ekologicznym. Jednostka przeprowadzając kontrolę w gospodarstwie producenta weryfikowała sposób prowadzenia produkcji pod kątem zgodności z obowiązującymi w tym zakresie ww. przepisami unijnymi dotyczącymi produkcji ekologicznej, nie weryfikowała natomiast prowadzonej działalności rolniczej pod kątem spełnienia wymogów programu rolnośrodowiskowego, określonych w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym. Uprawnienie do weryfikowania i kwalifikowania poszczególnych działek jako właściwych do płatności rolnośrodowiskowej należy wyłącznie do kierownika biura powiatowego ARiMR. Zatem wiążące dla organu pod względem spełnienia wymogów programu rolnośrodowiskowego były wyłącznie wyniki kontroli z 1-9 sierpnia 2013 r.
Warunki przyznania pomocy zostały określone ogólnie w § 2 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r., a szczegółowo w odniesieniu do poszczególnych pakietów w § 9 rozporządzenia. Wymogi natomiast zostały określone w § 4 ust. 2 i w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 2009 r. Różnica między warunkami przyznania pomocy, a wymogami dotyczy przede wszystkim skutków, jakie są związane z ich niespełnieniem lub nieprzestrzeganiem. Konsekwencją niespełnienia warunków przyznana pomocy jest odmowa jej przyznania, natomiast konsekwencją nieprzestrzegania wymogów jest zasadniczo zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w danym roku (tj. § 27 rozporządzenia z 2009 r.).
W rozpoznawanej sprawie strona naruszyła warunki przyznania płatności w ramach pakietu określone w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 2009 r. Stosownie do brzmienia tego przepisu płatność rolnośrodowiskowa w ramach wariantu 2.10 jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, pod warunkiem, że wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.
Organ podkreślił, że w toku kontroli na miejscu stwierdzono złą kondycję deklarowanej uprawy. Sad był nieowocujący i w 2013 t. tylko część drzewek na zadeklarowanych do wariantu 2.10 działkach spełniała wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego i była ukorzeniona.
Zatem strona nie tylko naruszyła wymagania dotyczące prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i zachowania należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, czyli wymogu określonego w załączniku 3 do rozporządzenia z 2009 r., ale również naruszyła warunek przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.9, o którym mowa w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 2009 r. Z uwagi na fakt, że warunki dotyczące programu rolnośrodowiskowego dotyczące uprawy sadu czereśniowego w wariancie 2.10 nie zostały przez stronę dochowane w 2013 r., organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że nawet przejściowe niezachowanie minimalnych wymagań dotyczących wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, naprawione następnie poprzez dosadzenie drzewek stanowi naruszenie § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 2009 r.
Odnosząc się natomiast do argumentacji dotyczącej uszkodzenia drzewek przez dziką zwierzynę oraz wystąpieniem długiej i ostrej zimy, nawalnych deszczów wiosną i suszy latem na zadeklarowanych do płatności działkach, organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z art. 7 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, nie znajduje zastosowania art. 75 Rozporządzenia Nr 1122/2009 gwarantujący producentowi rolnemu zachowanie prawa do płatności w pełnej wysokości w sytuacji, gdy nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) Nr 73/2009, pod warunkiem poinformowania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w ciągu dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskał taką możliwość o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności oraz złożenia dowodów potwierdzających ich wystąpienie.
Odwołując się natomiast do art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 oraz § 45 rozporządzenia z 2013 r., organ odwoławczy podkreślił, że jeżeli rolnik nie był w stanie wypełnić zobowiązań w wyniku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, nie jest wymagany zwrot przyznanej pomocy. Jednak żeby nie dochodziło do nadużywania tych możliwości wprowadzone zostały reguły formalne dotyczące powoływania się na te okoliczności. Zgodnie z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 rolnik zobowiązany jest powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Skarżący nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu siły wyższej lub okolicznościach nadzwyczajnych w terminie 10 dniu roboczych od dnia ustania tych okoliczności. Dopiero składając zastrzeżenia do wyników z kontroli na miejscu w 2013 r., w piśmie z 7 października 2013 r., wskazał na trudne warunki atmosferyczne, niesprzyjające (pagórkowate) ukształtowanie terenu oraz działalność dzikich zwierząt jako przyczynę stwierdzonych nieprawidłowości na skontrolowanych działkach, jednocześnie nie przedstawiając żadnych dowodów potwierdzających ich wystąpienie, a dopiero 23 lipca 2014 r. dołączył do akt protokół z oględzin sadu sporządzony przez Koło Łowieckie R. w G. z 7 lipca 2014 r.
Dodatkowo nawet zgłoszenie właściwemu organowi ewentualnej szkody wynikającej z działania zwierzyny leśnej pozostałoby bez wpływu na decyzję o płatności rolnośrodowiskowej. Wynika to z faktu, że kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności dotyczą innego rodzaju postępowania, a mianowicie postępowania w kwestii ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Przepis art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 nie stanowi bowiem podstawy do przyznania płatności, mimo niespełniania warunków do jej otrzymania, a jedynie zwalnia beneficjenta z obowiązku zwrotu otrzymanej nienależnie pomocy. Zatem należało odmówić stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej z uwagi na niespełnienie warunku określonego w powyższym przepisie, w następstwie stwierdzenia na wszystkich deklarowanych do płatności działkach rolnych A, B, C i D - nieprawidłowości oznaczonej kodem E2- materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań.
Organ stwierdził, że zgromadzona obszerna dokumentacja fotograficzna sporządzona na zadeklarowanych do płatności działkach w wariancie 2.9. obrazuje sadzonki czereśni i jabłoni w złej kondycji, a zważywszy na fakt, że była to plantacja w trzecim roku realizacji programu, nasadzenia o wysokości 80 cm dokonane w 2010 r., winny osiągnąć znaczny przyrost wysokości pnia/łodygi. Analiza stanu działek zadeklarowanych do płatności w wariancie 2.10 wskazuje, że jest to ryzyko, na które producent godzi się i które powinien był wkalkulować w ryzyko związane z ubieganiem się o płatności ekologiczne w wariantach sadowniczych. Winy strony nie wyklucza podniesiona w toku postępowania argumentacja, zgodnie z którą stan, w jakim w dniu kontroli znajdował się sporny grunt, był wynikiem niekorzystnych warunków atmosferycznych (suszy, nawalnych deszczy, podtopień ), pagórkowatego ukształtowania terenu sprzyjającego tworzeniu się w zadołeniach zbiorników wodnych podczas wiosennych roztopów, czy długich opadów oraz szkód wyrządzonych przez dziką zwierzynę. Składając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. W toku postępowania strona nie wywiązała się z podjętego zobowiązania i nie zgłosiła zmiany sposobu użytkowania gruntów na skutek zaistnienia niekorzystnych warunków atmosferycznych. Skarżący mógł dokonać wycofania części lub całości działek bez negatywnych dla niego konsekwencji do dnia powiadomienia przez organ I instancji o nieprawidłowościach we wniosku.
Odnosząc się do zarzutu niespójności logicznej i wewnętrznej sprzeczności zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy podkreślił, że dokonał szczegółowej analizy materiału dowodowego i ponownie ocenił zgromadzone w sprawie dowody. Uznał za konieczne uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, a swoje ustalenia oparł na dowodach w postaci: raportów z kontroli przeprowadzonych w 2013 i 2014 r. oraz obrazie ortofotomapy z 6 maja 2013 r. Organ dokonał odmiennych ustaleń w zakresie powierzchni stwierdzonej działek rolnych, opierając się na wynikach zawartych we wszystkich trzech ww. raportach z kontroli, przyjmując powierzchnie zmierzone w ramach kontroli z 2014 r. ale pomniejszone o powierzchnie obszarów wyłączonych zmierzonych na obrazie ortofotomapy z 6 maja 2013 r.
Organ odwołał się także do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 15 maja 2018 r., III SA/Łd 217/18, w którym Sąd stwierdził, że organ prawidłowo przyjął, że skoro ustalenia z kontroli z 2014 r. okazały się inne, niż ustalenia dokonane podczas kontroli w 2013 r., to nie można ich pominąć, gdyż granice posiadanych przez rolnika gruntów powinny być stałe, w szczególności gdy dotyczy to uprawy wieloletniej jaką jest sad. Ustalenie, że przebieg granic był inny od przyjętego w trakcie kontroli kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej w sierpniu 2013 r. usprawiedliwiał fakt, że zgłoszony do płatności sad stanowił część większego kompleksu, a w terenie, co nie jest sporne, nie było widocznych granic między uprawami poszczególnych beneficjentów. Sąd stwierdził, że organ właściwie przyjął powierzchnie zmierzone w ramach kontroli z 2014 r. ale pomniejszone o powierzchnie obszarów wyłączonych, zmierzonych na obrazie ortofotomapy z 6 maja 2013 r. Zdaniem Sądu ortofotomapa z 6 maja 2013 r. mogła stanowić podstawę do określenia obszarów niekwalifikujących się do dopłat w 2013 r., ponieważ sposób użytkowania tych terenów w okresie między datą sporządzenia mapy a datą kontroli w gospodarstwie skarżącego i wykonania zdjęć nie mógł w istotny sposób ulec zmianie.
W ocenie organu wbrew twierdzeniom strony dla rozstrzygnięcia istoty sprawy nie ma zasadniczego znaczenia okoliczność błędnego ustalenia granic, a przez to powierzchni działek A, C, D, albowiem odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej była wynikiem stwierdzenia naruszenia warunku określonego w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 2009 r. Dlatego w uzupełnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia należało stwierdzić, że odstąpienie od nałożenia sankcji z tytułu niespełnienia minimalnej obsady na wszystkich działkach i tak nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie, wobec niespełnienia warunku określonego w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 2009 r., niezależnie od tego, że organ odwoławczy dokonał odmiennych ustaleń w zakresie powierzchni stwierdzonej działek rolnych.
Zdaniem organu zarzut dotyczący błędnego ustalenia stanu faktycznego jest bezzasadny. Sporządzona podczas kontroli na miejscu w 2013 r. dokumentacja fotograficzna dotycząca gospodarstwa rolnego skarżącego uprawdopodobniła zły stan fitosanitarny sadu zgłoszonego do płatności. Stan faktyczny zastany w dniu kontroli na działkach rolnych ustalono na podstawie dokumentacji fotograficznej i ortofotomapy z dnia 6 maja 2013 r. Jednocześnie, w wyniku błędnie przyjętej granicy działek rolnych podczas kontroli na miejscu w 2013 r., uznano również, że błędnie została określona liczba drzewek spełniająca wymogi określone dla drzewek owocowych. Do wyliczenia minimalnej obsady drzew policzone zostały sadzonki z obszaru należącego do innego rolnika, a jednocześnie nie uwzględniono liczby drzewek na obszarze pierwotnie nieprzypisanym do działek rolnych strony. Organ nie mając możliwości jednoznacznego wykazania liczby sadzonek spełniających wymagania określone dla materiału szkółkarskiego, odstąpił od nałożenia sankcji za brak spełnienia wymogu utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów — oznaczonej kodem E7.
Wobec zatem prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, dokonania wszechstronnego rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego oraz wydania decyzji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy za nieuzasadnione organ uznał podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 9 i art. 77 k.p.a.
Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, stwierdzenie, że przebieg granic był inny od przyjętego w trakcie kontroli kwalifikowalności powierzchni przeprowadzanej w sierpniu 2013 r., uzasadniało odstąpienie od sankcji z tytułu nieprzestrzegania wymogu wynikającego z załącznika 3 do rozporządzenia z 2009 r., bowiem na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można było w sposób jednoznaczny ustalić, jaka była faktyczna obsada na stwierdzonej powierzchni działki rolnej A, C i D. Okoliczność, że inspektorzy przyjęli w 2013 r. inny przebieg granic działek, co mogło wynikać z braku wyraźnych granic w terenie między gospodarstwami beneficjantów, nie oznacza jednak, że wszystkie ustalenia z kontroli na miejscu, w tym dokumentacja fotograficzna, są niewiarygodne. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do raportu z kontroli nr [...] z 2013 r. inspektorzy stwierdzili, że uprawy sadownicze są w złej kondycji, duży odsetek drzewek jest wyschniętych, połamanych i uszkodzonych przez dziką zwierzynę. Sady nie rokują w najbliższym czasie owocowania. Powyższe ustalenia zostały udokumentowane fotografiami wykonanymi na działkach rolnych należących do strony (m. in. fot. Nr R35, R36, R42, R43, R44, R45, R65, R67, R69, R70, R71, R72, R73, R89, R90, R91, R92, R93, R94, R95, R101, R102, R118, R119, R120, R121, R122, R123, R124, R125, R126, R127, R128, R129, R130, R139, R140, Al, A2, A3, A4, A5, A6, M-5, M-6, M-7, M-9, M-10, M-M, M-12, M-13, M-14, M-15, P8).
Pomimo odstąpienia od sankcji z tytułu nieprzestrzegania wymogu wynikającego z załącznika 3 do rozporządzenia z 2009 r., tj. utrzymania minimalnej obsady czereśni i jabłoni stwierdzona w czasie kontroli w 2013 r., ilość drzewek spełniających wymogi przewidziane ww. przepisach co do wysokości i grubości w sposób zdecydowany odbiegała od minimalnej wymaganej ilości drzewek spełniających powyższe parametry - 125/ha, nawet z uwzględnieniem 5% tolerancji dla wymaganej obsady, określonej w załączniku nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że ocena dowodów w postaci zdjęć i ustaleń z obu kontroli z 2013 i 2014 r. doprowadziła do stwierdzenia, że skarżący naruszył warunki przyznania płatności w ramach pakietu określone w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 2009 r., zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa w ramach wariantu 2.10 jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, pod warunkiem, że wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.
Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył W.F, zarzucając jej:
1/ naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 21 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. w zw. z art. 7, art. 19, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 w zw. z art. 76 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organy obowiązku zebrania materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozważenia, błędną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie, z naruszeniem wskazań doświadczenia życiowego i wiedzy, a niekiedy wbrew ich treści w szczególności polegających na:
- przyjęciu jako dowody w sprawie raportów z czynności kontrolnych zarówno z 2013 r. jak i z 2014 r., pomimo ich oczywistych nieprawidłowości dotyczących zarówno formy przeprowadzenia czynności kontrolnych na miejscu, jak i treści zamieszczonych w ww. raportach, co prowadzić powinno do przyjęcia całkowitego braku mocy dowodowej tych dowodów jako dokumentów urzędowych niesporządzonych w przepisanej formie, w tym ich załączników (m.in. dokumentacji fotograficznej);
- błędnej ocenienie zeznań kontrolerów (inspektorów), M.B. i świadków czynności kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2013 r.;
- oparciu się przez organ na dowodach z ortofotomapy z 6 maja 2013 r. oraz ortofotomapach i wydrukach z Google Earth Pro, które to dowody z uwagi na jakość obrazu, warunki terenowe, jak i datę sporządzenia nierelewantną do daty ustalenia stanu faktycznego pozbawione były cech i właściwości umożliwiających ustalenie powierzchni kwalifikowanej do płatności lub wykluczonej;
- dowolności wniosków wyprowadzanych z dokumentacji fotograficznej, ortofotomapy i wydruków z Google Earth Pro,
b) art. 31 ust. 5 i 6 ustawy z 7 marca 2007 r. poprzez wykonywanie czynności kontrolnych w okresie od 29 lipca 2013 r. do 9 sierpnia 2013 r. przez osoby nieuprawnione, a także poprzez niepodpisanie raportu z czynności kontrolnych nr [...] przez osiem osób wykonujących czynności kontrolne oraz niesporządzenie raportu z czynności kontrolnych po przeprowadzeniu kontroli gospodarstwa skarżącego w 2015 r.,
c) art. 138 § 2 zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. przez nieuwzględnienie przez organ I instancji wskazań organu odwoławczego dotyczących okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy,
d) art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 78 § 1 i 2 i art. 84 k.p.a. poprzez niedopuszczenie wnioskowanych przez stronę dowodów, w tym dotyczących danych pojazdów kontrolerów oraz z opinii biegłego w zakresie geodezji i kartografii, przy czym ten ostatni dowód, wraz z dowodem z biegłego w zakresie rolnictwa, powinien być też dopuszczony choćby z urzędu w sytuacji czynienia ustaleń wymagających wiedzy specjalnej na podstawie danych i dowodów geodezyjnych i kartograficznych oraz zdjęć, do tego pochodzących z różnych dat,
e) art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy z pominięciem słusznego interesu obywatela,
f) art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 21 ust. 3 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niespójność logiczną i wewnętrzną sprzeczność zaprezentowanych w części motywacyjnej ustaleń i argumentów,
2/ błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji:
a) co do powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do przyznania płatności (w tym powierzchni wykluczonych w ramach całkowitych powierzchni działek), podczas gdy powierzchnia kwalifikująca się do płatności na wszystkich działkach rolnych uprawniała beneficjenta do otrzymania płatności zasadniczo zgodnie z wnioskiem na 2013 r.;
b) co do braku wykonywania czynności kontrolnych podczas kontroli na miejscu w 2013 r. w gospodarstwie skarżącego przez kobiety, a nawet co do braku ich obecności, podczas gdy prawidłowo oceniony materiał dowodowy prowadzi do przyjęcia, że kobiety jako osoby nieuprawnione wykonywały czynności kontrolne na miejscu;
c) co stanu fitosanitarnego (kod E6), spełnienia przez materiał szkółkarski określonych wymagań (kod E2) i ilości drzewek owocowych (kod E7).
W oparciu postawione zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie, podkreślił, że w sprawie płatności skarżącego dotyczących 2013 r. przed Dyrektorem Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR toczyły się trzy sprawy odwoławcze dotyczące przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) oraz w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Wszystkie sprawy w postępowaniu odwoławczym zostały rozpatrzone inaczej, tj. w sprawie dotyczącej ONW została wydana decyzja o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia (tj. decyzja nr 394/2020 z 2 października 2020 r.), w sprawie dotyczącej JPO została wydana decyzja o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przyznaniu płatności (tj. decyzja nr 271/2020 z 30 lipca 2020 r. - została zaskarżona do WSA w Łodzi, sprawa o sygn. akt III SA/Łd 752/20 ) oraz w niniejszej sprawie została wydana decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji z 14 listopada 2019 r.
Wszystkie trzy sprawy toczyły się równolegle przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach. W toku postępowań zebrany został taki sam materiał dowodowy (jeżeli chodzi o kwalifikowalność powierzchni), a wnioski dowodowe składane przez stronę dotyczyły wszystkich trzech spraw. Pomimo powyższych okoliczności organ odwoławczy w każdej z tych spraw inaczej orzekał w kwestii prawidłowości ustalenia przez organ I Instancji wielkości powierzchni kwalifikowanej do płatności. W sprawie dotyczącej płatności ONW Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pabianicach ponownie powinien rozpatrzyć sprawę i wyeliminować rozbieżności co do powierzchni działek rolnych skarżącego, w sprawie dotyczącej JPO organ odwoławczy uchylając decyzję organu I Instancji orzekł merytorycznie, zmieniając ustalenia w kwestii wielkości powierzchni działek rolnych kwalifikującej się do przyznania płatności, natomiast w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wprawdzie zmienił ustalenia w kwestii wielkości powierzchni działek rolnych kwalifikującej się do przyznania płatności, jednak uczynił to tylko i wyłącznie w uzasadnieniu orzeczenia nie uchylając decyzji organu I Instancji chociażby w części. Tym samym w trzech orzeczeniach ten sam organ dokonał różnych ustaleń faktycznych, opierając się na takich samych dowodach, co tylko potwierdza, że dokonana przez organ odwoławczy ocena zgromadzonych w sprawie dowodów była błędna i dowolna i dokonana została z naruszeniem wskazań doświadczenia życiowego i wiedzy, a niekiedy wbrew ich treści.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z 6 maja 2021 r., III SA/Łd 66/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne.
W ocenie Sądu celowe było zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej M.W. wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 15 maja 2018 r., III SA/Łd 217/18, który zapadł w analogicznym stanie faktycznym i dotyczy problemu, który jest tożsamy z problemem, jaki wystąpił w niniejszej sprawie. W obu postępowaniach kwestią kluczową kwestionowaną zarówno przez M.W, jak i W.F. są ustalenia dotyczące ustalenia przebiegu granic zgłoszonych do płatności działek, jak i przyjętej do płatności powierzchni użytków rolnych, które udokumentowane zostały w raporcie z kontroli z 2013 r., dokumentacji fotograficznej i ortofotomapie obrazującej stan działek na 6 maja 2013 r.
W zaskarżonym wyroku Sąd stwierdził, że ustalenia poczynione w trakcie kontroli w zakresie powierzchni użytkowanych rolniczo w 2013 r. udokumentowane fotografiami są wiarygodne i zostały przez organ prawidłowo ocenione i wykorzystane przy weryfikacji obszarów kwalifikujących się do dopłat w toku kontroli administracyjnej, w oparciu o dostępną w systemie informatycznym ARiMR ortofotomapę z dnia 6 maja 2013 r. Zdaniem Sądu nie było podstaw, aby przyjąć stan użytkowania rolniczego działek zgłoszonych do dopłat z 2014 r. w roku 2013, ponieważ, jak trafnie wskazał organ, stan ten mógł być już inny z uwagi na upływ czasu i możliwość doprowadzenia do właściwego stanu terenów wykluczonych z płatności w roku 2013 r. Mogła nastąpić zmiana granic upraw i przywrócenie użytkowania rolniczego części terenów nieużytkowanych rolniczo w 2013 r. dlatego, zdaniem Sądu, oparcie ustaleń, w zakresie powierzchni upraw zakwalifikowanych do płatności terenów wyłączonych z uprawy na materiale fotograficznym z kontroli z 2013 r. i ortofotmapie obrazującej stan na 6 maja 2013 r. było prawidłowe.
Przedstawione powyżej stanowisko Sądu, z którym nie zgadza się skarżący znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi z 12 listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania W.F. płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. Wobec powyższego rozstrzygnięcie, jakie zapadnie po rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej w sprawie I GSK 3008/18 będzie miało również wpływ na wynik postępowania w niniejszej sprawie.
Wyrokiem z 4 listopada 2022 r., I GSK 3008/18, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wyroku NSA uznał za w pełni prawidłowe stanowisko sądu I instancji, że ustalenia poczynione trakcie kontroli w 2013 r. w zakresie powierzchni użytkowanej rolniczo, są wiarygodne, a nieprawidłowość zawarta w raporcie z 2013 r. była tylko częściowa, dotyczyła przebiegu granic. Ta kwestia została zresztą uwzględniona przez organ i nie stanowi przedmiotu sporu. Brak jest natomiast podstaw, aby z powodu tej częściowej wadliwości, dezawuować całość ustaleń. Raport był bowiem prawidłowy pod względem formalnym. Innymi słowy, uznanie części wyników kontroli za niemiarodajne dla sprawy nie dyskwalifikuje reszty ustaleń. Tym bardziej, że zostały one poparte pozostałym materiałem dowodowym. Sąd I instancji wskazał przy tym, że są to szkice, fotografie i ortofotomapa. Odniósł się przy tym do zarzucanej przez skarżącego kwestii nieczytelności tych fotografii. Wskazał, że na podstawie szkiców pomiaru można zlokalizować fotografowane miejsca, a w razie dalszych wątpliwości, można je porównać z fotografiami, które stanowią ich powielenie, a mają czytelny opis. Wnioski te znajdują pełne odzwierciedlenie w aktach sprawy.
NSA wskazał także, że kolejną nieprawidłowość kontroli skarżący kasacyjnie upatrywał w obecności dodatkowej osoby, nieuprawnionej do przeprowadzania czynności kontrolnych. Jak trafnie wskazał sąd I instancji, obecność jakiejś kobiety w czasie kontroli gospodarstwa w 2013 r. nie ma znaczenia dla oceny materiału dowodowego. Skarżący kasacyjnie nie wykazał przy tym, w jaki sposób ta okoliczność miałaby dyskredytować ustalenia organu.
NSA stwierdził, że ustalenia kontroli zostały uzupełnione wynikami z analizy ortofotomapy. W tym zakresie sąd I instancji przedstawił szeroką argumentację wyjaśniającą walor tego środka dowodowego. Zarzuty skargi kasacyjnej kwestionujące takie postępowanie sądu nie zawierają jednak żadnego argumentu podważającego ustalenia sądu. Nie stanowi tego argument, że ortofotomapa została załączona do akt sprawy na zbyt późnym etapie, bo po wydaniu zaskarżonej decyzji. skarżący miał przecież możliwość kwestionowania jej wyników, co sukcesywnie czynił. Na przeszkodzie do jej uwzględnienia nie stoją, wbrew zarzutom, jakość obrazu, czy data sporządzenia. Warunki techniczne mapy nie przeszkodziły w przyjęciu ustaleń z niej wynikających. Data jej sporządzenia, czyli 6 maja 2013 r., mogła stanowić podstawę do określenia obszarów wyłączonych z powierzchni użytkowanych rolniczo. Jak trafnie zauważył sąd I instancji, aprobując w tym zakresie wnioski organu, sposób użytkowania spornych terenów w okresie między sporządzeniem mapy a datą kontroli nie mógł w sposób istotny ulec zmianie. Jest to wniosek logiczny i dlatego należy go zaakceptować.
W ocenie NSA łączna ocena ustaleń prawidłowo sporządzonego raportu w 2014 r. w zakresie granic działek oraz ustaleń prawidłowo sporządzonego raportu w 2013 r. w zakresie powierzchni użytkowanej rolniczo, uzupełniona szkicami, fotografiami i ortofotomapą, dawała umocowanie do ustalenia zakresu upraw kwalifikujących się do przyznania pomocy za 2013 r. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, sąd I instancji wyjaśnił przy tym, dlaczego ocena ta nie mogła uwzględniać wyników kontroli jednostki certyfikującej A., a argumenty w tym zakresie zasługują na pełną akceptację. Trafnie wskazano, że jej ustalenia nie są adekwatne dla niniejszej sprawy, a ponadto zostało przeprowadzona dwa tygodnie po kontroli wykonanej z ramienia organu, i w tym czasie część zachwaszczeń i zakrzaczeń mogła zostać usunięta.
Stan faktyczny ustalony przez organ, a zaakceptowany przez sąd I instancji, nie budził wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. W zakresie zaś wniosków dowodowych skarżąca kasacyjnie wskazała na ich nieuwzględnienie, niemniej w żadnym zakresie nie sprecyzowała ich choćby potencjalnego wpływu na ustalenia poczynione w sprawie. To sprawia, że zarzuty w tym zakresie pozostają bezzasadne. Ten sam wniosek należy poczynić w sprawie zarzutu niezapewnienia stronie udziału w każdym stadium postępowania.
Postanowieniem z 11 stycznia 2023 r., III SA/Łd 66/21, Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie są decyzje organów obydwu instancji w przedmiocie odmowy przyznania W.F. płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. Zatem, stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2020 r. poz. 1371), zastosowanie w sprawie mają przepisy tej ustawy.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1/ stoi na straży praworządności;
2/ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4/ zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 2)
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 4).
Rozpoznając niniejszą skargę Sąd uznał, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a postępowanie zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasad wynikających z przytoczonych wyżej przepisów ustawy.
W myśl art. 10 ustawy pomoc jest przyznawana:
1/ na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej;
2 jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1.
W dniu 15 maja 2013 r. W.F. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych wraz z załącznikami graficznymi. Producent wystąpił o przyznanie płatności do pakietu 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania do czterech działek rolnych (A, B, C i D) o łącznej powierzchni 99,28 ha.
Zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych określają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.), w brzmieniu sprzed zmiany przepisów wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2014 r. poz.324), o czym stanowi § 3 ust. 3 ww. rozporządzenia zmieniającego.
W myśl § 2 ust 1 rozporządzenia z 2013 płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit, a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej (pkt 3) oraz spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu (pkt 4).
Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2013 zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z pakietów wymienionych w tym przepisie.
W.F. realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe od 2010 r., a więc złożony 15 maja 2013 r. wniosek o przyznanie płatności był wnioskiem kontynuacyjnym.
Z uwagi na rozpoczęcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2010 r. w zakresie działek zadeklarowanych w ramach Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne. Wariant 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania, na podstawie § 50 ust. 1 rozporządzenia z 2013 r. w sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm.), które zostało uchylone z dniem 15 marca 2013 r.
Przepis § 50 ust. 1 rozporządzenia z 2013 r. stanowi bowiem, że rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w § 58.
Przepis § 58 rozporządzenia z 2013 r. odsyła do rozporządzenia z 2009 r.
Natomiast w myśl art. 50 ust. 3 rozporządzenia z 2013 r. do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia, z tym że:
1/ płatności te są przyznawane, w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem, o którym mowa w § 58, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w rozporządzeniu, o którym mowa w § 58;
2/ jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, o których mowa w ust. 1, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej zgodnie z przepisami rozporządzenia, o którym mowa w § 58.
Zatem w świetle powyższych regulacji producent rolny realizujący wariant 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe, powinien spełniać warunki przyznania płatności, jak i wymogi określone w rozporządzeniu z 2009 r.
Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych (pkt 3) oraz spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu (pkt 4).
Stosownie do treści art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 6, który stanowi, że państwa członkowskie zapewniają, aby wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa członkowskie określają, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku III, uwzględniając szczególne cechy odnośnych obszarów, włączając w to warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarki rolnej, użytkowanie gruntów, zmianowanie upraw, metody uprawy roli oraz strukturę gospodarstw. Państwa członkowskie nie określają wymogów minimalnych, które nie są przewidziane w tych ramach. Normy wymienione w trzeciej kolumnie załącznika III są dobrowolne z wyjątkiem przypadków gdy:
a) państwo członkowskie przed dniem 1 stycznia 2009 r. określiło dla takiej normy wymóg minimalny dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska; lub
b) przepisy krajowe dotyczące tej normy są stosowane w państwie członkowskim.
Zgodnie z § 3 rozporządzenia z 2009 r. podstawowymi wymaganiami o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 są:
1/ wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;
2/ minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005 wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia,
3/ inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1698/2005, wymienione w załączniku nr 2 .
Wymogi takie zostały określone m.in. w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. Nr 39, poz. 211 ze zm.), który w § 1 pkt 2 b stanowi, że grunty rolne na których realizowany jest program rolnośrodowiskowy są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem EFR na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym. Zasady ekologicznej produkcji roślinnej określa rozporządzenie Rady (WE) 834/2007 z 28 czerwca 2007 r, które w art. 12 ust. 1 lit g wskazuje, że przy ekologicznej produkcji roślinnej zapobieganie szkodom wyrządzanym przez szkodniki, choroby i chwasty polega przede wszystkim na ochronie ich naturalnych wrogów, doborze gatunków i odmian, stosowania płodozmianu, odpowiednich technik uprawy i zabiegów termicznych .
W myśl § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2009 r. rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.
Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia (§ 4 ust. 3 rozporządzenia z 2009 r.).
Wynikające z załącznika nr 3 do rozporządzenia (pkt II Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne) wymogi dla wariantu 2.10. Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) to wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa (pkt a), utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów, która w przypadku czereśni i jabłoni wynosi 125szt/ha (pkt b) oraz prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (pkt c).
Zgodnie z brzmieniem § 7 pkt 2 rozporządzenia z 2009 r. płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu Rolnictwo ekologiczne jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, z późn. zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin. Z kolei art. 12 ust. 1 lit. g rozporządzenia Rady (WE) Nr 834/2007 stanowi, że przy produkcji ekologicznej powinno zapobiegać się szkodom wyrządzanym przez szkodniki, choroby.
W przypadku pakietu Rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.10 szczegółowe warunki przyznania płatności reguluje § 9 rozporządzenia z 2009 r.
Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 2009 r. płatność rolnośrodowiskowa w ramach wariantu Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.
Wskazane w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 2009 r. wymagania zostały określone w załączniku nr 9 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz.U. Nr 29, poz. 189), zgodnie z którym dla drzewek owocowych:
- wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;
- średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;
- powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.
Płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-6 i 8 (§ 8 pkt 1 rozporządzenia z 2009 r).
Składając 15 maja 2013 r. wniosek (tzw. kontynuacyjny) o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2013 r., skarżacy wystąpił o przyznanie płatności do pakietu 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania, do następujących działek rolnych:
- działa rolna A - czereśnia;
- działka rolna B - czereśnia;
- działka rolna C - czereśnia;
- działka rolna D - jabłoń domowa.
Podczas kontroli w 2013 r., na podstawie wyników której organ podjął zaskarżone rozstrzygnięcie, stwierdzono dla wszystkich czterech działek rolnych A, B, C, D nieprawidłowości zawarte w raporcie z kontroli nr [...] oznaczone symbolem Kod E6 - prowadzenie produkcji rolnej nie jest zgodne z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, nie zachowano należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby; Kod E2 - materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań.
Na stronie 10 raportu z czynności kontrolnych stwierdzono, że plantacja czereśni i jabłoni jest nieowocująca. Jak stwierdzili inspektorzy: "ponad 50% nasadzeń martwych lub niespełniających wymogów". Uprawy sadownicze są w złej kondycji, duży odsetek drzewek jest wyschniętych, połamanych i uszkodzonych przez dziką zwierzynę. Sady nie rokują w najbliższym czasie owocowania". Powyższe ustalenia zostały udokumentowane dokumentacją fotograficzną, wymienioną skrupulatnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ww. dokumentacja fotograficzna obrazuje niespełnienie na części plantacji wymagań określonych dla materiału szkółkarskiego i potwierdza ustalenia dokonujących kontroli inspektorów w zakresie naruszeń kodów E2 i E6, tj. jednoznacznie potwierdzają ustalenia z kontroli dotyczące złego stanu fitosanitarnego zgłoszonego sadu oraz niespełnienie wymagań dla materiału szkółkarskiego.
Organ u uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślił, że uschnięte sadzonki czereśni i jabłoni, które w okresie wegetacyjnym nie posiadają liści (części zielonej), nie wskazują na dobry stan fitosanitarny plantacji, a taki stan rzeczy został utrwalony na fotografiach wykonanych podczas kontroli na miejscu w 2013 r. Na fotografiach utrwalone zostały sadzonki, w przypadku których nawet bez pomocy przyrządów pomiarowych można stwierdzić, że nie spełniają wymagań dotyczących wysokości materiału szkółkarskiego. Prawidłowo zatem uznano, że w dniu kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym W.F. w 2013 r. nie został spełniony warunek, że wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego. Prawidłowo stwierdzono również zły stan fitosanitarny plantacji. Potwierdza to obszerna dokumentacja fotograficzna wykonana na przełomie lipca i sierpnia 2013 r.
Zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100% ma również zastosowanie w przypadku uchybienia polegającego na prowadzeniu produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz niezachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (tj. załącznik nr 7 do rozporządzenia z 2009 r.).
Sąd, kontrolując decyzję o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, celowo koncentruje się wyłącznie na kwestii ukorzenienia uprawianych drzew i spełniania przez nie wymagań dotyczących wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, a zatem na stanie fitosanitarnym plantacji (złym – jak wynika z protokołu kontroli nr [...]).
Wprawdzie skarżący w skardze dużą uwagę przykłada również do kwestii pomiarów działek A, B, C i D (w jego ocenie wadliwych), jak i związanej z tym kwestii minimalnej obsady drzew na tych działkach, jednakże w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wprost stwierdził, że podzielił stanowisko organu I instancji, że nieprawidłowe wyznaczenie powierzchni w toku czynności kontrolnych przeprowadzonych w sierpniu 2013 r. stanowiło istotną okoliczność mającą wpływ na ustalenia w zakresie minimalnej obsady drzew i krzewów. W związku z powyższym organ I instancji prawidłowo odstąpił od nałożenia sankcji za brak spełnienia wymogu utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów uznając, że nie może jednoznacznie wykazać, jaka dokładna obsada drzew faktycznie znajdowała się na powierzchni działki D. Analogicznie należało odstąpić od nałożenia sankcji za brak spełnienia wymogu utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów dla działki rolnej A i C, ponieważ ich granice zostały również błędnie ustalone w kompleksie sadu. Jednakże brak spełnienia wymogów minimalnej obsady został skonsumowany przez sankcję odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej z uwagi na niespełnienie warunku określonego w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 2009 r. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu płatność rolno-środowiskowa w ramach wariantu 2.10 jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, pod warunkiem, że wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.
Skoro kwestia powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku o płatność, jak i kwestia minimalnej obsady tych działek nie stanowiła podstawy odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r., to argumenty przywołane w skardze na tę okoliczność pozostają bez prawnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a Sąd nie jest zobligowany w tej sytuacji kontroli decyzji w tym zakresie.
Odnosząc się zatem do stwierdzonego złego stanu fitosanitarnego uprawianych drzew owocowych, co stanowiło wyłączną przesłankę odmowy przyznania płatności, Sąd podkreśla, że w tej kwestii skarżący podaje argumentację kwestionującą jedynie prawidłowość dokonanych czynności kontrolnych w trakcie kontroli w sierpniu 2013 r. Tymczasem kwestia prawidłowego przebiegu owej kontroli było już badana przez sądy administracyjne (zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - prawomocny wyrok z 18 lutego 2022 r., III SA/Łd 824/21, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny – wyrok z 4 listopada 2022 r., I GSK 3008), stanowiła ona bowiem podstawę do wydawania przez organy decyzji w sprawach innych płatności za 2013 r. dotyczących działek rolnych położnych w obrębie większego kompleksu, na obszarze którego położone było również działki przedmiotowe A, B, C i D. Oczywiście choć podstawą odmowy przyznania płatności sąsiadowy skarżącego w tych sprawach były inne przesłanki, bowiem wnioski dotyczyły innych płatności, to jednak odmowne decyzje (uznane prawomocnie za legalne) opierały się na tym samym raporcie z kontroli z sierpnia 2013 r.
Zatem w sprawie niniejszej Sąd, opierając się m.in. na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2022 r., I IGSK 3008/21, również uznał, że okoliczności wynikające z raportu nr [...] zostały przez organ wystarczająco udokumentowane. W rozpoznawanej sprawie podstawową kwestią było ustalenie, czy wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i czy spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, a zatem czy plantacja jest w dobrym stanie fitosanitarnym. Sąd podzielił poczynione przez organ ustalenia, że stan ten był zły. Ustaleń tych dokonano po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego, uwzględniającego dowody z dokumentów (fotografii wykonanych w czasie kontroli, ortofotomap, raportów z kontroli). Przedstawiony w tym zakresie w kontrolowanej decyzji tok rozumowania organów Sąd uznał za logiczny, zgodny ze wskazaniami wiedzy i zasadami prawidłowego rozumowania. Zdaniem Sądu ocena okoliczności sprawy dokonana przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowa i logiczna, zaś wnioski z niej płynące konsekwentne, jasne i zrozumiałe. Zajęte przez organ stanowisko w zakresie złego stanu fitosanitarnego plantacji zostało przekonująco uzasadnione. Wyciągnięte przez organ z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wnioski nie były dowolne, lecz przedstawiały rzeczywisty obraz sytuacji występującej na gruntach zgłoszonych przez stronę do płatności rolnośrodowiskowej w 2013 roku. Sąd podkreśla, że formułowane przez stronę w toku postępowania oraz w skardze zarzuty koncentrowały się jedynie na wybranych elementach zeznań świadków, abstrahując od całości materiału dowodowego. Prawidłowości wyciągniętych przez organy wniosków w zakresie złego stanu fitosanitarnego plantacji na zgłoszonych przez stronę do płatności działkach nie mogły podważyć zeznania zgłoszonych przez stronę świadków, bowiem nie dotyczyły one kwestii ukorzenienia wszystkich drzew, czy spełniają one wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego oraz czy spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego. Na przykład zeznania świadków dotyczyły ilości osób wykonujących czynności kontrolne. Zdaniem Sądu zeznania świadków zgłoszonych przez stronę nie dowodziły wykonywania przez osoby trzecie (kobiety) czynności kontrolnych podczas kontroli na miejscu w 2013 r. Zeznania te mogły co najwyżej wskazywać, że poza czterema osobami upoważnionymi do kontroli na terenie działek znajdowały się osoby trzecie. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy został przez organy ustalony prawidłowo. W sytuacji, gdy z zebranego przez organy materiału dowodowego wynikało, że stan fitosanitarny sadu był zły, a jednocześnie nie przedstawiła ona dowodów, które mogłyby podważyć stanowisko organów w tej kwestii, to samo kwestionowanie ustaleń kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej nie mogło stanowić przesłanki do uzyskania wnioskowanej płatności.
Jeszcze raz podkreślić należy, że w powołanym wyroku w sprawie I GSK 3008/21 NSA stwierdził, że nieprawidłowość zawarta w raporcie z 2013 r. była tylko częściowa - dotyczyła przebiegu granic. Ta kwestia została zresztą uwzględniona przez organ i nie stanowi przedmiotu sporu. Brak jest natomiast podstaw, aby z powodu tej częściowej wadliwości, dezawuować całość ustaleń. Raport był bowiem prawidłowy pod względem formalnym. Innymi słowy, uznanie części wyników kontroli za niemiarodajne dla sprawy nie dyskwalifikuje reszty ustaleń. Tym bardziej, że zostały one poparte pozostałym materiałem dowodowym - są przede wszystkim fotografie szczegółowo w decyzji wymienione, opatrzone odrębnymi numerami dla każdej z nich.
Należy się zgodzić również z organem, że przyczyny złego stanu fitosanitarnego sadu, a więc - jak argumentował skarżący – wynikający z położenia części terenu w zagłębieniach wypełnionych wodą, czy też z uwagi na szkody wyrządzone przez dziką zwierzynę, nie mogły stanowić okoliczności, które sprawiłyby, że płatność rolnośrodowiskowa jednak powinna zostać przyznana.
Sąd za prawidłowe uznał wyjaśnienia organu, że w przypadku płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z art. 7 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, nie znajduje zastosowania art. 75 Rozporządzenia Nr 1122/2009, gwarantujący producentowi rolnemu zachowanie prawa do płatności w pełnej wysokości w sytuacji, gdy nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) Nr 73/2009, pod warunkiem poinformowania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w ciągu dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskał taką możliwość, o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności oraz złożenia dowodów potwierdzających ich wystąpienie.
Organ, odwołując się do art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 oraz § 45 rozporządzenia z 2013 r., wyjaśnił, że jeżeli rolnik nie był w stanie wypełnić zobowiązań w wyniku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, nie jest wymagany zwrot przyznanej pomocy. Jednak żeby nie dochodziło do nadużywania tych możliwości wprowadzone zostały reguły formalne dotyczące powoływania się na te okoliczności. Zgodnie z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 rolnik zobowiązany jest powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Skarżący nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu siły wyższej lub okolicznościach nadzwyczajnych w terminie 10 dniu roboczych od dnia ustania tych okoliczności. Dopiero składając zastrzeżenia do wyników z kontroli na miejscu w 2013 r., w piśmie z 7 października 2013 r., wskazał na trudne warunki atmosferyczne, niesprzyjające (pagórkowate) ukształtowanie terenu oraz działalność dzikich zwierząt jako przyczynę stwierdzonych nieprawidłowości na skontrolowanych działkach, jednocześnie nie przedstawiając żadnych dowodów potwierdzających ich wystąpienie, a dopiero 23 lipca 2014 r. dołączył do akt protokół z oględzin sadu sporządzony przez Koło Łowieckie R. W G. z 7 lipca 2014 r.
Dodatkowo kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności dotyczą innego rodzaju postępowania, a mianowicie postępowania w kwestii ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Przepis art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 nie stanowi bowiem podstawy do przyznania płatności, mimo niespełniania warunków do jej otrzymania, a jedynie zwalnia beneficjenta z obowiązku zwrotu otrzymanej nienależnie pomocy.
Podsumowując, prawidłowe są ustalenia organu, , że na zadeklarowanych do płatności działkach sadzonki czereśni i jabłoni są w złej kondycji. Była to plantacja w trzecim roku realizacji programu, zatem nasadzenia o wysokości 80 cm dokonane w 2010 r. winny osiągnąć znaczny przyrost wysokości pnia/łodygi. Składając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. W toku postępowania strona nie wywiązała się z podjętego zobowiązania i nie zgłosiła zmiany sposobu użytkowania gruntów na skutek zaistnienia niekorzystnych warunków atmosferycznych.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
a.m