I GSK 30/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-07
NSArolnictwoŚredniansa
rolnictwodopłatymateriał siewnypomoc de minimisARiMRpostępowanie administracyjneprawo materialneciężar dowodu

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki domagającej się przyznania dopłaty z tytułu zużytego materiału siewnego, uznając, że spółka nie wykazała zakupu materiału od podmiotu wpisanego do odpowiedniego rejestru.

Spółka złożyła wniosek o dopłatę z tytułu zużytego materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany. Organ odmówił przyznania pomocy, uznając, że spółka nie wykazała zakupu materiału od przedsiębiorcy wpisanego do ewidencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że spółka nie wykazała spełnienia przesłanek do przyznania dopłaty, w szczególności nie udowodniła zakupu materiału siewnego od podmiotu wpisanego do rejestru.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania spółce dopłaty z tytułu zużytego materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany. Spółka złożyła wniosek, deklarując zużycie żyta jarego zakupionego od przedsiębiorcy wpisanego do ewidencji. Jednakże, analiza faktur wykazała, że materiał siewny był nabywany od podmiotów, z których jeden był wpisany do rejestru, a drugi nie. Organ odmówił przyznania pomocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę spółki. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących zakupu materiału siewnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zważył, że zgodnie z art. 183 p.p.s.a. jest związany granicami skargi. Sąd podkreślił, że w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, uzasadnienie zawiera ocenę zarzutów skargi. Analizując zarzuty, NSA stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo przyjął stan faktyczny, zgodnie z którym spółka nie wykazała, że przedmiotem obu transakcji był ten sam materiał siewny, ani że został on nabyty od przedsiębiorcy wpisanego do ewidencji. NSA odniósł się do zarzutów naruszenia przepisów k.p.a. i p.p.s.a., wskazując na specyfikę postępowań w sprawach dopłat, gdzie ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Sąd uznał, że Sąd I instancji nie naruszył przepisów dotyczących postępowania dowodowego ani uzasadnienia decyzji. W kwestii naruszenia prawa materialnego, NSA zauważył, że wykładnia przepisów dokonana przez Sąd I instancji była zgodna z wykładnią prezentowaną przez skarżącą, jednak kluczowe było to, że spółka nie wykazała spełnienia przesłanek do przyznania dopłaty. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka nie wykazała, że materiał siewny został nabyty od przedsiębiorcy wpisanego do ewidencji przedsiębiorców prowadzących obrót materiałem siewnym.

Uzasadnienie

Sąd I instancji ustalił, że spółka nie przedstawiła dowodów potwierdzających nabycie materiału siewnego od podmiotu wpisanego do rejestru, co jest kluczowym warunkiem do przyznania dopłaty. Pomimo prób przedstawienia alternatywnej wykładni przepisów, spółka nie udowodniła spełnienia podstawowych wymogów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 183

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.n.r.r. art. 40c § ust. 3 pkt 2 i 3

Ustawa o organizacji niektórych rynków rolnych

u.o.n.r.r. art. 40d § ust. 1

Ustawa o organizacji niektórych rynków rolnych

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa art. 10a § ust. 1

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 80

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 7

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 77

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 81

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o nasiennictwie art. 84

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 40c ust. 3 pkt 2 i 3 oraz art. 40d ust. 1 u.o.n.r.r. poprzez błędną wykładnię przepisów i wadliwe zastosowanie, co doprowadziło do odmowy przyznania dopłaty. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77, 80 k.p.a. oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji naruszenia przepisów postępowania przez organ II instancji.

Godne uwagi sformułowania

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma to, że strona skarżąca w ogóle nie wykazała aby materiał siewny został nabyty od przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 40c ust. 3 pkt 3 ustawy. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, ustawodawca zastosował regulację odmienną od art. 7 kpa, zgodnie z którym to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o przyznanie płatności.

Skład orzekający

Henryk Wach

sprawozdawca

Joanna Salachna

przewodniczący

Marek Sachajko

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopłat do materiału siewnego, rozkład ciężaru dowodu w postępowaniach o przyznanie płatności rolnych, zasady postępowania dowodowego w administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących dopłat do materiału siewnego i pomocy de minimis w rolnictwie. Orzeczenie opiera się na konkretnym stanie faktycznym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu rolnictwa - dopłat do materiału siewnego, a także kwestii proceduralnych związanych z ciężarem dowodu. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie rolnym i administracyjnym.

Rolniku, pamiętaj o dowodach! NSA wyjaśnia, kto ponosi ciężar udowodnienia zakupu materiału siewnego.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 30/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /sprawozdawca/
Joanna Salachna /przewodniczący/
Marek Sachajko
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Sygn. powiązane
III SA/Łd 576/19 - Wyrok WSA w Łodzi z 2019-09-18
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia del. WSA Marek Sachajko Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 576/19 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy o charakterze de minimis w rolnictwie oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 18 września 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 576/19 oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dopłaty z tytułu zużytego materiału siewnego.
[...] wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Autor skargi kasacyjnej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. art. 40c ust. 3 pkt 2 i 3 w związku z art. 40d ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2018 r, poz. 945; dalej jako: "u.o.n.r.r.") poprzez oddalenie skargi w sytuacji stwierdzenia przez Sąd I instancji naruszenia przez organy administracji publicznej prawa materialnego, polegającego na błędnej wykładni przepisów u.o.n.r.r. i wadliwe przyjęcie, że zakup materiału siewnego kategorii elitarny i kwalifikowany musi być dokonany bezpośrednio od podmiotu wpisanego do rejestru przedsiębiorców zajmujących się obrotem materiałem siewnym, podczas gdy prawidłowa wykładnia cytowanych przepisów powinna doprowadzić do konkluzji, że wynika z nich jedynie obowiązek użycia do siewu materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany bez względu na to, czy został on nabyty bezpośrednio od podmiotu wpisanego do ewidencji przedsiębiorców prowadzących obrót materiałem siewnym, o którym mowa w art. 84 i n. ustawy z 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie (Dz. U. z 2019 r., poz. 568). Błędna wykładnia doprowadziła do wadliwego zastosowania przepisu art. 40d ust. 1 u.o.n.r.r. i wydania decyzji o odmowie przyznania dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77, 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z d14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") w związku z art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 40d ust. 1 u.o.n.r.r. poprzez: oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzja organu II instancji naruszała przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, które to naruszenia polegały na niepodjęciu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i to w sytuacji, w której przepisy u.o.n.r.r. nie obciążają ciężarem dowodu strony wnioskującej o przyznanie dopłat z tytułu zużytego materiału siewnego klasy elitarnej lub kwalifikowanej.
a nadto poprzez: - przeprowadzenie dowodów na niewyjaśnione w sprawie okoliczności faktyczne z wyjaśnień pełnomocnika Skarżącej, a następnie oparcie rozstrzygnięcia także na podstawie tego dowodu, podczas gdy w postępowaniu sądowoadministracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzanie jedynie dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie
które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziły do oddalenia skargi w sytuacji, w której Sąd I instancji winien był uchylić zaskarżone decyzje i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w celu uzupełnienia materiału dowodowego sprawy
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie spółka przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Za podstawę wyroku z 18 września 2019 r., III SA/Łd 576/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyjął stan faktyczny ustalony przez Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR. 25 czerwca 2018 r. spółka [...] złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Opocznie wniosek o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mającej charakter pomocy de minimis w rolnictwie wraz załącznikami. We wniosku zadeklarowano zużycie na powierzchni 160,32 ha gruntów ornych 17000 kg żyta jarego zakupionego od przedsiębiorcy wpisanego do ewidencji przedsiębiorców prowadzących obrót materiałem siewnym. Do wniosku dołączono dwie faktury VAT: z 27 lutego 2018 r.; z 23 kwietnia 2018 r. Sprzedawca wskazany w pierwszej fakturze VAT jest wpisany do ewidencji przedsiębiorców prowadzących obrót materiałem siewnym, natomiast nabywca nie jest wpisany do takiej ewidencji. Na podstawie drugiej faktury VAT spółka [...] nabyła materiał siewny od S. K., który nie jest wpisany do ewidencji przedsiębiorców prowadzących obrót materiałem siewnym. Odmówiono przyznania wnioskowanej pomocy z uwagi na to, że rolnik nie wykazał, że przedmiotem obu transakcji był ten sam materiał siewny. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera zatem jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. W ramach tej podstawy kasacyjnej w pkt 2) petitum skargi kasacyjnej kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7,77,80 oraz art. 107 § 3 kpa w związku z art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 40d ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych.
Zgodnie z art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wymagane jest, aby uzasadnienie decyzji ostatecznej stanowiło logiczną, zwartą całość, aby prześledzić tok rozumowania organu odwoławczego i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem. Tworzy to po stronie organu odwoławczego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi nie powinno budzić wątpliwości wojewódzkiego sądu administracyjnego, że zaskarżona decyzja została wydana po gruntownej analizie zebranego materiału dowodowego i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. Obowiązkiem organu odwoławczego jest przyjąć określony stan faktyczny i go przedstawić, nie chodzi jednak o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego, ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dokonując oceny legalności decyzji ostatecznej stwierdził, że decyzja ostateczna spełnia wymogi z art. 107 § 1 i 3 kpa. Decyzja ostateczna spełnia te wymogi, kiedy zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 1 kpa, w tym uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6) oraz konieczne elementy uzasadnienia. Należy wskazać, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części. Ze względów czasowych, uzasadnienie decyzji nie może mieć istotnego wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, ponieważ organ administracji publicznej najpierw rozstrzyga sprawę, a dopiero potem to rozstrzygnięcie uzasadnia. Tym samym, nawet stwierdzone przez Sąd I instancji inne naruszenie przepisów postępowania (art. 107 § 3 kpa) nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ uzasadnienie prawne decyzji nie jest wynikiem sprawy, jest nim decyzja (jej sentencja) załatwiająca sprawę. Kiedy uzasadnienie decyzji ostatecznej sporządzone jest w taki sposób, że uniemożliwia przeprowadzenie jej kontroli przez sąd administracyjny zachodzi sytuacja, że sąd administracyjny nie może wykonać ustawowej funkcji sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej po względem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.). W rozumieniu art. 3 § 1 p.p.s.a., zachodzi zatem konieczność zastosowania środka przewidzianego w ustawie tj. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a.: Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, ponieważ stwierdził naruszenie przepisów postępowania (przepisów dotyczących wymogów uzasadnienia decyzji). W omawianej sytuacji, przepis art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. ma odpowiednie zastosowanie, ponieważ wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji z przyczyn już wskazanych, nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy administracyjnej. Wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji ostatecznej skutkuje również tym, że sąd administracyjny nie może skutecznie skontrolować, czy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy ponownie rozpoznał i rozstrzygnął sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w jej całokształcie, czy rozpatrzył wszystkie żądania strony i ustosunkował się do nich merytorycznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dokonując skutecznej oceny legalności decyzji ostatecznej nie naruszył art. 107 § 3 kpa akceptując jej uzasadnienie faktyczne i prawne.
Od 1 września 2017 r. obowiązuje art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: "Jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81." Tym samym Sąd I instancji nie mógł naruszyć nie mających w sprawie zastosowania przepisów art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa. Nie poddaje się kontroli kasacyjnej zarzut naruszenia art. 77 kpa, ponieważ kasator nie wskazał, jaką konkretnie jednostkę redakcyjną tego artykułu (paragrafy od 1 do 4) naruszył Sąd I instancji. Należy przypomnieć, że od 2 października 2021 r. obowiązuje art. 1a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych: "Do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 i 1491), o ile przepisy rozporządzenia nr 1308/2013 lub przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej."
Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w kpa wskazuje, że obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, ustawodawca zastosował regulację odmienną od art. 7 kpa, zgodnie z którym to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a posiadacz (faktycznie korzystający) gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest uprawnienie do płatności obciąża rolnika, który wnioskował o przyznanie płatności.
Zgodnie z art. 80 kpa, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że stan faktyczny został ustalony przez organ administracji publicznej z zachowaniem reguł procedury przewidzianych w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych oraz w przepisach kpa Brak jest podstaw do przyjęcia, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR i zaakceptowana następnie przez Sąd I instancji narusza art. 80 kpa formułujący jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. W sprawie o przyznanie płatności organ administracji publicznej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Z treści powołanego przepisu wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Te reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, akceptując ocenę dowodów dokonaną przez Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR. Stan faktyczny sprawy zakończonej decyzją ostateczną został ustalony prawidłowo, proces subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowane przepisy prawa materialnego również jest prawidłowy. Zasadniczym ustaleniem w tej sprawie jest to, że rolnik nie wykazał, że zużyty materiał siewny został zakupiony od przedsiębiorcy wpisanego do ewidencji przedsiębiorców prowadzących obrót materiałem siewnym.
Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. może być skutecznie podniesiony tylko wówczas, gdy sąd administracyjny I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, a skarżący wykaże, że zastosowane przez sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. może przeprowadzić wojewódzki sąd administracyjny (Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie), kiedy stwierdzi, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Tego ustalenia dokonuje Sąd I instancji, a nie strona postępowania, ponieważ owe istotne wątpliwości muszą istnieć w przekonaniu sądu, a nie strony. Przeprowadzenie dowodu (dopuszczenie dowodu) ma formę postanowienia, które zapada na rozprawie; wpisuje się je do protokołu rozprawy bez spisywania odrębnej sentencji, ponieważ nie przysługuje na nie zażalenie. Postanowienie podlega ogłoszeniu i nie wymaga uzasadnienia. Dopuszczając dowód, sąd powinien wskazać, jakie okoliczności mają nim być stwierdzone. Do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 106 § 5 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podczas rozprawy 18 września 2019 r. nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Natomiast, zapisy protokołu rozprawy stały się elementem uzasadnienia wyroku: "Nie ma żadnego dowodu na to, że przedmiotem obu transakcji sprzedaży był ten sam materiał siewny. Również na rozprawie w dniu 18 września 2019 r. pełnomocnik strony skarżącej nie potrafił wykazać tezy, że ziarno nabyte od (...) 23 kwietnia 2018 r. jest tym samym ziarnem jakie nabył on 27 lutego 2018 r. od spółki (...). Wszystkich tych kwestii nie potrafił wyjaśnić pełnomocnik spółki na rozprawie w dniu 18 września 2018 r." Należy przypomnieć, że według p.p.s.a., protokół posiedzenia powinien zawierać przebieg posiedzenia, w szczególności wnioski i twierdzenia stron. Strona działała przed sądem przez pełnomocnika; mocodawca stawający jednocześnie z pełnomocnikiem może niezwłocznie prostować lub odwoływać oświadczenia pełnomocnika. Nie jest prowadzeniem postępowania dowodowego przez wojewódzki sąd administracyjny posłużenie się w uzasadnieniu wyroku zaprotokołowanymi wcześniej twierdzeniami i oświadczeniami pełnomocnika strony skarżącej.
Stawianie Sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., który jest przepisem postępowania sądowoadministracyjnego jest dopuszczalne, kiedy kasator powiąże ten przepis postępowania z odpowiednimi przepisami prawa materialnego, a także wskaże postać (formę) naruszenia prawa materialnego. W orzecznictwie przyjmuje się, że zarzuty dotyczące obu form naruszenia prawa materialnego powinny być formułowane w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. W przeciwnym wypadku ich stawianie jest przedwczesne.
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. kasator powiązał z art. 40c ust.3 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię, a w konsekwencji wadliwe zastosowanie art. 40d ust.1 wskazanej ustawy przez wydanie decyzji odmawiającej przyznanie dopłaty. Tymczasem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przedstawił następującą wykładnię prawa: "W przepisie art. 40c ust. 3 pkt 3 ustawy faktycznie nie ma wymogu zakupu materiału siewnego bezpośrednio u przedsiębiorcy wpisanego do ewidencji przedsiębiorców prowadzących obrót materiałem siewnym. W związku z czym, w ocenie sądu w obecnym składzie, dopuszczalne jest także pośrednie nabycie ziarna (tzn. za pośrednictwem osoby trzeciej)." Ta wykładnia jest zatem zgodna z wykładnią zaprezentowaną przez kasatora w skardze kasacyjnej. Należy podkreślić, że Sąd I instancji stwierdził jednocześnie: "W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma to, że strona skarżąca w ogóle nie wykazała aby materiał siewny został nabyty od przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 40c ust. 3 pkt 3 ustawy."
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Z tego powodu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI