I GSK 2488/05

I GSK 2488/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-07-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Sulimierski /sprawozdawca/
Maria Myślińska
Stanisław Biernat /przewodniczący/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Celne prawo
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2078/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-05-23
GZ 138/04 - Postanowienie NSA z 2004-12-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Biernat Sędziowie NSA Maria Myślińska Jerzy Sulimierski (spr.) Protokolant Katarzyna Warchoł po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 2078/04 w sprawie ze skargi [...]. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 7 czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 maja 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2078/04 po rozpoznaniu skargi [...] w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 7 czerwca 2004 r., Nr [...] w przedmiocie wymiaru cła uchylił zaskarżoną decyzję, zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia 21 lutego 2002 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego Port Lotniczy w Warszawie wymierzył Spółce [...]w Warszawie należności celne od wyrobów alkoholowych i tytoniowych pochodzenia zagranicznego, wyprowadzonych do polskiego obszaru celnego z prowadzonych przez Spółkę [...]punktów sprzedaży detalicznej i magazynów w wolnym obszarze celnym na terenie Międzynarodowego Portu Lotniczego Warszawa Okęcie, w których w wyniku kontroli dokonanej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w dniach od 18 - 22 maja 2001 r. stwierdzono brak tych towarów w stosunku do stanu ewidencyjnego. Jako podstawę prawną powstania długu celnego Spółki [...] organ orzekający wskazał w przepisy art. 210 § 1 pkt 2, § 2 i § 3 pkt 1 Kodeksu celnego stanowiące o powstaniu długu celnego osoby, która dokonała nielegalnego wyprowadzenia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z wolnego obszaru celnego na pozostałą część polskiego obszaru celnego.
Orzekając w sprawie na skutek odwołania, Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie decyzją z dnia 2 grudnia 2002 r. nr [...] uchylił decyzję organu celnego I instancji w części dotyczącej pozycji obejmujących wódkę [...] whisky [...] i likier [...], ustalając od tych towarów niższą należność celną, natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. Jako podstawę prawną długu celnego Spółki [...] organ odwoławczy wskazał jednak przepisy art. 213 Kodeksu celnego, stanowiące o powstaniu długu celnego w wypadku zużycia lub użycia w wolnym obszarze celnym towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, na warunkach innych niż przewidziane w przepisach prawa celnego, bowiem o zużyciu lub użyciu towaru w wolnym obszarze celnym świadczy stwierdzenie braku towaru.
Powyższa decyzja została uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003 r., sygn. akt V SA 180/03. NSA stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uznania Spółki [...] za dłużnika celnego na podstawie przepisu art. 213 Kodeksu celnego, a decyzja została wydana z naruszeniem art. 213 Kodeksu celnego oraz art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego.
Sąd stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym zwłaszcza zebrany w postępowaniu karnym wskazuje, że w dniach 15 i 16 maja 2001 r. pracownicy skarżącej dokonali kradzieży towaru z pomieszczeń Spółki w wolnym obszarze celnym na terenie Międzynarodowego Portu Lotniczego Warszawa Okęcie oraz, że w wyniku czynności Komendy Powiatowej Policji w Starych Babicach Policja odzyskała 2.690 sztuk skradzionych butelek alkoholi.
W ocenie NSA, w takim zakresie, w jakim odzyskany towar pochodził (w granicach stwierdzonego niedoboru) z pomieszczeń skarżącej w wolnym obszarze celnym, nie można mówić o jego zużyciu lub użyciu przez skarżącą w wolnym obszarze celnym, skoro towar fizycznie istnieje. Sąd uznał również, że nie może odnieść skutku zarzut organu celnego, że "ilość (odzyskanych) towarów nie pokrywa się co do ilości i asortymentu z (brakującymi) towarami". Ponadto organy celne nie mogą odmówić wprowadzenia do wolnego obszaru celnego pochodzących z tego obszaru towarów odzyskanych po kradzieży, mimo bowiem przejściowej utraty faktycznego władztwa (posiadania) właścicielem tego rodzaju towarów pozostała skarżąca, która uprawniona jest do przywrócenia stanu poprzedniego.
Po ponownym rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia 7 czerwca 2004 r. nr [...] uchylił decyzję organu celnego I instancji w części dotyczącej pozycji obejmujących wódkę [...], whisky [...]i likier [...] ustalając od tych towarów niższą należność celną, natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu celnego I instancji. Jako podstawę prawną powstania długu celnego Spółki [...] organ orzekający wskazał przepisy art. 210 § 1 pkt 2, § 2 i § 3 pkt 1 Kodeksu celnego stanowiące o powstaniu długu celnego osoby, która dokonała nielegalnego wyprowadzenia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z wolnego obszaru celnego na pozostałą część polskiego obszaru celnego. Organ stwierdził, że Spółka [...] jest dłużnikiem, podmiotem odpowiedzialnym za prawidłowy i zgodny z przepisami celnymi sposób postępowania z towarami wprowadzonymi do wolnego obszaru celnego. W związku z podniesioną przez strony w postępowaniu odwoławczym okolicznością, że brak towarów był następstwem ich kradzieży z pomieszczeń Spółki w wolnym obszarze celnym dokonanej przez jej pracowników Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że okoliczności te nie zwalniają Spółki z obowiązku uiszczenia cła, nie wykazano bowiem, by brakujące towary były tożsame z towarami, które zostały zabezpieczone przez Policję.
Zdaniem organu, nie podlegał uwzględnieniu wniosek Spółki o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania karnego w sprawie kradzieży towaru i nie istnieje obowiązek organu celnego powrotnego wprowadzenia do pomieszczeń Spółki w wolnym obszarze celnym odzyskanych towarów.
W skardze na powyższą decyzję Spółka [...] zarzuciła jej wydanie w sposób sprzeczny z wyrokiem NSA z dnia 13 października 2003 r. oraz naruszenie przepisów art. 187 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego przez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności przez pominięcie dowodów zgromadzonych przez Prokuraturę Rejonową w Pruszkowie w sprawie karnej sygn. akt 4Ds 703/01 i aktu oskarżenia sygn. akt 4Ds 1497/01 przeciwko G. D., J. W. i S. T. oskarżonych o kradzież towarów z pomieszczeń skarżącej w wolnym obszarze celnym, a także art. 210 Kodeksu celnego przez uznanie skarżącej za podmiot długu celnego, pomimo ustaleń zapadłych w wyżej wymienionej sprawie karnej.
WSA w Warszawie stwierdził, że skarga jest uzasadniona. W ocenie Sądu, ustalenia organu odnośnie powstania długu celnego w sposób określony w art. 210 § 1 ust. 2 są prawidłowe. Brak jest natomiast przesłanek do przypisania skarżącej przedmiotowego długu celnego. Elementem istotnym w stwierdzeniu, czy dana osoba stała się dłużnikiem jest ustalenie, czy występuje określony w przepisach stosunek sprawcy do czynu lub do okoliczności mu towarzyszących. Ustalenie takie powinno być dokonane w postępowaniu wyjaśniającym zgodnie z wymogami art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej, a więc także na podstawie materiału dowodowego z toczących się równocześnie postępowań karnych.
WSA w Warszawie zważył, że w ocenie prawnej NSA w wyroku z dnia 13 października 2003 r. wskazano, że zebrany materiał dowodowy - z uwzględnieniem materiału dowodowego z postępowania karnego - wskazuje, że w dniach 15 i 16 maja 2001 r. pracownicy skarżącej (kierownik sklepu i kierowca) dokonali kradzieży towaru z pomieszczeń Spółki [...]w wolnym obszarze celnym na terenie MPL Warszawa Okęcie oraz że w wyniku czynności Komendy Powiatowej Policji w Starych Babicach Policja odzyskała 2.690 sztuk skradzionych butelek alkoholi. Ponadto stwierdził, że ujawnionym na rozprawie wyrokiem Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 11 marca 2005 r. sygn. akt II Ks 6/02, oskarżonych G. D., P. I., J. W. i S. T. uznano winnymi zarzucanych im czynów tj. m. in. usunięcia spod dozoru celnego, należącego do [...]. towaru w postaci 2.690 butelek alkoholu i wywiezienia go poza wolny obszar celny Portu Lotniczego Warszawa Okęcie.
Zdaniem Sądu I instancji, osoby skazane wyrokiem i znane organom celnym w toku postępowania celnego, należą więc do kręgu dłużników określonego w § 3 art. 210 Kodeksu celnego. Wbrew odmiennemu stanowisku prezentowanemu w zaskarżonej decyzji, przepis art. 210 § 3 Kodeksu celnego nie wymienia jako dłużnika celnego "podmiotu odpowiedzialnego za prawidłowy i zgodny z przepisami celnymi sposób postępowania z towarami wprowadzonymi do wolnego obszaru celnego" (o ile podmiot ten nie spełnia równocześnie innych przesłanek wymienionych w tym przepisie).
W ocenie Sądu I instancji, organ nie wykazał, że Spółka [...] dokonała nielegalnego wprowadzenia towaru, czy też w tym uczestniczyła i wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że wprowadzenie było nielegalne. Spółka nie należy także do osób, które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1 i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. Brak jest zatem w stanie faktycznym sprawy podstaw do przypisania skarżącej przedmiotowego długu celnego.
W zakresie ustalenia tożsamości towaru skradzionego z wolnego obszaru celnego - zdaniem Sądu I instancji - nieskuteczny jest zarzut organu celnego, że "ilość (odzyskanych) towarów nie pokrywa się co do ilości i asortymentu z (brakującymi) towarami", skoro organy celne odmawiały współdziałania ze skarżącą we wprowadzeniu do jej magazynu w wolnym obszarze celnym tych odzyskanych towarów.
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący organ zarzucił:
1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art.210 § 3 Kodeksu celnego poprzez "błędną jego wykładnię w stosunku do stanu dowodowego sprawy, polegającą na uznaniu, iż Spółka [...] nie odpowiada za powstały w niniejszej sprawie dług celny" (tj. podstawa skargi kasacyjnej wskazana w art.174 pkt 1 p.p.s.a.)
2. naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) polegające na uznaniu, iż "organy celne nie zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia 13 października 2003 r. Sygn. akt V SA 180/03, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy" (tj. podstawa skargi kasacyjnej wskazana w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.)
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący nie podzielił poglądu Sądu I instancji, że do kręgu dłużników określonego w § 3 art. 210 Kodeksu celnego należą osoby skazane wyrokiem Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 11 marca 2005 r., sygn. akt II Ks 6/02. Zdaniem skarżącego organu, istotą rozpatrywanej sprawy jest ustalenie, czy Spółce można przypisać status dłużnika celnego w rozumieniu obowiązującego w chwili wydania zaskarżonej decyzji art. 210 § 3 Kodeksu celnego. Przepis ten mówi o osobie, która dokonała nielegalnego wprowadzenia, nie precyzując, czy chodzi o osobę fizyczną, czy prawną, a zatem każda "osoba" może być uznana za dłużnika celnego w rozumieniu tego przepisu, o ile można uznać, że poprzez swoje działania lub zaniechania (niedbalstwo) jest ona odpowiedzialna za nielegalne wprowadzenie towaru.
Powołując się na treść art. 133 § 2 Ordynacji podatkowej skarżący stwierdził, że podmiotem odpowiedzialnym za prawidłowy i zgodny z przepisami celnymi sposób postępowania z towarami wprowadzonymi do wolnego obszaru celnego była Spółka. Odpowiedzialność za prawidłowy i zgodny z przepisami celnymi sposób postępowania z towarami wprowadzonymi do wolnego obszaru celnego jest, zdaniem skarżącego, odpowiedzialnością za skutek, nie opartą na zasadzie winy. Zdaniem skarżącego organu, koncepcja braku odpowiedzialności Spółki [...] oznaczałaby zanegowanie ciążącego na podmiocie, który prowadzi działalność w wolnym obszarze celnym, obowiązku należytej staranności i byłaby sprzeczna z zasadami prowadzenia działalności w wolnym obszarze celnym.
Skarżący organ podniósł, iż w myśl art. 179 § 1 Kodeksu celnego osoba wykonująca w wolnym obszarze celnym działalność polegającą na składowaniu, obróbce, przerobie, sprzedaży lub kupnie towarów jest zobowiązana do prowadzenia ewidencji towarowej w sposób zatwierdzony przez organ celny. Powołał się również na regulamin funkcjonowania Wolnego Obszaru Celnego na terenie Międzynarodowego Portu Lotniczego Warszawa-Okęcie, zgodnie z którym osoby prowadzące działalność gospodarczą w WOC, ustanowionym na terenie Międzynarodowego Portu Lotniczego Warszawa-Okęcie, polegającą na sprzedaży lub kupnie towarów zobowiązane są do prowadzenia we własnym zakresie zatwierdzonej przez organ celny ewidencji towarowej - w celu ewidencjonowania towarów wprowadzanych, przemieszczanych, wyprowadzanych i obejmowanych dopuszczalnymi procedurami gospodarczymi w WOC na terenie Międzynarodowego Portu Lotniczego Warszawa-Okęcie.
Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, nie można podzielić stanowiska, iż organy celne nie zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia 13 października 2003 r., wprawdzie NSA uchylił decyzję organu II instancji z powodu błędnej podstawy prawnej, w oparciu o którą określony został dług celny, niemniej nie zaszły w świetle przepisów prawa materialnego (art. 213 Kodeksu celnego) okoliczności faktyczne zwalniające Spółkę [...] od odpowiedzialności celnej. Skarżący podniósł ponadto, że ewidencję towarów należy prowadzić w sposób umożliwiający organom celnym identyfikację towarów oraz w sposób wykazujący ich przemieszczanie oraz stwierdził, że ilość alkoholu zabezpieczonego przez funkcjonariuszy policji w toku czynności służbowych nie pokrywała się z ilością i asortymentem towarów, których brak stwierdzony został w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych w strefie wolnego obszaru celnego. Twierdzeniom Spółki, iż w/w alkohole są tożsame, przeczy nie tylko różna ich ilość, lecz także odmienna nazwa tych alkoholi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...]. w Warszawie podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Granice te Sąd przekracza z własnej inicjatywy jedynie w przypadku nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), jednakże w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi.
Skargę kasacyjną, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dyrektor Izby Celnej w Warszawie w skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Wobec tego, w pierwszej kolejności rozważenia wymagają zarzuty o charakterze procesowym, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny tylko w stosunku do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.
Podnosząc naruszenie przepisów postępowania, skarżący organ na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił w szczególności naruszenie art. 99 Przepisów wprowadzających p.p.s.a., polegające na błędnym – w jego ocenie – stwierdzeniu w zaskarżonym orzeczeniu WSA, iż organy celne nie zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia 13 października 2003 r. Sygn. akt V SA 180/03, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100 tej ustawy, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Wydając decyzję w dniu 7 czerwca 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie miał zatem obowiązek uwzględnić ocenę prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 13 października 2003 r., którym uchylona została uprzednia decyzja Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie z dnia 2 grudnia 2002 r. Obowiązek ten, po dacie wydania ww. wyroku NSA, wynikał z mocy art. 30 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 99 cyt. powyżej ustawy – Przepisy wprowadzające p.p.s.a.
W nawiązaniu do zarzutów skargi wstępnego wyjaśnienia wymaga, że sądowa ocena prawna jest pojęciem szerszym od wykładni prawa. Może odnosić się nie tylko do przepisów prawa materialnego, bądź procesowego, ale obejmuje także wskazówki co do stosowania prawa: wiąże się ona z obowiązkiem Sądu wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych oraz sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, z zachowaniem przepisów o charakterze procesowym (por. m.in. T.Woś, H.Krysiak-Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s.472 i nast.).
Ujmując omawiane zagadnienie prawne nieco szerzej na tle rozpatrywanej sprawy, należy dodać, że w ocenie prawnej NSA zawartej w wyroku z dnia 13 października 2003 r. mieści się, z natury rzeczy, także krytyka rozumienia i stosowania prawa przez organ administracji celnej - która była u podstaw uchylenia decyzji z dnia 2 grudnia 2002 r. - i ma zapobiegać przed dalszą wadliwością kontynuowanego postępowania administracyjnego. Nie ma przy tym istotnego znaczenia dla zakresu związania jakie np. dyrektywy sądu administracyjnego wchodzą w zakres samej oceny prawnej, a jakie mieszczą się w pojęciu wskazań co do dalszego postępowania będące jej konsekwencją, skoro elementy te mają taką samą moc wiążącą wobec sądu administracyjnego i organu administracji publicznej.
Patrząc z perspektywy tak rozważanej oceny prawnej podnieść należy, ze zarówno w decyzji z dnia 7 czerwca 2004 r., jak i w skardze kasacyjnej, organ celny zdaje się niezasadnie zawężać wiążącą ocenę prawną zawartą w wyroku NSA do wykładni normy prawa materialnego, w szczególności art. 210 § 3 Kodeksu celnego, nie uwzględniając tej oceny w zakresie naruszenia przez organ przepisów art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego.
Mianowicie, w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 października 2003 r., którym uchylono decyzję Dyrektora Izby Celnej Portu Lotniczego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2002 r., Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że organ celny nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego, wynikających w szczególności z postępowania karnego, tj. z "...postanowienia Komendy Powiatowej Policji w Starych Babicach z 17 maja 2001 r. sygn. akt 4Ds 703/2001, Prokuratury Rejonowej w Pruszkowie z 22 sierpnia 2002 r. sygn. akt 4Ds 1497/01, Prokuratury Okręgowej w Warszawie z 25 września 2002 r. sygn. akt I 3Dsn 1390/02/Pr, Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie z 10 grudnia 2002 r. sygn. akt I 3Dsn 1390/02/Pr w przedmiocie dowodów rzeczowych w postaci odzyskanych 2.690 szt. butelek alkoholu, protokołu oględzin tego towaru, jego wykazu i protokołu przesłuchania G. D. (k. 159-162, k. 206, 227, 237, 254-18, 294-298 akt adm. Sprawa nr 15-PCII-0511-3/03/918/am oraz zał. 66, 67 i 68 t. IV akt adm.) – wskazujących, że w dniach 15 i 16 maja 2001 r. pracownicy skarżącej (kierownik sklepu i kierowca) dokonali kradzieży towaru z pomieszczeń Spółki [...] w wolnym obszarze celnym na terenie Międzynarodowego Portu Lotniczego Warszawa Okęcie..."
Pominięcie przez organ celny wskazanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym okoliczności faktycznych wynikających z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu karnym, a mających istotne znaczenie prawne dla merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, w szczególności w zakresie odpowiedzialności celnej Spółki "[...]", skutkować musiało uchyleniem przez NSA decyzji z dnia 2 grudnia 2002 r., ze wskazaniem jak wyżej - naruszenia oraz art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 i art. 213 Kodeksu celnego.
Skarżący organ celny zdaje się zatem nie zauważać, ze wiążąca ocena prawna Naczelnego Sądu Administracyjnego (zarówno WSA jak i organ administracji celnej) zawierała elementy ocenne związane z naruszeniem przez organ przepisów procesowych Ordynacji podatkowej i ma ścisły związek z podstawami uchylenia decyzji organu celnego. Organ celny miał bowiem obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego z uwzględnieniem dyrektyw wynikających z uzasadnienia orzeczenia Sądu.
Nie do zaakceptowania jest stanowisko organu celnego prezentowane w toku postępowania administracyjnego, mające swoje odniesienie u podstaw zarzutów skargi kasacyjnej, uzasadniające zaniechanie organu przeprowadzenia dowodów z akt postępowania karnego ze względu na odrębność postępowania celnego. Wprawdzie - co do zasady – organ prawidłowo twierdzi, że prowadzenie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, wykroczenie skarbowe lub postępowania karnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania w sprawie celnej (art. 88 ustawy z 19 marca 2004 r. - Prawo celne, dawny art. 273 Kodeksu celnego), nie oznacza to jednak (a contrario), że z uwagi na "odrębność" powadzonego postępowania celnego istnieje prawna przeszkoda dla dokonywania (własnych) ustaleń na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu karnym. Ewentualne zaś oparcie się organu celnego o ustalenia wynikające z zebranego materiału dowodowego w postępowaniu karnym, które miałyby istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, z kolei nie oznacza skonsumowania środków dowodowych gromadzonych w ramach postępowania celnego.
Trafnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem uchylił decyzję organu z dnia 7 czerwca 2004 r. i wskazał - będąc związanym oceną prawną wyrażoną w wyroku NSA z dnia 13 października 2003 r. - na niezbędność uwzględnienia w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym również materiału dowodowego zebranego w postępowaniu karnym, a także rozważenia dla potrzeb tego postępowania ustaleń wynikających z wydanego w postępowaniu karnym, a ujawnionego na rozprawie, wyroku Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 11 marca 2005 r. (art. 11 p.p.s.a.), którym oskarżonych G. D., P. I. i S. T. uznano winymi usunięcia spod dozoru celnego przedmiotowego towaru, należącego do "[...]" S.A. towaru (w postaci 2690 butelek alkoholu i wywiezienia go poza wolny obszar celny Portu Lotniczego Warszawa Okęcie).
Przechodząc do zarzutu naruszenia przez WSA art. 210 § 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny stwierdzić należy, że jest on niezasadny. Sąd administracyjny w ramach funkcji kontrolnej, bierze pod uwagę i zestawia regulacje materialnoprawne, leżące u podstaw stosunku prawnego z podłożem faktycznym, na jakim oparte są jego elementy, i obejmuje oceną także postępowanie, które poprzedziło wydanie zaskarżonego aktu. Czyni to jednak nie w celu konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego (nie zastępuje w tym organu administracji), ale w celu kontroli tej konkretyzacji.
Mając na uwadze powyższe, poddana krytycznej analizie przez NSA w wyroku z dnia 13 października 2003 r. podstawa prawna przyjęta przez organ w decyzji z dnia 2 grudnia 2002 r. (art. 213 Kodeksu celnego), a następnie stwierdzenie przez WSA naruszenia prawa w kontekście przyjętego za podstawę materialnoprawną (art. 210 § 3 Kodeksu celnego) w przedmiocie odpowiedzialności Spółki za dług celny, wiąże się więc z zanegowaniem przez organ potencjalnego związku dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, jaki może zachodzić pomiędzy wskazaną normą prawną a stanem faktycznym wynikającym z materiału dokumentacyjnego w sprawie, w tym w nieuwzględnionej części dowodów zgromadzonych w postępowaniu karnym. Kwestia poruszanego obowiązku strony w kontekście art. 179 § 1 Kodeksu celnego w związku z przepisami regulaminu funkcjonowania Wolnego Obszaru Celnego na terenie MPL Warszawa – Okęcie (prowadzenia ewidencji z należytą starannością) w oderwaniu od analizy zebranego materiału dowodowego w postępowaniu karnym nie wpływa na odmienną ocenę Sądu zarzutów skargi kasacyjnej.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona i na podstawie art. 184 p.p.s.a należało ją oddalić.