I GSK 255/18

I GSK 255/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-03-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Mleczko-Jabłońska /przewodniczący/
Małgorzata Grzelak
Marek Sachajko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 735/16 - Wyrok WSA w Warszawie z 2017-06-09
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 380
art. 874 § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
§ 22 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 28, art. 138 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 735/16 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie płatności rolnośrodowiskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od P. M. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 czerwca 2017 r. (VIII SA/Wa 735/16) uwzględnił skargę P. M. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] lipca 2016 r. (nr [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 i uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.
Przedstawiając stan faktyczny Sąd podał, że w dniu 15 maja 2013 r. [A] spółka cywilna (dalej: spółka) złożyła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Białobrzegach (dalej: organ I instancji) wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2013 rok (zwana także: płatność PRŚ). [A] została zawiązana na mocy umowy z dnia 1 marca 2008 r. przez wspólników P. M.i R. M.
Organ I instancji decyzją z [...] kwietnia 2016 r. (nr [...]), działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 k.p.a., orzekł o umorzeniu postępowania w całości. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że w stosunku do jednego ze wspólników spółki cywilnej [A] tj. R. M. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, X Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych, postanowieniem z dnia 26 czerwca 2015 r. (X GU 703/15), ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika - R.M.. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 6 sierpnia 2015 r. Organ I instancji wywiódł, że zgodnie z art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, dalej: P.u.), postanowienie o ogłoszeniu upadłości jest skuteczne i wykonalne z dniem jego wydania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Organ wskazał, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że w sprawach dotyczących przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich spółka cywilna może być uznana stroną postępowania administracyjnego (por. uchwała NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12). Zgodnie z art. 874 § 2 Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) spółka cywilna ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika, ex lege. Nie doszło do skutecznego wstąpienia do toczącego się postępowania innych podmiotów.
Rozpoznając odwołanie P. M., dyrektor ARiMR opisaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2016 r. orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że podmiot, z wniosku którego wszczęte zostało postępowanie w sprawie przyznania płatności, nie istnieje. W ocenie organu odwoławczego w miejsce spółki [A]s.c. nie wstąpił żaden inny podmiot, w trybie przepisów § 24 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U.2009.33.263 ze zm. – dalej jako: rozporządzenie PRŚ). Zdaniem organu odwoławczego wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy jest wnioskiem następcy prawnego o udzielenie pomocy w takim zakresie, w jakim ubiegał się o pomoc dotychczasowy rolnik, zaś wstąpienie do postępowania jest realizacją woli otrzymania płatności. Działanie następcy prawnego rolnika nie stanowi więc tylko czynności procesowej polegającej na wstąpieniu do toczącego się postępowania, ale przede wszystkim jest czynnością prawa materialnego polegającą na złożeniu wniosku o udzielenie pomocy. Termin do dokonania tej czynności (tj. 3 miesiące od dnia wystąpienia zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne) jest terminem prawa materialnego. To z kolei oznacza, że po upływie wyznaczonego terminu uprawnienie następcy prawnego do otrzymania pomocy w danym roku wygasa, a czynność dokonana po upływie terminu jest bezskuteczna.
Zdaniem dyrektora ARiMR, ponieważ P.M. nie złożył wniosku w trybie przepisów § 22 ust. 2 rozporządzenia PRŚ, to nie posiada legitymacji procesowej do złożenia odwołania od zaskarżonej decyzji organu I instancji w sprawie z wniosku spółki, która przestała istnieć z mocy samego prawa po ogłoszeniu upadłości jednego ze wspólników.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, uwzględniając skargę P.M.a, w uzasadnieniu wyroku z 9 czerwca 2017 r., że kluczową dla oceny podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia jest ocena, czy skarżącemu przysługiwała legitymacja procesowa do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji (wydanej w przedmiocie umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym).
Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że wobec przedmiotowej spółki cywilnej nie może być od 26 czerwca 2015 r. wydana decyzja administracyjna. Jednak nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że skarżącemu, jako jednemu ze wspólników rozwiązanej spółki, nie przysługuje prawo strony w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem spółki, po jej rozwiązaniu.
WSA dokonał analizy uchwały NSA z 30 maja 2012 r. (sygn. akt II GPS 2/12) stwierdzającej, że spółka cywilna, spełniając definicję rolnika, stanowi niewątpliwie grupę osób w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 r. z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (...) (Dz.U.UE.L.2003.270,s.1, Polskie Wydanie Specjalne z 2004 r., rozdz. 3, t. 44, s. 486 ze zm.), a tym samym nie sposób jej odmówić statusu jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, o której mowa w art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, ze zm., zwana dalej: ustawą o systemie ewidencji producentów rolnych). Spółka cywilna, jak wywiódł NSA, może być uznana za producenta rolnego (rolnika) na podstawie zakwalifikowania jej do kategorii: jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Utożsamianie spółki cywilnej z jednostką organizacyjną wymaga potraktowania spółki w sposób przedmiotowy jako rezultatu zawarcia umowy spółki, a więc jako prawnego "urządzenia społecznego" działającego na podstawie tej umowy, którego substratem są przede wszystkim osoby realizujące określone, wspólne cele. Interes prawny wspólnika do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a., po rozwiązaniu spółki cywilnej wynika chociażby z odpowiedzialności wspólników za majątek spółki. Dotychczasowa wspólność łączna ulega z chwilą rozwiązania spółki z mocy prawa przekształceniu we wspólność w częściach ułamkowych. Każdy ze wspólników może dochodzić samodzielnie przypadającej mu części wierzytelności. WSA wskazał, że powoływane przez organ odwoławczy przepisy § 22 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia PRŚ, dotyczące płatności rolnośrodowiskowej, przewidują następstwo prawne po rozwiązaniu jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, którą w tym przypadku na gruncie prawa krajowego była spółka cywilna.
Dalej WSA napisał, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy pozbawił skarżącego prawa strony, ponieważ w sprawie nie został złożony właściwy wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania, o którym mowa w § 22 ust. 2 rozporządzenia PRŚ. Tymczasem, zdaniem Sądu I instancji, z samego faktu, że w sprawie nie został złożony wniosek transferowy nie można wnioskować, że skarżącemu, jako wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej, nie przysługuje prawo strony. Stroną bowiem jest nie tylko ten, kto złożył wniosek o wstąpienie do postępowania jako następca prawny, ale i ten, kto tego nie uczynił, ale miał do tego prawo.
WSA uznał, że organ odwoławczy bezpodstawnie pozbawił skarżącego prawa strony i nie rozpoznał odwołania merytorycznie. Nadto ocenił, że organ I instancji prawidłowo uznał skarżącego i syndyka jako strony postępowania. Skarżący, jako jeden z byłych wspólników spółki cywilnej, jest stroną niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., natomiast syndyk masy upadłości drugiego wspólnika wstępuje do postępowania administracyjnego w miejsce upadłego na podstawie art. 144 w związku z art. 62 i art. 491² P.u. Na tej samej podstawie prawnej syndyk masy upadłości R.M. występuje w przedmiotowym postępowaniu sądowym jako uczestnik postępowania w miejsce R.M.. Sąd I instancji zobowiązał organ odwoławczy do merytorycznego rozpoznania odwołania złożonego przez skarżącego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi P.M.a, poprzez jej oddalenie w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) prawa materialnego, tj.: (a) art. 875 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że z powyższego przepisu wynika interes prawny wspólnika do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania wnioskowanej płatności, podczas gdy powyższy przepis wprowadza ogólną regułę w odniesieniu do majątku wspólnego wspólników i nie może być odczytywany, że jest podstawą do uznania – w postępowaniach administracyjnych dotyczących płatności rolnośrodowiskowych, ONW czy systemów wsparcia bezpośredniego – wspólników spółki cywilnej za stronę postępowania w sytuacji, gdy przepisy szczególne dotyczące tych płatności regulują szczegółowo, w jakich ściśle określonych sytuacjach inne podmioty niż wnioskodawca mogą wstąpić do toczącego się postępowania i tym samym być uznane za stronę postępowania;
(b) naruszenie art. 144 w związku z art. 62 i art. 491(2) P.u. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w powyższym stanie faktycznym mają one zastosowanie, podczas gdy powyższe przepisy nie mają zastosowania w sprawie, gdyż dotyczą one upadłego, a w powyższej sprawie stroną postępowania administracyjnego była spółka cywilna a nie R.M. w stosunku do której ogłoszono upadłość;
3) przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
(a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że organ II instancji nie powinien rozstrzygać odwołania formalnie, a powinien rozpoznać sprawę merytorycznie, a tym samym nie powinien wydawać rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., podczas gdy w ocenie organu II instancji w stanie faktycznym i prawnym sprawy należało zastosować wskazany powyżej art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż wnoszący odwołanie nie był stroną postępowania administracyjnego;
(b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez niezasadne uznanie, że skarżącego należy uznać za stronę postępowania administracyjnego, podczas gdy w ocenie organu II instancji przepis art. 28 k.p.a. nie ma w sprawie zastosowania, gdyż w sprawach dotyczących przyznania płatności rolnośrodowiskowych zastosowanie mają przepisy szczególne, a zasada sukcesji generalnej nie ma zastosowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik strony wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od organu na rzecz P.M.a kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 powołanego przepisu.
Wnoszący skargę kasacyjną oparł zarzuty kasacyjne na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Analizując ich treści oraz towarzyszącą im argumentację Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że kluczowe dla rozpoznania tej sprawy jest wyjaśnienie, czy byłemu wspólnikowi spółki cywilnej przysługuje prawo wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji umarzającej postępowanie w sprawie z powodu rozwiązania spółki.
Tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 z późn. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem MRiRW", a także ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007, Nr 64, poz. 427, z późn. zm.).
Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego.
Stosownie do uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 30 maja 2012 r. (II GPS 2/12) spółki cywilne w postępowaniach dotyczących przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowych, zostały uznane za producenta rolnego, tj. podmiot – stronę postępowania administracyjnego, a tym samym mogą one składać wnioski o przyznanie płatności i w takim postępowaniu wyłącznie spółka cywilna jest stroną postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 874 § 2 kodeksu cywilnego, spółka (tu: spółka cywilna) ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący (por. wyrok SN z dnia 5 listopada 1998 r., I CKN 879/97). Zatem [A]spółka cywilna uległa rozwiązaniu z dniem wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości wspólnika, to jest z dniem 26 czerwca 2015 roku, a zatem podmiot, z wniosku którego wszczęte zostało postępowanie w sprawie przyznania płatności nie istnieje.
W trakcie postępowania organ ustalił, że Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie X Wydział Gospodarczy postanowieniem z 26 czerwca 2015 r. (X GU 703/15) ogłosił upadłość dłużnika R.M. i wyznaczył sędziego komisarza. Jednocześnie żaden podmiot nie złożył wniosku transferowego.
Należy przypomnieć, że zasadą jest przyznawanie płatności wyłącznie na wniosek rolnika. Wyjątkowo, na podstawie obowiązujących przepisów prawa materialnego, przyznanie płatności z wniosku podmiotu, który przestał istnieć, może nastąpić, jednakże tylko po złożeniu stosownego wniosku w odpowiednim terminie.
Zgodnie z § 22 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. w razie śmierci wnioskodawcy, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia wnioskodawcy lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje następstwo prawne, następca prawny wnioskodawcy może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy, jeżeli objął w posiadanie użytki rolne lub stado zwierząt ras lokalnych, objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym wnioskodawcy. W § 22 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 r., wskazano zaś, że wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy składa się w terminie 3 miesięcy od dnia wystąpienia zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne.
W stanie faktycznym sprawy spółka cywilna wystąpiła do organu z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych za rok 2013. W toku postępowania przed organem I instancji spółka ulegała rozwiązaniu z mocy prawa, na podstawie art. 874 § 2 k.c. Postanowieniem z 26 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie X Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych ogłosił upadłość jednego ze wspólników tej spółki. Postanowienie to uprawomocniło się 6 sierpnia 2015 r. W związku z powyższym organ wydał decyzję o umorzeniu postępowanie w sprawie. Od tej decyzji były wspólnik wniósł odwołanie. Organ odwoławczy decyzją umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w przypadku, gdy z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych występuje spółka cywilna, to wówczas ona jest stroną tego postępowania, a nie jej wspólnicy. Organ wskazał też, że odwołujący się nie skorzystał z przysługującego mu prawa i nie wstąpił we właściwym terminie do toczącego się postępowania jako następca prawny rozwiązanej spółki cywilnej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte przez organ stanowisko znajduje oparcie w stanie prawnym i faktycznym sprawy, co również pozwala przyjąć, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu.
Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się co do zasady przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy, rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.) oraz przepisy Unii Europejskiej wydane w trybie tego rozporządzenia stanowią inaczej.
Przepisy k.p.a. nie regulują przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego. W orzecznictwie jak i w piśmiennictwie przyjmuje się, że jedną z przesłanek bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego jest wniesienie odwołania przez podmiot niebędący stroną postępowania.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stworzona na potrzeby postępowania administracyjnego konstrukcja prawna strony wymaga więc wykazania przez podmiot istnienia po jego stronie, tzw. interesu prawnego lub obowiązku. W prawie brak jest legalnej definicji interesu prawnego, co nakazuje odwołać się do poglądów doktryny i judykatury. Ich autorzy wskazują, że interes prawny powinien cechować obiektywizm, indywidualizm, konkretyzm, a jego istnienie powinno być prawnie chronione oraz powinno mieć potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy będących przesłankami stosowania danego prawa materialnego. Według obiektywnej koncepcji strony postępowania, co do której przychyla się skład orzekający w tej sprawie, o tym czy i kto posiada interes prawny można orzec wyłącznie na podstawie właściwych norm materialnoprawnych, które pozwalają na ustalenie podmiotu, którego uprawnienie bądź obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym.
W okolicznościach sprawy przedmiotem postępowania było przyznanie płatności rolnośrodowiskowych dla spółki cywilnej. Spółka ta została rozwiązana z mocy prawa, przed zakończeniem postępowania przez organ I instancji i żaden z byłych wspólników rozwiązanej spółki cywilnej nie wstąpił jako następca prawny do tego postępowania. W tej sytuacji prawidłowo organ uznał, że jedyną stroną tego postępowania była spółka cywilna (do momentu jej rozwiązania), co z kolei obligowało organ I instancji do umorzenia postępowania w sprawie, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., a w konsekwencji również do umorzenia przez organ odwoławczy postępowania odwoławczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Przesłanie decyzji organu I instancji byłemu wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej nie miało wpływu na sytuację procesową tego wspólnika. Fakt otrzymania decyzji nie sprawił bowiem, że były wspólnik stał się stroną postępowania wywołanego wnioskiem złożonym przez rozwiązaną spółkę cywilną. Podobnie, wskazanie w nagłówku decyzji organu I instancji danych osobowych i adresowych podmiotu, któremu przesłano decyzję organu pierwszej instancji. Wskazanie innego podmiotu nie jest równoznaczne z uznaniem jego za stronę postępowania. Należy bowiem odróżnić "skierowanie" decyzji do strony postępowania od wskazania podmiotu, któremu jest ona przesyłana, np. byłemu wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej, pełnomocnikowi strony. W rozpoznawanej sprawie treść decyzji nie pozostawiała żadnych wątpliwości, co do tego, że podstawą umorzenia postępowania była utrata przez spółkę cywilną podmiotowości, na skutek jej rozwiązania. Z tego względu byłemu wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej, który nie złożył wniosku transferowego dla płatności rolnośrodowiskowych, w wyznaczonym przepisami terminie, nie przysługuje prawo wniesienia odwołania od decyzji umarzającej postępowanie w sprawie. Nie może on wykazać istnienia po jego stronie, tzw. interesu prawnego. W tym postępowaniu były wspólnik rozwiązanej ex lege spółki cywilnej może co najwyżej wykazać się posiadaniem interesu faktycznego, co jednak nie uprawnia go do złożenia odwołania od decyzji w sprawie wywołanej z wniosku spółki cywilnej. Wniesienie odwołania przez taką osobę powinno skutkować umorzeniem postępowania odwoławczego. Zarówno w judykaturze, jak i literaturze przedmiotu wyrażany jest pogląd, że o braku interesu prawnego w byciu stroną postępowania organ odwoławczy powinien rozstrzygać na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (zob. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne..., s. 284; uchwała składu (7) sędziów NSA z 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98 – ONSA 1999, nr 4, poz. 119), a nie – na podstawie art. 134 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, zasadny jest też zarzut niewłaściwego zastosowania art. 144 w zw. z art. 62 i art. 491 (2) ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe (Dz. U 2015. 233. j.t.) wskazany w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok narusza prawo. Jednocześnie Sąd uznał, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, co z kolei pozwoliło na uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 151 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).