I GSK 2213/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną przewoźnika w sprawie nałożenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej za niezgłoszenie części towaru do odprawy celnej.
Sprawa dotyczyła nałożenia na przewoźnika opłaty manipulacyjnej dodatkowej w wysokości wartości niezgłoszonego towaru (elektronarzędzi Bosch) w związku z wprowadzeniem go na polski obszar celny bez zgłoszenia. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie, uznając, że procedura TIR nie zwalnia z obowiązku zgłoszenia celnego i że przewoźnik ponosi odpowiedzialność za niezgodność towaru z dokumentami, nawet jeśli nie wykazał się winą umyślną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną przewoźnika od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej o nałożeniu opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Opłata została nałożona z powodu ujawnienia w wyniku rewizji celnej niezgłoszonych elektronarzędzi firmy Bosch o wartości 311309 zł, które znajdowały się w naczepie przewożonej pod osłoną karnetu TIR. Sąd pierwszej instancji uznał, że art. 276 § 2 Kodeksu celnego znajduje zastosowanie, a za osobę wprowadzającą towar na polski obszar celny można uznać kierowcę, za którego odpowiada pracodawca (przewoźnik). Podkreślono również, że przepisy Konwencji TIR i CMR nakładają na przewoźnika obowiązek zapewnienia zgodności towaru z dokumentami. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 276 § 2 Kodeksu celnego i art. 3 i 8 Konwencji CMR, argumentując, że towar w tranzycie nie podlega zgłoszeniu, a przewoźnik nie ponosi winy. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że procedura TIR wymaga zgłoszenia celnego, a odpowiedzialność przewoźnika ma charakter obiektywny. Wynik sprawy karnej i zwrot towaru nie zwalniają z obowiązku uiszczenia opłaty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, towar przewożony w tranzycie, nawet pod osłoną karnetu TIR, podlega obowiązkowi zgłoszenia celnego.
Uzasadnienie
Procedura TIR jest jedną z procedur celnych i wymaga dokonania zgłoszenia celnego zgodnie z przepisami Kodeksu celnego i rozporządzeń wykonawczych. Brak zgłoszenia towaru stanowi naruszenie przepisów prawa celnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
k.c. art. 276 § § 2
Kodeks celny
W przypadku stwierdzenia różnicy między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy.
Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117 art. 276 § § 2
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny
Pomocnicze
k.c. art. 39
Kodeks celny
Określa osobę, od której pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową.
k.c. art. 60 § § 1
Kodeks celny
Zgodnie z momentem wprowadzenia towaru na polski obszar celny, każdy towar musi być objęty procedurą celną i zgłoszony do tej procedury.
k.c. art. 2 § § 1
Kodeks celny
k.c. art. 2 § § 2
Kodeks celny
k.c. art. 62
Kodeks celny
k.c. art. 3 § § 1
Kodeks celny
Definicje: zgłoszenia celnego, wartości celnej, rewizji celnej.
k.c. art. 3 § § 3
Kodeks celny
Tranzyt jako jedna z procedur celnych.
k.c. art. 97
Kodeks celny
k.c. art. 277 § 1 pkt 6
Kodeks celny
Dopuszczalność przeprowadzenia rewizji celnej.
Dz.U. 1984 nr 17 poz. 76 art. 36
Konwencja celna dotycząca międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR)
Naruszenie postanowień Konwencji TIR naraża naruszającego na sankcje przewidziane przez ustawodawstwo państwa, w którym naruszenie zostało dokonane.
Dz.U. 1984 nr 17 poz. 76 art. 4
Konwencja celna dotycząca międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR)
Dz.U. 1984 nr 17 poz. 76 art. 5
Konwencja celna dotycząca międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR)
Dz.U. 1984 nr 17 poz. 76 art. 21
Konwencja celna dotycząca międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR)
Dz.U. 1962 nr 49 poz. 238 art. 3
Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)
Dz.U. 1962 nr 49 poz. 238 art. 8
Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)
Obowiązek przewoźnika sprawdzenia przy przyjęciu towaru dokładności danych listu przewozowego.
Dz.U. 1962 nr 49 poz. 238 art. 9
Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)
Domniemanie zgodności towaru z listem przewozowym w przypadku braku zastrzeżeń.
PPSA art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Procedura TIR nie zwalnia z obowiązku zgłoszenia celnego towaru. Przewoźnik odpowiada za niezgłoszenie towaru przez kierowcę. Opłata manipulacyjna dodatkowa ma charakter obiektywnej odpowiedzialności administracyjnej. Przewoźnik ma obowiązek sprawdzenia zgodności towaru z dokumentami przewozowymi (Konwencja CMR).
Odrzucone argumenty
Towar w tranzycie nie podlega zgłoszeniu celnemu. Brak winy umyślnej przewoźnika zwalnia z odpowiedzialności. Wynik postępowania karnego i zwrot towaru zwalniają z obowiązku zapłaty opłaty. Przepisy Konwencji CMR nie nakładają obowiązków publicznoprawnych.
Godne uwagi sformułowania
Opłata ta posiada znamiona administracyjnej kary porządkowej. Wymierzona jest w przypadkach naruszenia obowiązków ustanowionych w prawie celnym. Nałożenie obowiązku uiszczenia tej opłaty nie jest uzależnione od wykazania zindywidualizowanej winy strony, lecz ma charakter opartej na koncepcji tak zwanej winy obiektywnej. Sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne i są stosowane 'automatycznie, z mocy ustawy, z tytułu winy obiektywnej'.
Skład orzekający
Czesława Socha
sprawozdawca
Jan Grabowski
członek
Tadeusz Cysek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku zgłoszenia celnego towarów w tranzycie, charakteru prawnego opłaty manipulacyjnej dodatkowej oraz odpowiedzialności przewoźnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania decyzji i może wymagać uwzględnienia zmian legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności przewoźników w prawie celnym i interpretacji przepisów międzynarodowych, co jest istotne dla branży TSL i prawników specjalizujących się w prawie celnym.
“Czy przewoźnik zawsze odpowiada za niezgłoszony towar? NSA wyjaśnia zasady odpowiedzialności w tranzycie.”
Dane finansowe
WPS: 311 309 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 2213/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-09-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-09-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Czesława Socha /sprawozdawca/ Jan Grabowski Tadeusz Cysek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny Hasła tematyczne Celne prawo Sygn. powiązane I SA/Po 2422/03 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2006-05-11 Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 23 poz 117 276 § 2 Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny. Dz.U. 1984 nr 17 poz 76 art. 36 Konwencja celna dotycząca międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR) sporządzona w Genewie dnia 14 listopada 1975 r. Dz.U. 1962 nr 49 poz 238 art. 3, art. 8, art. 9 Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i Protokół podpisania, sporządzone w Genewie dnia 19 maja 1956 r. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Jan Grabowski Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Protokolant Grażyna Zboralska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 maja 2006 r. sygn. akt 3/I SA/Po 2422/03 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia 28 sierpnia 2003 r. [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie kwotę 1.167 zł (jeden tysiąc sto sześćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 maja 2006 r. o sygnaturze 3/I SA/Po 2422/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] sierpnia 2003 r. o nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Decyzja ta utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2003 r. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji, które stwierdziły, że przewoźnik – [...] wprowadzając transportowany towar na polski obszar celny przez przejście graniczne w O., nie przedstawił do odprawy i kontroli celnej części przewożonego ładunku, tj. elektronarzędzi ręcznych firmy Bosch o łącznej wartości 311309 zł. Wykrycie różnicy między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej sprawia, że od osoby, która wprowadziła towar na polski obszar celny lub od osoby, która przejęła odpowiedzialność za towary po ich wprowadzeniu, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową. W związku z tym, nałożono na przewoźnika wspomnianą opłatę w wysokości odpowiadającej wartości niezgłoszonego towaru. Powyższa ocena została sformułowania w oparciu o wyniki kontroli celnej należącej do przewoźnika naczepy o nr rejestracyjnym [...], zabezpieczonej zamknięciem celnym [...] założonym przez Urząd Celny w Dreźnie. We wspomnianym środku przewozowym znajdował się towar w postaci drzwi metalowych, futryn, profili aluminiowych i paneli drewnianych. Towar ten przewożony był pod osłoną karnetu TIR nr [...], do którego dołączono dokument CMR nr [...] oraz stosowną fakturę. Ponadto ujawniono niezgłoszone do odprawy celnej elektronarzędzia ręczne firmy Bosch. Wartość niezgłoszonego towaru określono na podstawie rachunku nr [...] z dnia 21 maja 2003 r. opiewającego na kwotę 70160,46 EUR, co odpowiadało kwocie 311309 zł. Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 276 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (t.j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania zaskarżonych decyzji administracyjnych, jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, to od osoby, o której mowa w art. 39 Kodeksu celnego, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy. W niniejszej sprawie wspomniana różnica równa była wartości niezgłoszonych do odprawy elektronarzędzi. Zdaniem Sądu I instancji, istotne w niniejszej sprawie było dokonanie wykładni pojęcia "osoby, która wprowadza towar na polski obszar celny", o którym mowa w art. 39 Kodeksu celnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie przyjęto, że za osobę taką można uznać kierowcę firmy przewozowej, który faktycznie wprowadził na polski obszar celny towar niezgłoszony do odprawy celnej i ujawniony następnie w wyniku kontroli celnej. Za czynności i zaniechania pracownika (tak jak za własne czynności i zaniechania) odpowiada jego pracodawca. Osobą, o której mowa w art. 39 Kodeksu celnego jest zatem strona skarżąca – A. L. z siedzibą w M. (Białoruś), a więc to ona ma obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Konieczność wymierzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej wynikała również z przepisów prawa międzynarodowego. Zgodnie z art. 4 i 5 Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR, sporządzonej w Genewie dnia 14 listopada 1975 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 17, poz. 76 ze zm.), dalej: Konwencja TIR, nie pobiera się opłat przywozowych i wywozowych od towarów przewożonych przez dane państwo zgodnie z procedurą TIR i zasadniczo nie podlegają one kontroli celnej w przejściowych urzędach celnych. Jednakże w celu uniknięcia nadużyć władze celne danego państwa mogą w wyjątkowych przypadkach przeprowadzać w tych urzędach kontrole towarów. Ponadto, zgodnie z art. 36 Konwencji TIR, stwierdzenie nieprawidłowości w procedurze TIR naraża dany podmiot na odpowiednie sankcje, wynikające z ustawodawstwa państwa, na terenie którego dokonano naruszenia. W ocenie Sądu I instancji, do wspomnianych sankcji zaliczają się opłaty manipulacyjne, o których mowa w art. 276 § 2 Kodeksu celnego. Sąd I instancji zaznaczył ponadto, że na przewoźniku ciążą określone obowiązki w zakresie zapewnienia zgodności towaru z załączonymi do niego dokumentami przewozowymi. Obowiązki te zostały określone w art. 8 ust. 1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR), sporządzonej w Genewie w dniu 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238 ze sprost), dalej: Konwencja CMR. Przewoźnik ma obowiązek sprawdzenia przy przyjęciu towaru dokładności danych listu przewozowego, dotyczących ilości sztuk, ich cech i numerów oraz widocznego stanu towaru i jego opakowania. Jeżeli przewoźnik nie ma możliwości sprawdzenia w wystarczający sposób poprawności powyższych danych oraz stanu towaru, to winien wpisać do listu przewozowego uzasadnione zastrzeżenia w tym zakresie (art. 8 ust. 2 Konwencji CMR). Jeżeli takich zastrzeżeń nie dokonano, to domniemywa się, że towar był w dobrym stanie w chwili przyjęcia, a jego ilość zgadzała się z oświadczeniami zawartymi w liście przewozowym (art. 9 ust. 2 Konwencji CMR). Skoro w niniejszej sprawie przewoźnik nie umieścił na dokumencie przewozowym CMR nr [...] żadnych zastrzeżeń, to znaczy, że zgadzał się on z oświadczeniem nadawcy odnośnie ilości i rodzaju transportowanego towaru. Z uwagi na powyższe, wydane decyzje nie naruszały prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie i dlatego skarga podlegała oddaleniu. W skardze kasacyjnej [...] − reprezentowany przez radcę prawnego [...] zaskarżył w całości wyrok, zarzucając naruszenie prawa materialnego. Domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez jego uchylenie i umorzenie postępowania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. Powołując się na naruszenie prawa materialnego, zarzucił naruszenie: art. 276 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. − Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 3 i art. 8 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzonej w Genewie w dniu 19 maja 1956 r. (Dz. U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238 ze sprost.) poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że Sąd I instancji nie ustalił charakteru prawnego i przesłanek poboru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, o której mowa w art. 276 § 2 Kodeksu celnego. Sąd I instancji nie ocenił, czy obowiązek zgłoszenia towaru w ogóle istniał. Zgodnie z art. 2 § 1 Kodeksu celnego, towar przewożony z zastosowaniem procedury TIR nie może być uznany za towar wprowadzany na polski obszar celny. Procedura tranzytu została rozpoczęta za granicą, a polski urząd celny był tylko urzędem przejściowym. Nie było zatem przesłanki do zgłaszania towaru w rozumieniu art. 60 § 1 w zw. z art. 2 § 2 Kodeksu celnego. Wniosek strony, który dotyczył objęcia towaru procedurą tranzytu z przeznaczeniem wywozu poza polski obszar celny nie może być uznany za dokument wykorzystany w charakterze deklaracji skróconej. Z uwagi na to, w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przedstawienie towaru organowi celnemu (art. 3 § 1 pkt 14 Kodeksu celnego), co zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną oznacza, że organ celny odstąpił od wymogu składania deklaracji skróconej (art. 43 Kodeksu celnego). W ocenie strony skarżącej, nie można przyjąć, że niewywiązanie się z obowiązku przez przewoźnika, jeśli taki w ogóle istniał, automatycznie musiało skutkować zastosowaniem sankcji przewidzianych w art. 276 § 3 Kodeksu celnego. Wśród przesłanek stosowania kar administracyjnych na pierwszy plan wysuwa się obiektywny fakt naruszenia obowiązku wynikającego z prawa materialnego, który sam w sobie uzasadnia postawienie zarzutu niezachowania należytej ostrożności, wymaganej w stosunku danego rodzaju. Podmiot odpowiedzialny może jednak podnosić okoliczności egzoneracyjne, tj. wykazujące, że naruszenie obowiązku nastąpiło na skutek okoliczności, za które dany podmiot nie ponosi odpowiedzialności. W ocenie strony skarżącej, Sąd I instancji dokonał ponadto błędnej wykładni art.3 i art. 8 Konwencji CMR. Przepisy te nie określają obowiązków publicznoprawnych, lecz stanowią regulację umowy przewozu międzynarodowego. Obowiązki stron umowy mogą być zatem egzekwowane w stosunkach cywilnoprawnych między kontrahentami, a nie w drodze administracyjnej. Art. 11 ust. 1 Konwencji CMR zwalnia przewoźnika z obowiązku badania rzetelności dokumentacji celnej. Przewoźnik przedstawił organowi celnemu całość posiadanej dokumentacji wraz z towarem, który zabezpieczony był nienaruszonymi plombami celnymi. Stanowi to, w ocenie strony skarżącej, okoliczność ekskulpującą, której wykazanie uniemożliwia nałożenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej. O braku winy przewoźnika świadczy ponadto wynik postępowania karnego prowadzonego w związku, z ujawnieniem towaru będącego przedmiotem wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Sąd Rejonowy w Ż. (sygn. akt VII. Ks 111/04) uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia możliwości popełnienia przestępstwa niedopełnienia obowiązku celnego i niezgłoszenia towarów do odprawy celnej. Fakt zwrotu towaru do jego nadawcy zwalnia skarżącego od obowiązku obciążenia sporną opłatą manipulacyjną dodatkową. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w R. wniósł o oddalenie tej skargi w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podał, że Sąd I instancji, analizując stan faktyczny i prawny w sprawie, wyciągnął jasne i logiczne wnioski, które układają się w jedną całość. Wobec tego brak jest podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania. Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Skarga kasacyjna w sprawie nie powołuje naruszeń żadnych przepisów proceduralnych, które stanowiły postawę ustaleń faktycznych, o których mowa w art. 174 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącym podstawą wydania zaskarżonego wyroku. W konsekwencji dla oceny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny ustalony przez Sąd w zaskarżonym wyroku. Tak ustalony stan faktyczny uzasadniał wobec tego przyjętą przez organy celne i Sąd podstawę do zastosowania art. 276 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 z późn. zm.). Podniesiony zarzut w tym zakresie koncentruje się wokół bezzasadności obciążenia skarżącego opłatą manipulacyjną dodatkową z uwagi na brak podstawy do zgłoszenia towaru, a w konsekwencji brak naruszenia procedury tranzytu. Słusznie podkreślił Sąd I instancji, że w sprawie ma zastosowanie art. 60 § 1 Kodeksu celnego. Oznacza to, że z momentem wprowadzenia towaru na polski obszar celny (art. 1, art. 2 § 1 i 2 Kodeksu celnego) każdy towar musi być objęty procedurą celną, powinien zostać zgłoszony do tej procedury. Wynika z tego, że dopuszczenie towaru do procedury celnej wymaga, niezależnie od jego statusu, dokonania właściwego zgłoszenia celnego w formach prawnych określonych w art. 62 Kodeksu celnego. Kodeks ten nie przewiduje tu żadnych wyjątków. Definicję pojęcia "zgłoszenia celnego" określa art. 3 § 1 pkt 24. Zgodnie z tym przepisem zgłoszenie celne jest czynnością dokonaną przez osobę uczestniczącą w obrocie towarowym z zagranicą i poprzez tę czynność osoba ta wyraża, w wymaganej formie i w określony sposób, zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną. Za uprawnionego do korzystania z procedury celnej uznaje się osobę, na rzecz której zostało dokonane zgłoszenie celne, albo osobę, na którą zostały przeniesione prawa i obowiązki związane z procedurą celną, o ile jest to zgodnie z przepisami prawa (art. 3 § 1 pkt 20 Kodeksu celnego). W przedmiotowej sprawie sporny towar przewożony był w tranzycie, a więc z przemieszczeniami przeznaczonymi do wyładowania poza polskim obszarem celnym. Tranzyt zaliczany jest także do jednej z procedur celnych zgodnie z art. 3 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego. Objęcie towarów powyższą procedurą, wbrew wywodom skargi, także wymaga dokonania zgłoszenia celnego. Procedura tranzytu została uregulowana w art. 97 i następne Kodeksu celnego. W rozporządzeniu z dnia 7 września 2001 r. (Dz. U. Nr 117, poz. 1250 ze zm.) w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych − Minister Finansów wykonując delegację ustawową na podstawie m. in. art. 97 § 5 Kodeksu celnego, określił tryb i warunki procedury tranzytu, wzory wniosków o objęcie towaru procedurą tranzytu oraz dokumenty, na podstawie których może nastąpić objęcie towaru tą procedurą. Przepisy te jako szczególne nakładają zarówno na osobę wprowadzającą towar, wyprowadzającą towar, jak też organy celne, prawa i obowiązki. Do tych należy zaliczyć wszelkie działania podejmowane przez organy celne w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa celnego, zarówno do towarów przywożonych na polski obszar celny, jak i wywożonych z tego obszaru. I tak, na podstawie art. 2771 pkt 6 Kodeksu celnego w ramach ustalenia zgodności z przepisami prawa dopuszczalne jest przeprowadzenie rewizji celnej, a więc ustalenie rodzaju, ilości, stanu towaru oraz, w razie potrzeby, oceny wartości celnej towaru (art. 3 § 1 pkt 15 Kodeksu celnego). W przedmiotowej sprawie rewizja celna według protokołu z [...] czerwca 2003 r. objęła karnet TIR, fakturę i międzynarodowy list przewozowy CMR, a więc dokumenty objęte przepisami ustawodawstwa państwa tranzytowego, ale i przepisami z zastosowaniem umowy międzynarodowej, czyli Konwencji TIR (art. 2 § 2 Kodeksu celnego). Chodzi o to, że międzynarodowy przewóz towarów regulują przepisy Konwencji Celnej z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencji TIR) sporządzonej w Genewie z dnia 14 listopada 1975 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 158, poz. 1047), Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej sporządzonej w Interlaken z dnia 20 maja 1987 r. (Dz. U. Nr 46, poz. 290) i Konwencji o uproszczeniu formalności w obrocie towarowym (SAD) sporządzonej także w Interlaken dnia 20 maja 1987 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 46, poz. 288), gdyż przewozy pod osłoną karnetu TIR korzystają ze szczególnych uproszczeń. Opierają się w dużej mierze na zasadach zaufania władz celnych do stosujących tę procedurę przewoźników międzynarodowych. Nakładają na posiadaczy karnetów TIR obowiązek ścisłego przestrzegania przepisów konwencji TIR, a w każdym przejściowym urzędzie celnym, jak również w docelowych urzędach celnych pojazd drogowy (zespół pojazdów lub kontener) jest przedstawiany władzom celnym w celu kontroli wraz ze swym ładunkiem i odnoszącym się do niego karnetem TIR (art. 21 Konwencji). Na przewoźniku towaru spoczywa obowiązek zapewnienia prawidłowej realizacji procedury tranzytu, w tym w szczególności zgodności towaru (ilości, rodzaju, wagi) z załączonymi do niego dokumentami przewozowymi. W sytuacji, gdy przewoźnik nie zgłasza do odprawy celnej dodatkowego towaru, a dopiero rewizja celna wskazuje na nadwyżkę towaru w stosunku do danych zawartych w dokumentach przewozowych, to tym samym wykazany zostaje wówczas brak przestrzegania przepisów prawa celnego, a więc art. 39 Kodeksu celnego, jak również przepisów Konwencji TIR. Zgodnie zatem z art. 36 tej Konwencji − każde naruszenie postanowień Konwencji naraża naruszającego w państwie, w którym naruszenie zostało dokonane, na sankcje przewidziane przez ustawodawstwo tego państwa. W świetle powyższego, nie ma racji skarżący twierdząc, że w ramach tranzytu jako jednej z procedur celnych, nie zaistniała przesłanka do zgłoszenia towaru w rozumieniu art. 60 w kontekście art. 2 § 2 Kodeksu celnego. Twierdzenia takie pozostają w oczywistej sprzeczności z powołanymi przepisami, a skarżący nie wykazał, że nie miał obowiązku przedstawienia towaru organom celnym w oparciu o obowiązujące przepisy. Trafnie zatem uznano, że wobec takich uchybień należało wymierzyć opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości celnej towarów na podstawie art. 276 § 2 Kodeksu celnego. Podkreślić przy tym należy, że opłata ta istotnie posiada znamiona administracyjnej kary porządkowej. Wymierzona jest w przypadkach naruszenia obowiązków ustanowionych w prawie celnym, a w szczególności związanych z naruszeniem obowiązków towarzyszących ułatwieniom we wprowadzeniu towaru na polski obszar celny. Niewątpliwie procedura tranzytu z zastosowaniem karnetu TIR do nich jest zaliczana. Naruszenie jej stanowi nielegalne wprowadzenie towaru. Opłata ta, nie stanowi sankcji karnej (kary) w rozumieniu przepisów prawa karnego. Nałożenie obowiązku uiszczenia tej opłaty nie jest uzależnione od wykazania zindywidualizowanej winy strony, lecz ma charakter opartej na koncepcji tak zwanej winy obiektywnej − sankcji administracyjnej stosowanej w przypadku wykazania przez organ w wyniku rewizji celnej (a nie innej czynności) samego faktu istnienia różnicy między towarem przedstawionym a ujawnionym. Dał temu już wyraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lipca 2006 r., sygn. akt I GSK 2675/05. Szerzej na ten temat wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 52/04 (OTK-A 2006/1/6), orzekając, że art. 276 § 2 ustawy Kodeks celny jest zgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 42 i art. 46 Konstytucji (Dz. U. Nr 21, poz. 165). Wypowiadając się na temat zgodności art. 276 § 2 Kodeksu celnego z przepisami Konstytucji RP i rozważając kwestie dotyczące charakteru prawnego opłaty manipulacyjnej dodatkowej (pkt 3 uzasadnienia) oraz koncepcji odpowiedzialności w konstrukcji opłaty manipulacyjnej dodatkowej (pkt 4), Trybunał Konstytucyjny zwrócił m. in. uwagę, że sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne i są stosowane "automatycznie, z mocy ustawy, z tytułu winy obiektywnej", tj. − jak to dalej określił TK − "opartej na przewadze obiektywnego faktu naruszenia normy sankcjonowanej, który sam w sobie uzasadnia postawienie zarzutu niezachowania należytej ostrożności wymaganej w stosunkach danego rodzaju". Oznacza to, wbrew wywodom skargi, że nie ma podstaw ustalania konkretnej przyczyny niewykonania obowiązku, a więc badania okoliczności ekskulpujących. Skoro zatem skarżący miał obowiązek przedstawienia całego towaru organom celnym, a tego nie uczynił, zastosowanie art. 276 § 2 Kodeksu celnego było uzasadnione. Zarzut skarżącego odnośnie niewłaściwej wykładni art. 3 i 8 Konwencji CMR również jest bezzasadny. Sąd I instancji wykazał, że przewoźnik zgodnie z art. 8 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów CMR sporządzonej w Genewie 19 maja 1956 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 238 z 1962 r. z późn. zm.) jest obowiązany sprawdzić przy przyjęciu towaru dokładność danych listu przewozowego. O ile nie ma takiej możliwości, to winien ten fakt opisać w liście przewozowym. Brak takiej adnotacji według art. 9 Konwencji daje w pełni podstawy do domniemania, że towar był zgodny z oświadczeniem w liście przewozowym. Nie można zgodzić się także z zarzutem skarżącego, że Sąd I instancji niezgodnie z prawem uznał, iż przewoźnik nie dochował należytej staranności wymaganej od przewoźnika, gdyż przedstawił towar w całości w świetle art. 11 ust. 2 Konwencji. Sąd trafnie uzasadnił swoje stanowisko, że to przewoźnik jest odpowiedzialny za dokonane zgłoszenie towaru, które przedstawił organom celnym i to on jest odpowiedzialny za prawidłowe dokonanie formalności celnych podczas przedstawiania towaru. W tym przypadku zarzut skarżącego o dokonaniu niewłaściwej interpretacji art. 3 i 8 Konwencji CMR nie jest uzasadniony. Wynik sprawy karnej nie zwalnia skarżącego od uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej, podobnie jak zwrot towaru do jego nadawcy. Skoro niezgłoszony towar został ujawniony podczas rewizji celnej, to bez znaczenia jest, czy postępowanie przewoźnika było, czy też nie było przestępstwem i jakie są dalsze losy tego towaru. W przypadku naruszenia wyżej wymienionych przepisów, przewoźnik zobowiązany jest do uiszczenia tej opłaty. Powyższe oznacza, że dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena jest prawidłowa i nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Skarga kasacyjna wobec tego podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach znajduje swoje podstawy w art. 204 pkt 1, 205 § 2 i 3 ustawy − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 6 pkt 5 oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI