I GSK 271/22

I GSK 271/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryk Wach /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Salachna
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I SA/Bd 547/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2021-10-26
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153, art. 183 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1775
art. 3 ust. 3
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Maja Wiercińska po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt I SA/Bd 547/21 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy; 2. zasądza od K. K. na rzecz Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 26 października 2021 r., I SA/Bd 547/21 po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. K. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu (dalej: "organ II instancji", "organ odwoławczy") z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję. W pkt 2. zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżącego 200 złotych (słownie: dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
K. K. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 257,58 ha, płatności z tytułu realizacji praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatności za zazielenienie), płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności dla młodych rolników, płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno do powierzchni 94,59 ha, płatności związanej do zwierząt gatunku bydło domowe ([...]) do [...] sztuk zwierząt oraz płatności związanej do krów do [...] sztuk zwierząt
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Aleksandrowie Kujawskim (dalej: "organ I instancji") decyzją z 15 października 2020 r.:
- nie uznał wystąpienia siły wyższej;
- umorzył postępowanie w części wniosku wycofanej przez stronę;
- odmówił przyznania płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, nakładając w tym zakresie sankcję w wysokości 63.400,58 złotych;
- przyznał stronie jednolitą płatność obszarową (JPO), płatność za zazielenienie, płatność redystrybucyjną, płatność dla młodych rolników, płatność do bydła i płatność do krów; wszystkie wskazane płatności zostały pomniejszone z tytułu zastosowania współczynnika korygującego, przy czym płatność JPO została dodatkowo pomniejszona z tytułu stwierdzonego zawyżenia powierzchni przekraczającego 2 ha;
- przyznał stronie kwotę 2.997,89 złotych z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Toruniu, po rozpatrzeniu odwołania decyzją z 23 marca 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Organ II instancji wyjaśnił, że w następstwie przeprowadzonych w gospodarstwie producenta rolnego czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni stwierdzono nieprawidłowości dotyczące zarówno powierzchni części deklarowanych przez stronę działek rolnych, jak i rodzaju prowadzonych upraw.
Organ odwoławczy odnosząc się do stwierdzonych nieprawidłowości, wskazał, że w ramach płatności JPO w wyniku czynności kontrolnych stwierdzono łączne zawyżenie powierzchni wynoszące 2,98 ha (powierzchnia deklarowana 257,58 ha, powierzchnia stwierdzona 254,60 ha). Wynosiło ono 1,17 % powierzchni kwalifikującej się do płatności i jednocześnie przekraczało 2 ha, co skutkowało zmniejszeniem należnej płatności o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy, zgodnie z treścią art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014.
Organ II instancji odnosząc się do odmowy przyznania płatności do uprawy roślin strączkowych na ziarno, zauważył, że do tej płatności skarżący deklarował działki rolne [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 94,59 ha. Na podstawie wyników kontroli na miejscu organ I instancji stwierdził, że do wskazanej płatności kwalifikuje się jedynie powierzchnia 11,80 ha, położona na działkach rolnych [...], [...] i [...]. W stosunku do działki rolnej [...] stwierdzono brak zadeklarowanej uprawy roślin strączkowych.
Zdaniem organu odwoławczego w dniu kontroli na działce rolnej [...] brak było zadeklarowanej przez stronę uprawy łubinu. Wynika to zarówno z dokumentacji pokontrolnej jak i ze stanowiska wykonawcy kontroli.
Organ II instancji odnosząc się do siły wyższej w postaci zniszczenia upraw w wyniku niekorzystnych warunków atmosferycznych, zaznaczył, że okoliczność taka nie może zostać uwzględniona, albowiem informacja ze strony S. K. została wystosowana do ARiMR już po wszczęciu czynności kontrolnych, które stwierdziły nieprawidłowości, czyli w okresie, w którym organ ARiMR sam powziął już wiedzę o niezgodności deklaracji ze stanem faktycznym. Zdaniem organu odwoławczego wnioskodawca nie dochował należytej staranności, dokonując oceny stanu upraw deklarowanych do specyficznego rodzaju płatności, jaką jest płatność związana do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, dopiero w drugiej połowie lipca, w dodatku przy panującej klęsce suszy. W ocenie organu II instancji nie zmienia takiej oceny fakt powierzenia przez skarżącego faktycznego zarządu gruntem osobie trzeciej, gdyż za działania i zaniechania takich osób odpowiada sam wnioskodawca.
Uzasadniając uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Sąd I instancji dopatrzył się naruszenia art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), co skutkowało koniecznością jej uchylenia.
Sąd I instancji wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy, w dniu 31 maja 2019 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności na 2019 r. Z deklaracji zawartej we wniosku oraz zmianach do niego wynikało, że strona ubiegała się o przyznanie następujących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego: jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 257,58 ha, płatności z tytułu realizacji praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatności za zazielenienie), płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno do powierzchni 94,59 ha, płatności związanej do zwierząt gatunku bydło domowe ([...]) do [...] sztuk zwierząt oraz płatności związanej do krów do [...] sztuk zwierząt.
W gospodarstwie rolnym wnioskodawcy od 25 lipca 2019 r. do 1 sierpnia 2019 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą inspekcji terenowej.
Skarżący pismem z 31 lipca 2019 r. powiadomił organ I instancji o stratach w uprawie łubinu, deklarowanego do płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, spowodowanych klęską suszy.
W wyniku przeprowadzonego postępowania organ zakwestionował wystąpienie siły wyższej (suszy) na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości K. (gm. D.). Odmówił też Skarżącemu przyznania płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno i nałożył sankcję. Organ stwierdził brak upraw łubinu. Uznał, że teren był porośnięty samosiewną roślinnością i stanowił ugór.
Kwestionując te ustalenia Skarżący podniósł, że fakt wystąpienia suszy został potwierdzony przez komisję ds. oszacowania szkód powołaną przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego. Ze sporządzonego przez komisję protokołu 11 września 2019 r. nr 378/219 z (k. 230-233 akt adm.) wynika, że przeprowadziła ona w dniu 16 sierpnia 2019 r. oszacowanie szkód w gospodarstwie Skarżącego i stwierdziła wystąpienie suszy. Jako datę wystąpienia szkód wskazano 5 lipca 2019 r. W protokole uwzględnione zostały m.in. szkody w gminie D. Komisja oceniła wystąpienie szkody w uprawie łubinu w wysokości 65% na obszarze 82,79 ha. Ponadto Skarżący załączył do akt sprawy zdjęcia, a także oświadczenie J. S. z 15 maja 2020 r. (k. 153 akt adm.), w którym stwierdził on, że nadzorował siew łubinu na działce nr [...] położonej w gminie D., i że siew ten miał miejsce w drugiej połowie kwietnia 2019 r. Ponadto w aktach sprawy znajduje się umowa o współpracy zawarta w dniu 2 marca 2019 r. pomiędzy K. K. a K. K. (k. 152 akt adm.), na podstawie której Skarżący zobowiązał się do zasiania na posiadanych gruntach (ok. 80 ha) łubinu paszowego wąskolistnego.
WSA w Bydgoszczy przytoczył treść art. 3 ust. 2 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (dalej: "u.p.s.w.b.") i wyjaśnił, że powyższa regulacja wskazuje na pewne odstępstwa, w zakresie prowadzenia postępowania o przyznanie płatności, w stosunku do regulacji wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd I instancji podkreślił, że w postępowaniu tym ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej, w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy.
W rozpoznawanej sprawie organ oparł się wyłącznie na ustaleniach zawartych w raporcie z czynności kontrolnych i dołączonych do raportu zdjęciach. Z tego raportu oraz wyjaśnień do zgłoszonych do niego uwag wynika, że na działce rolnej brak było zadeklarowanej przez stronę uprawy łubinu. Teren stanowił ugór, porośnięty samosiewną roślinnością. Odmienne ustalenia wynikają natomiast z protokołu komisji ds. oszacowania szkód powołanej przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego. Protokół ten potwierdza bowiem, że na gruntach należących do Skarżącego była prowadzona uprawa łubinu i w uprawie tej wystąpiła szkoda wskutek suszy. Treść zatem raportu pozostaje w sprzeczności z treścią powyższego protokołu. Gdy dowody naświetlają okoliczności sprawy w sposób odmienny, organ powinien rozważyć wynikłe na ich tle sprzeczności, wskazując kryteria jakimi kierował się uznając jeden dowodów na bardziej wiarygodny od drugiego. Innymi słowy, jeżeli organ odwoławczy kwestionuje ustalenia zawarte w protokole sporządzonym przez komisję ds. oszacowania szkód, to powinien wskazać w uzasadnieniu decyzji konkretne powody, dla których odmawia mu wiarygodności.
Sąd I instancji odnosząc się do twierdzenia organu II instancji w kontekście suszy, że susza nie jest zjawiskiem nagłym i zachowując staranność Skarżący powinien poinformować organ o wszelkich zmianach na gruncie, w szczególności mających wpływ na przyznanie płatności zauważył, że Skarżący dochował termin wynikający z art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, czego organ w zaskarżonej decyzji skutecznie nie podważył. Jeżeli jednak Skarżący powinien dokonać zgłoszenia suszy w innym terminie (jak się wydaje wcześniejszym), to organ winien wskazać ten termin, a także przepis zobowiązujący stronę do zachowania tego terminu. Tylko wówczas można byłoby wyciągać w stosunku do Skarżącego ewentualne konsekwencje wynikające z niedochowania terminu do zgłoszenia suszy.
WSA w Bydgoszczy podniósł, że skoro organ nie uznał wystąpienia siły wyższej wobec nieobsiania gruntów rolnych łubinem (grunt stanowił ugór), to rozważania na temat suszy zawarte w zaskarżonej decyzji nie mają w istocie znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy powinien zatem zająć jednoznaczne stanowisko, czy uznaje, że susza wystąpiła, czy też nie.
Sąd I instancji odnosząc się do podważania Skarżącego prawidłowości wyliczenia powierzchni użytków rolnych na działce rolnej [...] (jako część działki nr [...]), zaznaczył, że organ II instancji powinien rzetelnie przeanalizować i omówić zarzuty podniesione przez skarżącego, czego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło.
Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu (dalej: "skarżący kasacyjnie") wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA Bydgoszczy. Skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie przedmiotowej sprawy na rozprawie.
I. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a"), w zw. z art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), polegające na uchyleniu decyzji organu II instancji poprzez wadliwe przyjęcie przez Sąd, że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że organ w sposób należyty i wyczerpujący rozpatrzył całość zebranego materiału dowodowego, a zwłaszcza zestawił i porównał dowód z raportu z kontroli z dowodem protokołu szkodowego oraz wykazał dlaczego przyznał wiarygodność raportowi z kontroli a takiej wiarygodności nie przyznał protokołowi szkodowemu;
2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a., polegające na uchyleniu decyzji organu II instancji poprzez wadliwe przyjęcie przez Sąd, że organ nie dokonał wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, podczas gdy w rzeczywistości ocena ta została oparta na analizie całego materiału dowodowego przy uwzględnieniu zasad logiki, wiedzy i okolicznościach przedmiotowej sprawy;
3) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na uchyleniu decyzji organu II instancji poprzez wadliwe przyjęcie przez Sąd, że uzasadnienie skarżonej decyzji nie zawiera przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej protokołowi szkodowemu, jak też braku wykazania w treści uzasadnienia na czym polegał błąd w rozumowaniu strony w odniesieniu do ustalenia powierzchni działki rolnej [...], podczas gdy uzasadnienie skarżonej decyzji zawiera informację w tym zakresie, z treści której jednoznacznie wynikają powody odmówienia wiarygodności protokołowi szkodowemu, jak też wskazanie zasad i argumentacji potwierdzającej prawidłowość wyliczeń organu co do działki [...], a zatem a contrario wskazującej na nieprawidłowość ustaleń strony postępowania;
4) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust.3 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020r. poz. 1341) polegające na uchyleniu decyzji organu II instancji poprzez wadliwe przyjęcie przez Sąd, że to na organie ciążył obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających niespełnienie warunku do otrzymania płatności, wynikających z wystąpienia siły wyższej, podczas gdy to na stronie ciążył obowiązek co do wykazania faktu z którego wywodziła ona skutki prawne tj. faktycznego zniszczenia zasiewu łubinu przez mające miejsce na obszarze gminy zjawisko atmosferyczne suszy.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
K. K. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 26 października 2021 r., I SA/Bd 547/21 uchylającym decyzję ostateczną Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z [...] marca 2021 r. wyraził w trybie art. 153 p.p.s.a. następującą ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania: "Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Sąd dopatrzył się naruszenia art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co skutkowało koniecznością jej uchylenia (...). Nie można także nie zauważyć, że skoro organ nie uznał wystąpienia siły wyższej wobec nieobsiania gruntów rolnych łubinem (grunt stanowił ugór), to rozważania na temat suszy zawarte w zaskarżonej decyzji nie mają w istocie znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy powinien zatem zająć jednoznaczne stanowisko, czy uznaje, że susza wystąpiła, czy też nie (...). Zarzuty strony, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę, czego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło (...). Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze wskazania Sądu zawarte w tym wyroku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję."
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. i oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu opiera się na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. Skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji.
Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe uzasadnienie stwierdzenia zaistnienia omawianej przesłanki musi polegać na wskazaniu, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu itp.) ustawy zostały naruszone z równoczesnym wyraźnym wskazaniem, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stawianie Sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który jest przepisem postępowania sądowoadministracyjnego jest dopuszczalne, kiedy kasator powiąże ten przepis postępowania z odpowiednimi przepisami postępowania, które miały zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W pkt 1), 2), 3) petitum skargi kasacyjnej kasator wskazał jako naruszony przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w powiązaniu art. 77 § 1 kpa; art. 80 kpa; art. 107 § 3 kpa, natomiast w pkt 4) w powiązaniu z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne).
Uwzględnienie skargi przez wojewódzki sąd administracyjny z powodu stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w istocie jest zakwestionowaniem przez sąd stanu faktycznego ustalonego przez organ administracji publicznej przedstawionego w uzasadnieniu faktycznym decyzji (Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej). O skuteczności zarzutów naruszenia przez organ administracji publicznej przepisów postępowania stwierdzonych przez sąd w ramach art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem przepisom postępowania stanowiącym przedmiot zarzutu stawianego organowi administracji publicznej, a wydaną w sprawie decyzją, który to związek przyczynowy nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, którym jest decyzja. Zgodnie z art. 104 § 1 i 2 kpa, organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Obowiązkiem sądu jest więc nie tylko wskazanie stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania, lecz również jego uzasadnienie w ramach wyjaśniania podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Sąd winien w odniesieniu do każdego z osobna stwierdzonego naruszenia przepisu postępowania uzasadnić możliwość istotnego wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. Uzasadnienie wyroku nie zawiera podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, kiedy sąd stwierdzi jedynie zbiorcze naruszenie przepisów postępowania powołując przy tym zwrot ustawowy "jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie uzasadnił, na czym konkretnie polegało naruszenie przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 kpa (Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) w sytuacji, kiedy to zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne oraz, kiedy to w sprawach w zakresie przyznania płatności bezpośrednich nie ma zastosowania art. 77 § 1 kpa, ponieważ zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 2) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, którego w sposób wyczerpujący nie zbiera.
Według art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wymagane jest, aby uzasadnienie decyzji ostatecznej stanowiło logiczną, zwartą całość, aby prześledzić tok rozumowania organu odwoławczego i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem. Tworzy to po stronie organu odwoławczego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi nie powinno budzić wątpliwości wojewódzkiego sądu administracyjnego, że zaskarżona decyzja została wydana po gruntownej analizie zebranego materiału dowodowego i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. Obowiązkiem organu odwoławczego jest przyjąć określony stan faktyczny i go przedstawić, nie chodzi jednak o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego, ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy dokonując oceny legalności decyzji ostatecznej stwierdził, że decyzja ostateczna nie spełnia tych wymogów nie wskazując przy tym, że nie zawiera ona elementów ustawowych wskazanych w art. 107 § 1 pkt 6) kpa (uzasadnienie faktyczne i prawne), jak również nie wskazując konkretnych braków uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie uregulowanym w art. 107 § 3 kpa (Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa).
Należy wskazać, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części. Ze względów czasowych, uzasadnienie decyzji nie może mieć istotnego wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, ponieważ organ administracji publicznej najpierw rozstrzyga sprawę, a dopiero potem to rozstrzygnięcie uzasadnia. Kiedy uzasadnienie decyzji ostatecznej sporządzone jest w taki sposób, że uniemożliwia przeprowadzenie jej kontroli przez sąd administracyjny zachodzi sytuacja, że sąd administracyjny nie może wykonać ustawowej funkcji sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej po względem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.). W rozumieniu art. 3 § 1 p.p.s.a., zachodzi zatem konieczność zastosowania środka przewidzianego w ustawie tj. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a.: Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, ponieważ stwierdził naruszenie przepisów postępowania (przepisów dotyczących wymogów uzasadnienia decyzji). W omawianej sytuacji, przepis art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. ma odpowiednie zastosowanie, ponieważ wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji z przyczyn już wskazanych, nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy administracyjnej. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przeprowadził skuteczną kontrolę legalności decyzji ostatecznej, to oznacza, że jej uzasadnienie spełnia wymogi ustawowe.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Z tego powodu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2) p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Koszty obejmują zwrot wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 złotych oraz wynagrodzenie radcy prawnego będącego pełnomocnikiem skarżącego kasacyjnie organu.