I GSK 2486/05

I GSK 2486/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rafał Batorowicz /przewodniczący/
Zdzisław Sadurski /sprawozdawca/
Zofia Borowicz
Symbol z opisem
6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Celne prawo
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2355/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-05-31
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz, Sędziowie NSA Zofia Borowicz, Zdzisław Sadurski (spr.), Protokolant Paweł Gorajewski, po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Gospodarki i Pracy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 2355/04 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Warszawie na decyzję Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 15 lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na przywóz towaru w ramach kontyngentu taryfowego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 maja 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2355/04, po rozpoznaniu skargi "[...]" Spółki z o.o. z siedzibą w Warszawie uchylił decyzję Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 15 lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na przywóz towaru w ramach kontyngentu taryfowego.
W uzasadnieniu wyroku podano między innymi, że Minister Gospodarki i Pracy decyzją z dnia 15 lipca 2004 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 27 maja 2004 r., którą odmówiono "[...]" Sp. z o.o. w Warszawie udzielenia pozwolenia na przywóz obuwia pochodzenia chińskiego. W dniu 30 stycznia 2004 r. do Ministra Gospodarki i Pracy wpłynął wniosek dotyczący pozwolenia na przywóz na obszar celny Unii Europejskiej obuwia chińskiego. Import miał nastąpić w ramach rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr [...] z 20 listopada 2003 r. ustanawiającego procedury zarządzenia dla drugiej transzy kontyngentów ilościowych w 2004 r. na niektóre produkty pochodzące z Chin (Dz. Urz. UE L 303 z 21 listopada 2003 r., p. 3) Zgodnie z tym rozporządzeniem (art. 3) ostateczny termin był określony na 31 grudnia 2003 r., a zatem złożenie wniosku 30 stycznia 2004 r. skutkowało odmową udzielenia zezwolenia.
W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł, że żaden przepis polskiego prawa nie nakładał obowiązku złożenia wniosku do końca 2003 r. Skoro organ pierwszej instancji powołał się w dniu wydania decyzji na przepisy unijne, które weszły w życie 1 maja 2004 r., to odnosząc je do dnia złożenia wniosku, zdaniem skarżącego, naruszył zasadę niedziałania prawa wstecz.
Uchylając zaskarżoną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że w sprawie naruszono dyrektywę art. 36 § 1 k.p.a. nie zawiadamiając strony o przyczynach braku załatwienia sprawy w terminie ustawowym. W aktach brakowało dowodu potwierdzenia odbioru przez stronę decyzji pierwszoinstancyjnej, co uniemożliwiło ocenę czy wniesiony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął w terminie. Sąd zwrócił także uwagę na fakt, że w drugoinstancyjnej decyzji nie powołano w rozstrzygnięciu – oprócz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 k.p.a. – żadnych przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963 ze zm.), które legły u podstaw rozstrzygnięcia. Uczyniono to wprawdzie w decyzji pierwszoinstancyjnej ale model postępowania administracyjnego jest dwuinstancyjny i, co podkreślił Sąd, polega na dwukrotnym rozpoznaniu sprawy. Sąd poddał krytyce praktykę wskazywania podstawy prawnej w uzasadnieniu decyzji.
Sąd wskazał, że istotą administracyjnego postępowania odwoławczego jest ponowne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszoinstancyjnego, nie zaś jedynie kontrola zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stąd też w rozstrzygnięciu drugoinstancyjnym, obok norm prawa procesowego, należało powołać także te normy, które legły u podstaw rozstrzygnięcia przy pierwotnym rozpoznaniu sprawy.
Sąd zalecił organowi odwoławczemu poczynienie ustaleń odnośnie terminu doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji, a także wskazał potrzebę szerszego odniesienia się w decyzji drugoinstancyjnej do kwestii podniesionych w odwołaniu dotyczących obowiązywania prawa wspólnotowego.
Minister Gospodarki i Pracy złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
– naruszenie przepisu art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a, polegające na pominięciu znajdującego się w aktach sprawy dowodu doręczenia firmie "[...]" Sp. z o.o. decyzji wydanej w pierwszej instancji oraz błędnym stwierdzeniu – bez przeprowadzenia dowodu uzupełniającego na rozprawie – że organ rozpatrzył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie posiadając dowodu doręczenia decyzji wydanej w pierwszej instancji;
– naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., polegające na błędnym stwierdzeniu, że organ w okresie od 30 stycznia 2004 r. do 30 kwietnia 2004 r. pozostawał w zwłoce, czym naruszył art. 36 § 1 k.p.a. przez niepoinformowanie wnioskodawcy o przyczynach tej zwłoki oraz terminie załatwienia sprawy;
– naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 233 § 1 k.p.c., polegające na błędnym wyprowadzeniu wniosku, że organ nie rozpatrzył sprawy merytorycznie w drugiej instancji, z faktu niezamieszczenia pełnej podstawy prawnej w osnowie decyzji oraz na błędnym stwierdzeniu, że organ nie powołał właściwie podstawy prawnej rozstrzygnięcia co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując powyższe podstawy, Minister Gospodarki i Pracy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Gospodarki i Pracy podniósł, że wyrok naruszył art. 233 § 1 k.p.c. ponieważ nie uwzględniał faktu, że w aktach sprawy znajduje się "zwrotka" z dnia 8 czerwca 2005 r. potwierdzająca doręczenie "[...]" Sp. z o.o. decyzji organu pierwszej instancji. W związku z pominięciem dowodu z doręczenia decyzji, wyrok naruszył przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku powyższego błędu został również naruszony art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż błędnie uznano, że organ wadliwie rozpatrzył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i tym samym naruszył przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie zgodził się także ze stwierdzeniem, że organ pozostawał w okresie od 30 stycznia 2004 r. do 30 kwietnia 2004 r. w nieuzasadnionej zwłoce w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 k.p.a. ustawa ta ma zastosowanie jedynie do spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Ponieważ we wspomnianym okresie nie istniała podstawa prawna do wydania decyzji, to organ nie miał do czynienia ze sprawą administracyjną w rozumieniu tego Kodeksu i nie mogło być wszczęte w tym przedmiocie postępowanie administracyjne. Zdaniem skarżącego, niezałatwienie sprawy w terminie i niepowiadomienie o tym strony nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Minister Gospodarki i Pracy stwierdził ponadto, że wyrok naruszył także przepisy art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez błędne stwierdzenie, że organ nie rozpatrzył sprawy w drugiej instancji merytorycznie. Wyrok pominął treść uzasadnienia decyzji drugiej instancji, znajdującej się w aktach sprawy. W uzasadnieniu tym organ przywołał przepisy materialnoprawne oraz opisał stan faktyczny zaistniały w sprawie jako uzasadnienie do utrzymania w mocy decyzji odmownej. Zauważył, że zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. w decyzji musi się znaleźć podstawa prawna rozstrzygnięcia, żaden przepis nie nakazuje jednak zamieszczenia jej w osnowie decyzji. Uzasadnienie jest integralną częścią decyzji i zamieszczenie w nim podstawy prawnej musi być uznane również za skuteczne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
I
Przed przystąpieniem do odniesienia się do podnoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśni przyczyny, dla których nie uwzględnił wniosku o odroczenie rozprawy.
"[...]" Sp. z o.o. w Warszawie wniosła o odroczenie rozprawy podnosząc, że będący jej pełnomocnikiem radca prawny korzysta z urlopu wypoczynkowego i twierdząc, że ustanowienie substytuta jest niemożliwe.
Jak wynika z treści art. 109 p.p.s.a. nieobecność strony lub jej pełnomocnika powoduje odroczenie odprawy tylko wtedy, gdy nieobecność wywołana jest nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Przepis ten nie może podlegać wykładni rozszerzającej zważywszy funkcjonowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym wyrażonej w art. 7 p.p.s.a. zasady szybkości postępowania.
Na tle stosowania art. 214 k.p.c., o identycznym jak art. 109 p.p.s.a. brzmieniu, w orzecznictwie utrwaliły się jednoznaczne poglądy co do rozumienia pojęć nadzwyczajnego wydarzenia i niemożliwej do przezwyciężenia przeszkody.
Nieobecność na rozprawie pełnomocnika strony spowodowana jego urlopem wypoczynkowym nie jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem, którego nie można przezwyciężyć (por. wyrok SN z dnia 24 marca 2000 r., sygn. I PKN 546/99, OSNP 2001/15/482).
Nawet choroba pełnomocnika nie stanowi przyczyny odroczenia rozprawy, chyba że z uwagi na szczególne okoliczności, jak na przykład nagłość zachorowania, stanowi rzeczywistą przeszkodę zapewnienia należytej reprezentacji stronie uniemożliwiając ustanowienie substytuta lub innego pełnomocnika (por. wyroki SN: z 8 października 1998 r., sygn. akt II CKN 757/97, LEX nr 50739; z 6 października 1995 r., sygn. I CRN 150/95, LEX nr 50551).
W sprawie niniejszej strona powoływała się na okoliczność urlopu wypoczynkowego pełnomocnika, co w ogóle nie stanowi nadzwyczajnego wydarzenia, twierdzenie o niemożności ustanowienia substytuta nie zostało nawet uprawdopodobnione, a zważywszy powszechnie znane zasady działalności profesjonalnych pełnomocników, było wręcz niewiarygodne. Nic natomiast nie wyłączało możliwości ustanowienia innego pełnomocnika.
Z wymienionych przyczyn oddalono wniosek o odroczenie rozprawy.
II
Jak wynika z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną oprzeć można na podstawach:
1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Należyte sformułowanie podstaw kasacyjnych ma szczególne znaczenie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zważywszy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Sąd ten rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie podstawy nieważności postępowania. Granice skargi kasacyjnej określone wymienionymi w jej obrębie podstawami kasacyjnymi wyznaczają zakres badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, który nie może dokonać oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku w zakresie, do którego nie odnoszą się podstawy kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny nie może przy tym samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać ich bądź w inny sposób korygować (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2004 r., sygn. GSK 10/04, M. Prawn. 2004/9/392). Należyte sformułowanie podstawy kasacyjnej polega, między innymi, na wskazaniu, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) ustawy zostały naruszone, co oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie bada czy inne jeszcze przepisy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r., sygn. OSK 421/04, LEX nr 146732).
III
W skardze kasacyjnej powołano jedynie drugą z podstaw kasacyjnych, to jest naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy.
Na powołaną podstawę kasacyjną składały się trzy zarzuty, z których dwa (pierwszy i trzeci) zostały na tyle wadliwie skonstruowane, że nieuwzględnienie ich następowało bez konieczności merytorycznego odnoszenia się do podnoszonych na ich poparcie okoliczności.
1. W ramach pierwszego zarzutu wskazano jako naruszony art. 233 § 1 k.p.c., który to przepis nie jest samodzielnie stosowany w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Przepisy kodeksu postępowania cywilnego w postępowaniu dowodowym za pośrednictwem art. 106 § 5 p.p.s.a. stosowane są jedynie wtedy, gdy sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. prowadzi uzupełniający dowód z dokumentu. W ramach zarzutu nie wymieniono jednak ani art. 106 § 3 ani art. 106 § 5 p.p.s.a. podczas gdy wymienienie przepisów regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi jest warunkiem koniecznym do uznania za skuteczny zarzutu składającego się na drugą z podstaw kasacyjnych. Nadto w ramach wymienionego zarzutu wskazywano jako wadę postępowania przed sądem pierwszej instancji zaniechanie dowodu uzupełniającego z dowodu doręczenia decyzji, której dotyczył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przy równoczesnym twierdzeniu, iż dowód doręczenia znajdował się w aktach sprawy. Zatem autor skargi kasacyjnej zarzucał, że sąd pominął materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, na podstawie których sąd wydaje wyrok (nie wymieniony art. 133 § 1 p.p.s.a.), podnoszone okoliczności nie wskazywały natomiast na potrzebę prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.
Dla porządku Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że w aktach administracyjnych i sądu pierwszej instancji brak dowodu doręczenia decyzji z dnia 27 maja 2004 r., dowód taki dołączono dopiero do skargi kasacyjnej.
Marginalnie też zaznaczyć należy, że art. 233 § 1 k.p.c. określa granice swobodnej oceny dowodów, a nie, jak sugeruje się w skardze kasacyjnej, nakłada obowiązek aktywności dowodowej sądu, która to zasada w kontradyktoryjnym postępowaniu cywilnym nie istnieje.
Jedynym wymienionym przepisem ustawy regulującej postępowanie przed sądem administracyjnym jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wskazanie tego przepisu jako naruszonego jest jednak bezskuteczne bez wymienienia innych przepisów, których naruszenie było lub winno być przyczyną uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji, względnie z powodu naruszenia których uchylenie decyzji było wadliwe (por. wyrok NSA z 26 lipca 2005 r., sygn. FSK 2007/04, LEX nr 175911).
2. Wskazany w trzecim zarzucie jako naruszony art. 233 § 1 k.p.c. pozostawał bez jakiegokolwiek związku z kwestiami dotyczącymi rozpatrzenia sprawy merytorycznie zaskarżoną decyzją, niezamieszczenia podstawy prawnej w osnowie decyzji oraz powołania podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Do rozstrzygnięcia co do takich zagadnień art. 233 § 1 k.p.c. w ogóle nie ma zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Znaczenie tego przepisu oraz nieskuteczność zarzutu odnoszącego się wyłącznie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się w pkt II.1.
IV
Przedstawiony jako drugi zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest o tyle zasadny, że, abstrahując od twierdzeń faktycznych zawartych w skardze kasacyjnej, uchybienia organu administracji publicznej z zakresu przewlekłości postępowania nie mogą stanowić przyczyny uchylenia decyzji ostatecznej przez sąd administracyjny jako niemające istotnego wpływu na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 29 lutego 1996 r., sygn. SA/Ka 2892/94, LEX nr 26779). Rozważając zasadność zarzutu stwierdzić jednak należy, że uchybienie w tym względzie nie mogłoby mieć wpływu na wynik sprawy nawet jeśli przyjąć, że sąd pierwsze instancji uchylił zaskarżoną decyzję również z powodu naruszenia w postępowaniu administracyjnym art. 36 § 1 k.p.a. Istniały bowiem co najmniej dwie inne przyczyny, dla których decyzja podlegała uchyleniu. Po pierwsze, jak to już wyjaśniono, nie zostało skutecznie podważone ustalenie sądu, że zachodziła potrzeba wyjaśnienia, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożono w terminie. Poza zakresem badania sprawy wyznaczonym granicami skargi kasacyjnej pozostawało zagadnienie, czy sąd pierwszej instancji nie powinien podjąć próby wyjaśnienia tej okoliczności, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny nie zajmuje w tej kwestii stanowiska.
Po drugie sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję wskazując na niedostatki jej uzasadnienia w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej.
Wadliwości w tym względzie zaskarżonemu wyrokowi nie zarzucono, tak więc tylko zasygnalizować można celowość szerokiego rozważenia wykładni i stosowania prawa, w tym wspólnotowego, zwłaszcza zagadnień międzyczasowych.
V
Z wymienionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
M.Sz.