I GSK 242/18

Naczelny Sąd Administracyjny2020-09-09
NSAAdministracyjneWysokansa
spółka cywilnaupadłośćproducent rolnynumer identyfikacyjnypostępowanie administracyjnewpis do ewidencjiARiMRinteres prawnyskarżący kasacyjny

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę organu, uznając, że były wspólnik spółki cywilnej nie miał legitymacji do wniesienia odwołania po rozwiązaniu spółki z powodu upadłości wspólnika.

Sprawa dotyczyła wpisu spółki cywilnej do ewidencji producentów rolnych i nadania jej numeru identyfikacyjnego. Po ogłoszeniu upadłości jednego ze wspólników, spółka uległa rozwiązaniu. Organ odwoławczy umorzył postępowanie, uznając, że spółka przestała istnieć, a były wspólnik nie ma legitymacji do dalszego udziału w postępowaniu. WSA uchylił tę decyzję, uznając prawo wspólnika do bycia stroną. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że były wspólnik nie miał interesu prawnego do wniesienia odwołania, ponieważ numer identyfikacyjny nie przechodzi na następcę prawnego, a spółka utraciła podmiotowość.

Sprawa wywodzi się z wniosku spółki cywilnej o wpis do ewidencji producentów rolnych i nadanie numeru identyfikacyjnego. Po wydaniu decyzji anulującej numer i odmowie wpisu, organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze, argumentując, że spółka uległa rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości jednego ze wspólników, a numer identyfikacyjny jest nieprzechodni. WSA w Warszawie uchylił tę decyzję, uznając, że były wspólnik spółki cywilnej ma interes prawny do bycia stroną postępowania, nawet po rozwiązaniu spółki, powołując się na odpowiedzialność wspólników i przekształcenie wspólności łącznej we wspólność w częściach ułamkowych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, podzielając stanowisko organu odwoławczego. Sąd kasacyjny uznał, że zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, numer identyfikacyjny jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. W związku z rozwiązaniem spółki cywilnej z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika, podmiot ten przestał istnieć, a żaden z byłych wspólników nie mógł wstąpić do postępowania jako następca prawny. Tym samym, były wspólnik nie posiadał interesu prawnego do wniesienia odwołania od decyzji umarzającej postępowanie, a organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. NSA uznał, że zaskarżony wyrok narusza prawo, uchylił go i oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, były wspólnik nie posiada interesu prawnego do wniesienia odwołania, ponieważ numer identyfikacyjny jest nieprzechodni, a spółka utraciła podmiotowość prawną.

Uzasadnienie

Spółka cywilna uległa rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. Numer identyfikacyjny nadany spółce jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. W związku z tym, były wspólnik nie może być stroną postępowania dotyczącego nadania numeru identyfikacyjnego dla spółki, która przestała istnieć.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

Ustawa EP art. 12 § ust. 2

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

Numer identyfikacyjny jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. Brak możliwości wstąpienia do postępowania następców prawnych podmiotu.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania z innych przyczyn niż określone w pkt 1 i 2. W przypadku braku interesu prawnego do wniesienia odwołania, organ odwoławczy powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania.

P.u. art. 874 § § 2

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Spółka cywilna ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika.

Pomocnicze

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania, która wymaga wykazania interesu prawnego lub obowiązku. W kontekście sprawy, kluczowe było ustalenie, czy były wspólnik spółki cywilnej posiada taki interes po jej rozwiązaniu.

Ustawa EP art. 12 § ust. 5

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

W przypadku spółek cywilnych nadaje się jeden numer identyfikacyjny dla spółki.

Ustawa EP art. 3a § ust.1

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności

Do postępowań w sprawach indywidualnych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

P.u. art. 144

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Dotyczy wstąpienia syndyka masy upadłości do postępowania.

P.u. art. 62

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Dotyczy wstąpienia syndyka masy upadłości do postępowania.

P.u. art. 491(2)

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

Dotyczy wstąpienia syndyka masy upadłości do postępowania.

k.p.a. art. 875 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przekształcenie wspólności łącznej we wspólność w częściach ułamkowych po rozwiązaniu spółki.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do uchylenia wyroku sądu administracyjnego w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do rozpoznania skargi.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Orzekanie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Orzekanie o kosztach postępowania.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a)

Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka cywilna uległa rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. Numer identyfikacyjny producenta rolnego jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. Były wspólnik spółki cywilnej nie posiada interesu prawnego do wniesienia odwołania od decyzji umarzającej postępowanie dotyczące nadania numeru identyfikacyjnego spółce, która przestała istnieć.

Odrzucone argumenty

Były wspólnik spółki cywilnej posiada interes prawny do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wpisu do ewidencji producentów spółki cywilnej po jej rozwiązaniu (argument WSA). Przepisy Prawa upadłościowego dotyczące wstąpienia syndyka masy upadłości mają zastosowanie w sytuacji, gdy upadłość ogłoszono wobec wspólnika spółki cywilnej (argument WSA).

Godne uwagi sformułowania

numer identyfikacyjny jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego podmiot, z wniosku którego wszczęte zostało postępowanie odwoławcze, przestał istnieć brak jest przepisów umożliwiających wstąpienie do toczącego się postępowania następcom prawnym byłemu wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej nie przysługuje prawo wniesienia odwołania od decyzji umarzającej postępowanie w sprawie nie może on wykazać istnienia po jego stronie, tzw. interesu prawnego

Skład orzekający

Artur Adamiec

sprawozdawca

Barbara Mleczko-Jabłońska

członek

Henryk Wach

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych dotyczących spółek cywilnych, które uległy rozwiązaniu z powodu upadłości wspólnika, zwłaszcza w kontekście przepisów dotyczących płatności rolnych i numerów identyfikacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozwiązania spółki cywilnej z powodu upadłości wspólnika i braku możliwości wstąpienia następcy prawnego do postępowania dotyczącego nadania numeru identyfikacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z upadłością wspólnika spółki cywilnej i jej konsekwencjami dla postępowań administracyjnych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i handlowym.

Upadłość wspólnika zamyka drogę do numeru identyfikacyjnego dla spółki cywilnej – NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 580 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 242/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2020-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-03-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Adamiec /sprawozdawca/
Barbara Mleczko-Jabłońska
Henryk Wach /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 664/16 - Wyrok WSA w Warszawie z 2017-05-31
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2015 poz 807
art. 12 ust. 2
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 498
art. 144, art. 62 i art. 491(2)
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Barbara Mleczko- Jabłońska Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Monika Tutak- Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 664/16 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 30 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wpisu do ewidencji producentów 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od P. M. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 maja 2017 r., VIII
SA/Wa 664/16, uwzględnił skargę [...] na decyzję dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, uchylając zaskarżoną decyzję i zasądzając zwrot kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją organ wyższego stopnia umorzył postępowanie odwoławcze dotyczące decyzji kierownika Biura Powiatowego ARiMR
w Białobrzegach z [...] marca 2013 r. w sprawie wpisu do ewidencji producentów.
Sąd orzekał w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu [...] maja 2008 r., [...] (dalej: "skarżący") reprezentujący [...] spółka cywilna, złożył do Biura Powiatowego ARiMR w Białobrzegach wniosek o wpis do ewidencji producentów w celu nadania numeru identyfikacyjnego. Z umowy spółki cywilnej załączonej do wniosku wynikało, iż spółkę zawiązują wspólnicy: [...] oraz [...]. W dniu [...] czerwca 2008 r., kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Białobrzegach wydał dla [...] spółka cywilna zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym (nr dokumentu: [...]).
W dniu [...] stycznia 2013 r. kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Białobrzegach zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie anulowania numeru producenta rolnego przyznanego spółce, z powodu powzięcia informacji, że strona postępowania jest współposiadaczem gospodarstwa z
podmiotem zarejestrowanym w ewidencji jako odrębny producent rolny. Następnie, decyzją z [...] marca 2013 r. anulował numer identyfikacyjny [...] o nadaniu, którego zaświadczono dokumentem z dnia [...] czerwca 2008 r. i jednocześnie odmówił wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru spółki. W uzasadnieniu stwierdził,
iż spółka składając wniosek o wpis do ewidencji producentów nie była producentem rolnym, gdyż nie posiadała gospodarstwa rolnego, gospodarstwo to posiada [...], który posługuje się odrębnym numerem identyfikacyjnym w ewidencji producentów.
Rozpoznając odwołanie skarżącego, występującego w imieniu spółki, organ wyższego stopnia decyzją z [...] czerwca 2013 r. uchylił w całości decyzję z [...] stycznia 2013 r. w sprawie wpisu do ewidencji producentów rolnych, i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W dniu [...] lipca 2013 r. prezes ARiMR wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR z [...] czerwca 2013 r.
W dniu [...] lipca 2013 r. spółka wniosła skargę do WSA w Warszawie na decyzję z [...] czerwca 2013 r. Postanowieniem z 13 września 2013 r., VIII SA/Wa 680/13 Sąd
zawiesił postępowanie sądowe.
W dniu [...] listopada 2013 r. prezes ARiMR wydał decyzję nr [...], na mocy której stwierdził nieważność decyzji z [...] czerwca 2013 r., którą to decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy (decyzja z [...] sierpnia 2014 r.).
[...] wniósł skargę do WSA w Warszawie na decyzję MRiRW z [...] sierpnia 2014 r. Sąd prawomocnym wyrokiem z 25 czerwca 2015 r., VIII SA/Wa 1078/14,
oddalił skargę.
Postanowieniem z 16 października 2015 r. WSA w Warszawie podjął zawieszone postępowanie, oraz postanowieniem z 2 marca 2016 r. VIII SA/Wa 911/15 - umorzył postępowanie sądowe dotyczące decyzji nr [...] z [...] czerwca 2013 r. wydanej przez dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR, z uwagi na cofnięcie skargi.
Ponownie rozpoznając odwołanie z [...] kwietnia 2013 r., Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją [...] z [...] czerwca 2016 r. umorzył postępowanie odwoławcze dotyczące decyzji kierownika Biura Powiatowego ARiMR
w Białobrzegach z [...] marca 2013 r. w sprawie wpisu do ewidencji producentów. W uzasadnieniu organ wskazał, iż stosownie do uchwały 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt II GPS 2/12 spółki cywilne w postępowaniach dotyczących przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowych, zostały uznane za producenta rolnego, tj. podmiot - stronę postępowania administracyjnego, a tym
samym mogą one składać wnioski o przyznanie płatności i w takim postępowaniu wyłącznie spółka cywilna jest stroną postępowania administracyjnego. W związku z powyższym spółka cywilna jako producent rolny może wystąpić z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru producenta.
Organ wyższego stopnia wskazał, że postępowanie dotyczy kwestii nadania numeru identyfikacji producenta nadanego spółce cywilnej [...] s.c. w trybie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów,
ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,
zwanej dalej "Ustawa EP". Zgodnie zaś z aktualnym brzmieniem art. 12 ust. 5 Ustawy EP w przypadku producentów rolnych, podmiotów prowadzących zakłady utylizacyjne lub potencjalnych beneficjentów, działających w formie spółki cywilnej, nadaje się
jeden numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny nadaje się spółce.
Zgodnie z art. 874 § 2 Kodeksu Cywilnego spółka cywilna ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy, X Wydział Gospodarczy ds. Upadłości, z dnia [...] czerwca 2015 r. sygn. akt [...], ogłoszono upadłość majątku dłużnika [...] i wyznaczono Sędziego komisarza. Wspólnikami spółki cywilnej [...] s.c. byli [...] i [...]. Zdaniem organu odwoławczego spółka [...] s.c. została rozwiązana w dniu [...] czerwca 2015 r. (data ogłoszenia upadłości majątku wspólnika), a zatem podmiot, z wniosku którego wszczęte zostało postępowanie odwoławcze, przestał istnieć. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 2 Ustawy EP, numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust. 1. jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości wstąpienia do toczącego się postępowania następców prawnych podmiotu. Tym
samym żaden inny podmiot (także sam były wspólnik spółki cywilnej) nie może wstąpić do postępowania dotyczącego nadania numeru identyfikacji producenta na miejsce rozwiązanej spółki cywilnej. Organ wskazał, że w postępowaniach dotyczących przyznania płatności stroną jest wyłącznie podmiot składający wniosek. Brak jest również przepisów umożliwiających wstąpienie do toczącego się postępowania następcom prawnym.
Organ podkreślił, że ze względu na fakt rozwiązania spółki [...] s.c. postępowanie odwoławcze, dotyczące decyzji wydanej w sprawie anulowania numeru identyfikacji nadanego spółce, stało się bezprzedmiotowe, ze względu na brak strony postępowania. W związku z powyższym również podmiot, który złożył odwołanie w imieniu spółki, nie może w obecnej chwili być uznany za stronę postępowania, co skutkuje wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego.
Wymienionym na wstępie wyrokiem z 31 maja 2017 r., VIII SA/Wa 664/16 WSA w Warszawie uwzględnił skargę [...] na wyżej opisaną decyzję. Sąd
uznał, że kluczową dla oceny rozstrzygnięcia podjętego przez organ odwoławczy jest ocena, czy skarżącemu przysługiwała legitymacja procesowa do złożenia odwołania
od decyzji organu I instancji. Bezsporną w sprawie jest okoliczność, że spółka z dniem [...] czerwca 2015 r. uległa rozwiązaniu z mocy prawa z uwagi na upadłość jednego z
jej wspólników. Ma tu zastosowanie art. 874 § 2 k.c., niezależnie od okoliczności, że ogłoszona upadłość wobec [...] jest upadłością konsumencką. Przepis ten nie eliminuje ze swojej dyspozycji upadłości konsumenckiej, do której stosuje się przepisy P.u. Spółka utraciła więc podmiotowość prawną na gruncie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, co powoduje, że utraciła zdolność procesową do bycia stroną w postępowaniu o płatności unijne.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że wobec tego podmiotu - spółki cywilnej - nie może być od daty [...] czerwca 2015 r. wydana decyzja administracyjna. Jednak
nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że skarżącemu, jako jednemu ze wspólników rozwiązanej spółki, nie przysługuje prawo strony w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem spółki, po jej rozwiązaniu, zwłaszcza że spółce nadano numer identyfikacyjny, [...] czerwca 2008 r.
Sąd I instancji zaznaczył, co podkreślił NSA w uchwale składu 7 sędziów z dnia 30
maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12, że spółka cywilna, spełniając definicję rolnika, stanowi niewątpliwie grupę osób w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE)
Nr 1782/2003 r. z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (...) (Dz.U.UE.L.2003.270,s.1, Polskie Wydanie Specjalne z 2004 r., rozdz. 3, t. 44, s. 486 ze zm.), a tym samym nie sposób jej odmówić statusu jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, o której mowa w art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów,
ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.
U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, ze zm., zwana dalej: ustawą o systemie ewidencji producentów rolnych). Spółka cywilna, jak wywiódł NSA, może być uznana za producenta rolnego (rolnika) na podstawie jej zakwalifikowania do kategorii: jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Utożsamianie spółki cywilnej z jednostką organizacyjną wymaga potraktowania spółki w sposób przedmiotowy jako rezultatu zawarcia umowy spółki, a więc jako prawnego "urządzenia społecznego" działającego na podstawie tej umowy, którego substratem są przede wszystkim osoby realizujące określone, wspólne cele.
WSA wskazał, że interes prawny wspólnika do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym, o którym mowa w art. 28 k.p.a., po rozwiązaniu spółki cywilnej |wynika chociażby z odpowiedzialności wspólników za majątek spółki. Dotychczasowa wspólność łączna ulega z chwilą rozwiązania spółki z mocy prawa przekształceniu we wspólność w częściach ułamkowych (art. 875 § 1 k.p.a.). Każdy ze wspólników może dochodzić samodzielnie przypadającej mu części wierzytelności. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że organ odwoławczy bezpodstawnie pozbawił skarżącego prawa strony i nie rozpoznał odwołania merytorycznie.
Następnie WSA uznał, że prawidłowym było uznanie syndyka jako strony
postępowania. Skarżący, jako jeden z byłych wspólników spółki cywilnej, jest stroną niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., natomiast syndyk masy
upadłości drugiego wspólnika wstępuje do postępowania administracyjnego w miejsce upadłego, na podstawie art. 144 w związku z art. 62 i art. 4912 P.u. Na tej samej podstawie prawnej syndyk masy upadłości [...] występuje w przedmiotowym postępowaniu sądowym jako uczestnik postępowania w miejsce
[...] (vide wyrok NSA z 6 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1508/15).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi [...], poprzez jej oddalenie w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie
sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i o rozpoznanie sprawy na
rozprawie. Wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 875 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że z powyższego przepisu wynika interes prawny wspólnika do bycia stroną w
postępowaniu administracyjnym dotyczącym wpisu do ewidencji producentów spółki cywilnej, podczas gdy powyższy przepis wprowadza ogólną regułę w odniesieniu do majątku wspólnego wspólników i nie może być odczytywany, że jest podstawą do uznania - w postępowaniach administracyjnych dotyczących wpisu do ewidencji producentów spółki cywilnej byłych wspólników spółki;
b) art. 144 w związku z art. 62 i art. 491(2) ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w powyższym stanie faktycznym mają one zastosowanie, podczas gdy w/w przepisy nie mają zastosowania w sprawie, gdyż dotyczą one upadłego, a w powyższej sprawie stroną postępowania administracyjnego była spółka cywilna a nie [...]
w stosunku do której ogłoszono upadłość i na której miejsce do postępowania miałby wstąpić syndyk masy upadłości;
c) naruszenie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2015 poz. 807 ze zm.) poprzez brak jego zastosowania
w powyższym postępowaniu, podczas gdy powyższy przepis jednoznacznie wskazuje, że numer identyfikacyjny jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego,
co zaś wskazuje, że [...], jako były wspólnik spółki cywilnej, która
przestała istnieć z mocy prawa, nie może być stroną postępowania dla nadania spółce cywilnej numeru identyfikacyjnego i wpisu do ewidencji producentów rolnych.
2) naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik
sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzezbezpodstawne uznanie, że organ II instancji nie powinien rozstrzygać odwołania formalnie, a powinien rozpoznać sprawę merytorycznie, a tym samym nie powinien wydawać rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., podczas gdy w ocenie organu II instancji
w stanie faktycznym i prawnym sprawy należało zastosować wskazany powyżej art.
138 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż wnoszący odwołanie nie był stroną postępowania administracyjnego;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez niezasadne uznanie,
że skarżącego należy uznać za stronę postępowania administracyjnego, podczas gdy
w ocenie organu II instancji przepis art. 28 k.p.a. nie ma w sprawie zastosowania, gdyż w sprawach dotyczących przyznania płatności rolnośrodowiskowych zastosowanie
mają przepisy szczególne, a zasada sukcesji generalnej nie ma zastosowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 powołanego przepisu.
Wnoszący skargę kasacyjną oparł zarzuty kasacyjne na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Analizując ich treści oraz towarzyszącą im argumentację Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że kluczowe dla rozpoznania tej sprawy jest wyjaśnienie, czy byłemu wspólnikowi spółki cywilnej przysługuje prawo wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji w sprawie wpisu do ewidencji producentów.
Jak trafnie wskazał Sąd I instancji zgodnie z brzmieniem art. 12 ust. 5 ustawy EP w przypadku producentów rolnych, podmiotów prowadzących zakłady utylizacyjne lub potencjalnych beneficjentów, działających w formie spółki cywilnej, nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny nadaje się spółce.
Zgodnie z art. 874 § 2 Kodeksu Cywilnego spółka cywilna ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy, X Wydział Gospodarczy ds. Upadłości, z dnia 26 czerwca 2015 r. sygn. akt [...], ogłoszono upadłość majątku dłużnika [...] i wyznaczono Sędziego komisarza. Wspólnikami spółki cywilnej [...] s.c. byli [...] i [...]. Tym samym spółka [...] s.c. została rozwiązana w dniu 26 czerwca 2015 r. (data ogłoszenia upadłości majątku wspólnika),
a zatem podmiot, z wniosku którego wszczęte zostało postępowanie odwoławcze, przestał istnieć.
Jednocześnie, zgodnie z art. 12 ust. 2 Ustawy EP, numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust. 1. jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości wstąpienia do toczącego się postępowania następców prawnych podmiotu.
Tym samym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte przez organ stanowisko znajduje oparcie w stanie prawnym i faktycznym sprawy, co również pozwala przyjąć, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3a. ust.1 ustawy EP do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Przepisy k.p.a. nie regulują przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego. W orzecznictwie jak i w piśmiennictwie przyjmuje się, że jedną z przesłanek bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego jest wniesienie odwołania przez podmiot niebędący stroną postępowania.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stworzona na potrzeby postępowania administracyjnego konstrukcja prawna strony wymaga więc wykazania przez podmiot istnienia po jego stronie, tzw. interesu prawnego lub obowiązku. W prawie brak jest legalnej definicji interesu prawnego, co nakazuje odwołać się do poglądów doktryny i judykatury. Ich autorzy wskazują, że interes prawny powinien cechować obiektywizm, indywidualizm, konkretyzm, a jego istnienie powinno być prawnie chronione oraz powinno mieć potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy będących przesłankami stosowania danego prawa materialnego. Według obiektywnej koncepcji strony postępowania, co do której przychyla się skład orzekający w tej sprawie, o tym czy i
kto posiada interes prawny można orzec wyłącznie na podstawie właściwych norm materialnoprawnych, które pozwalają na ustalenie podmiotu, którego uprawnienie
bądź obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym.
W okolicznościach sprawy przedmiotem postępowania było nadanie numeru identyfikacyjnego dla spółki cywilnej. Spółka ta została rozwiązana z mocy prawa, przed zakończeniem postępowania administracyjnego. Żaden z byłych wspólników rozwiązanej spółki cywilnej nie mógł, z uwagi na treść art. 12 ust. 2 ustawy EP wstąpić jako następca prawny do tego postępowania. W tej sytuacji prawidłowo organ uznał,
że jedyną stroną tego postępowania była spółka cywilna (do momentu jej rozwiązania), co z kolei obligowało organ odwoławczy postępowania odwoławczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Przesłanie decyzji organu II instancji byłemu wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej nie miało wpływu na sytuację procesową tego wspólnika. Fakt otrzymania decyzji nie sprawił bowiem, że były wspólnik stał się stroną postępowania wywołanego wnioskiem złożonym przez zlikwidowaną spółkę cywilną. Podobnie, wskazanie w nagłówku decyzji danych osobowych i adresowych podmiotu, któremu przesłano decyzję organu pierwszej instancji. Wskazanie innego podmiotu nie jest równoznaczne z uznaniem jego za stronę postępowania. Należy bowiem odróżnić "skierowanie" decyzji do strony postępowania od wskazania podmiotu, któremu jest
ona przesyłana, np. byłemu wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej, pełnomocnikowi strony. W rozpoznawanej sprawie treść decyzji nie pozostawiała żadnych wątpliwości, co do tego, że podstawą umorzenia postępowania była utrata przez spółkę cywilną podmiotowości, na skutek jej rozwiązania. Z tego względu byłemu wspólnikowi rozwiązanej spółki cywilnej nie przysługuje prawo wniesienia odwołania od decyzji umarzającej postępowanie w sprawie. Nie może on wykazać istnienia po jego stronie, tzw. interesu prawnego. W tym postępowaniu były wspólnik zlikwidowanej spółki cywilnej może co najwyżej wykazać się posiadaniem interesu faktycznego, co jednak nie uprawnia go do złożenia odwołania od decyzji w sprawie wywołanej z wniosku
spółki cywilnej. Zarówno w judykaturze, jak i literaturze przedmiotu wyrażany jest pogląd, że o braku interesu prawnego w byciu stroną postępowania organ odwoławczy powinien rozstrzygać na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (zob. B. Adamiak (w.j B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne..., s. 284; uchwała składu (7) sędziów NSA z 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98 - ONSA 1999, nr 4, poz. 119), a
nie - na podstawie art. 134 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, zasadny jest też zarzut niewłaściwego zastosowania art. 144 w zw. z art. 62 i art. 491 (2) ustawy z dnia 28 lutego 2003r. prawo upadłościowe (Dz. U 2015. 233. j.t.) wskazany w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok narusza prawo. Jednocześnie Sąd uznał, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, co z kolei pozwoliło na uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 151 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z
§ 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI