I GSK 297/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-15
NSAAdministracyjneŚredniansa
pomoc finansowaCOVID-19szczepieniaKoło Gospodyń WiejskichARiMRnienależnie pobrane płatnościwsparcie lokalnej społecznościpostępowanie administracyjneskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną Koła Gospodyń Wiejskich dotyczącą nienależnie pobranej pomocy finansowej na organizację wydarzenia szczepieniowego, uznając, że wspólna organizacja przez wiele kół w jednym miejscu i czasie nie spełnia celu wsparcia lokalnej społeczności.

NSA rozpatrzył skargę kasacyjną Koła Gospodyń Wiejskich od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z pomocy finansowej na organizację wydarzenia promującego szczepienia przeciw COVID-19. Sąd I instancji uznał, że wspólna organizacja wydarzenia przez 7 Kół Gospodyń Wiejskich w tym samym miejscu i czasie, z jednym punktem szczepień, nie spełnia celu wsparcia lokalnej społeczności i zwiększenia dostępności do szczepień, co skutkowało uznaniem pomocy za nienależnie pobraną. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego nie spełniają wymogów formalnych i merytorycznych.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Koła Gospodyń Wiejskich w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Lublinie, który utrzymał w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej. Pomoc ta była przyznana na organizację wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. Sąd I instancji uznał, że wspólna organizacja wydarzenia przez siedem Kół Gospodyń Wiejskich w tym samym miejscu i czasie, z jednym punktem szczepień, nie spełnia celu wsparcia lokalnej społeczności i zwiększenia dostępności do szczepień, co skutkowało uznaniem przyznanej pomocy w wysokości 8.000 zł za nienależnie pobraną. NSA, analizując skargę kasacyjną, stwierdził, że zarzuty naruszenia prawa materialnego (dotyczące wykładni przepisów rozporządzenia) oraz przepisów postępowania (K.p.a.) nie spełniają wymogów formalnych i merytorycznych określonych w przepisach prawa procesowego. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna musi precyzyjnie wskazywać podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, a NSA jest związany granicami skargi. W ocenie NSA, skarżący nie wykazał błędnej wykładni przepisów ani istotnego wpływu uchybień procesowych na wynik sprawy. Dodatkowo, NSA odniósł się do zarzutu niewłaściwości organu administracji w sprawie zwrotu środków publicznych, wskazując, że ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków następuje w drodze decyzji administracyjnej, a właściwy jest organ, który przyznał pomoc. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wspólna organizacja wydarzenia przez kilka Kół Gospodyń Wiejskich w tym samym miejscu i czasie, z jednym punktem szczepień, nie spełnia celu wsparcia lokalnej społeczności i zwiększenia dostępności do szczepień, co skutkuje uznaniem pomocy za nienależnie pobraną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pomoc finansowa była adresowana do indywidualnego koła gospodyń wiejskich w celu samodzielnego zorganizowania inicjatyw zwiększających dostępność do szczepień. Wspólna organizacja przez wiele kół w jednym miejscu i czasie, z jednym punktem szczepień, nie realizuje w pełni celu normy prawnej, jakim jest promowanie szczepień wśród społeczności wiejskiej i zwiększenie ich dostępności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

rozporządzenie z 27 stycznia 2015 r. art. § 13zi § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.

Przyznanie pomocy finansowej na realizację inicjatyw dotyczących organizacji wydarzenia wspierającego dostępność do szczepień.

rozporządzenie z 27 stycznia 2015 r. art. § 13zi § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.

Pomoc finansowa w wysokości 8.000 zł na jedno wydarzenie.

rozporządzenie z 27 stycznia 2015 r. art. § 13zi § ust. 5

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.

Koło gospodyń wiejskich może złożyć nie więcej niż trzy wnioski, przy czym kolejny po akceptacji sprawozdania.

rozporządzenie z 27 stycznia 2015 r. art. § 13zi § ust. 12

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.

Jeden z warunków uzyskania pomocy - realizacja trzech aktywności.

rozporządzenie z 27 stycznia 2015 r. art. § 13zi § ust. 13

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.

Na jedno wydarzenie przysługuje pomoc w wysokości 8.000 zł.

rozporządzenie z 27 stycznia 2015 r. art. § 13zi § ust. 22

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.

Sankcja za nienależnie pobraną pomoc finansową.

rozporządzenie z 15 lipca 2021 r. art. § 13zi § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2021 r.

Zmiana rozporządzenia w sprawie realizacji zadań ARiMR.

rozporządzenie z 15 lipca 2021 r. art. § 13zi § ust. 22

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2021 r.

Zmiana rozporządzenia w sprawie realizacji zadań ARiMR.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. uznano za wadliwy ze względu na wyłączenie jego stosowania w postępowaniach przed ARiMR.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. uznano za wadliwy ze względu na wyłączenie jego stosowania w postępowaniach przed ARiMR.

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. uznano za nieuzasadniony z powodu braku sprecyzowania i uzasadnienia.

k.p.a. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. uznano za wadliwy ze względu na wyłączenie jego stosowania w postępowaniach przed ARiMR.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. uznano za wadliwy ze względu na wyłączenie jego stosowania w postępowaniach przed ARiMR.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. uznano za wadliwy ze względu na wyłączenie jego stosowania w postępowaniach przed ARiMR.

k.p.a. art. 84 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. uznano za wadliwy ze względu na wyłączenie jego stosowania w postępowaniach przed ARiMR.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi przez WSA.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące sporządzania skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznawania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

u.ARiMR art. 10a § ust. 1

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Wyłączenie stosowania niektórych przepisów K.p.a. w postępowaniach przed ARiMR.

u.ARiMR art. 29 § ust. 1

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Podstawa prawna zwrotu nienależnie pobranych środków publicznych.

u.ARiMR art. 29 § ust. 1c

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków następuje w drodze decyzji administracyjnej.

u.ARiMR art. 29 § ust. 2

Ustawa o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

Właściwość organu do ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków.

u.f.p. art. 44 § ust. 3

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Zasady celowości i efektywności wydatkowania środków publicznych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej nie spełniają wymogów formalnych i merytorycznych. Skarżący nie wykazał błędnej wykładni prawa materialnego. Zarzuty procesowe są wadliwe i nie wykazują istotnego wpływu na wynik sprawy. Ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia. Naruszenie przepisów postępowania (K.p.a.) poprzez niewystarczające postępowanie dowodowe, dowolną ocenę materiału dowodowego, niepełne uzasadnienie. Naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Niewłaściwość organu administracji w sprawie rozstrzygnięcia zwrotu środków publicznych i właściwość sądu powszechnego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wspólne organizowanie wydarzenia przez kilka Kół Gospodyń Wiejskich w tym samym miejscu i w tym samym czasie (jeden punkt szczepień czynny od godz.14.00 do godz. 19.00) jest niewystarczające do realizacji celu jakim jest wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. Skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami.

Skład orzekający

Michał Kowalski

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Pietrasz

sędzia

Monika Krzyżaniak

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pomocy finansowej dla Kół Gospodyń Wiejskich, zasady prawidłowego formułowania skargi kasacyjnej, właściwość organów w sprawach zwrotu środków publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego programu pomocowego i stanu faktycznego związanego z organizacją wydarzeń szczepieniowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących pomocy finansowej dla Kół Gospodyń Wiejskich, co może być interesujące dla organizacji pozarządowych i sektora rolniczego. Aspekt formalny skargi kasacyjnej jest istotny dla prawników.

Wspólna organizacja wydarzenia przez Koła Gospodyń Wiejskich – czy to wystarczy do otrzymania dotacji?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 297/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Michał Kowalski /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak
Piotr Pietrasz
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Sygn. powiązane
III SA/Lu 273/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-10-11
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 8, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Koła Gospodyń Wiejskich w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 października 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 273/22 w sprawie ze skargi Koła Gospodyń Wiejskich w K. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr 9003-2022-000241 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 273/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę Koła Gospodyń Wiejskich w K. "[...]" na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr 9003-2022-000241 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Koło Gospodyń Wiejskich złożyło w dniu 20 sierpnia 2021 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej na realizacją w terminie do 30 września 2021 r. inicjatyw dotyczących organizacji wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. We wniosku wskazano jako planowane na dzień 29 sierpnia 2021 r. miejsce wydarzenia - boisko sportowe w D..
Decyzją z dnia 23 sierpnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na mocy §13 zi rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.) – dalej rozporządzenie z dnia 27 stycznia 2015 r., przyznał wnioskodawcy pomoc finansową w kwocie 8.000 zł na realizację inicjatywy dotyczącej organizacji wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19.
W dniu 6 września 2021 r. do organu I instancji wpłynęło sprawozdanie Koła Gospodyń Wiejskich wraz z załącznikami z realizacji wydarzenia zorganizowanego w dniu 29 sierpnia 2021 r. na boisku sportowym w Deniskach.
W związku z faktem, że do organu I instancji wpłynęło 7 wniosków, w których wskazano tożsamą datę i miejsce organizacji wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19, tj. wydarzenia, które odbyło się w dniu 29 sierpnia 2021 r. na boisku w D. i zaistniała konieczność ustalenia czy powyższe wydarzenie było organizowane oddzielnie przez każde z kół wnioskujących o przyznanie pomocy finansowej, a także ustalenie faktycznego organizatora wydarzenia, uprawnionego do uzyskania pomocy finansowej, organ I instancji pismem z dnia 13 września 2021 r. wezwał wnioskodawcę do złożenia stosownych wyjaśnień w tym zakresie.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Koło Gospodyń Wiejskich w piśmie z dnia 21 września 2021 r., nie udzieliło wyjaśnień w zakresie objętym powyższym pismem natomiast zarzuciło organowi naruszenie przepisów procesowych, zwracając uwagę na zakończenie postępowania administracyjnego o przyznanie pomocy. Dlatego nie rozumie dlaczego organ domaga się od Koła Gospodyń Wiejskich dodatkowych informacji na temat organizacji wydarzenia.
Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w Tomaszowie Lubelskim. pismem z dnia 24 września 2021 r poinformował, że SPZOZ świadczył w dniu 29 sierpnia 2021 r. w D. usługi medyczne w zakresie wykonywania szczepień ochronnych przeciwko COVID-19 u pacjentów indywidualnych w ramach Narodowego Programu Szczepień na podstawie zawartych umów z siedmioma Kołami Gospodyń Wiejskich w: H., W., K., U., M., B., W1. Dyrektor wyjaśnił, że świadczenie usług medycznych na podstawie zawartych umów odbyło się w ramach jednego punktu szczepień (jeden lekarz oraz dwie pielęgniarki).
Z kolei Kierownik Delegatury w Zamościu Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia swoje stanowisko zawarł w piśmie z dnia 5 października 2021 r. W jego opinii, na konkretne wydarzenie może wystąpić o dofinansowanie jedno Koło Gospodyń Wiejskich.
W dniu 13 października 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał informację o braku akceptacji sprawozdania Koła Gospodyń Wiejskich z realizacji wydarzenia zorganizowanego w dniu 29 sierpnia 2021 r.
Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne i decyzją z dnia 27 stycznia 2022 r. ustalił Kołu Gospodyń Wiejskich kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej dla kół gospodyń wiejskich na realizację w terminie do 30 września 2021 r. inicjatyw dotyczących organizacji wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19 w wysokości 8.000 zł.
Od powyższej decyzji Koło Gospodyń Wiejskich wniosło odwołanie.
Dyrektor Lubelskiego Oddziału ARIM, decyzją z dnia 6 kwietnia 2022 r. po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 273/22 skargę stwierdził, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy w związku ze współorganizacją przez 7 Kół Gospodyń, w tym samym miejscu i czasie, wydarzenia, w ramach którego zapewniono możliwość szczepienia przeciwko COVID-19 w jednym punkcie sczepień przez 5 godzin (okoliczność bezsporna) - Koło Gospodyń Wiejskich było podmiotem uprawnionym do otrzymania pomocy finansowej na realizację wydarzenia mającego na celu wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. W konsekwencji, czy organy ARiMR prawidłowo uznały, że przyznana pomoc w wysokości 8.000 zł stanowi płatność nienależną.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, założeniem wprowadzonej z dniem 23 lipca 2021 r. regulacji - przepisu § 13zi rozporządzenia - było zwiększenie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19 dla społeczności wiejskiej poprzez skierowanie wsparcia finansowego do ściśle określnego podmiotu. Taka formuła przepisu nie nasuwa wątpliwości co do intencji prawodawcy gdy ma się na uwadze § 2 ust. 1 pkt.6 rozporządzenia gdyż z jego treści w samej rzeczy wynika że Agencja ma udzielać pomocy na realizację zadań wynikające z polityki państwa. Strategia państwa w zakresie szczepień przeciw COVID-19 przedstawiona została w dokumencie Narodowy Program Szczepień z grudnia 2020 r. według którego jednym z istotnych celi zaprezentowanych w programie jest powszechność i dostępności szczepień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że dokonując analizy tego przepisu, zdaniem Sądu nie ma wątpliwości, że pomoc finansowa na realizację wydarzenia w nim wymienionego adresowana jest do indywidualnego koła gospodyń wiejskich. Celem tej normy prawnej było umożliwienie zorganizowania samodzielnie całego szeregu inicjatyw (wydarzeń) przez wskazany przez prawodawcę podmiot, które miały umożliwić, a wręcz, rozszerzyć/zwiększyć społeczności lokalnej dostępność do szczepień.
Mając zaś na względzie wykładnię systemową wewnętrzną i wykładnię celowościową Sąd uznał, że prawidłowe jest rozumienia tego przepisu w sposób zaprezentowany powyżej, tym bardziej, że z przytoczonej regulacji § 13zi ust. 5 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r wynika, że koło gospodyń wiejskich może złożyć nie więcej niż trzy wnioski, przy czym kolejny wniosek może zostać złożony tylko i wyłącznie po akceptacji sprawozdania z poprzedniego wydarzenia. Ponadto na takie jedno wydarzenie przysługuje pomoc w wysokości 8.000 zł (§ 13zi ust. 13 powołanego rozporządzenia).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie powołane przez organy argumenty są przekonujące, że w sytuacji gdy kilka kół gospodyń wiejskich realizuje wspólne wydarzenie w jednym miejscu i czasie oraz w jednym wspólnym punkcie szczepień, to nawet jeżeli każde z kół wskaże osobno realizację 3 aktywności, o których mowa § 13zi ust. 12, co jest tylko jednym z warunków uzyskania pomocy, to nie można mówić, że został zrealizowany cel wsparcia lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. Nie można uznać, że jedno wspólne zdarzenie dostatecznie promuje szczepienia przeciwko Covid-19 wśród społeczności wiejskiej, a zatem, że zostały spełnione wszystkie pozostałe przesłanki tej normy prawnej ( skierowanie i zwiększenie dostępności szczepienia przeciwko COVID-19 lokalnej społeczności) uzasadniające przyznanie pomocy. Skoro Koło Gospodyń Wiejskich wpisało siebie we wniosku jako organizatora, to znaczy że to ono samodzielnie (a więc osobiście, oddzielnie, samemu) zobowiązało się do zorganizowania konkretnego wydarzenia, a nie do jego współzorganizowania, czy uczestnictwa w nim.
Na odmienną ocenę poczynionych przez organ ustaleń nie ma wpływu w przekonaniu Sądu również okoliczność zawarcia przez każde z kół oddzielnej umowy o zapewnieniu usług medycznych w zakresie wykonywania szczepień. Natomiast w każdej z tych umów czas szczepień określony został w tym samym przedziale czasowym (od godz. 14:00- do godz. 19:00).
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wspólne organizowanie wydarzenia przez kilka Kół Gospodyń Wiejskich w tym samym miejscu i w tym samym czasie (jeden punkt szczepień czynny od godz.14.00 do godz. 19.00) jest niewystarczające do realizacji celu jakim jest wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19. Trafnie również zauważa organ odwoławczy, że wspólne organizowanie wydarzenia, w tym przypadku, mając na uwadze cel jakiemu takie wydarzenia miało służyć pozostaje w sprzeczności z zasadami wydatkowania środków publicznych, zwłaszcza z zasadą celowości i efektywności ( zob. art. 44 ust. 3 pkt. 1 u.f.p.). Celowość dokonywania wydatków oznacza optymalizację zastosowanych metod i środków, ich adekwatności dla osiągnięcia założonych celów oraz przyjętych kryteriów oceny realizacji celów i zadań. Efektywność oznacza zaś maksymalizację rezultatu działania.
W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji oraz o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie i zmianę, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- naruszenie prawa materialnego ti, przepisu § 13zi ust. 1 pkt 1) w związku § 13zi ust. 22 pkt 1) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.07.2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - "rozporządzenie" (Dz. U z 2021 r. poz. 1311), poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie norm prawnych - niewłaściwy proces kwalifikacji stanu faktycznego do stanu prawnego przez przyjęcie, że Koło Gospodyń Wiejskich w K. nie spełniło celu jakim jest wsparcie lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19, a tym samym nie spełniło warunków otrzymania pomocy finansowej;
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 11, 75 § 1 oraz art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.) poprzez niewystarczające przeprowadzenie postępowania dowodowego, dowolna ocenę materiału dowodowego, niedokonanie ustaleń mających zasadnicze rozstrzygniecie dla sprawy oraz niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji;
- naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 i art. 78 § 1 K.p.a. poprzez zaniechania dokonania w postępowaniu odwoławczym wszechstronnej oceny dowodów zgromadzonych przez organ pierwszej instancji, w szczególności przez niezbadanie sprawy pod względem faktycznym i prawnym, rozpatrzenie sprawy na podstawie niekompletnego i niewystarczającego materiału dowodowego, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie precyzyjnego ustalenia - czy w trakcie wydarzenia jakie odbyło się w dniu 15 sierpnia 2021 r. w U. w ramach wsparcia lokalnej społeczności w zakresie dostępności do szczepień przeciwko COVID-19, Skarżący zapewnił możliwość zaszczepienia się mieszkańcom Gminy U., ale również wszystkim innym chętnym do poddania się szczepieniu, przez czas de facto, co najmniej 5 godzin dziennie , do czego zresztą Skarżący zobowiązał się na podstawie umowy o zapewnienie usług medycznych w zakresie wykonywania szczepień zawartej z Samodzielnym Publicznym Zespołem Opieki Zdrowotnej w Tomaszowie Lubelskim:
- naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a., tj. zasady zaufania do organów publicznych, przez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez Skarżącego zarzuconych naruszeń, bez wyczerpującej oceny podnoszonych w odwołaniu wyjaśnień strony Skarżącej i co za tym idzie niewłaściwe zastosowanie sankcji z § 13zi ust. 22 pkt 1) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.07.2021 r. zmieniającego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27.01.2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa co - zdaniem Skarżącego - jeszcze bardziej podważa zaufanie do organów kontrolnych i prowadzi do stwierdzenia, że rozstrzygniecie sprawy nastąpiło z naruszeniem zasady obiektywizmu;
- naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, a ograniczenie się przez organ drugiej instancji do weryfikacji decyzji organu I instancji.
Nadto skarżący podniósł, że sprawa zwrotu pobranych przez skarżącego środków pieniężnych nie może być załatwiona w drodze rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy z zakresu prawa administracyjnego. Jest to bowiem sprawa cywilna, do której ewentualnie mogą znaleźć zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c. i nast.). Sprawa niniejsza nie podlega zaś rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej i w tym wypadku to sąd powszechny winien przejąć sprawę wynikająca z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia.
Strona przeciwna nie skorzystała z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami.
Zgłoszone w petitum skargi kasacyjnej zarzuty są nieskuteczne, ponieważ nie poddawały się ocenie merytorycznej.
Przed przedstawieniem szczegółowego uzasadnienia powyżej wyrażonej oceny należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. NSA zatem może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.
Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uwzględniając powyższe wyjaśnienia, ocenie merytorycznej nie poddawał się zarzut naruszenia prawa materialnego (niezależnie od braku jego powiązania ze stosownymi przepisami p.p.s.a.), który miał polegać na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu § 13zi ust. 1 pkt 1) w zw. z § 13zi ust. 22 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego RM. W omawianym zakresie zarówno w petitum skargi kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu brak jest w istocie wskazania na czym owa błędna wykładnia Sądu I instancji miałaby polegać. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje także na - jego zdaniem - prawidłową wykładnię wskazanych przepisów ww. aktu prawnego. Z możliwego zaś do zidentyfikowania uzasadnienia skargi kasacyjnej w tym przedmiocie wynika, że Koło Gospodyń Wiejskich odwołuje się wyłącznie i jedynie (w pkt 2 oraz 3 uzasadnienia skargi kasacyjnej, zawierających zdawkowe twierdzenia): 1) bądź to do brzmienia innych niż wskazane w sformułowanym zarzucie regulacji rozporządzenia wykonawczego RM (tj. do regulacji zawartych w jego § 13 ust. 1 pkt 16 i 17); 2) bądź to na interpretację - bez nawiązania do przywołanych w petitum skargi kasacyjnej regulacji - pojęć "organizator" lub "współorganizator", "wydarzenia", zamieszczanych na stronach internetowych Prezesa RM, Ministerstwa Zdrowia, ARiMR (bez podania rozumienia dwóch z pierwszych pojęć, a także nie podając źródła dostępu internetowego), powołując jednocześnie argument należący do sfery ustaleń faktycznych, że szczepienia zostały przeprowadzone w trakcie "wydarzenia" we wskazanym dniu, przy zapewnieniu trzech aktywności potwierdzonych przez uczestników. Jak już wskazano, brak jest w tym zakresie jakiegokolwiek odniesienia treściowego/merytorycznego do przywołanych jako naruszone w petitum skargi kasacyjnej regulacji prawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla - nawiązując do wcześniej poczynionych wyjaśnień w przedmiocie wymogów dotyczących skargi kasacyjnej - że ani nie rozpoznaje sprawy w jej całokształcie, ani nie może we własnym zakresie uzupełniać argumentacji strony, która miałaby przemawiać za jej twierdzeniami. Stąd też, mając na uwadze ustalenia w odniesieniu do postawionego zarzutu naruszenia prawa materialnego i sposobu jego uzasadnienia, należało uznać, że rozpoznawana skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.
Ocenie merytorycznej nie poddawały się także zarzuty natury procesowej.
Pomijając, że w ich podstawach brak jest przywołania przepisów regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) - ich konstrukcja jest istotnie wadliwa. Wskazać trzeba podstawowo w tym przedmiocie, że niektóre z powołanych - lecz mających istotne znaczenia dla ewentualnego kwestionowania prawidłowości postępowania dowodowego, które zaakceptował WSA w sprawie niniejszej - przepisy k.p.a. przywołane w zarzutach sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej nie mogły mieć zastosowania w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (w brzmieniu obowiązującym do 29 marca 2022 r.), jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Zatem zarzuty natury procesowej, w ramach których powołano naruszenie art. 7, art. 75 § 1, czy art. 77 (§ 1) k.p.a. - co dotyczy 3 spośród czterech zarzutów natury procesowej - są wadliwe. Naczelny Sąd Administracyjny dodatkowo wskazuje, że - wbrew powołanym na wstępie wymogom w odniesieniu do konstrukcji i uzasadnienia tego rodzaju zarzutów - nie wskazano w sposób sprecyzowany na czym naruszenie wskazywanych regulacji miałoby polegać, jak też brak jest adekwatnej argumentacji na poparcie wyartykułowanych twierdzeń. Brak jest także niezbędnego elementu polegającego na wykazaniu prawdopodobieństwa istotności wpływu na wynik sprawy. Nie mogą stwierdzonych braków zastąpić zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej uwagi polemiczne skarżącego kasacyjnie, które przybierają formę pytań, w formule poniekąd retorycznej, kierowanych pod adresem organów.
Brak jest jakiegokolwiek sprecyzowania oraz uzasadnienia zarzutu procesowego, w ramach którego wskazano na naruszenie art. 15 k.p.a., zatem NSA nie mógł się do niego odnieść.
Z powyższego wynika, że skarga nie mogła być usprawiedliwiona podstawą kasacyjną z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., ponieważ stan faktyczny sprawy, zaakceptowany przez Sąd I instancji nie został zakwestionowany.
Skarżące kasacyjnie in fine petitum skargi kasacyjnej podniosło także niewłaściwość organu administracji w sprawie rozstrzygnięcia sprawy zwrotu środków publicznych, a w konsekwencji właściwość w sprawie sądu powszechnego. I jakkolwiek w tej kwestii brak jest uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za stosowne wskazanie - z uwagi na de facto kontestowanie właściwości kognicji sądu administracyjnego - że z dyspozycji zawartych w art. 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wprost wynika m.in., że krajowe środki publiczne przeznaczone na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej (ust. 1). Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1c). Natomiast właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej z tych środków publicznych przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2 pkt 1). Zatem twierdzenia autora skargi kasacyjnej są pozbawione podstaw.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI