I GSK 2823/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej weryfikacji pochodzenia towaru, potwierdzając, że wyniki weryfikacji przez zagraniczne organy celne są wiążące i nie podlegają dalszemu postępowaniu dowodowemu w kraju importu.
Sprawa dotyczyła odrzucenia skargi kasacyjnej wniesionej przez T. O. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej. Problem dotyczył uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe z powodu braku potwierdzenia pochodzenia towaru (samochodu VW Golf) z UE. Niemieckie władze celne zakwestionowały autentyczność deklaracji pochodzenia. NSA uznał, że wyniki weryfikacji przeprowadzonej przez zagraniczne organy celne są wiążące i nie można ich podważać dowodami krajowymi, co skutkowało oddaleniem skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej. Sprawa dotyczyła uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia należności celnych oraz podatków, w związku z wątpliwościami co do pochodzenia sprowadzonego z Niemiec samochodu osobowego. Niemieckie władze celne zakwestionowały autentyczność deklaracji pochodzenia towaru z UE, co doprowadziło do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe przez organy celne. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując, że wyniki weryfikacji przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportu są wiążące dla organów kraju importu i nie podlegają dalszemu postępowaniu dowodowemu. Skarżąca kasacyjnie zarzucała naruszenie przepisów Konstytucji RP, prawa materialnego oraz postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania za chybione, podkreślając, że zgodnie z Protokołem nr 4 do Układu Europejskiego, wyniki weryfikacji dowodów pochodzenia przez władze kraju eksportu są wiążące. Nie można ich podważać innymi dowodami, w tym pismem firmy "Kulczyk Tradex". Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji, wskazując, że Protokół nr 4 został ratyfikowany przed wejściem w życie obecnej Konstytucji i nie nakłada podatków w rozumieniu art. 217 Konstytucji. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wyniki weryfikacji przeprowadzonej przez zagraniczne władze celne są wiążące dla organów celnych kraju importu i nie podlegają dalszemu postępowaniu dowodowemu w celu ich podważenia.
Uzasadnienie
Przepisy Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego jednoznacznie wskazują, że władze kraju importu są związane wynikami weryfikacji dowodów pochodzenia dokonanymi przez władze kraju eksportu, pod warunkiem, że wyniki te umożliwiają wyraźne ustalenie autentyczności dokumentów i pochodzenia produktów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (21)
Główne
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Układ Europejski § Protokół Nr 4
Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi
Układ Europejski art. 16
Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi
Układ Europejski art. 32
Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 122
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sąдами administracyjnymi
k.c. art. 262
Kodeks celny
Układ Europejski art. 33 § ust. 5
Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi
Układ Europejski art. 21 § ust. 1
Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi
Układ Europejski art. 4
Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 89 § ust. 1 pkt 2 i 5
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 241 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.p.w.p.c. art. 26
Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne
Ord. pod. art. 120
Ustawa z dnia 29 września 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 122
Ustawa z dnia 29 września 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 29 września 1997 r. Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyniki weryfikacji dowodów pochodzenia przeprowadzonej przez zagraniczne władze celne są wiążące dla organów celnych kraju importu i nie podlegają dalszemu postępowaniu dowodowemu. Protokół nr 4 do Układu Europejskiego, jako umowa międzynarodowa ratyfikowana przed wejściem w życie obecnej Konstytucji, może stanowić podstawę do określenia należności celnych i podatkowych, a sam Protokół nie nakłada podatków w rozumieniu art. 217 Konstytucji RP. Pismo firmy "Kulczyk Tradex" nie może zastąpić ani uzupełnić prawnie skutecznych dowodów pochodzenia (świadectwo EUR.1 lub deklaracja eksportera).
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 2, 87, 89 ust. 1 pkt 2 i 5 w zw. z art. 217 Konstytucji RP poprzez nakładanie podatków na podstawie Protokołu nr 4, który nie został ratyfikowany w drodze ustawy. Błędna wykładnia art. 32 ust. 6 Protokołu nr 4 poprzez odmowę preferencji mimo istnienia wyjątkowych okoliczności (sprzeczność odpowiedzi niemieckich organów celnych z informacją firmy "Kulczyk Tradex"). Naruszenie przepisów postępowania (art. 121 § 1, art. 122, 180 § 1 Ordynacji Podatkowej) poprzez przyjęcie, że wykluczone jest postępowanie dowodowe zmierzające do podważenia wyników weryfikacji uzyskanych od niemieckich władz celnych.
Godne uwagi sformułowania
Wyniki weryfikacji dokonane przez władze celne kraju importu muszą być takie, aby umożliwiały wyraźne ustalenia, czy dokumenty są autentyczne i czy sprowadzone produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty. Prawnie skutecznym dowodem pochodzenia określonego towaru może być tylko i wyłącznie świadectwo przewozowe EUR.1 lub deklaracja eksportera a dowodów tych nie mogą zastąpić ani uzupełniać inne dowody. Wyniki weryfikacji dowodów pochodzenia nie podlegają postępowaniu sprawdzającemu wdrożonemu przez władze celne kraju importu, gdyż są dla nich wiążące. Postępowanie celne winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów. Organy zobligowane są podjąć wszelkie działania niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
Skład orzekający
Andrzej Kisielewicz
przewodniczący
Krystyna Anna Stec
sprawozdawca
Jerzy Sulimierski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążący charakter wyników weryfikacji pochodzenia towaru przez zagraniczne organy celne oraz brak możliwości ich podważania krajowymi dowodami."
Ograniczenia: Dotyczy spraw związanych z preferencyjnym pochodzeniem towarów w ramach umów międzynarodowych, w szczególności w okresie przejściowym po akcesji do UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa celnego - weryfikacji pochodzenia towarów i wiążącego charakteru międzynarodowych ustaleń. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie celnym i handlu międzynarodowym.
“Zagraniczne potwierdzenie pochodzenia towaru jest wiążące – NSA rozstrzyga spór celny.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 2823/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-07-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-09-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Kisielewicz /przewodniczący/ Jerzy Sulimierski Krystyna Anna Stec /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny Hasła tematyczne Celne postępowanie Celne prawo Sygn. powiązane III SA/Lu 170/05 - Wyrok WSA w Lublinie z 2005-05-24 Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz, Sędziowie NSA Krystyna Anna Stec (spr.), Jerzy Sulimierski, Protokolant Beata Kołosowska, po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt III SA/Lu 170/05 w sprawie ze skargi T. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 8 lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług I oddala skargę kasacyjną; II zasądza od wnoszącej skargę kasacyjną T. O. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej 1800 zł (tysiąc osiemset złotych) – tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt III SA/Lu 170/05 oddalił skargę T. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 8 lutego 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia wysokości cła, podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w dniu 22 lutego 2002 r. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu samochód osobowy marki VW Golf sprowadzony z Niemiec. Preferencyjne pochodzenie towaru dokumentowano deklaracją sprzedawcy na umowie kupna – sprzedaży. W związku z wątpliwościami co do autentyczności deklaracji oraz złożonego pod nią podpisu eksportera, deklarację przesłano do weryfikacji władzom celnym kraju eksportera. Niemieckie władze celne pismem z dnia 27 września 2004 r. poinformowały, że deklaracja o pochodzeniu nie została wystawiona przez niemieckiego eksportera, sprzedawca wskazany w umowie nie sporządził i nie podpisał umowy ani zamieszczonej na niej deklaracji o pochodzeniu towaru z Unii Europejskiej. W tych okolicznościach Naczelnik Urzędu Celnego w Lublinie decyzją z dnia 21 grudnia 2004 r. uznał w/w zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił kwotę długu celnego oraz podatków. Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej decyzję tę utrzymał w mocy, wywodząc w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że w trakcie przyjmowania zgłoszenia celnego organ celny ocenia jedynie jego poprawność od strony formalnej. W okresie późniejszym jednak zgłoszenie może zostać poddanej szczegółowej kontroli merytorycznej, opartej na przepisach zarówno kodeksu celnego, jak i przepisach właściwej umowy międzynarodowej. Organ celny zaznaczył, że ocena materialna dowodu pochodzenia może być przeprowadzona wyłącznie w trybie art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie miedzy Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony (załącznik do Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662 ze zm.) przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu. Organ odwoławczy ustalił, na podstawie weryfikacji władz celnych kraju eksportu, że w sprawie nie został spełniony warunek udokumentowanie pochodzenia towaru świadectwem przewozowym EUR.1 lub deklaracją eksportera. W skardze na powyższą decyzję T. O. zarzuciła, że nie jest dłużnikiem celnym w rozumieniu art. 209 § 3 Kodeksu celnego, albowiem zachowała należytą staranność podczas dokonywania importu samochodu. Zdaniem skarżącej, to na sprzedawcy/eksporterze ciążył obowiązek prawidłowego wystawienia dokumentu z deklaracją pochodzenia i przechowywania tegoż dokumentu przez trzy lata w razie konieczności przedstawienia go do ewentualnej kontroli. Skarżąca zgłaszała wątpliwości co do zastosowania w sprawie Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Jej zdaniem mogła zachodzić kolizja pomiędzy normą prawa polskiego (art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne -Dz. U. Nr 68, poz. 623) a art. 135 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że regulacje prawne w okresie przejściowym po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej w zasadzie dotyczą sytuacji, gdy określona procedura celna rozpoczęła się pod rządem przepisów przedakcesyjnych, natomiast zakończyła się już po akcesji. I tak, jeśli chodzi o zakres stosowania dotychczasowych przepisów stowarzyszeniowych bądź dotychczasowych norm krajowych nowych Państw Członkowskich, odnośne regulacje zawarte są w Załączniku IV część 5 "Unia Celna" do Aktu dotyczącego warunków przystąpienia (...), zwanym dalej Traktatem Akcesyjnym - podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864). Załącznik ten, stosownie do art. 60 Traktatu Akcesyjnego, stanowi jego integralną część. Wywiedziono, że w wypadku, gdy procedura celna rozpoczęta w okresie przedakcesyjnym zakończyła się już po akcesji, stosuje się do niej przepisy obowiązujące nowe Państwa Członkowskie po przystąpieniu. Sąd wskazał dalej, że w myśl art. 26 Przepisów wprowadzających, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej – przy czym pod pojęciem przepisów dotychczasowych należy rozumieć zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy prawa formalnego. W takim też znaczeniu – według Sądu - przepisy te zostały prawidłowo zastosowane przez organy celne. Stwierdzono, iż Kodeks celny zawiera uregulowania o charakterze materialnoprawnym, określające związane z obrotem prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych, oraz przepisy proceduralne, dotyczące zasad i trybu przywozu towarów na polski obszar celny i wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, służące realizacji prawa celnego materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że stosownie do art. 16 ust. 1 Protokołu 4 Układu Europejskiego (Dz. U. Nr 11, poz. 38 ze zm.), produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w przypadku eksportu do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia świadectwa przewozowego EUR.1 lub deklaracji na fakturze. Jeżeli władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości m. in. co do autentyczności dokumentów wystawionych przez eksportera albo co do statusu pochodzenia sprowadzonych produktów, wówczas, na podstawie art. 32 ust. 1 i 2 Protokołu 4, zwracają świadectwo przewozowe i fakturę albo inne dokumenty z wnioskiem o ich weryfikację. Wyniki weryfikacji dokonane przez władze celne kraju importu muszą być takie, aby umożliwiały wyraźne ustalenia, czy dokumenty są autentyczne i czy sprowadzone produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty (por. art. 33 ust. 5 Protokołu 4). Nie budziło wątpliwości Sądu, że prawnie skutecznym dowodem pochodzenia określonego towaru może być tylko i wyłącznie świadectwo przewozowe EUR.1 lub deklaracja eksportera a dowodów tych nie mogą zastąpić ani uzupełniać inne dowody. Moc dowodowa tych dokumentów może być obalona wyłącznie w drodze negatywnej weryfikacji dokonanej przez władze celne kraju eksportu, która odbywa się bez udziału importera. Przy tym istotne jest, co wielokrotnie już było podkreślane w orzecznictwie (m.in. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt GSK 56/04), że wyniki weryfikacji dowodów pochodzenia nie podlegają postępowaniu sprawdzającemu wdrożonemu przez władze celne kraju importu, gdyż są dla nich wiążące. W tym stanie rzeczy sąd pierwszej instancji uznał, że złożone przez stronę pismo z dnia z 26 stycznia 2005 r., pochodzące z firmy "Kulczyk Tradex" Sp. z o.o., (z którego treści wynikać ma, że przedmiotowy samochód wyprodukowano w Niemczech), nie stanowił dowodu pochodzenia w rozumieniu art. 16 ust. 1 Protokołu 4. Według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego akcesja Polski do Unii Europejskiej nie zmieniła tego, iż jedynym możliwym sposobem weryfikacji dowodów pochodzenia wystawionych przed dniem przystąpienia jest procedura przewidziana w przepisach Protokołu 4 Układu Europejskiego, na podstawie ust. 6 Załącznika IV Część 5 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia (...), mimo że sam układ stowarzyszeniowy utracił swoją moc. W konsekwencji przyjęcia, że postanowienia Protokołu 4 są w okresie przejściowym wiążące, Sąd uznał za chybiony zarzut naruszenia art. 135 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja zapadła bez naruszenia przepisów postępowania, organy celne podjęły działania w oparciu o właściwe przepisy prawa, dokładnie wyjaśniły stan faktyczny - w myśl art. 120 i art. 122 Ordynacji podatkowej, strona nie została pozbawiona prawa do uczestniczenia w postępowaniu, dowody oceniono bez przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. W skardze kasacyjnej T. O. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej kosztów postępowania według norm. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 2, art. 87, art. 89 ust. 1 pkt 2 i 5 w związku z art. 217 Konstytucji RP - poprzez wydanie wyroku skutkującego obowiązkiem zapłacenia cła, podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług na podstawie stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego zmienionego Protokółu nr 4 podpisanego w drodze wymiany listów i ratyfikowanego przez Prezydenta RP (Dz. U. z 1997 r. Nr 104 poz. 662) oraz zmienionego w drodze oświadczenia rządowego (Dz. U. z 2001 r. Nr 64 poz. 646) - podczas gdy nakładanie podatków i danin publicznych może nastąpić jedynie w drodze ustawy, 2. prawa materialnego - przez błędną jego wykładnię, mianowicie art. 32 ust. 6 Protokółu Nr 4 stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego, poprzez odmowę preferencji, mimo istnienia wyjątkowych okoliczności wynikających z lakonicznej treści odpowiedzi niemieckich organów celnych pozostającej w sprzeczności z informacją firmy "Kulczyk Tradex" z dnia 26 stycznia 2005 roku, 3. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie: art. 2 w zw. z art. 121 § 1, art. 122, 180 § 1 Ordynacji Podatkowej - poprzez przyjęcie, że wykluczone jest postępowanie dowodowe zmierzające do podważenia wyników weryfikacji uzyskanych od niemieckich władz celnych i tym samym uznanie za prawidłowe postępowania przeprowadzonego w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych, które nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Uzasadniając podstawy skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że wprawdzie Protokół nr 4 stanowi źródło prawa (art. 87 Konstytucji RP), jednakże według art. 217 Konstytucji nakładanie podatków i innych danin publicznych może nastąpić tylko w drodze ustawy. Art. 89 Konstytucji stanowi zaś, że ratyfikacja umowy międzynarodowej wymaga uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie, jeżeli umowa dotyczy m. in. obowiązków obywatelskich określonych w Konstytucji, lub w których Konstytucja wymaga ustawy. Tak więc Protokół 4 mógłby stanowić podstawę prawną nakładania ceł, akcyzy i podatku tylko gdyby jego ratyfikacja nastąpiła w drodze ustawy. Strona twierdziła nadto, że pismo firmy "Kulczyk Tradex" potwierdza, iż sprowadzony przez nią samochód był wyprodukowany w Niemczech w 1991 roku. Ponieważ firma ta jest importerem tej marki samochodów – jej informacje nie powinny budzić wątpliwości. Jeżeli organ takie wątpliwości posiadał, to powinien podjąć dalsze czynności sprawdzające, ponieważ w sprawie pojawiły się dwa sprzeczne ze sobą dowody. Biorąc bowiem pod uwagę lakoniczną treść pisma niemieckich organów celnych oraz jasne i nie budzące wątpliwości stwierdzenie zawarte w piśmie firmy "Kulczyk Tradex" należało przyjąć, że w sprawie zachodzą wyjątkowe okoliczności i w oparciu o treść art. 32 ust. 6 Protokółu 4, przyznać skarżącej należne jej preferencje. Strona skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że wykluczone jest postępowanie dowodowe zmierzające do podważenia wyników weryfikacji, jako że narusza to przepisy Ordynacji podatkowej. Postępowanie powinno być mianowicie prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, organy powinny podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jako dowód należało dopuścić wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie było sprzeczne z prawem. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej – podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko - wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a - (Dz.U.Nr 153, poz.1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z wyjątkiem nieważności postępowania, której w niniejszej sprawie nie stwierdzono. A zatem to wola strony – wyrażona przez powołanie podstaw kasacyjnych – decyduje o zakresie rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Tymi podstawami Sąd jest związany. Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach przewidzianych art.174 P.p.s.a. Strona skarżąca zarzuciła bowiem wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnemu w Lublinie zarówno naruszenie prawa materialnego – przez błędną wykładnię jak i naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Niewątpliwie w pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutów naruszenia prawa procesowego. To przepisy proceduralne bowiem rzutują na prawidłowość stanu faktycznego przyjętego w sprawie - a tylko należycie ustalony stan faktyczny pozwala na ocenę zasadności zastosowania norm prawa materialnego. Bezsprzecznie administracyjny sąd pierwszej instancji stosuje przepisy postępowania sądowoadministrcayjnego a zatem przede wszystkim naruszenie tych przepisów stanowić może podstawę skargi kasacyjnej. Zgodzić jednak należy się z poglądem, iż w granicach rozpoznawania skargi kasacyjnej - powołującej jako podstawę naruszenie prawa procesowego – mieścić może się także badanie czy sąd pierwszej instancji trafnie ocenił prawidłowość zastosowania przez organ administracyjny przepisów postępowania. Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia w sprawie art.121 §1, art. 122, art. 180 §1 Ordynacji podatkowej uznać należy – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - za chybiony. Racją ma – co do zasady - strona skarżąca, że postępowanie celne winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 §1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego), organy zobligowane są podjąć wszelkie działania niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 Ordynacji podatkowej) a w ramach realizacji powyższego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest z prawem sprzeczne. Ponieważ istota sprawy dotyczy weryfikacji zgłoszenia celnego, w szczególności co do pochodzenia towaru, prawidłowość postępowania dowodowego oceniać należało z uwzględnieniem regulacji zwartych w przepisach Protokołu 4, będącego załącznikiem do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie miedzy Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwa członkowskimi z drugiej strony (załącznik do Dz.U. z 1997 r. Nr 104,poz.629 ze zm.) Przepisy części V powołanego aktu prawnego szczegółowo regulują kwestię dowodów pochodzenia, jednoznacznie wskazując, jakie dokumenty potwierdzają - dla celów skorzystania z postanowień umowy międzynarodowej - że towar jest produktem pochodzącym ze Wspólnoty. W szczególności art. 16 stanowi, że produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski, a produkty pochodzące z Polski korzystają w imporcie do Wspólnoty, z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia: (a) świadectwa przewozowego EUR.1, którego wzór jest zamieszczony w załączniku III; lub (b) w przypadkach określonych w artykule 21(1), deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku IV, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji (zwanej dalej "deklaracją na fakturze"). Kwestię weryfikacji powyższych dowodów pochodzenia reguluje zaś art. 32 pkt. 1-6 Protokołu 4. I tak: Weryfikacja dowodów pochodzenia może być przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu (pkt 1). Weryfikacji dokonują władze celne kraju eksportu (pkt 3). Władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej, jak to możliwe. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski lub z innego kraju wymienionego w artykule 4 i czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu (pkt 5). Jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości brak jest odpowiedzi w ciągu dziesięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia albo jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeśli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji (pkt 6). Z treści cytowanych wyżej uregulowań wywieść należy – jak zasadnie uczynił to w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny – że jedynym prawnie skutecznym dowodem pochodzenia może być świadectwo EUR.1 bądź stosowna deklaracja eksportera. Oznacza to, że dowodów tych nie mogą zastąpić ani też uzupełnić żadne inne dowody. Fakt, iż uprawnionymi do weryfikacji dowodów są jedynie władze kraju eksportu i mogą w tym zakresie żądać dowodów, (jakie uznają za właściwe) przemawia za przyjęciem, że władze kraju importu nie są władne prowadzić w tym zakresie odrębnego postępowania dowodowego. Organy kraju importu nie tylko korzystają z wyników postępowania weryfikacyjnego, ale i są nimi wręcz związane, gdy wyniki te spełniają wymóg art. 32 pkt 5 (tj. jeżeli umożliwiają wyraźne ustalenie czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące w rozumieniu umowy międzynarodowej). W niniejszej sprawie ustalono w sposób wiążący (strona nie podniosła bowiem w skardze kasacyjnej stosownego zarzutu), że niemieckie władze celne stwierdziły, iż sprzedawca (wymieniony w umowie kupna-sprzedaży) nie sporządził i nie podpisał ani umowy ani zamieszczonej na niej deklaracji pochodzenia. Tak brzmiący wynik weryfikacji słusznie uznano zatem za dowód wiążący w sprawie. W rezultacie całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia przepisów postępowania przez przyjęcie, że organ celny nie mógł na okoliczność pochodzenia towaru prowadzić postępowania zmierzającego do podważenia wyników weryfikacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego godzi się podnieść, że dopuszczenie dowodów na okoliczność oceny wiarygodności weryfikacji przeprowadzonej przez władze kraju eksportu czy dla jej podważenia – wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez stronę skarżącą - stanowiłoby wręcz uchybienie art. 180 §1 Ordynacji podatkowej. Cytowane unormowania umowy międzynarodowej, dotyczące weryfikacji, wyraźnie ograniczają katalog dowodów, jakie mogą być dopuszczane w tego typu sprawach; są regulacją szczególną. Nie było zatem podstaw do uznania za dowód w sprawie pisma firmy "Kulczyk Tradex". W konsekwencji powyższego pismo to nie mogło stanowić podstawy do ustalenia, że w sprawie zachodziły "wyjątkowe okoliczności", o których mowa w art. 32 pkt 6 Protokołu 4 i od istnienia których ewentualnie zależy decyzja władz kraju importu co do odmowy preferencji. Z tych względów za pozbawiony racji Naczelny Sąd Administracyjny uznał też zarzut naruszenia art. 32 pkt. 6 Protokołu 4, przez błędną jego wykładnię. Bez znaczenia jest przy tym czy słusznie autor skargi kasacyjnej przepis ten uznaje za przepis prawa materialnego. Wbrew dalszym zarzutom skargi kasacyjnej zaskarżonym wyrokiem nie naruszono Konstytucji Rzeczypospolitej (w szczególności jej art. 2, art. 87, art. 89 ust.1 pkt 2 i 5 w zw. z art. 217) – przez wydanie wyroku skutkującego obowiązkiem zapłaty cła i podatków na podstawie Protokołu, 4 podczas gdy nakładanie podatków i danin publicznych może nastąpić jedynie w drodze ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej w odpowiedzi na skargę, że Protokół 4 stanowi załącznik do Układu Europejskiego ratyfikowanego w dniu 20 października 1992 r., a więc przed wejściem w życie Konstytucji, która w art. 241 ust. 1 uznała takie umowy za ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie. Podkreślenia wymaga też, że - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - Protokół Nr 4 nie nakłada podatków i danin publicznych, tym samym nie może naruszać art. 217 Konstytucji RP. Z tych wszystkich względów uznać należy, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wobec powyższego - działając na podstawie art. 184 i art. 204 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI