I GSK 2842/18

I GSK 2842/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-08-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Adamiec
Joanna Wegner /przewodniczący/
Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Sygn. powiązane
III SA/Gd 171/18 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2018-04-25
I GSK 2843/18 - Wyrok NSA z 2022-09-09
III SA/Gd 93/18 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2018-04-06
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 9 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 171/18 w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA lub Sąd I instancji) wyrokiem z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 171/18 oddalił skargę P. G. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gdyni z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.
Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący zarzucając zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018.1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.):
I. naruszenie prawa materialnego polegające na:
a) art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz.UE L 312 z 23.12.1995 r.), art. 68 § 1 Ordynacji Podatkowej w zw. z art. 3 ust. 3 tego rozporządzenia oraz art. 28 ust. 1 rozporządzenia rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 roku w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia;
b) art. 28 ust. 1 Ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz § 39 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz.), poprzez ich błędne zastosowanie, w sytuacji gdy skarżący nie odpowiada za zmniejszenie powierzchni użytków rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, a nadto poprzez nieprawidłowe rozpoznanie okoliczności, które powinny wyłączać obowiązek zwrotu płatności rołnośrodowiskowych (§ 39 ust 4 w/w rozporządzenia);
c) art. 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361), poprzez nierozpoznanie w działaniach restrukturyzacyjnych, przeprowadzonych przez ANR, obejmujących nieruchomości dzierżawione przez skarżącego okoliczności wyjątkowych lub kategorii siły wyższej, w przypadku wystąpienia których zwrot udzielonej pomocy nie jest wymagany;
II. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy zachodziły przesłanki do stwierdzenia naruszeń przez organ prawa materialnego, o których mowa w pkt I zarzutów;
b) art. 151 uppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa poprzez oddalenie skargi, w sytuacji niedostrzeżenia przez Sąd, że postępowanie administracyjne przed organem I i II instancji dotknięte było uchybieniami, tj. przeprowadzono je z naruszeniem:
- art. 7 w zw. z art. 77 par. 1 kpa, poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, a w konsekwencji niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy;
- art. 75 kpa, poprzez niedopuszczenie dowodu z zeznań świadków - nowych właścicieli gruntów w obrębie M., w tym W. P., na okoliczność podjęcia zobowiązania do kontynuowania programu rolno-środowiskowego na gruntach dzierżawionych uprzednio przez skarżącego;
- art. 28 kpa w zw. z art. 10 § 1 kpa oraz 61 § 4 kpa, poprzez zaniechanie zawiadomienia o toczącym się postępowaniu Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Gdańsku z siedzibą w Pruszczu Gdańskim (dalej także jako Agencja Nieruchomości Rolnych, Agencja lub ALNR) oraz nabywców nieruchomości określonej jako Gospodarstwo Rolne M., a w konsekwencji uniemożliwienie tym podmiotom udziału w postępowaniu;
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy zasadnym było wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji na zasadzie art. 138 § 2 kpa, względnie decyzji umarzającej postępowanie na zasadzie art. 138 §1 pkt 3 kpa wobec podniesionego zarzutu przedawnienia obowiązku zwrotu świadczenia pobranego przez skarżącego.
W oparciu o ww. zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że skarga kasacyjna, pomimo zawartego w niej wniosku o rozpoznanie na rozprawie została, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.), skierowana na posiedzenie niejawne.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), a więc w tych granicach, jakie strona wnosząca ten środek odwoławczy sama nakreśli w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określono w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie przepisu (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. na treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo odnosi się w pierwszej kolejności do zarzutów podnoszących naruszenie przepisów postępowania, bowiem ustalenie, że w tym zakresie nie doszło do naruszeń prawa, daje podstawę do oceny sposobu stosowania prawa materialnego przed organami. Z uwagi jednak na treść zarzutów podniesionych w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasadnym będzie ich łączne rozpoznanie.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował ustalony przez organy administracji publicznej stan faktyczny i na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego w sposób prawidłowy dokonał kontroli działalności organów administracji publicznej.
Nie jest trafny pogląd skarżącego kasacyjnie, że błędnie WSA stwierdził, iż do przedawnienia nie doszło z uwagi na wszczęcie postępowania przed datą ostatecznego zakończenia programu wieloletniego na lata 2007-2013. Kwestie zamknięcia programu regulują wytyczne Komisji Europejskiej (Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 20 marca 2013 r. C(2013) 1573 w sprawie zatwierdzenia wytycznych dotyczących zamknięcia programów operacyjnych przyjętych do celów pomocy z Europejskiego Funduszu Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (2007-2013). Zgodnie z tymi wytycznymi wszystkie dokumenty zamknięcia programów w perspektywie 2007-2013 należało złożyć do dnia 31 marca 2017r. (v. art. 89 ust.1 rozporządzenia 2988/95, odpowiednio art.96 rozporządzenia nr 1303/13). Dokumenty te były przez Komisję weryfikowane, dopiero po potwierdzeniu ich prawidłowości program zostaje oficjalnie zamknięty decyzją. Z art. 3 ust.1 akapit 2 zdanie 2 rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że termin przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu wieloletniego. Reguły przedawniania nieprawidłowości popełnianych w ramach wdrażania programów wieloletnich zostały wyjaśnione również w najnowszym orzecznictwie TSUE. Mianowicie w wyroku z dnia 15 czerwca 2017r., C-436/15 , A.Liteuvos Respublikos aplinkos ministerijos projektų valdymo agentūra przeciwko "Alytaus regiono atliekų tvarkymo centras" UAB (opublikowany (w elektronicznym Zbiorze Orzeczeń (Zbiór Orzeczeń - część ogólna) EU:C:2017:486), na który powołał się również Sąd I instancji, Trybunał przyjął, że ostateczne zakończenie programu w rozumieniu art. 3 ust.1 akapit 2 rozporządzenia nie oznacza upływu terminu przedawnienia nieprawidłowości, których dopuszczono się w toku jego realizacji. W terminie tym przedawniają się jedynie te nieprawidłowości, które popełniono 4 lata (zgodnie z prawem polskim na podstawie przepisów działu III o.p. 5 lat) przed ostatecznym zakończeniem programu, jeżeli termin przedawnienia nie został przerwany wcześniej z powodów przewidzianych w art. 3 ust.1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95. Program wieloletni uznaje się za "ostatecznie zakończony" w rozumieniu art. 3 ust.1 akapit drugi , zdanie drugie rozporządzenia EUROATOM w dniu wskazanym w decyzji Komisji zatwierdzającej projekt. Zatem za nietrafne należy uznać stanowisko skarżącego kasacyjnie, że "zakończenie programu" w rozumieniu i na potrzeby przepisów odnoszących się do terminu przedawnienia to data 31 grudnia 2015 r. a w konsekwencji zarzut opisany w pkt I a petitum skargi kasacyjnej nie jest zasadny.
Wnoszący skargę kasacyjną zarzuca, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż przeniesienie zwrotne posiadania gruntów objętych ww. umową dzierżawy stanowiło przejaw władczego działania Agencji Nieruchomości Rolnych w zakresie wyłączenia gruntów będących przedmiotem dzierżawy, a także objętych program rolnośrodowiskowym. Ponadto zbycie przejętych od P. G. przez ANR nieruchomości rolnych dokonane zostało bez jakiegokolwiek wpływu skarżącego na tę czynność. Pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie wywodzi, że P. G. nie miał faktycznej możliwości nadzorowania działań nabywców nieruchomości, których nie znał i nie mógł wymusić na tychże nabywcach określonego zachowania tj. spełnienia przez nabywców gruntów przesłanek do kontynuowania programu rolnośrodowiskowego. Skarżący kasacyjnie w związku z powyższymi zarzutami uważa, że nie odpowiada za zmniejszenie powierzchni działek rolnych. Zdaniem skarżącego kasacyjnie – w związku w powyższą argumentacją - brak jest też podstaw do zastosowania art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 13 marca 2013 r. (zarzut zawarty w pkt I b petitum skargi kasacyjnej). Powyższe okoliczności skutkowały, zdaniem skarżącego kasacyjnie, istnieniem (a) siły wyższej lub też (b) okoliczności wyjątkowych od beneficjenta (zarzut zawarty w pkt I c petitum skargi kasacyjnej).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że dokonując analizy materiału dowodowego i oceny tego materiału w aspekcie prawnym należy stwierdzić, że aneksem nr 7 do umowy dzierżawy nieruchomości rolnej określonej, jako " Gospodarstwo Rolne M." zawartej pomiędzy skarżącym a Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa na podstawie którego strony ustaliły, że z przedmiotu dzierżawy mogą zostać wyłączone grunty o łącznej powierzchni nie większej niż 20% powierzchni ogólnej. Wyłączenie dokonywane było w formie oświadczenia woli wydzierżawiającego, złożonego dzierżawcy na piśmie na jeden rok naprzód przed upływem roku dzierżawnego. Protokół z [...] marca 2011 r. ze spotkania w sprawie restrukturyzacji Gospodarstwa Rolnego M. jednoznacznie dowodzi, iż to skarżący kasacyjnie zaproponował wyłączenie działek ewidencyjnych nr [....] oraz [...] (z podziału której powstały działki nr [...], [...] i [...]), a także poinformował zebranych o realizowanym na tych działkach programie rolnośrodowiskowym. Jednak poinformowanie ANR o realizowanym na ww. działkach ewidencyjnych programie rolnośrodowiskowym nie wywołuje jakichkolwiek skutków prawnych w relacjach beneficjent - organ administracji publicznej, właściwy w sprawach płatności rolnośrodowiskowych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że poinformowanie ANR o powyższym zdarzeniu nie wyłącza obowiązku złożenia do ARiMR, wynikających z przepisów prawnych, dokumentów potwierdzających formalne przejęcie zobowiązania przez kolejnych posiadaczy gruntów wraz z ich oświadczeniem w zakresie kontynuacji programu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo zaaprobował stanowisko organu administracji publicznej wyższego stopnia, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania zarówno § 39 ; § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 13 marca 2013 r. jak też art. 44 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 wobec braku istnienia normatywnych przesłanek wskazanych w tych przepisach.
NSA wskazuje, że na podstawie § 39 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 13 marca 2013 r. płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zwrotowi:
1) w przypadku, o którym mowa w art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1974/2006;
2) mimo zmniejszenia obszaru, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jeżeli zmniejszenie to nie przekracza 3% całkowitej powierzchni obszaru objętego tym zobowiązaniem.
Powyższe rozporządzenie w zakresie przesłanek wyłączających zwrot płatności rolnośrodowiskowej odsyła do art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1974/2006, który to przepis stanowi, że w przypadku niewielkich zmian w sytuacji gospodarstwa państwa członkowskie mogą podjąć szczególne środki, aby zapobiec sytuacji, w której zastosowanie ust. 1 doprowadziłoby do niewłaściwych skutków w odniesieniu do podjętego zobowiązania. Zmniejszenie obszaru gospodarstwa o nie więcej niż 10 % względem obszaru objętego zobowiązaniem jest uznawane za niewielką zmianę do celów akapitu pierwszego. W niniejszej sprawie zmniejszenie obszaru objętego zobowiązaniem przekraczało 10 % powierzchni objętej zobowiązaniem w zakresie programu rolnośrodowiskowego.
Natomiast przepis art. § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 13 marca 2013 r., wskazany jako druga przesłanka wyłączająca obowiązek zwrotu, stanowi, że inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że Sąd I instancji prawidłowo wskazał na okoliczność braku realizacji programu przez skarżącego kasacyjnie w zakresie ww. działek oraz na okoliczność, że podmiot przejmujący gospodarstwo rolne nie złożył oświadczenia, na podstawie którego organy ARiMR mogłyby uznać, iż określony podmiot przejął zobowiązanie podjęte przez stronę niniejszego postępowania. W świetle przepisów § 23 i § 25 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy zacytowanych i następnie przeanalizowanych przez Sąd I instancji, zasadnie organ odwoławczy stwierdził brak realizacji przez stronę programu rolnośrodowiskowego na przekazanych innym podmiotom gruntach rolnych. Podkreślić należy, że zarówno w petitum skargi kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu nie wskazano konkretnych jednostek redakcyjnych § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 13 marca 2013 r. (zarzut I b petitum skargi kasacyjnej). Jednakże WSA dokonał analizy § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 13 marca 2013 r. w aspekcie przesłanek zwrotu płatności rolnośrodowiskowej a także w szczególności § 23 ust. 1 ww. rozporządzenia - wskazującego przesłanki wstąpienia do toczącego się postępowania w miejsce wnioskodawcy nowego posiadacza; obowiązków proceduralnych związanych z wstąpieniem nowego posiadacza do programu (§ 23 ust. 2 - 5 rozporządzenia z 2009 r.) jak również § 25 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2009 r., normującego problematykę proceduralną, m.in. w zakresie terminu do dokonania tych czynności. W analizowanym stanie faktycznym i prawnym WSA prawidłowo uznał, że brak jest podstaw normatywnych aby ARiMR dochodził zwrotu nienależnie pobranych płatności od kolejnych nabywców (tj. od ANR, a następnie - po sprzedaży tych gruntów przez ANR – od osób fizycznych).
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie nie doszło do naruszenia § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 13 marca 2013 r. Wskazany przepis dotyczy okoliczności innej niż wymienione w § 45, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mającej wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika; w przypadku wystąpienia takiej okoliczności zwrot pomocy nie jest wymagany. Sąd I instancji trafnie wskazał, że ustawodawca przewidział fakultatywną możliwość przekazania zobowiązania podjętego w zakresie programu rolnośrodowiskowego. Jednakże należy podkreślić, że to w interesie strony jest, aby grunty objęte programem zostały także formalnie, zgodnie z zasadami proceduralnymi obowiązującymi w tym zakresie, przejęte przez inny podmiot w ramach programu, poprzez złożenie do ARiMR stosownych oświadczeń i dokumentów wynikających z przepisów prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że twierdzenia skarżącego kasacyjnie wskazujące, że na podstawie zawartych z Agencją Nieruchomości Rolnych umów sprzedaży nieruchomości nabywcy zobowiązali się do kontynuacji programu nie znajdują potwierdzenia w dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie, i to zarówno w aktach administracyjnych organów administracji publicznej, jak i w aktach sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że skarżący kasacyjnie nie wykazał, że nabywcy nieruchomości zobowiązali się do kontynuowania programu i dokonali wszystkich czynności proceduralnych związanych z wstąpieniem do programu.
Zgodnie ze wskazanym w pkt I b petitum skargi kasacyjnej art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Podkreślić należy, że skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie ww. art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. oraz § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 13 marca 2013 r. poprzez błędne zastosowanie. Przepis ten stanowi, że pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Dokonując analizy tego przepisu należy wskazać, że brak jest podstaw do uznania, ze nastąpiła przesłanka niewłaściwego zastosowania gdyż zostały spełnione ww. pozytywne przesłanki do zwrotu świadczeń, przy braku przesłanek negatywnych, wyłączających możliwość zwrotu.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przepisy § 39 ust. 1 – 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 13 marca 2013 r. regulują szczegółowe przesłanki zwrotu płatności rolnośrodowiskowych. Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że - podobnie jak i w przypadku ww. zarzutów - w skardze kasacyjnej nie wskazano dokładnie, która jednostka redakcyjna przepisu prawnego błędnie została zastosowana przez WSA. Skarżący kasacyjnie wskazał tylko przepis § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 13 marca 2013 r.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej - skarżący nie odpowiada za zmniejszenie powierzchni użytków rolnych na których było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, a tym samym występują wyżej opisane przesłanki normatywne wyłączające jego odpowiedzialność prawną w zakresie będącym przedmiotem sprawy administracyjnej. Tymczasem NSA, z wyżej opisanych powodów tj. braku normatywnych przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu świadczeń, uważa powyższy zarzut kasacyjny za bezzasadny.
Także zarzuty o charakterze proceduralnym należy uznać za bezzasadne.
Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli działalności organów administracji publicznej w zakresie procesowym, uznając, że postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami tego postępowania, także dowodowymi, a stan faktyczny, jak już wyżej zostało wskazane, w sprawie został ustalony prawidłowo na podstawie zgromadzonego przez organy materiału dowodowego, a czynności te doprowadziły do wyjaśnienia wszystkich, istotnych okoliczności, kontrolowanej przez sądy administracyjne, sprawy.
Odnosząc się do zarzutu związanego z nienależytą kontrolą przez WSA czynności organów w aspekcie postępowania dowodowego tj. w zakresie braku przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków - nowych właścicieli gruntów w obrębie M. na okoliczność podjęcia zobowiązania do kontynuowania programu rolnośrodowiskowego na gruntach dzierżawionych uprzednio przez skarżącego i nabytych od ANR należy uznać i ten zarzut jako bezzasadny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie najistotniejsza w tym zakresie jest okoliczność czy zostały przez nabywców nieruchomości złożone w terminie wymagane normatywnie dokumenty potwierdzające formalne przejęcie zobowiązania przez kolejnych posiadaczy gruntów.
Jako niezasadny należy także uznać ostatni zarzut o charakterze procesowym tj. błędnej kontroli, dokonanej przez WSA, której skutkiem było oddalenie skargi, polegającej na nieprawidłowym – zdaniem skarżącego kasacyjnie – uznaniu, że brak było podstaw do zawiadomienia o toczącym się postępowaniu Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Gdańsku z siedzibą w Pruszczu Gdańskim oraz nabywców nieruchomości określonej jako Gospodarstwo Rolne M., a w konsekwencji uniemożliwienie tym podmiotom udziału w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że powyższe podmioty nie były uczestnikami programu rolnośrodowiskowego w zakresie realizowanym wcześniej przez P. G. Nie otrzymywały w związku z tym także jakichkolwiek świadczeń pieniężnych. Dlatego też brak jest podstaw normatywnych by podmioty te stały się uczestnikami postępowania w przedmiocie nienależnie pobranych płatności w ramach realizacji programu rolnośrodowiskowego w trybie art. 29 k.p.a.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.