I GSK 2260/06

I GSK 2260/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska
Kazimierz Brzeziński
Małgorzata Korycińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne prawo
Sygn. powiązane
I SA/Bk 189/05 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2005-12-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art. 6 ust. 1,2 i 6, art. 22 oraz załącznik IV część 5 ust. 3 tiret 2
Traktat podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej,
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędziowie NSA Kazimierz Brzeziński Joanna Kabat –Rembelska Protokolant Ewa Babik po rozpoznaniu w dniu 27 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Bk 189/05 w sprawie ze skargi [...] w Białymstoku na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku z dnia 17 maja 2005 r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku 2. zasądza od [...] Białymstoku na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku kwotę 2402 (dwa tysiące czterysta dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
I
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Białymstoku po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku z dnia 17 maja 2005 r. wydaną w przedmiocie określenia kwoty długu celnego i podatku od towarów i usług, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości oraz zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd podał, że w dniu 15 kwietnia 2004 r. [...] zgłosiła do objęcia procedurą celną towar w postaci elementów grzejnych do ekspresów do kawy na podstawie zgłoszenia celnego SAD nr ze stawką celną 5%. Następnie Spółka wystąpiła do organu celnego o uznanie tego zgłoszenia za nieprawidłowe i do wniosku z dnia 7 września 2004 r. dołączyła retrospektywnie wystawione w Rumunii świadectwo przewozowe EUR 1 nr z dnia 1 lipca 2004 r. Decyzją z dnia 2 marca 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Białymstoku uznał powyższe zgłoszenie za prawidłowe. Organ uznał, że nie został spełniony warunek określony w mających w sprawie zastosowanie przepisach części 5 Załącznika IV do Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 90 z 2004 r., poz. 864), zwanego dalej Aktem przystąpienia, o którym mowa w art. 22 tego Aktu, bowiem świadectwo pochodzenia nie zostało przedstawione organowi celnemu w okresie czterech miesięcy od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. W wyniku odwołania Spółki Dyrektor Izby Celnej w Białymstoku podzielił stanowisko organu I instancji i decyzją z dnia 17 maja 2005 r. utrzymał tą decyzję w mocy.
WSA w Białymstoku uwzględniając skargę Spółki stwierdził, że organy celne zastosowały przepisy art. 22 Aktu przystąpienia i pkt 3 część 5 załącznika nr IV do tego Aktu, bez uprzedniego odniesienia się do innych, obowiązujących w tym obszarze przepisów, a w rezultacie bez uzasadnienia dokonanego wyboru normy prawnej. Zdaniem Sądu, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotnym było określenie wzajemnych relacji między zastosowanym przez organy celne przepisem art. 22 Aktu przystąpienia, a przywoływanymi w skardze przepisami art. 6 ust. 1, 2 i 6 tego Aktu. Sąd I instancji powołując treść przepisów art. 6 ust. 1 i ust. 2 Aktu przystąpienia zauważył, że wypełnieniem dyspozycji zawartej w art. 6 ust. 2 tego Aktu stał się podpisany w dniu 4 maja 2005 r. Protokół dodatkowy do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Rumunią, z drugiej strony, celem uwzględnienia przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej (Dz.U.UE.L. z dnia 17 czerwca 2005 r. nr 155, poz. 30), zwany dalej Protokołem dodatkowym.
Sąd I instancji nie podzielił stanowiska organu celnego, że przepisy art. 6 Aktu przystąpienia regulują zgłoszenie towarów po dniu przystąpienia Polski do UE, natomiast w przepisach szczególnych, to jest art. 22 i pkt 3 części 5 załącznika Nr IV do tego Aktu, uregulowano sytuacje przejściowe, mające zastosowanie do towarów sprowadzonych przed 1 maja 2004 r. Zdaniem Sądu, w obu przypadkach - czyli zarówno w protokole, o którym mowa w art. 6 ust. 2 i 6 Aktu przystąpienia, jak i w art. 22 i pkt 3 części 5 załącznika Nr IV tego Aktu - uregulowane zostały kwestie związane ze zgłoszeniem towarów przed datą przystąpienia nowych Państw do Unii Europejskiej, a różnica między tymi regulacjami polega na tym, że przepis art. 6 ust. 2 i 6 Aktu przystąpienia odnosi się wprost do stosunków między nowymi Państwami Członkowskimi, a korzystającą ze statusu państwa stowarzyszonego z Unią Europejską Rumunią.
Sąd zwrócił uwagę, że wyżej wymieniony Protokół dodatkowy wszedł w życie dopiero w dniu 1 sierpnia 2005 r., zatem do tego czasu, zgodnie z treścią art. 6 ust. 6 Aktu przystąpienia, nowe Państwa Członkowskie powinny stosować postanowienia umów zawartych przez obecne Państwa Członkowskie oraz Wspólnotę z Rumunią. W konkluzji Sąd stwierdził, że świadectwo przewozowe EUR 1 , wystawione przez władze celne Rumunii w dniu 1 lipca 2004 r., przedłożone zostało polskim organom celnym w dniu 7 września 2004 r., a więc przed wejściem w życie Protokołu dodatkowego. Z kolei z przepisu art. 23 ust. 1 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Rumunią, z drugiej strony (Dz. U. WE z 31.12.1994 r. L 357 ze zm.), zwanego dalej Protokołem Nr 4, wynika, że dowód pochodzenia towarów ważny jest przez 4 miesiące od daty wystawienia przez władze celne kraju eksportu i w tym czasie musi zostać przedłożony władzom celnym kraju importu. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że została wydana z naruszeniem art. 120 Ordynacji podatkowej, poprzez niezastosowanie w sprawie przepisów art. 6 ust. 1, 2 i ust. 6 Aktu przystąpienia.
II
W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Celnej w Białymstoku zaskarżył powyższy wyrok w całości i domagał się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił:
1. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez:
a) niezastosowanie w niniejszej sprawie ust. 3 tiret 2 części 5 załącznika IV Aktu przystąpienia w związku z art. 22 Aktu przystąpienia w sytuacji, gdy jest to regulacja szczególna w stosunku do regulacji art. 6 tego Aktu, dotycząca uznawania wystawionych retrospektywnie dowodów potwierdzających preferencyjne pochodzenie towarów będących przedmiotem obrotu między nowymi Państwami Członkowskimi a państwami trzecimi, w tym Rumunią;
b) błędną wykładnię art. 18 ust. 1 i art. 23 ust. 1 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego (Dz. U. WE z 31.12.1994 r. L 357 ze zm.) w związku z art. 6 ust. 1, 2 i ust. 6 Aktu przystąpienia przez przyjęcie, iż wyżej wymienione przepisy mają zastosowanie do importu towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym według zgłoszenia celnego JDA SAD Nr z dnia 15 kwietnia 2004 r. - w sytuacji, gdy ich stosowanie jest wyłączone przez szczególną regulację prawną zawartą w ust. 3 tiret 2 części 5 załącznika IV w związku z art. 22 Aktu przystąpienia.
2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art.
3 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), zwanej dalej p.u.s.a., polegające na dokonaniu niewłaściwej oceny zgodności decyzji z prawem przez przyjęcie, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej nie odzwierciedla w całości właściwego procesu stosowania prawa, a błąd organu celnego polega na odmowie zastosowania obniżonej stawki celnej na podstawie retrospektywnie wystawionego dowodu pochodzenia towaru importowanego z Rumunii przed datą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w sytuacji, gdy dowód ten został organowi celnemu przedstawiony po upływie czterech miesięcy od dnia przystąpienia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, przestała obowiązywać Środkowoeuropejska Umowa o Wolnym Handlu CEFTA, określająca zasady stosowania preferencji w handlu między Polską a Rumunią. Od dnia 1 maja 2004 r., Polska została związana unijnymi przepisami i umowami międzynarodowymi określającymi zasady stosowania preferencji celnych wobec importowanych towarów. Organ powołał się na treść art. 2 i art. 22 Aktu przystąpienia i stwierdził, że z treści przepisu zawartego w tiret drugim ust. 3 części 5 załącznika IV do tego Aktu wynika brak możliwości zastosowania preferencji celnych wobec towaru stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania, bowiem nie został spełniony warunek określony w tym przepisie - świadectwo pochodzenia nie zostało przedstawione organowi celnemu w okresie czterech miesięcy od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zdaniem organu, z treści art. 6 Aktu przystąpienia należy wywodzić, iż przepis ten wprowadza zasadę stosowania nowego prawa przez nowe Państwa Członkowskie, natomiast art. 22 Aktu przystąpienia określa, w jaki sposób państwa członkowskie UE winny stosować szczegółowe rozwiązania zawarte w załączniku IV do Aktu przystąpienia, w tym również dotyczące przyjmowania po dniu przystąpienia przez organy celne dowodów pochodzenia towarów importowanych przed tym dniem, a więc zmienia zasady ogólne określone w art. 6 tego Aktu. Przepisy zawarte w tiret 2 części 5 załącznika IV mają zatem charakter przepisów intertemporalnych.
Wnoszący skargę kasacyjną organ nie podzielił poglądu Sądu I instancji, iż w niniejszej sprawie należy zastosować preferencyjną stawkę celną na podstawie przepisu art. 18 ust. 1 Protokołu nr 4 w związku z art. 6 ust. 1, 2 i ust. 6 Aktu przystąpienia, bowiem przepis ten ma zastosowanie do zgłoszeń celnych dokonanych od dnia utraty mocy obowiązującej umowy CEFTA (1 maja 2004 r.) do dnia wejścia w życie Protokołu dodatkowego, to jest do dnia 1 sierpnia 2005 r. Nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu, że organy celne naruszyły w sprawie przepis art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez niezastosowanie art. 6 ust. 1, 2 i ust. 6 Aktu przystąpienia podnosząc, że wskazane przez Sąd przepisy nie mają zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy. W konkluzji skarżący organ stwierdził, że brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, co stanowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., bowiem działanie Sądu zgodnie z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. winno było skutkować oddaleniem skargi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa prawnego.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl zasady wyrażonej w art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaję sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Wprowadzona tym przepisem reguła oznacza pełne związanie Sądu podstawami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Ustawowe podstawy tego środka odwoławczego zostały zawarte w art. 174 komentowanej ustawy, zgodnie z którym, skargę kasacyjną można oprzeć zarówno na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1 art. 174), jak i na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2 art. 174). Przywołany pkt 1 art. 174 p.p.s.a. przewiduje zatem dwie formy naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię, przez którą należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, jak i niewłaściwe zastosowanie oznaczające dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa, na którą można się powołać w skardze kasacyjnej może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, należy nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjna, opartą na art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem proceduralnym, a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej jej autor, wskazał na obydwie ustawowe podstawy kasacyjne, o których mowa w omówionym przepisie art. 174 p.p.s.a. Oparcie środka odwoławczego zarówno na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jak i na art. 174 pkt 2 tej ustawy jest konsekwencją tego, że poddany kontroli kasacyjnej wyrok zapadł z przywołaniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa prawna wyrokowania pozostaje w sprzeczności z jej wyjaśnieniem zawartym w pisemnych motywach orzeczenia, z którego wynika wszak, że doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 6 ust. 2 i 6 Aktu przystąpienia. Sprzeczności tej nie zmienia powołany obok art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. - art. 120 Ordynacji podatkowej, gdyż błędna wykładnia, czy też nie zastosowanie przepisu właściwego nie jest równoznaczne z tym, że uprawnione organy celne nie działały na podstawie przepisów prawa.
Ta konstatacja sprawia, że po pierwsze już choćby z tego powodu zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest uzasadniony. Po wtóre, istota problemu prawnego sprowadza się do rozstrzygnięcia, w granicach zakreślonych poprzez zarzuty postawione w obrębie pierwszej ustawowej podstawy kasacyjnej, jakie przepisy prawa materialnego mają zastosowanie do zgłoszeń celnych dokonanych przed dniem 1 maja 2004 r., w stosunku do których wystawiono retrospektywnie świadectwo pochodzenia towaru z państwa trzeciego w rozumieniu art. 6 ust. 1 Aktu przystąpienia, a świadectwo to zostało przedłożone właściwemu organowi celnemu po dniu akcesji.
Przed omówieniem tego problemu należy zwrócić uwagę na istotne i bezsporne elementy stanu faktycznego. Otóż zgłoszenie celne zostało dokonane w dniu 15 kwietnia
2004 r., świadectwo przewozowe EUR 1 potwierdzające rumuńskie pochodzenie towaru zostało wystawione w dniu 1 lipca 2004 r., a przedłożone organowi celnemu w dniu 7 września 2004 r.
W ocenie organu, wyrażonej zarówno w kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji, jak i w skardze kasacyjnej, dowód pochodzenia wystawiony z mocą wsteczną został przedstawiony organowi celnemu z uchybieniem terminu uniemożliwiającym zastosowanie wobec zgłoszonego towaru stawki preferencyjnej. Termin ten według organu upłynął w dniu 1 września 2004 r., a jego bieg rozpoczynał się z dniem akcesji – 1 maja 2004 r. Pogląd ten skarżący organ wywiódł z wykładni ust. 3 tiret 2 części 5 załącznika IV Aktu przystąpienia.
Z kolei Sąd I instancji przyjął, że dowód pochodzenia towaru wystawiony z mocą wsteczną ważny jest przez okres 4 miesięcy od daty wystawienia przez władze celne kraju eksportu i w tym czasie musi być przedłożony władzom celnym kraju importu. Według Sądu I instancji początek biegu terminu to dzień wystawienia dowodu pochodzenia, co wynika wprost z zacytowanego przez Sąd art. 23 ust. 1 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami członkowskimi, z jednej strony a Rumunią z drugiej strony (Dz.Urz. WE z 31 grudnia 1994 r. L 357 ze zm.). Sąd I instancji do konieczności stosowania w rozpoznawanej sprawie przepisów Protokołu Nr 4 doszedł poprzez analizę art. 6 ust. 2 i 6 Aktu przystąpienia.
Pierwszy z przywołanych przepisów w zakresie interesującym dla ustalonego stanu faktycznego stanowi, że Nowe Państwa Członkowskie zobowiązują się przystąpić na warunkach ustanowionych w niniejszym Akcie do umów lub konwencji zawartych lub tymczasowo stosowanych wspólnie przez obecne Państwa Członkowskie i Wspólnotę, a także do umów zawartych przez te Państwa, związanych z wyżej wymienionymi umowami i konwencjami. Przystąpienie nowych Państw Członkowskich do umów i konwencji, o których mowa w ustępie 6 poniżej (...) nastąpi poprzez zawarcie protokołu do takich umów lub konwencji między Radą Unii Europejskiej, stanowiącą jednomyślnie w imieniu Państw Członkowskich, a państwem lub państwami trzecimi lub organizacją międzynarodową.
W świetle zacytowanej regulacji prawnej nie może budzić wątpliwości to, że Rzeczpospolita Polska została zobowiązana do przystąpienia do umów zawartych wspólnie przez ówczesne Państwa Członkowskie oraz Wspólnotę m.in. z Rumunią, oraz że to przystąpienie miało nastąpić poprzez zawarcie protokołu do tych umów.
W dacie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, dotychczasowe Państwa Członkowskie i Wspólnotę wiązał z Rumunią Układ Europejski ustanawiający Stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Rumunią, z drugiej strony (Dz. U. WE z 31.12.1994 r. L 357 ze zm.). Natomiast wymóg zawarcia protokołu, o którym mowa w art.6 ust. 2 Aktu przystąpienia został spełniony w dniu 4 maja 2005 r., przy czym Protokół dodatkowy do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Rumunią, z drugiej strony (Dz.U.UE.L.05.155.30), wszedł w życie dopiero dnia 1 sierpnia 2005 r.
Kwestie międzyczasowe, związane z okresem biegnącym od dnia przystąpienia nowych Państw Członkowskich do Unii Europejskiej do dnia zawarcia protokołów, o których stanowi art. 6 ust. 2 Aktu przystąpienia, zostały uregulowane w ust. 6 tego przepisu. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 6 omawianej umowy międzynarodowej, począwszy od dnia przystąpienia, oraz do czasu zawarcia niezbędnych protokołów, o których mowa w ustępie 2, nowe Państwa Członkowskie stosują postanowienia umów zawartych wspólnie przez obecne Państwa Członkowskie oraz Wspólnotę z (...) Rumunią (...), jak również innych umów zawartych wspólnie przez obecne Państwa Członkowskie i Wspólnotę przed przystąpieniem.
Rację ma zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, wywodząc, że do czasu wejścia w życie Protokołu dodatkowego nowe Państwa Członkowskie powinny stosować postanowienia umów zawartych wspólnie przez obecne Państwa Członkowskie oraz Wspólnotę z Rumunią. Jednakże, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowa w tym zakresie wykładnia art. 6 ust. 6 Aktu przystąpienia doprowadziła Sąd I instancji do niewłaściwego zastosowania przepisów Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony, a Rumunią z drugiej strony, podpisanego w Brukseli w dniu 1 lutego 1993 r. Omawiany art. 6 ust. 6 Aktu przystąpienia odnosi się bowiem do okresu, który rozpoczyna swój bieg od dnia przystąpienie nowych Państw Członkowskich do Unii Europejskiej, czyli od dnia 1 maja 2004 r. (z tym też dniem omawiane przepisy weszły w życie). Reguluje on kwestie stosowania prawa w okresie przejściowym, ale nie przed dniem 1 maja 2004 r., lecz od tej daty do dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 6 ust. 2 Aktu przystąpienia. W przypadku Rumuni jest to okres pomiędzy 1 maja 2004 r., a 1 sierpnia 2005 r. (data wejścia w życie Protokołu dodatkowego). Twierdzenie zawarte w pisemnych motywach kontrolowanego orzeczenia, iż przepis ten reguluje kwestie związane ze zgłoszeniem towarów, pochodzących z państw korzystających ze statusu państwa stowarzyszonego z Unią Europejską, przed datą przystąpienia nowych Państw do Unii Europejskiej, nie znajduje uzasadnienia prawnego. Tak postawiona przez Sąd I instancji teza skutkowała tym, że skład orzekający przyjął w efekcie, iż do zdarzeń prawnych powstałych przed dniem 1 maja 2004 r. mają zastosowanie niewiążące wówczas Polskę przepisy art. 18 ust. 1 i art. 23 ust. 1 Protokołu nr 4. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwiony uznał zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 i art. 23 ust. 1 Protokołu nr 4, przyjmując równocześnie, że do naruszenia tych przepisów doszło na skutek ich niewłaściwego zastosowania, a nie jak twierdzi kasator, błędnej wykładni.
Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwiony uznał także zarzut naruszenia ust. 3 tiret 2 części 5 załącznika IV aktu przystąpienia. Przed odniesieniem się do tego zarzutu wyjaśnić wpierw należy, że jakkolwiek art. 174 pkt 1 p.p.s.a wymienia tylko dwie formy naruszenia prawa materialnego, to za trafny należy przyjąć pogląd prezentowany w orzecznictwie, że zarzut naruszenia prawa materialnego może także polegać na niezastosowaniu danego przepisu, który winien być zastosowany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 299/05, opubl.: Lex 190971). W omawianym zarzucie strona skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie
ust. 3 tiret 2 części 5 załącznika IV w zw. z art. 22 Aktu przystąpienia właśnie poprzez niezastosowanie tychże przepisów.
Z dotychczasowych wywodów Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że do zdarzeń prawnych, jakimi są wszak zgłoszenia celne, powstałych przed dniem 1 maja 2004 r. nie mają zastosowania przepisy art. 6 ust. 2 i 6 Aktu przystąpienia. Zgodzić również należy się z kastorem, że w sytuacji, gdy świadectwo pochodzenia towaru zostało wystawione po dniu
1 maja 2004 r. i tym samym po tej dacie przedłożone organom celnym, nie można było stosować zasad potwierdzania pochodzenia zawartych w umowie CEFTA. Zgodnie bowiem z treścią art. 6 ust. 10 Aktu przystąpienia z mocą od dnia przystąpienia, nowe Państwa Członkowskie wystąpią z wszelkich umów o wolnym handlu, w tym ze Środkowoeuropejskiej umowy o wolnym handlu (CEFTA). Na mocy tego przepisu z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, przestała obowiązywać Środkowoeuropejska Umowa o Wolnym Handlu CEFTA. Zawarte w umowie CEFTA zasady potwierdzania pochodzenia miały zatem zastosowanie do dowodów pochodzenia przedłożonych organom celnym przed dniem 1 maja 2004 r.
W sytuacji takiej, jak zaistniała w rozpoznawanej sprawie, kwestie związane ze zgłoszeniami celnymi dokonanymi przed dniem 1 maja 2004 r., obejmującymi towary, w stosunku do których świadectwo pochodzenia zostało wystawione po tej dacie, regulują wprost przepisy przejściowe, zamieszczone w załączniku nr IV do Aktu przystąpienia, o którym mowa w przepisie art. 22 tego Aktu. Zgodnie z treścią ust. 3 części 5 (Unia Celna) załącznika nr IV do Aktu przystąpienia bez uszczerbku dla możliwości zastosowania jakiegokolwiek środka wynikającego ze wspólnej polityki handlowej, dowód pochodzenia prawidłowo wystawiony przez państwo trzecie w ramach umów preferencyjnych zawartych przez nowe Państwa Członkowskie z tymi państwami lub w ramach jednostronnego ustawodawstwa krajowego nowych Państw Członkowskich, będzie przyjmowany w określonych nowych Państwach Członkowskich, z zastrzeżeniem następujących warunków:
(a) uzyskanie pochodzenia uprawnia do preferencyjnego traktowania taryfowego na podstawie preferencyjnych środków taryfowych zawartych w umowach lub uzgodnieniach, które Wspólnota zawarła lub przyjęła w odniesieniu do państw trzecich lub grupy państw, zgodnie z treścią artykułu 20 ustęp 3 litery d) i e) rozporządzenia (EWG) nr 2913/92
(b) dowód pochodzenia oraz dokumenty przywozowe zostały wystawione najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień przystąpienia
(c) dowód pochodzenia zostanie przedstawiony organom celnym w okresie czterech miesięcy od dnia przystąpienia.
Jeżeli towary zostały zgłoszone do przywozu w nowym Państwie Członkowskim przed dniem przystąpienia, zgodnie z preferencyjnymi uzgodnieniami obowiązującymi w tym nowym Państwie Członkowskim w tym czasie, dowód pochodzenia wystawiony z mocą wsteczną zgodnie z tymi uzgodnieniami może również zostać przyjęty w nowych Państwach Członkowskich, pod warunkiem, iż zostanie on przedstawiony organom celnym w ciągu czterech miesięcy od dnia przystąpienia.
Trafnie zatem strona skarżąca podniosła w skardze kasacyjnej, a uprzednio w ocenianej przez Sąd I instancji decyzji, że w niekwestionowanym stanie faktycznym mają zastosowanie przepisy ust. 3 tiret 2 część 5 załącznika IV Aktu przystąpienia, a to oznacza, że podniesienie zarzutu ich niezastosowania stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną.
Na marginesie jedynie wyjaśnić należy i to w związku z rozważeniami Sądu I instancji, że użyte w omawianych przepisach określenie "państwa trzecie" obejmuje państwa niebędące nowymi czy dotychczasowymi państwami członkowskimi Unii Europejskiej, niezależnie od tego, czy jest to państwo korzystające ze statutu państwa stowarzyszeniowego z Unią Europejską, czy też nieposiadające takiego statutu.
Uznając z naprowadzonych powodów, iż skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 lit. a) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w związku z art. 207 § 2 p.p.s.a. Stosując art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod rozwagę to, że na rozprawach w dniu 27 września 2007 r. rozpoznano dwie identyczne w swej treści skargi kasacyjne wniesione od wyroków wydanych w sprawach o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, co uzasadniało częściowe odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.