I GSK 299/18

Naczelny Sąd Administracyjny2021-02-23
NSArolnictwoŚredniansa
płatności rolnośrodowiskowekonie huculskieARiMRzwrot środkówprogram rolnośrodowiskowyzasoby genetycznekontrolanieprawidłowe pobranie środków

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną rolnika domagającego się stwierdzenia nieważności decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za hodowlę koni huculskich.

Rolnik złożył wniosek o płatności rolnośrodowiskowe na pakiet dotyczący hodowli koni huculskich. W kolejnych latach organ odmówił przyznania płatności za rok 2013, uznając brak spełnienia warunków programu, co skutkowało decyzją o zwrocie nienależnie pobranych płatności za lata 2010-2012. Rolnik domagał się stwierdzenia nieważności tej decyzji, argumentując brak podstaw prawnych. Sądy obu instancji uznały jednak, że decyzja była prawidłowa, a rolnik nie wykazał spełnienia warunków programu, w tym wycofanie stada z programu ochrony zasobów genetycznych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej rolnika J. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Prezesa ARiMR odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Rolnik ubiegał się o płatności na pakiet dotyczący hodowli koni huculskich. W 2013 roku organ odmówił przyznania płatności, ponieważ rolnik nie dołączył wymaganego zaświadczenia o kwalifikacji zwierząt do programu ochrony zasobów genetycznych. W konsekwencji wydano decyzję o zwrocie nienależnie pobranych płatności za lata 2010-2012. Rolnik twierdził, że decyzja o zwrocie była wadliwa i domagał się stwierdzenia jej nieważności. WSA oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny, a wycofanie stada z programu ochrony zasobów genetycznych było podstawą do odmowy płatności i żądania zwrotu. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. nie są zasadne. Sąd podkreślił, że istniała podstawa prawna do wydania decyzji, a rolnik nie wykazał, aby doszło do rażącego naruszenia prawa lub wady powodującej nieważność decyzji z mocy prawa. NSA oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że rolnik nie spełnił warunków programu rolnośrodowiskowego, co potwierdziło wycofanie stada z programu ochrony zasobów genetycznych.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych nie jest dotknięta wadą nieważności z powodu braku podstawy prawnej lub rażącego naruszenia prawa.

Uzasadnienie

Rolnik nie wykazał, że decyzja była wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Istniała podstawa prawna do wydania decyzji, a rolnik nie spełnił warunków programu rolnośrodowiskowego, co skutkowało obowiązkiem zwrotu środków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji zawierającej wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

ustawa o ARiMR art. 29 § 1

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

Podstawa do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

rozporządzenie rolnośrodowiskowe art. 24 § 2 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Wymóg dołączenia zaświadczenia o kwalifikacji zwierząt do programu ochrony zasobów genetycznych.

rozporządzenie rolnośrodowiskowe art. 39 § 1

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Podstawa do zwrotu płatności rolnośrodowiskowej w przypadku niespełnienia warunków.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 176 § 1 pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące wskazania przepisów w skardze kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia NSA.

Pomocnicze

ustawa o ARiMR art. 28a

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

Dotyczy okoliczności wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 art. 47

Dotyczy okoliczności wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 art. 119 § 1

Możliwość odstąpienia od żądania zwrotu środków.

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 art. 5 § 1 i 2

Dotyczy zwrotu pobranej kwoty wraz z odsetkami.

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 art. 80

Dotyczy zwrotu pobranej kwoty wraz z odsetkami za rok 2010.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. przez uznanie decyzji o zwrocie płatności za prawidłową. Brak podstaw prawnych do wydania decyzji o zwrocie płatności. Niewłaściwa wykładnia i zastosowanie przepisów krajowych i unijnych dotyczących płatności rolnośrodowiskowych.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji należy traktować jako nowe postępowanie w sprawie. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena kontrolowanej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem. Kwestionowanie tej okoliczności przez rolnika jest polemiką z ustaleniami faktycznymi i prawnymi dokonanymi przez organ oraz wyrazem niezrozumienia, że wyłączenie klaczy huculskich skarżącego w 2012 r. z programu ochrony zasobów genetycznych było elementem niedotrzymania warunków podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Skład orzekający

Dariusz Dudra

przewodniczący

Ludmiła Jajkiewicz

sprawozdawca

Tomasz Smoleń

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących płatności rolnośrodowiskowych, warunków ich przyznawania oraz konsekwencji niespełnienia tych warunków, w tym zwrotu nienależnie pobranych środków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego programu rolnośrodowiskowego i konkretnych przepisów z lat 2007-2013. Interpretacja przepisów UE może być szersza.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne przestrzeganie warunków programów rolnych i jakie mogą być konsekwencje ich niedopełnienia, nawet po latach. Jest to przykład rutynowej, ale istotnej dla rolników interpretacji przepisów.

Rolnik musi zwrócić unijne dopłaty za konie. Sąd wyjaśnia dlaczego.

Sektor

rolnictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I GSK 299/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2021-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-03-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra /przewodniczący/
Ludmiła Jajkiewicz /sprawozdawca/
Tomasz Smoleń
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1792/16 - Wyrok WSA w Warszawie z 2017-05-31
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156 par. 1 okt 2 i 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 1792/16 w sprawie ze skargi J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 maja 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1792/16, oddalił skargę J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych (PRŚ).
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu [...] kwietnia 2010 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w L. wniosek o przyznanie płatności na rok 2010, w tym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013), w którym zadeklarował realizację m.in.: pakietu 7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie w wariancie 7.2 Zachowanie lokalnych ras koni – 3 sztuki klaczy huculskich.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L., decyzją z [...] grudnia 2010 r., przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 7.862,20 zł. Zgodnie z informacją zawartą w tej decyzji za termin rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego przyjęto dzień 15 marca 2010 r.
W kolejnych latach (2011, 2012, 2013) skarżący składał wnioski kontynuacyjne o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, deklarując m.in. realizację pakietu 7.2. Płatności te były przyznawane decyzjami z [...] grudnia 2011 r. (za 2011 r.) i [...] maja 2013 r. (za 2012 r.) Natomiast decyzją z [...] maja 2014 r. organ przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 do pakietu 2 i 3 oraz odmówił przyznania płatności do pakietu 7, uznając, że brak zaświadczenia podmiotu prowadzącego księgi hodowlane koni zawierającego wskazanie zwierząt zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych, o którym mowa w § 24 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361, ze zm.; dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe), powoduje brak spełnienia warunku uzasadniającego przyznanie płatności do zwierząt zadeklarowanych w ww. pakiecie.
W dniu [...] czerwca 2015 r. Kierownik Biura wydał decyzję o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości 13.500,00 zł przyznanych mu za lata 2010-2012 z tytułu pakietu 7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie. Skarżący odwołał się od tej decyzji do Dyrektora Oddziału, który postanowieniem z [...] lipca 2015 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W piśmie z [...] listopada 2015 r. skarżący sformułował, m.in. żądanie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
Decyzją z [...] lutego 2016 r. Dyrektor OR ARiMR odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z [...] czerwca 2015 r. o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.
Prezes ARiMR, decyzją z [...]kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy ww. decyzję.
Uzasadniając swoją decyzje w ramach oceny zaistnienia przesłanki nieważności w postaci rażącego naruszenia prawa, Prezes ARiMR wskazał akty prawne oraz przepisy, na postawie których Kierownik Biura określił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności. Zdaniem Prezesa, dokonując takiego rozstrzygnięcia, Kierownik Biura prawidłowo uznał, że skarżący w roku 2013 nie spełnił warunku przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 7. Nie dołączył bowiem do wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 wymaganej § 24 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego kopii dokumentu obejmującego oświadczenie rolnika, podmiotu prowadzącego księgi hodowlane – w przypadku klaczy, loch i owiec matek oraz podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych – w przypadku krów, klaczy, loch i owiec matek, zawierającego wskazanie zwierząt ras lokalnych, jakie zostały zakwalifikowane do programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych. Zdaniem organu, wypełniło to przesłankę ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wymienioną w § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, tj. brak spełnienia warunku przyznania płatności w ramach ww. pakietu. Podkreślił, że Kierownik Biura dokonał również oceny przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, tj. okoliczności, o których mowa w art. 28a ustawy PROW oraz w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006.
W ocenie Prezesa ARiMR decyzja Kierownika Biura z [...] czerwca 2015 r. nie jest więc obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.), tj. nie została wydana bez podstawy prawnej ani z rażącym naruszeniem prawa. Kierownik Biura przywołał bowiem wszystkie przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji ustalającej skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oraz zastosował je w sposób odpowiadający prawu.
Dalej Prezes ARiMR stwierdził, że decyzja Kierownika Biura z [...] czerwca 2015 r. nie jest obarczona wadami wymienionymi w art. 156 § 1 pkt 6 i 7 k.p.a., bowiem jej wykonanie nie spowoduje sankcji karnych, jak również nie istnieją w tej materii przepisy prawa zawierające klauzulę nieważności.
Prezes ARiMR dokonał też oceny zaistnienia pozostałych przesłanek nieważności z art. 156 § 1 k.p.a. Wskazał, że sporna decyzja została wydana przez właściwy organ i nie dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Ponadto przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Kierownika Biura z [...] czerwca 2015 r. było ustalenie skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, więc postępowanie dotyczyło praw i obowiązków skarżącego, czyli ww. decyzja nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. na powyższą decyzję.
Na wstępie Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji należy traktować jako nowe postępowanie w sprawie. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena kontrolowanej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie takie ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjnoprawnego.
Z ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia wynika, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe skarżącego rozpoczęte w 2010 r. dotyczyło pakietu 7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, w wariancie 7.2: Zachowanie lokalnych ras koni – 3 sztuki klaczy huculskich. Składając pierwszy wniosek, skarżący zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. W 2013 r. doszło do przerwania zobowiązania rolnika. Świadczy o tym ostateczna decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z [...] maja 2014 r. odmawiająca przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w wymienionym pakiecie. Z ustaleń organu wynika również, że rolnik nie wykazał się wówczas stosownym zaświadczeniem, iż hodowane 3 klacze huculskie zostały zakwalifikowane do programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych. Stanowiło to o naruszeniu § 24 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Dalej organ ustalił na podstawie pisma Instytutu Zootechniki w K. z [...] marca 2015 r., iż stado koni rasy huculskiej należące do skarżącego w 2012 r. zostało wycofane z programu ochrony i nie było możliwości wstecznego zakwalifikowania tego stada. Decyzja odmawiająca skarżącemu płatności na rok 2013 z tego tytułu nie stwierdzała zaistnienia siły wyższej. Dało to podstawę do zasądzenia zwrotu wcześniej pobranych płatności, czyli do wydania weryfikowanej decyzji ze wskazaniem podstawy prawnej z § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, tj. braku spełnienia warunku przyznania płatności w ramach ww. pakietu przy jednoczesnym ustaleniu braku przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, tj. okoliczności, o których mowa w art. 28a ustawy PROW oraz w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006.
Zdaniem WSA, wbrew zarzutom skargi, istniała podstawa materialnoprawna do wydania weryfikowanej decyzji, została ona prawidłowo wymieniona w tej decyzji. Tym samym nie można uznać słuszności zarzutów skargi co do braku podstaw do wydania weryfikowanej decyzji czy też naruszenia stosowanych przepisów prawnych, w tym w sposób rażący, wymagany treścią art. 156 k.p.a. Kwestionowanie tej okoliczności przez rolnika jest polemiką z ustaleniami faktycznymi i prawnymi dokonanymi przez organ oraz wyrazem niezrozumienia, że wyłączenie klaczy huculskich skarżącego w 2012 r. z programu ochrony zasobów genetycznych było elementem niedotrzymania warunków podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Taka sama regulacja, dotycząca zobowiązania rolnika do utrzymywanie wpisanych do księgi hodowlanej krowy, klaczy, lochy lub owiec matek ras wymienionych w ust. 4 załącznika nr 4 do rozporządzenia, objętych programem ochrony zasobów genetycznych, zawarta była w § 7 pkt 5 poprzedniego rozporządzenia rolnośrodowiskowego, obowiązującego w dacie rozpoczęcia przez skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego, tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262, ze zm.).
Sąd wskazał, że okoliczność objęcia wymienionych zwierząt programem ochrony zasobów genetycznych miało potwierdzać stosowne zaświadczenia podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych, co przewidywał § 24 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia rolnośrodowiskowego oraz § 19 ust. 1 pkt. 4 lit. c) poprzedzającego go rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. Zdaniem WSA, organ prawidłowo stwierdził, że to wyłączenie zwierząt skarżącego z programu ochrony zasobów genetycznych było podstawą do odmowy wypłaty płatności na rok 2013 i podstawą do określenia zwrotu pobranych płatności za lata 2010-2012, a nie sam brak formalny stosownego zaświadczenia.
W ocenie Sądu I instancji, zaskarżona decyzja prawidłowo wykazała brak przesłanek do stosowania przepisów dotyczących odstąpienia od żądania zwrotu wypłaconych środków z przedmiotowego tytułu, w tym na podstawie kwestionowanego przez skarżącego art. 119 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 547). Organ wymienił i omówił prawidłowo przepisy unijne określające możliwość odstąpienia od żądania zwrotu pobranej płatności, jeżeli nie przekracza ona równowartości 100 euro. Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Sąd podzielił też stanowisko organu odnośnie do istnienia podstaw do żądania w weryfikowanej decyzji zwrotu pobranej kwoty wraz z odsetkami za lata 2011-2012 według treści art. 5 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia komisji (UE) nr 65/2011 oraz za rok 2010 według treści art. 80 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło też do naruszenia zasad przewidzianych art. 156 § 1 pkt 6 i 7 k.p.a. ani innych przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie. Analiza zaskarżonej decyzji i materiału dowodowego w sprawie wykazuje, że nie doszło do naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów prawa materialnego ani też innych przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego. Weryfikowana decyzja jest wykonalna, jej wykonanie nie wywoła żadnego czynu zagrożonego karą, jest skierowana do właściwej osoby, została wydana przez uprawniony podmiot i nie ma podstawy prawnej stanowiącej o jej nieważności z mocy samego prawa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie jako niezgodnego z prawem. Zarzucił naruszenie prawa materialnego wskutek błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 174 poz. 1809) i rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361) oraz rozporządzeniem Komisji Europejskiej - przez przyjęcie, że mają one zastosowanie do uznania przez organ I, II, III instancji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, iż pomoc finansowa przyznana Panu J. z tytułu hodowli koni huculskich była nienależna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2019 r. Dz.U., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutem skargi kasacyjnej i stosownie do art. 193 zd. drugie p.p.s.a. przedstawienie w odniesieniu do tego zarzutu motywów rozstrzygnięcia.
Stosownie do art. 173 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. Oznacza to, że zarzuty skargi kasacyjnej powinny być skierowane pod adresem sądu I instancji, co z kolei wiąże się z potrzebą podniesienia zarzutu naruszenia przepisów p.p.s.a., ewentualnie w połączeniu z przepisami prawa materialnego (procesowego) mającymi zastosowanie w sprawie. Nadto, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie jest zobowiązany do wskazania właściwego przepisu prawa materialnego i/lub procesowego oraz – do wyjaśnienia, na czym polega jego naruszenie.
Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił Sądowi I instancji błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. w powiązaniu z kilkoma wymienionymi z nazwy rozporządzeniami, co nie odpowiada ustawowym wymogom.
Opierając zarzut kasacyjny na art. 156 § 2 pkt 2 i 7 k.p.a. należało przede wszystkim wykazać, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego mających zastosowanie w sprawie, czego w skardze kasacyjnej brakł.
Wskazane powyżej mankamenty skargi kasacyjnej ograniczyły w znacznym stopniu merytoryczne jej rozpoznanie. Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej, o czym była mowa wcześniej, nie może we własnym zakresie modyfikować podstaw kasacyjnych, niejako za stronę, a jedynie rozpoznać skargę kasacyjną w zakresie wyznaczonym treścią podniesionych przez stronę zarzutów.
Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), albo zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (pkt 7).
Odnosząc się do pierwszej z wymienionych przesłanek nieważności, tj. wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, należy wskazać, że z taką sytuacją mamy do czynienia wówczas, gdy decyzja nie ma oparcia w żadnym z przepisów prawa obowiązujących w dacie jej wydania lub gdy sprzeczność treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z przepisami prawa powszechnie obowiązującego jest bezsporna. W orzecznictwie i w literaturze przedmiotu wyrażany jest pogląd, że gdyby nawet organ wskazał w wydanej decyzji błędnie lub zbyt ogólnikowo podstawę prawną, to mimo wadliwość działania organu, nie można uznać, że taka decyzja została wydana bez podstawy prawnej czy z rażącym naruszeniem prawa, jeśli z okoliczności sprawy wynika, że organ mógł wydać decyzję, mając do tego podstawę w innym przepisie prawa. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca – istniała podstawa prawna do wydania decyzji z [...] czerwca 2015 r. Jednym słowem wnoszący skargę kasacyjną nie wykazał ani braku podstawy prawnej do wydania decyzji, ani, że treści decyzji nie można wyinterpretować z żadnej normy prawnej, ani też, że doszło do naruszenia prawa, w wyniku którego powstały skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, a więc, że treść decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego.
Odnosząc się do drugiej z wymienionych przesłanek nieważności, tj. wystąpienia wady powodującej jej nieważność z mocy prawa, należy wskazać, że art. 156 pkt 7 k.p.a. może stanowić podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jedynie wtedy, gdy przepis prawa materialnego wyraźnie stanowi, że określona w nim wadliwość decyzji powoduje jej nieważność, co w sprawie nie zostało wykazane.
Odnosząc się natomiast do podniesionej przez wnoszącego skargę kasacyjną argumentacji należy zauważyć, że bezpośrednim zamiarem wnoszącego skargę kasacyjną było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z [...] czerwca 2015 r. ustalającej stronie kwotę do zwrotu z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010 – 2011, która w jego ocenie była dotknięta wadą nieważności. Zdaniem strony przepisy krajowe jak i unijne nie regulowały w sposób expressis verbis jakie dokumenty strona powinna była przedstawić ubiegając się o pomoc finansową z tytułu hodowli koni huculskich. Stanowisko to nie znajduje oparcia w stanie prawnym i faktycznym sprawy.
Podstawą ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności był m.in. § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W myśl tego przepisu płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.
W stanie sprawy wnoszący skargę kasacyjną nie spełnił warunku przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 7 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, bowiem nie dołączył do wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 wymaganej § 24 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego kopii dokumentu obejmującego oświadczenie rolnika, podmiotu prowadzącego księgi hodowlane – w przypadku klaczy, loch i owiec matek oraz podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych – w przypadku klaczy, loch i owiec matek, zawierającego wskazanie zwierząt ras lokalnych, jakie zostały zakwalifikowane do programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych. Instytut Zootechniki w K. pismem z [...] marca 2015 r. poinformował organ, że stado koni rasy huculskiej należące do wnoszącego skargę kasacyjną zostało wycofane w 2012 r. z programu ochrony i nie ma możliwości wstecznego zakwalifikowania tego stada.
Ujawnienie tych okoliczności dało podstawę do wydania decyzji w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010 – 2012. Wyłączenie hodowanych przez stronę koni huculskich z programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych ujawnione w czwartym roku realizacji pięcioletniego programu rolnośrodowiskowego pozbawiało rolnika płatności w omawianym zakresie za poprzednie lata. Przy jednoczesnym stwierdzeniu, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności (v. art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006).
Z powyższych względów należało uznać, że wydana przez organ decyzja z [...] czerwca 2015 r. miała oparcie w stanie prawnym i faktycznym sprawy, a tym samym brak było podstaw prawnych do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 lub 7 k.p.a.
Skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (jt. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842), orzekł jak w sentencji.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę