I GSK 296/19

I GSK 296/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra
Izabella Janson /sprawozdawca/
Małgorzata Grzelak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6551
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Lu 172/18 - Wyrok WSA w Lublinie z 2018-10-16
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 151 § 1 pkt 2; art. 156 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 2137
art. 29
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1 ust. 2; art. 3 ust. 1 i 3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 172/18 w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu przyznania renty strukturalnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 16 października 2018r.,sygn. akt I SA/Lu 172/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., obecnie t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę Z. R. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej też: "Dyrektor LOR ARiMR", "Dyrektor") z [...] lutego 2018r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, jak również stwierdzenie nieważności poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
1.1. art. 49 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 (dla płatności rok 2004), art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE nr 796/2004 (dla płatności na lata 2005-2009), art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE nr 1122/2009 (dla płatności na rok 2010), art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 (dla płatności na lata 2011-2014), poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi, w przypadku gdy obowiązek zwrotu nienależnych płatności nie ma zastosowania, z uwagi na przyznanie przedmiotowej płatności na skutek pomyłki organu, który nie mógł być wykryty przez Z. R.;
1.2. art. 49 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 i art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, poprzez ich niezastosowanie i oddalenie skargi w związku z błędnym przyjęciem działania beneficjenta w złej wierze i ustaleniem dziesięcioletniego, zamiast czteroletniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia, w przypadku gdy wszelkie ujawnione w trakcie postępowania okoliczności, (t.j. fakt opłacania przez stronę składek ubezpieczenia w KRUS, wydane zaświadczenie z KRUS, przejście pozytywnej weryfikacji przy staraniu się o uzyskanie renty strukturalnej) świadczą o jego działaniu w dobrej wierze;
II. Naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
2.1. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 6, 7,16 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej pomimo zaistnienia przesłanek takie działanie uzasadniających, tj. utrzymania zaskarżoną decyzją w mocy decyzji dotyczącej sprawy już uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z [...] lipca 2017r., co naruszyło dyspozycję ogólnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej i zasady trwałości decyzji administracyjnej;
2.2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez nieuchylenie decyzji mimo jej wadliwości, a to wobec zastosowania przez organ procedury ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej wbrew zasadom praworządności i pogłębiania zaufania obywateli, wyrażające się w próbie pociągania do odpowiedzialności finansowej obywatela za skutki decyzji wydanych w wyniku błędu organu administracji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że skargę kasacyjną, pomimo wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie, rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842, dalej: "ustawa COVID") oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił bowiem stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020r., sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20 (te oraz niżej wskazane orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń, na stronie: nsa.gov.pl.), zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.
Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że zgodnie art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Wskazać też należy, że zarzuty skargi kasacyjnej są kierowane pod adresem Sądu I instancji a ten nie "stosuje" przepisów prawa, lecz dokonuje jedynie oceny legalności ich zastosowania przez organy.
Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący kasacyjnie nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny podlegały podniesione w tej skardze zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej kolejności zarzuty materialne. Konieczność zachowania takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wówczas, gdy zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny, albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.
W ramach zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego autor skargi kasacyjnej wytknął naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7 i art. 16 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez nieuchylenie decyzji mimo jej wadliwości, a to wobec zastosowania przez organ procedury ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej wbrew zasadom praworządności i pogłębiania zaufania obywateli, wyrażające się w próbie pociągania do odpowiedzialności finansowej obywatela za skutki decyzji wydanych w wyniku błędu organu administracji publicznej.
Zarzuty te są niezasadne.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idącego zarzutu wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. podnieść należy, że WSA trafnie wskazał na niezasadność stanowiska skarżącego, jakoby uchylenie przez Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] lipca 2017r., nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łęcznej z [...] maja 2017r., nr [...] oraz umorzenie postępowania pierwszej instancji stanowiło przeszkodę do wszczęcia kolejnego postępowania i wydania decyzji w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, a tym samym zachodziła konieczność stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Podkreślić należy, że decyzją z [...] lipca 2017r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łęcznej z [...] maja 2017r. oraz umorzył postępowanie I instancji, jednakże podstawą takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, że organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych wnioskodawcy na mocy decyzji nr [...] z [...] czerwca 2015r., gdy tymczasem Z. R. nabył prawo do renty na podstawie decyzji nr [...] z [...] marca 2005r. Decyzja nr [...] z [...] czerwca 2015r. była decyzją stwierdzającą wydanie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa. Decyzja z [...] czerwca 2015r. została wydana w trybie nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzja ta nie przyznawała żadnej pomocy, zatem nie było możliwe dochodzenie jakichkolwiek kwot wypłaconych skarżącemu na tak wskazanej podstawie. Uchybienie polegające na niewłaściwym określeniu przedmiotu postępowania w zawiadomieniu spowodowało, że prowadzone postępowanie w zakresie odzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej było bezprzedmiotowe. Uchylenie zaś decyzji i umorzenie postępowania w innej sprawie, nie stanowiło zatem przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych wnioskodawcy na mocy decyzji z [...] marca 2005r. o przyznaniu płatności z tytułu renty strukturalnej.
Niezasadne okazały się zatem zarzuty zawarte w pkt II. 2.1 i 2.2 petitum skargi kasacyjnej.
Niezasadny okazał się zarzut błędnego zastosowania art. 49 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 (dla płatności rok 2004), art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE nr 796/2004 (dla płatności na lata 2005-2009), art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE nr 1122/2009 (dla płatności na rok 2010), art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 (dla płatności na lata 2011-2014) oraz art. 49 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 i art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 i przyjęcie działania beneficjenta w złej wierze.
Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych (również jako następstwo ich błędnej wykładni) zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący kasacyjnie nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy - jak to miało miejsce w realiach niniejszej sprawy - zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami zasadniczo bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z 4 lipca 2013r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z 1 grudnia 2010r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z 11 października 2012r., I FSK 1972/11; z 3 listopada 2011r., I FSK 2071/09).
Skoro skarżący kasacyjnie w ramach omawianego zarzutu nie podważył skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli sposobu zastosowania prawa materialnego przez Sąd I instancji obowiązany jest wziąć pod uwagę wykładnię prawa materialnego i stan faktyczny sprawy przyjęte przez Sąd I instancji, a z uwagi na funkcjonale powiązanie tych zarzutów dokonać łącznej ich oceny.
Wskazać należy, że zgodnie z § 4 ust 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.) rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: 1) ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników; 2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym"; 3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. W myśl § 20 ust. 1 kierownik biura powiatowego Agencji weryfikuje wniosek o przyznanie renty strukturalnej, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 1, w terminie 40 dni od dnia złożenia wniosku. Natomiast zgodnie z § 20 ust. 2 weryfikując wniosek, kierownik biura powiatowego Agencji ustala: 1) spełnienie warunków określonych w § 4 pkt 1-3, 6 i 7; 2) łączną powierzchnię posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegała ta powierzchnia w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku; 3) stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegał stan prawny tego gospodarstwa w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku; 4) spełnienie warunku posiadania kwalifikacji zawodowych przez osobę deklarowaną we wniosku jako przejmującą gospodarstwo rolne lub przejmującą użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego.
Nie można też tracić z pola widzenia tego, że zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej wszczyna się na pisemny wniosek złożony przez rolnika ubiegającego się o rentę strukturalną. W myśl postanowień § 18 ust. 5 do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej, w tym potwierdzające: 1) łączną powierzchnię i stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegała powierzchnia i stan prawny tego gospodarstwa w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku; 2) okres prowadzenia działalności rolniczej w ostatnich 10 latach przed złożeniem wniosku; 3) podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu oraz nieposiadanie zadłużenia w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników; 4) kwalifikacje zawodowe przejmującego gospodarstwo rolne.
Analiza powołanych wyżej przepisów prawa prowadzi do jednoznacznego wniosku, że spoczywający na organie administracyjnym obowiązek weryfikacji obejmuje dokumenty przedłożone wraz z wnioskiem przez wnioskodawcę.
Jak już wskazano decyzją z [...] marca 2005r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR Łęcznej przyznał skarżącemu rentę strukturalną. Renta została przyznana na okres 10 lat. W kolejnych latach decyzja ta była zmieniana w związku z waloryzacją kwoty najniższej emerytury. W dniu [...] stycznia 2015r. do Biura Powiatowego ARiMR w Łęcznej wpłynęła informacja z KRUS o okresach podlegania przez Z. R. ubezpieczeniu społecznemu rolników, wraz z decyzją Prezesa KRUS z [...] stycznia 2015r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników. Z dokumentów tych wynika, że Z. R. na dzień złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Wobec powyższego postanowieniem z [...] kwietnia 2015r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęcznej wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją z [...] marca 2005r. w sprawie przyznania renty strukturalnej, a decyzją z [...] czerwca 2015r., nr [...] stwierdził wydanie decyzji z [...] marca 2005r. z naruszeniem prawa, gdyż nie zostały spełnione warunki do jej nabycia. Skarżący w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników, a zatem nie został spełniony warunek, o którym mowa w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Wskazano przy tym, że uchylenie decyzji nie jest możliwe, gdyż - zgodnie z przepisem art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek zajścia okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Przewidziany w art. 146 § 1 k.p.a. okres 5 lat umożliwiający uchylenie decyzji upłynął przed wydaniem decyzji z [...] czerwca 2015r., gdyż decyzja o przyznaniu stronie pomocy z tytułu renty strukturalnej została doręczona skarżącemu w dniu [...] marca 2005r. Mając na względzie, że jednoznacznie zostało ustalone, iż skarżący w dniu złożenia wniosku o rentę, z uwagi na wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników nie spełniał warunku koniecznego do uzyskania renty strukturalnej zawartego w § 4 pkt 3 rozporządzenia rentowego, środki pieniężne przekazywane na jego rachunek z tytułu tego świadczenia zostały pobrane nienależnie. Następnie postanowieniem z [...] września 2015r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji z [...] czerwca 2015r. ze względu na toczące się przed Sądem Okręgowym - Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie postępowanie w sprawie uchylenia decyzji Prezesa KRUS z [...] stycznia 2015r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników. Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. akt VIII U809/15 oddalił apelację Z. R. od wyroku, w którym Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie od decyzji Prezesa KRUS z [...] stycznia 2015r. Postanowieniem z [...] września 2016r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR podjął zawieszone postępowanie odwoławcze, a następnie decyzją z [...] października 2016r. utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2015r. Zawiadomieniem z [...]września 2017r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęcznej wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych wypłaconych Z. R. na mocy decyzji z [...] marca 2005r. o przyznaniu płatności z tytułu renty strukturalnej, następnie decyzją z [...] grudnia 2017r., nr [...] ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 227.424,86 zł. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] lutego 2018r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wymaga podkreślenia, że na dzień [...] sierpnia 2004r. (data złożenia wniosku) oraz dzień [...] marca 2005r. (data wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej) organ nie miał wiedzy, że skarżący Z. R. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, a zatem nie spełniał przesłanki do przyznania renty strukturalnej wynikającej z § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Zatem płatności przyznane i wypłacone w ramach renty strukturalnej stanowią kwotę nienależnie pobranych płatności. Organ nie znał tych okoliczności w dacie wydania decyzji i nie był zobligowany do przeprowadzenia samodzielnej weryfikacji dokumentów składanych przez skarżącego w organach emerytalno-rentowych. To bowiem na skarżącym ciążył obowiązek złożenia odpowiednich dokumentów i podania wszelkich informacji, mających znaczenie przy rozstrzygnięciu wniosku o przyznanie renty strukturalnej, przy czym posiadanie ustalonego prawa do emerytury niewątpliwie taką informację stanowiło.
Oznacza to, że skarżący w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników, a zatem nie został spełniony warunek, o którym mowa w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
Zgodnie z art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 (dotyczącego płatności na rok 2004) oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 (dotyczącego płatności w latach 2005-2009) obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. W okolicznościach sprawy pierwszym powiadomieniem beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności jest decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łęcznej z [...] czerwca 2015r. o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa. Dlatego za datę pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności należy uznać datę odebrania tej decyzji, to jest dzień [...] lipca 2015r.
Stanowisko to znajduje oparcie w orzecznictwie NSA. W wyroku z 8 listopada 2016r., sygn. akt II GSK 1002/15 wskazano, że za pierwsze powiadomienie beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, w rozumieniu powołanego powyżej przepisu, uznać bowiem należy decyzję wydaną po wznowieniu postępowania administracyjnego, którą organ administracyjny uchylił swoją poprzednią decyzję o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej oraz odmówił mu przyznania tejże renty.
Stanowisko to podziela Naczelny Sąd Administracyjny. W realiach niniejszej sprawy w dniu 1 lipca 2015r. skarżący został powiadomiony (powziął świadomość), że świadczenie mu nie przysługiwało. Wobec uznania, że nie można skarżącemu przypisać działania w dobrej wierze, organ przyjął 10-letni termin przedawnienia stosownie do 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W konsekwencji zasadnie stwierdzono, że w przypadku wypłaty renty strukturalnej: - za miesiąc grudzień 2004r., wypłaconej w dniu 22 kwietnia 2005r.; - za miesiąc styczeń 2005r., wypłaconej w dniu 2 czerwca 2005r.; - za miesiąc luty 2005r., wypłaconej w dniu 1 czerwca 2005r.; - za miesiąc marzec 2005r., wypłaconej w dniu 17 czerwca 2005r.; - za miesiąc kwiecień 2005r., wypłaconej w dniu 24 czerwca 2005r., płatności w łącznej wysokości 7.988,65 zł nie podlegają odzyskaniu z uwagi na upływ dziesięcioletniego terminu. Dodać należy, że w zakresie płatności zrealizowanych za lata 2010 i następne zastosowanie znajduje również art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995r. z późn. zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95 okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, jeśli jednak nieprawidłowość ma charakter ciągły, to okres ten biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. Skoro moment dopuszczenia się nieprawidłowości to dzień, w którym strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej, pomimo braku spełniania warunków jej przyznania, to nieprawidłowość miała charakter ciągły, a za dzień, w którym ustała uznać należy dzień 1 lipca 2015r., w którym doręczona została skarżącemu decyzja z [...] czerwca 2015r. stwierdzająca wydanie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa. Wobec tego okres przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95, nie upłynął. Wskazać też należy, że przepis art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stanowi samoistną, odrębną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnej płatności i jej zwrotu, zatem nie wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego pierwotnej decyzji o przyznaniu płatności. Stwierdzenie przyznania i wypłacenia renty strukturalnej z naruszeniem obligatoryjnego warunku oznaczało nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, która podlega zwrotowi jako płatność nienależna, w trybie art. 29 ustawy o Agencji.
Tym samym nie są zasadne zarzuty ujęte w punkcie I. 1.1.i 1.2 petitum skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną.