Orzeczenie · 2024-03-13

I GSK 241/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2024-03-13

NSAAdministracyjneWysokansa

finanse publicznezwrot dofinansowaniarozłożenie na ratyuznanie administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymizmiana stanu faktycznegopandemiamożliwości płatnicze

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę na decyzję Zarządu Województwa Lubuskiego odmawiającą rozłożenia na raty należności z tytułu zwrotu dofinansowania. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 153 p.p.s.a. (zasada związania oceną prawną), art. 170 p.p.s.a. (prawomocność orzeczeń), art. 106 § 3 i § 4 p.p.s.a. (postępowanie dowodowe, fakty powszechnie znane) oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. (uzasadnienie wyroku), a także naruszenie prawa materialnego – art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o finansach publicznych (u.f.p.) poprzez błędną wykładnię. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że mimo wcześniejszych orzeczeń WSA i NSA, nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego uzasadniająca odstąpienie od związania poprzednią oceną prawną. Skarżący argumentował, że pogorszenie jego sytuacji finansowej było wynikiem pandemii, co powinno przemawiać za rozłożeniem należności na raty. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione. Sąd podkreślił, że zasada związania oceną prawną (art. 153 p.p.s.a.) może być wyłączona w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego. W niniejszej sprawie NSA stwierdził, że nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego – straty w latach 2020-2021 zamiast dochodów z lat poprzednich – co uzasadniało odstąpienie od związania poprzednią oceną prawną. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące postępowania dowodowego, wskazując, że sąd administracyjny nie ma obowiązku przeprowadzania dowodów uzupełniających, a także zarzuty dotyczące naruszenia art. 106 § 4 p.p.s.a. (fakty powszechnie znane), uznając, że sąd uwzględnił wpływ pandemii na sytuację skarżącego. NSA potwierdził również, że rozłożenie należności na raty na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. ma charakter uznaniowy i zależy od faktycznych możliwości płatniczych zobowiązanego, a sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona do badania legalności postępowania. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja zasady związania oceną prawną sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.) w kontekście istotnej zmiany stanu faktycznego, a także charakteru uznaniowego decyzji o rozłożeniu należności na raty (art. 64 u.f.p.) i znaczenia faktycznych możliwości płatniczych zobowiązanego.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o rozłożenie na raty należności z tytułu zwrotu dofinansowania, ale jego zasady dotyczące art. 153 p.p.s.a. i uznania administracyjnego mają szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy istotna zmiana stanu faktycznego uzasadnia odstąpienie od związania oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku sądu administracyjnego na podstawie art. 153 p.p.s.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, istotna zmiana stanu faktycznego, taka jak pogorszenie sytuacji finansowej zobowiązanego, uzasadnia odstąpienie od związania poprzednią oceną prawną.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że zasada związania oceną prawną (art. 153 p.p.s.a.) jest wyłączona w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego. W analizowanej sprawie nastąpiła istotna zmiana sytuacji finansowej skarżącego (straty zamiast dochodów), co uzasadniało odstąpienie od związania poprzednią oceną prawną sądu niższej instancji.

Czy rozłożenie na raty należności z tytułu zwrotu dofinansowania na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. jest obligatoryjne, gdy występują względy społeczne lub gospodarcze?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, rozłożenie na raty jest uznaniowe i zależy od faktycznych możliwości płatniczych zobowiązanego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że przepis art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. używa sformułowania 'może', co przesądza o uznaniowym charakterze decyzji. Kluczowe jest badanie możliwości płatniczych zobowiązanego, a sama pandemia, choć wpływa na sytuację, nie obliguje organu do przyznania ulgi, jeśli realna spłata nie jest możliwa.

Czy sąd administracyjny jest zobowiązany do przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów prywatnych, które nie były znane organowi w momencie wydawania decyzji?

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny nie jest zobowiązany do przeprowadzania dowodów uzupełniających, jeśli nie jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że celem postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym nie jest ponowne ustalanie stanu faktycznego, a ocena legalności zaskarżonego aktu. Dowody uzupełniające są dopuszczalne, gdy pozostają w związku z oceną legalności i nie spowodują nadmiernego przedłużenia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Go 331/22.

Przepisy (7)

Główne

u.f.p. art. 64 § ust. 1 pkt 2 lit. b)

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Przepis ten przyznaje organowi uznaniową możliwość rozłożenia należności na raty w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

p.p.s.a. art. 153