I GSK 272/17

Naczelny Sąd Administracyjny2017-04-20
NSApodatkoweWysokansa
podatek akcyzowypaliwa płynneobowiązek podatkowyciężar dowodudokumentacja podatkowakontrola podatkowawyroby akcyzoweNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą podatku akcyzowego od paliw płynnych, uznając, że podatnik nie wykazał zapłaty podatku na wcześniejszych etapach obrotu.

Sprawa dotyczyła podatku akcyzowego od paliw płynnych. Podatnik L.B. kwestionował decyzję Dyrektora Izby Celnej, która określiła mu zobowiązanie podatkowe z powodu braku dokumentów potwierdzających nabycie paliwa i zapłatę akcyzy. Sąd I instancji oddalił skargę, a NSA utrzymał ten wyrok w mocy. NSA uznał, że ciężar dowodu zapłaty akcyzy spoczywał na podatniku, a przedstawiona umowa ramowa nie stanowiła dowodu zapłaty podatku.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną L.B. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni w przedmiocie podatku akcyzowego. Sprawa dotyczyła kontroli podatkowej w zakresie zakupu i zużycia paliw płynnych oraz rozliczania podatku akcyzowego. Podatnikowi zarzucono brak dokumentów księgowych dotyczących nabycia i sprzedaży paliw, co uniemożliwiło potwierdzenie zapłaty akcyzy na wcześniejszych etapach obrotu. Organy podatkowe ustaliły, że podatnik sprzedał określoną ilość oleju napędowego, jednak nie udało się ustalić pochodzenia części tego paliwa z powodu braku dokumentacji. W związku z tym, organ określił zobowiązanie podatkowe od ilości sprzedanego paliwa, dla którego brak było dokumentów zakupu. Sąd I instancji uznał, że obowiązek podatkowy powstaje z dniem nabycia lub posiadania wyrobów akcyzowych, jeśli nie zapłacono od nich akcyzy, a podatnik nie wykazał, że podatek został zapłacony na wcześniejszym etapie. NSA podzielił stanowisko WSA, oddalając skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu zapłaty podatku spoczywał na podatniku, a przedstawiona umowa ramowa nie była wystarczającym dowodem. Zaniechanie podatnika w zakresie zapewnienia sobie dostępu do dokumentacji nie mogło skutkować zwolnieniem go z obowiązku podatkowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, brak możliwości ustalenia przez organy podatkowe, że akcyza została uiszczona w należnej wysokości na wcześniejszym etapie obrotu, stanowi podstawę do dochodzenia podatku od kolejnego podmiotu. Ciężar udowodnienia zapłaty podatku spoczywa na podatniku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o podatku akcyzowym (art. 8 ust. 2 pkt 4 i art. 13 ust. 1 pkt 1) nakładają obowiązek zapłaty akcyzy na podmiot, który nabył lub posiada wyroby akcyzowe, jeśli nie zapłacono od nich podatku, a organy nie ustaliły tej zapłaty. Podatnik musi przedstawić dowody potwierdzające zapłatę podatku na wcześniejszym etapie, a umowa ramowa czy oświadczenie o wliczeniu akcyzy do ceny nie są wystarczające.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.a. art. 8 § ust. 2 pkt 4

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 13 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku akcyzowym

o.p. art. 122 § par. 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § par. 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

u.p.a. art. 10 § ust. 10

Ustawa o podatku akcyzowym

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak dowodów zapłaty akcyzy na wcześniejszych etapach obrotu uzasadnia nałożenie obowiązku podatkowego na kolejny podmiot. Ciężar dowodu zapłaty akcyzy spoczywa na podatniku. Umowa ramowa nie jest wystarczającym dowodem zapłaty podatku akcyzowego. Utrata dokumentacji nie zwalnia z obowiązku podatkowego.

Odrzucone argumenty

Organ podatkowy nie podjął wszelkich niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie zebrał całego materiału dowodowego. Zastosowanie przepisów materialnoprawnych (art. 8 ust. 2 pkt 4 i art. 13 ust. 1 pkt 1 u.p.a.) w stanie faktycznym, który tego nie uzasadnia.

Godne uwagi sformułowania

Dopiero posiadanie przez nabywcę lub posiadacza wyrobów akcyzowych dowodów przesądzających, że nastąpiła zapłata podatku akcyzowego przez innego podatnika dokonującego czynności podlegającej opodatkowaniu daje podstawy do stwierdzenia, że w stosunku do tych podmiotów zobowiązanie podatkowe wygasło. Ciężar udowodnienia faktu zapłaty podatku spoczywał na skarżącym jako podatniku. Wymóg przedstawienia stosownych dowodów stanowi materialnoprawną przesłankę, która determinuje sytuację podatnika na gruncie opodatkowania akcyzą. Skarżący winien był zapewnić sobie dostęp do dokumentacji przedsiębiorstwa umożliwiający wykazanie istotnych z punktu widzenia jego obowiązku podatkowego okoliczności faktycznych.

Skład orzekający

Henryk Wach

przewodniczący sprawozdawca

Lidia Ciechomska-Florek

sędzia

Barbara Mleczko-Jabłońska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że ciężar dowodu zapłaty podatku akcyzowego spoczywa na podatniku, a brak odpowiedniej dokumentacji może prowadzić do nałożenia obowiązku podatkowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku dokumentacji i niemożności potwierdzenia zapłaty akcyzy na wcześniejszych etapach obrotu paliwami płynnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu podatku akcyzowego od paliw i ciężaru dowodu, co jest istotne dla przedsiębiorców z tej branży. Pokazuje konsekwencje braku należytej dokumentacji.

Brak dokumentów, brak zapłaty akcyzy? NSA wyjaśnia, kto ponosi konsekwencje.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 272/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2017-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-03-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Mleczko-Jabłońska
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Lidia Ciechomska- Florek
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Sygn. powiązane
I SA/Gd 1038/16 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2016-12-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 752
art. 8 ust. 2 pkt 4, art. 13 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym - tekst jednolity
Dz.U. 2015 poz 613
art. 122 par. 1, art. 187 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Lidia Ciechomska – Florek Sędzia del. WSA Barbara Mleczko – Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1038/16 w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od L. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1038/16 oddalił skargę L. B. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
Funkcjonariusze Urzędu Celnego w S. przeprowadzili u L. B. kontrolę podatkową w zakresie zakupu i zużycia paliw płynnych oraz rozliczania zapłaty podatku akcyzowego za okres od 1 stycznia 2011 r. do 15 października 2013 r.
Dyrektor Izby Celnej w Gdyni decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] września 2014 r. określającą L. B. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od stycznia 2011 r. do września 2012 r. w łącznej wysokości 653.412 zł i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
Naczelnika UC w S. rozpoznając ponownie sprawę określił L. B. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od stycznia 2011 r. do grudnia 2011 r. w łącznej wysokości 341.898 zł.
Dyrektor Izby Celnej w Gdyni zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że istotne było w sprawie ustalenie, czy podatnik posiadał olej napędowy oraz czy od tego wyrobu została zapłacona akcyza do budżetu państwa na jednym z etapów obrotu.
Organ odwoławczy wskazał, że w trakcie postępowania podatkowego skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów księgowych dotyczących nabycia i sprzedaży paliw płynnych. Według wyjaśnień strony dokumenty te zostały przekazane aportem T. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. Z uwagi na okoliczności dotyczące działalności firmy T. i niemożność skontaktowania się z jej przedstawicielami praktycznie niemożliwe stało się potwierdzenie faktu przekazania przedmiotowej dokumentacji księgowej. Kwestia przekazania dokumentacji skarżącego do firmy T. nie usprawiedliwia zaniechania dostarczenia przez skarżącego wymaganych przez organy podatkowe dokumentów. Skarżący jako wspólnik tej firmy powinien posiadać wiedzę w przedmiocie miejsca przechowywania dokumentów. Zauważył przy tym, że pomimo wejścia przez skarżącego w skład wspólników spółki T. z dniem 4 czerwca 2013 r. spółka ta nie dokonała stosownego wpisu na ten temat do Krajowego Rejestru Sądowego, a L. B. nie został wykazany w KRS jako wspólnik.
Organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie przedłożonych przez niektórych kontrahentów faktur sprzedaży paliw ustalono, że w okresie od 1 stycznia do 24 lipca 2013 r. strona sprzedała kontrahentom łącznie 551.640,275 litrów oleju napędowego oraz 30.573,01 litrów paliwa PB 95. Dopiero na etapie odwołania od decyzji z dnia [...] września 2014 r. strona przedstawiła dokumenty umożliwiające przeprowadzenie dalszego postępowania dowodowego odnośnie potwierdzenia zapłaty podatku akcyzowego na wcześniejszym etapie obrotu paliwem. W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji zwrócił się do kontrahentów skarżącego o przesłanie faktur sprzedaży oleju napędowego oraz benzyny na rzecz strony w latach 2011-2012. Firmy [...] przesłały kopie faktur wystawionych dla strony w latach 2011 -2012 r. Natomiast korespondencja wysłana do firmy [...] sp. z o.o. wróciła do urzędu jako nie odebrana. Po dokonaniu dodatkowych ustaleń organ I instancji określił zobowiązanie podatkowe odnośnie oleju napędowego sprzedanego przez stronę do firmy [...] sp. z o.o., gdyż tylko ten podmiot nie potwierdził dokonania transakcji.
Dyrektor IC podniósł, że w trakcie prowadzonego postępowania udowodniono, że strona posiadała i sprzedawała olej napędowy, jednakże nie jest znane pochodzenie części tego paliwa, o czym przesądzał brak jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej pochodzenie paliwa w tej części. W związku z tym, że nie udało się ustalić ilości nabytego paliwa przyjęto, że strona nabyła paliwo w ilości równej ilości sprzedanego paliwa. Jako podstawę opodatkowania przyjęto ilość sprzedanego paliwa pomniejszoną o ilość paliwa, co do którego kontrahenci potwierdzili dokonanie transakcji ze stroną. Organ dokonał następnie rozliczenia ilości sprzedanego przez stronę oleju napędowego, dla którego brak było dokumentów zakupu za poszczególne miesiące. W związku z tym od posiadanego przez stronę w okresie od stycznia do grudnia 2011 r. oleju napędowego, dla którego nie potwierdzono zapłaty podatku akcyzowego zastosowano stawkę 1048,00 zł/1000 litrów. Należny podatek akcyzowy ustalono od posiadanego przez stronę oleju napędowego z nieznanego źródła w poszczególnych miesiącach wspomnianego okresu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę L. B. złożoną na decyzję Dyrektora IC w Gdyni z dnia [...] czerwca 2016 r.
Sąd I instancji wskazał, że obowiązek podatkowy z tytułu nabycia lub posiadania wyrobów akcyzowych, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2014 r., poz. 752 ze zm., dalej: u.p.a.), powstaje (co do zasady) z dniem nabycia lub wejścia w posiadanie tych wyrobów (art. 10 ust. 10 u.p.a.). Z regulacją tą koresponduje art. 13 ust. 1 u.p.a. Z art. 8 ust. 2 pkt 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 u.p.a. wynika, że przesłanką uzyskania statusu podatnika podatku akcyzowego jest nabycie lub nawet posiadanie wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od tych wyrobów nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości, a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony. Warunkiem opodatkowania posiadania lub nabycia wyrobów akcyzowych jest brak możliwości ustalenia przez organy podatkowe, że akcyza na wcześniejszym etapie obrotu została uiszczona w prawidłowej wysokości. Brak wcześniejszej zapłaty podatku akcyzowego od określonych towarów przez inny podmiot stanowi podstawę do dochodzenia podatku na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a. i art. 13 ust. 1 pkt 1 u.p.a.
Argument skarżącego, że działał on w dobrej wierze i nie może w związku z tym zostać obciążony obowiązkiem zapłaty akcyzy nieuiszczonej na poprzednich etapach odbioru nie zasługuje według Sądu I instancji na uwzględnienie. Dopiero posiadanie przez nabywcę lub posiadacza wyrobów akcyzowych dowodów przesądzających, że nastąpiła zapłata podatku akcyzowego przez innego podatnika dokonującego czynności podlegającej opodatkowaniu daje podstawy do stwierdzenia, że w stosunku do tych podmiotów zobowiązanie podatkowe wygasło. Taki sam skutek powoduje ustalenie takiego faktu przez organ w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego. Tak więc dla uwolnienia się uczestnika obrotu wyrobem akcyzowym od obowiązku zapłaty akcyzy decydujące jest rzeczywiste odprowadzenie tego podatku we wcześniejszej fazie obrotu. Wymóg przedstawienia stosownych dowodów stanowi materialnoprawną przesłankę, która determinuje sytuację podatnika na gruncie opodatkowania akcyzą. Ciężar udowodnienia faktu zapłaty podatku spoczywał na skarżącym jako podatniku. Skarżący nie przestawił organowi dowodów potwierdzających zapłatę podatku. Wbrew stanowisku skarżącego, umowa ramowa – Umowa współpracy w przedmiocie dostawy produktów naftowych z dnia 26 maja 2011 r. zawarta z [...] sp. z o.o. nie stanowi dowodu na okoliczność faktu zapłaty akcyzy. Umowa ta nie stanowi dowodu na okoliczność zawarcia z tym kontrahentem konkretnych umów sprzedaży oleju napędowego. Złożone w umowie oświadczenie, że w cenę sprzedawanych produktów naftowych wliczony jest podatek akcyzowy, opłacony przez dostawcę nie stanowi dowodu rzeczywistej zapłaty podatku od ewentualnie sprzedanego skarżącemu towaru. Dowodu takiego nie może stanowić także wskazana w umowie ramowej wysokość ceny za paliwo, niezależnie od faktu, że skarżący nie wykazał, iż strony w ogóle zawarły konkretne umowy sprzedaży paliwa z zastosowaniem takiej ceny.
Wskazywane przez skarżącego przyczyny utraty kontroli nad dokumentacją przedsiębiorstwa wynikające z wniesienia przedsiębiorstwa tytułem wkładu do T. sp. z o.o. nie wyłączały obowiązków skarżącego w zakresie przedłożenia faktur za paliwo i dowodów zapłaty podatku akcyzowego. Skarżący winien bowiem zapewnić sobie dostęp do dokumentacji przedsiębiorstwa umożliwiający wykazanie istotnych z punktu widzenia jego obowiązku podatkowego okoliczności faktycznych.
Organ podjął prawidłowe działania zmierzające do wyjaśnienia okoliczności sprawy. Organ nie dysponował dokumentami potwierdzającymi fakt dojścia do zawarcia konkretnych umów sprzedaży, co uniemożliwiło ustalenie faktu zapłaty podatku akcyzowego. Organ w celu uzyskania materiału dowodowego zwrócił się do kontrahenta skarżącego [...] sp. z o.o. oraz dysponującej dokumentacją przedsiębiorstwa T. sp. z o.o. Do uzyskania dokumentacji nie doszło w związku z niepodjęciem awizowanych przesyłek przez adresatów.
Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie złożył L. B. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie złożył również oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi na decyzję wydaną przez organ odwoławczy z naruszeniem art. 122 § 1 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: o.p.). Naruszenie prawa przez organ podatkowy polegało w szczególności na niepodjęciu przez organ wszelkich niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego niezbędnego do wyjaśnienia sprawy.
- przepisów prawa materialnego, tj. naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 4 i art. 13 ust. 1 pkt 1 u.p.a. poprzez zastosowanie tych przepisów w stanie faktycznym, który tego nie uzasadnia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Autor skargi powinien wskazać konkretne, naruszone przez Sąd zaskarżonym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego. W odniesieniu do prawa materialnego powinien wykazać, na czym polegała dokonana przez Sąd I instancji ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd oraz podać, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna L. B. opiera się na obu wskazanych podstawach kasacyjnych.
Za podstawę zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Dyrektora Izby Celnej w Gdyni, z których wynika że L. B. w 2011 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie handlu hurtowego i detalicznego paliwami płynnymi. W trakcie kontroli podatkowej oraz przeprowadzonego postępowania podatkowego strona nie przedstawiła żadnych dokumentów księgowych dotyczących nabycia i sprzedaży paliw płynnych. Na podstawie innych dowodów ustalono, że L. B. posiadał i sprzedał olej napędowy w ilości wyliczonej, jako różnica pomiędzy ilością sprzedanego paliwa pomniejszona o ilość paliwa, co do którego kontrahenci potwierdzili dokonanie transakcji ze stroną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawił również podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie jednoznacznie stwierdzając, że organy podatkowe nie naruszyły prawa.
Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w powiązaniu z art. 122 § 1 o.p. i art. 187 § 1 o.p.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. nie naruszył przepisów postępowania, ponieważ zastosowanie przez Sąd I instancji środka przewidzianego w ustawie przy jednoczesnym nie zastosowaniu innego środka nie jest naruszeniem prawa o jakim mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Według art. 122 o.p., w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Uzyskanie pełnego i obiektywnego materiału dowodowego wiąże się z kwestią obowiązku dowodzenia i ciężaru dowodu w postępowaniu podatkowym. Przepisy procesowe regulujące zasady postępowania podatkowego nie wskazują w sposób wyraźny i jednoznaczny, na kim ciąży obowiązek dowodzenia oraz ciężar dowodu. Może to wynikać z interpretacji zasad ogólnych postępowania podatkowego, regulacji szczegółowych, a także etapu postępowania. Na tej podstawie w literaturze przedmiotu i orzecznictwie wskazuje się na różnice istniejące między tymi pojęciami (zob. A. Hanusz Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Zakamycze 2006, s. 179 i nast., wyrok NSA z dnia 26 października 2005 r., sygn. akt I FSK 30/05, LEX nr 187813). Obowiązek dowodzenia w postępowaniu podatkowym spoczywa na organie podatkowym, co wynika z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. Z przepisów tych wynikają dwie dyrektywy kierowane do organów podatkowych. Pierwsza stanowi, że organy podatkowe muszą określić z urzędu, jakie dowody są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, natomiast z drugiej wynika obowiązek przeprowadzenia z urzędu niezbędnych dowodów lub dopuszczenia ich na wniosek strony. Podkreśla się przy tym, że organ nie może przyjąć biernej postawy, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania. Organ podatkowy nie może również ograniczyć się jedynie do przeprowadzenia dowodów, które są niekorzystne dla strony, pomijając całkowicie okoliczności i dowody dla niej korzystne. Natomiast ciężar dowodu nie wynika z przepisów procesowych, ale znajduje swoje źródło w materialnym prawie podatkowym, które określa to w sposób wyraźny lub dorozumiany. Przy ocenie przepisów, które w sposób dorozumiany regulują kwestę ciężaru dowodu wskazuje się na pomocną zasadę racji dostatecznej. Według niej, dowody powinien przedstawić ten spośród uczestników postępowania podatkowego, który związany jest ciężarem twierdzenia co do faktów, z których wywodzi skutki prawne. W znaczeniu materialnym ciężar dowodu określa jakie fakty muszą być udowodnione w celu prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czyli jakie źródła dowodowe należy przedstawić lub wskazać środki dowodowe na poparcie oznaczonych twierdzeń o faktach sprawy. Tak więc, dotyczy to fazy zbierania, przedstawiania i wskazywania dowodów. Ciężar dowodu w sensie formalnym wskazuje na to, który z uczestników postępowania powinien przedstawić źródła dowodowe lub wskazać środki dowodowe na poparcie swoich twierdzeń. Ciężar dowodu wskazuje równocześnie na to kto ponosi konsekwencje nieudowodnienia tezy dowodowej, a więc konsekwencje uchylenia się od ciężaru dowodu w sensie materialnym. Uchylenie się od ponoszenia ciężaru dowodowego w toczącym się postępowaniu podatkowym oznacza narażenie się danego uczestnika postępowania na niebezpieczeństwo ujemnych następstw procesowych. Z kolei, naruszenie obowiązku w zakresie ciężaru dowodu przez organ podatkowy prowadzi do niepełnego zgromadzenia materiału dowodowego, co skutkuje wadliwością wydanego w ten sposób orzeczenia. Natomiast skutki uchylenia się strony od ponoszenia ciężaru dowodowego oznaczają narażenie się na niebezpieczeństwo niekorzystnych dla niej następstw materialnoprawnych lub procesowych.
Natomiast, zgodnie z art. 187 § 1 o.p., organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis stanowi konkretyzację zasady prawdy materialnej poprzez wprowadzenie dyrektywy zupełności postępowania dowodowego. To organ podatkowy zabiega w postępowaniu o udowodnienie każdego faktu za pomocą wszystkich dostępnych środków i źródeł dowodowych, by wydać prawidłowe rozstrzygnięcie. Realizacja prawdy materialnej może mieć miejsce tylko wtedy, gdy wszelkie czynności podejmowane przez organy podatkowe będą realizowane z zachowaniem obiektywizmu i rzetelności.
Zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 122 o.p. i art. 187 § 1 o.p. kasator wskazał, że organy podatkowe zaniechały sprawdzenia, czy [...] sp. z o.o. była zarejestrowanym podatnikiem akcyzy, czy składała deklaracje i rozliczała akcyzę w okresie współpracy z L. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawił szczegółową argumentację w tym zakresie, którą Naczelny Sąd Administracyjny podziela. I tak, umowa ramowa – Umowa współpracy w przedmiocie dostawy produktów naftowych z 26 maja 2011 r. zawarta z O. spółką z o.o. nie stanowi dowodu na okoliczność faktu zapłaty akcyzy. W umowie tej wskazano, że w cenę sprzedawanych produktów naftowych wliczony jest podatek akcyzowy, opłacony przez dostawcę. (...) po pierwsze, umowa ta nie stanowi dowodu na okoliczność zawarcia z tym kontrahentem konkretnych umów sprzedaży oleju napędowego. Po drugie, złożone w umowie oświadczenie nie stanowi dowodu rzeczywistej zapłaty podatku od ewentualnie sprzedanego skarżącemu towaru. Dowodu takiego nie może stanowić także wskazana w umowie ramowej wysokość ceny za paliwo, niezależnie od faktu, że skarżący nie wykazał, że strony w ogóle zawarły konkretne umowy sprzedaży paliwa z zastosowaniem takiej ceny. Ponadto, skarżący winien był zapewnić sobie dostęp do dokumentacji przedsiębiorstwa umożliwiający wykazanie istotnych z punktu widzenia jego obowiązku podatkowego okoliczności faktycznych. Zaniechanie skarżącego w tym zakresie nie może skutkować zwolnieniem go z obowiązku podatkowego. (...) przyczyny utraty dokumentacji przedsiębiorstwa nie mają znaczenia dla dokonania ustaleń faktycznych w kwestii zapłaty podatku. Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że organy podatkowe podjęły wszelkie dostępne próby skontaktowania się z O. spółką z o.o. na adres Spółki wynikający z rejestru sądowego oraz adres likwidatora spółki.
Należy przypomnieć, że w prawie podatkowym potrzeba należytego dokumentowania dokonanych czynności odzwierciedlających rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych, zgodnie z określonymi przepisami, jest warunkiem koniecznym do tego, by podatnik z takiego faktu mógł wyprowadzić dla siebie wynikające z przepisów uprawnienia. Należy również przypomnieć, że prawem i obowiązkiem organów podatkowych jest dokonywanie oceny stosunków prawnych, zdarzeń czy stanów rzeczy danego rodzaju pod kątem skutków, jakie wywierają one w zakresie obowiązków podatkowych.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Podniesiony w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a. i art. 13 ust. 1 pkt 1 u.p.a. "poprzez ich zastosowanie w stanie faktycznym, który tego nie uzasadnia" nie jest uzasadniony, ponieważ przepisy te zostały prawidłowo zastosowane do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy – nabycie lub posiadanie wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od tych wyrobów nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony. Taka argumentacja nie może zasługiwać na uwzględnienie, bowiem w istocie zmierza do podważenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzekania przez Sąd I instancji. Zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów materialnoprawnych pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego, który to stan faktyczny nie został przez stronę skutecznie podważony. Strona nie wyjaśniła i nie wykazała, które elementy ustaleń faktycznych i dlaczego, nie odpowiadały hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie art. 8 ust. 2 pkt 4 u.p.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI