I GSK 22/10

I GSK 22/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-01-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-01-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marzenna Kosewska
Urszula Raczkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Zofia Przegalińska
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Celne prawo
Sygn. powiązane
I GSK 1544/11 - Postanowienie NSA z 2011-12-06
I GSK 79/12 - Postanowienie NSA z 2012-03-27
V SA/Wa 3109/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-10-16
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
art. 65 par. 5, art. 244 pkt 3,  art. 230 par. 5 i 6, art. 273 art. 208 par. 2, art. 266
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
Dz.U. 2001 nr 146 poz 1639
część A pkt 10
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej
Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
art. 26
Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne
Dz.U. 1997 nr 130 poz 851
par. 11 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego  pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem  pochodzenia.
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 201 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz (spr.) Sędziowie NSA Zofia Przegalińska del. WSA Marzenna Kosewska Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. G. - P.P.H.U. E.- I. "U." od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 3109/08 w sprawie ze skargi K. G. - P.P.H.U. E. – I."U." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Objętym skargą kasacyjną wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. G. – P.P.H.U. E.-I. "U." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty długu celnego, uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w zakresie dotyczącym odsetek wyrównawczych, w pozostałym zakresie skargę oddalił, stwierdził, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził na rzecz pełnomocnika skarżącego kwotę 2.928 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Sąd uznał za miarodajny następujący stan faktyczny sprawy:
W dniu [...] września 2002 r. na podstawie dokumentu SAD nr [...] strona zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci obuwia, ze stawką celną konwencyjną w wysokości 17%. Do zgłoszenia celnego dołączono m.in., fakturę handlową wystawioną przez L.S.H. C. Ltd. P.& C. z W., fakturę transportową oraz świadectwo pochodzenia FORM A nr [...] potwierdzające wietnamskie pochodzenie towarów nim objętych.
Decyzją z [...] października 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w W. uznał wymienione wyżej zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie ustalenia wartości celnej sprowadzonego towaru oraz kwoty wynikającej z długu celnego, który określił w wysokości 6 833, 60 zł.
Następnie organ zwrócił się do władz celnych Wietnamu z wnioskiem o dokonanie weryfikacji świadectwa pochodzenia i uzyskał odpowiedź Wietnamskiej Izba Handlowo-Przemysłowa (VCCI), która poinformowała, iż nie wystawiła świadectwa pochodzenia FORM A nr [...] i oświadczyła jednocześnie, że przedstawione do weryfikacji świadectwo jest sfałszowane (sfałszowano podpisy i pieczęcie).
Postanowieniem z [...] lutego 2004. r. Naczelnik Urzędu Celnego I w W. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] października 2002 r., a następnie decyzją z [...] kwietnia 2004 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej, kraju pochodzenia, wymiaru cła i oraz określił podatek od towarów i usług. Kwotę wynikającą z długu celnego ustalono w wysokości 45 557,60 zł., z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100%. Organ I instancji obciążył stronę również odsetkami wyrównawczymi oraz określił kwotę odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z [...] lipca 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, iż wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego mającego na celu zastosowanie prawidłowej stawki celnej.
Wykonując zalecenia organu II instancji Naczelnik Urzędu Celnego w C. zwrócił się do władz celnych Wietnamu z wnioskiem o dokonanie weryfikacji faktury handlowej nr [...] z [...] sierpnia 2002 r. wystawionej przez L.S.H. C. Ltd. P. & C. z Wietnamu, dołączonej do zgłoszenia celnego. Pismem z [...] marca 2005 r. wietnamska administracja celna poinformowała, że firma L.S.H. C. Ltd. P. & C., nie figuruje w rejestrze wietnamskich firm handlowych i nie wystawiła przedmiotowej faktury. Władze wietnamskie stwierdziły, że faktura jest sfałszowana.
Postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. organ I instancji zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie do czasu otrzymania wyników weryfikacji przedmiotowych faktur, a następnie postanowieniem z dnia 11 maja 2005 r. organ I instancji podjął z urzędu zawieszone postępowanie.
W uwzględnieniu wniosku strony zwrócono się następnie o udzielenie pomocy w sprawach celnych przez administrację celną Niemiec. Przy piśmie z 2 sierpnia 2007 r. Urząd kontroli Celnej w Hamburgu przesłał dokumentację, która była zbieżna z już posiadaną przez polskie organy celne.
Decyzją z [...] stycznia 2008 r., Naczelnik Urzędu Celnego w C. przyjmując wartość celną towaru jak w decyzji z 17 października 2002 r. uchylił tę decyzję w części dotyczącej stawki celnej i kwoty długu celnego, ustalił kwotę długu celnego w wysokości 22 778, 80 zł. (z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej wynoszącej 40 %, określił kwotę odsetek wyrównawczych oraz kwotę podatku od towarów i usług.
Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] października 2008 r. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia kwoty podatku od towarów i usług i umorzył postępowanie w tym zakresie, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy tę decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w sprawie zaistniały nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody w postaci informacji o sfałszowaniu świadectwa pochodzenia, które uzasadniały wznowienie postępowania. Organ podkreślił, iż obowiązek prawidłowego ustalenia statusu pochodzenia towaru i jego udokumentowanie w sposób przewidziany prawem spoczywał na importerze towaru.
Organ wskazał, że weryfikacja świadectwa pochodzenia była prowadzona w trybie § 20a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. Podkreślono, że wyniki weryfikacji przeprowadzonej przez władze celne wietnamskie są dla organów celnych kraju importu wiążące. Wyniki weryfikacji wykazały, iż świadectwo pochodzenia przedłożone przez stronę nie zostało wystawione przez uprawniony do tego podmiot, a pieczęcie sfałszowano, co wykluczyło możliwość zastosowania konwencyjnej stawki celnej.
Strona wietnamska w piśmie z [...] marca 2005 r. stwierdziła, że faktura z [...] sierpnia 2002 r. dołączona do zgłoszenia celnego także jest fałszywa. Nie mogła zatem w ocenie organu stanowić dowodu pochodzenia towaru, o którym mowa w § 11 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów 15 października 1997 r. Rewizja celna towaru przeprowadzona w sposób całkowity w dniu [...] września 2002 r. wykazała, że towar (obuwie) nie posiada trwałego oznaczenia kraju pochodzenia.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo zastosował autonomiczna stawkę celną stosownie do ust. 10 Części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, ustalając niepreferencyjne pochodzenie towaru na podstawie zeznań J. Z. rzeczoznawcy Stowarzyszenia Włókienników Polskich, która stwierdziła, że wszystkie cechy obuwia wskazują, ze towar jest pochodzenia azjatyckiego.
Organ odwoławczy uznał zarzuty strony w zakresie przedawnienia należności podatkowych za zasadne i uchylił decyzję w tej części oraz umorzył postępowanie.
Zarzut dotyczący wydania decyzji z naruszeniem art. 65 § 5 Kodeksu celnego organ odwoławczy uznał za bezzasadny. Wskazał, że postanowieniem z dnia 4 grudnia 2003 r. Komenda Powiatowa Policji w C. przedstawiła K. G. zarzuty z art. 270 § 1 k.k. dotyczące posługiwania się w okresie od września do października 2002 r. fałszywymi świadectwami pochodzenia FORM A przy dokonywaniu zgłoszeń celnych, czym naraził Skarb Państwa na uszczuplenie należności celnych oraz podatku od towarów i usług. Sfałszowane świadectwo pochodzenia dołączone do zgłoszenia celnego miało wpływ na określenie kwoty długu celnego. Organ celny stwierdził, że zgodnie z art. 230 § 5 Kodeksu celnego doszło do zawieszenia z dniem wszczęcia postępowania w sprawie karnej (27.10.03. r.) biegu trzyletniego terminu do wydania decyzji, określonego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w motywach wyroku w zakresie dotyczącym oddalenia skargi stwierdził, że zarzut strony dotyczący braku podstaw do zawieszenia biegu terminu przedawnienia orzekania z art. 65 § 5 Kodeksu celnego jest bezpodstawny. Sąd wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 04.12.2003 r. Komenda Powiatowa Policji w C. przedstawiła K. G. zarzuty posługiwania się w okresie od września do października 2002 r. fałszywymi świadectwami pochodzenia FORM A przy dokonywaniu zgłoszeń celnych, następnie Prokuratura Rejonowa w C. przesłała do Sądu Rejonowego w C. akt oskarżenia z dnia [...] 03.2004 r. przeciwko K. G. oskarżonemu o czyn z art. 270 § 1 k.k., art. 56 § 1 k.k.s. i art. 87 § 1 k.k.s. w związku z art. 11 § 2 k.k. i w związku z art. 12 k.k., zaś Sąd Rejonowy w C. przekazał sprawę do rozpoznania przez Sąd Rejonowy w S., w którym postępowanie karne toczy się nadal (sygn. akt II K 324/04).
W ocenie Sądu I instancji prowadzenie postępowania karnego w sprawie wprowadzenia w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej i narażenie Skarbu Państwa na uszczuplenie należności celnych pozostaje z rozpoznawaną sprawą celną w związku uzasadniającym zawieszenie biegu terminu przedawnienia w myśl art. 65 i 230 Kodeksu celnego. Termin ten z uwagi na fakt, iż postępowanie karne nie zostało prawomocnie zakończone, nie zaczął biec dalej.
Dokonując oceny wydanego w toku postępowania celnego postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w C. o zawieszeniu z urzędu postępowania celnego, Sąd I instancji stwierdził, iż mimo powołania w tym postanowieniu przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zawieszenia postępowania, to z treści postanowienia jasno wynika, iż w istocie przesłanką zawieszenia postępowania nie było prowadzone postępowanie karne tylko pomoc państwa obcego w weryfikacji dokumentów. Wprawdzie organ celny w postanowieniu powołał niepełną podstawę prawną zawieszenia postępowania pomijając art. 2661 § 1 Kodeksu celnego ale nie można uznać, iż postanowienie zostało wydane bez podstawy prawnej.
Sąd I instancji uznał, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w konsekwencji zastosował prawidłową stawkę celną. Sąd podkreślił, że strona do zgłoszenia celnego załączyła świadectwo pochodzenia FORM A nr [...], potwierdzające wietnamskie pochodzenie sprowadzonych towarów. W sytuacji stwierdzenia przez władze wietnamskie faktu sfałszowania świadectwa pochodzenia, organy celne zasadnie zakwestionowały zastosowanie w stosunku do towarów objętych zgłoszeniem celnym SAD z dnia [...] września 2002 r., konwencyjnej stawki celnej i prawidłowo postąpiły obliczając dług celny z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej zgodnie z przepisami prawa celnego dotyczącymi ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towaru.
Zdaniem Sądu I instancji, informacje przekazane przez władze wietnamskie, pozwoliły na postawienie wniosku, iż świadectwo pochodzenia jest fałszywe. Dokumenty uzyskane na zasadzie pomocy prawnej państwa obcego winny być traktowane jako dowody i stosownie ocenione w ramach całego zgromadzonego materiału dowodowego.
W przypadku braku świadectwa pochodzenia towaru wymaganego dla zastosowania konwencyjnej stawki celnej, dokumentem uprawniającym do zastosowania autonomicznej stawki celnej jest dokument spełniający przesłanki § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r.
W toku prowadzonego postępowania zweryfikowano również fakturę handlową nr [...] z [...] sierpnia 2002 r. Władze wietnamskie poinformowały, iż jest to dokument fałszywy, a zatem zapis o wietnamskim pochodzeniu towaru znajdujący się na tej fakturze nie mógł posłużyć do zastosowania stawki autonomicznej. Dokumentem potwierdzającym pochodzenie towaru nie mógł być także przedłożony przez stronę kontrakt, w sytuacji gdy wietnamskie władze celne poinformowały, że L.S.H. C. Ltd. (wietnamski kontrahent) nie wystawił zweryfikowanych faktur. W związku z powyższym brak było podstaw do zastosowania stawki celnej konwencyjnej.
Sąd stwierdził, że zgodnie z ust. 10 Części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, do towarów wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, dla których pochodzenie nie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie prawidłowo określono kwotę długu celnego na podstawie wyżej wymienionych przepisów ustalając niepreferencyjne pochodzenie towaru na podstawie zeznań świadka J. Z. – rzeczoznawcy S. W. P., która zeznała, że wszystkie cechy obuwia wskazują, iż towar pochodzi z regionu azjatyckiego.
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że rozstrzygnięcia oparte zostały na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, który uzasadnia oceny orzekających w sprawie organów celnych. Strona w toku postępowania miała zapewniony czynny udział w każdym jego stadium i korzystała ze swoich uprawnień. Dyrektor Izby Celnej w sposób wyczerpujący odniósł się również do twierdzeń odwołującej się strony. Zaskarżona decyzja zawiera także wskazanie podstawy prawnej, która jest szczegółowo uzasadniona.
Sąd wskazał, że powołany przez stronę wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt. P 9/04 dotyczy odmiennego stanu faktycznego i prawnego i nie ma związku z rozpoznawaną sprawą.
Ponadto Sąd wyjaśnił, że orzekając w przedmiocie odsetek wyrównawczych należało ocenić czy załączenie przez skarżącego do zgłoszeń celnych nieprawidłowych świadectw pochodzenia nie było spowodowane szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Zdaniem Sądu I instancji skarżący miał prawo uważać, że świadectwa pochodzenia FORM A, którymi się posługiwał są autentyczne i zostały wystawione przez odpowiednie organy wietnamskie. W konsekwencji, rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej w W. w części dotyczącej odsetek wyrównawczych podlegało uchyleniu.
K. G. – P.P.H.U. E.-I. "U." wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w części, w jakiej zaskarżony wyrok oddala skargę i przekazania w tej części sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oraz zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.):
1. naruszenie prawa materialnego:
a) poprzez błędną wykładnię przepisów art. 65 § 5 w związku z art. 230 § 4, 5 i 6 Kodeksu celnego poprzez nietrafne przyjęcie, że w zaskarżonej sprawie doszło do zawieszenia biegu terminów do wydania decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe;
b) poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 2661 w związku z art. 65 § 5 Kodeksu celnego poprzez nietrafne przyjęcie, że przepis ten spowodował zawieszenie postępowania celnego w zaskarżonej sprawie.
2. naruszenie przepisów postępowania tj.:
a) art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 125 § 1, art. 139 § 1, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów celnych prowadzone było z naruszeniem wskazanych przepisów;
b) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 125 § 1, art. 139 § 1, art. 155, 187, 188, 191, 210, 229 i 233 Ordynacji podatkowej przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego;
c) art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. art. 121 Ordynacji podatkowej, wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że w postępowaniu celnym organy nie brały pod uwagę wyjaśnień skarżącego co jest nie do zaakceptowania w państwie prawa i narusza zasadę zaufania oraz przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Autor skargi kasacyjnej uzasadniając zarzut błędnej wykładni przepisów art. 65 § 5 w związku z art. 230 § 4, 5 i 6 Kodeksu celnego wskazał, że nie każde wszczęcie postępowania karnego powoduje skutek w postaci zawieszenia biegu przedawnienia, lecz tylko postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie, jeżeli podejrzenie jego popełnienia wiąże się z niewykonaniem zobowiązania z tytułu długu celnego, którego dotyczy przedawnienie. W dniu wszczęcia postępowania karnego wobec skarżącego nie istniało niewykonanie zobowiązania z tytułu długu celnego, a także nie toczyło się postępowanie celne zmierzające do wydania decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe lub nieprawidłowe. Wszczęcie dochodzenia przez Komendanta Powiatowego Policji w C. nie przerwało biegu żadnego postępowania celnego-toczącego się wobec skarżącego. Wynik toczącego się postępowania karnego dotyczącego posługiwania się sfałszowanymi dokumentami nie miał i nie ma wpływu na wydanie decyzji w sprawie celnej w sytuacji, gdy fakt posłużenia się przez skarżącego sfałszowanym świadectwem był bezsporny.
W ramach omawianego zarzutu autor skargi kasacyjnej powołał się ponadto na wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt. P 9/04 stwierdzający niekonstytucyjność art. 22 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) wyrażając przekonanie, że niekonstytucyjność tego przepisu wpłynie na rozstrzygnięcie sprawy karnej a tym samym rozstrzygnięcie sprawy karnej nie ma związku z ustaleniem kwoty długu celnego.
Uzasadniając zarzut przedstawiony w petitum skargi kasacyjnej w pkt 2 a kasator stwierdził, że bezzasadne i niczym nieuzasadnione ze strony organów celnych związanych przepisami art. 122, art. 125 § 1, art. 139 § 1, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej było niepodejmowanie właściwych działań i zebranie całego materiału dowodowego po upływie co najmniej 3 lat od daty 7 sierpnia 2003 r. w jakiej wietnamskie organy celne oceniły świadectwo pochodzenia załączone do zgłoszenia celnego jako fałszywe, uniemożliwiając tym samym zastosowanie stawki konwencyjnej.
Uzasadniając naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 125 § 1, art. 139 § 1, art. 155, 187, 188, 191, 210, 229 i 233 Ordynacji podatkowej, kasator wskazał, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego. Kasator zarzucił, że Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego. Sąd nie dostrzegł, że materiał ten mógłby zostać uzupełniony o ponowne przesłuchanie biegłej J. Z., która mogła sprecyzować kraj wchodzący w obszar "rejonu azjatyckiego". Skarżący podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zwrócił uwagi, iż do materiału dowodowego przedstawionego sądowi pierwszej instancji nie dołączono akt sprawy karnej toczącej się przed Sądem Rejonowym w S. (sygn. akt [...]).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w W, wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której żadna z przesłanek określonych w § 2 powołanego przepisu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
Nie są trafne zarzuty dotyczące błędnej wykładni art. 65 § 5 w zw. z art. 230 § 4 - 6 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 75, poz. 802 ze zm.), dalej: Kodeks celny, poprzez nietrafne przyjęcie, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminów do wydania decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.
Wskazać należy, że art. 65 § 5 Kodeksu celnego znajdujący zastosowanie w rozpoznawanej sprawie na mocy art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), określa trzyletni termin, po upływie którego nie było możliwe wydanie decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Nie jest to termin przedawnienia, które jest pojęciem prawa materialnego. Z upływem terminu przedawnienia następuje wygaśnięcie zobowiązań i taki skutek przewiduje w odniesieniu do długu celnego art. 244 pkt 3 Kodeksu celnego. Upływ terminu z art. 65 § 5 Kodeksu celnego wywoływał skutki, dotyczące innej, bo procesowej materii. Po upływie trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego stawała się niemożliwa weryfikacja zgłoszenia celnego. Omawiany termin, który możnaby określić jako termin przedawnienia orzekania jest więc terminem procesowym, który poza wypadkami określonymi w przepisach prawa nie podlega przedłużeniu. odroczeniu lub przywróceniu (art. 11 Kodeku celnego). Jednocześnie, z mocy art. 65 § 5 a Kodeku celnego do omawianego terminu odpowiednie zastosowanie znajdują art. 230 § 5 i 6 tego kodeksu. W myśl art. 230 § 5 Kodeku celnego bieg terminów ulega zawieszeniu, w szczególności z dniem wszczęcia postępowania karnego, postępowania w sprawie o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Zawieszenie to następuje z mocy prawa i trwa aż do prawomocnego zakończenia postępowania, które spowodowało zawieszenie biegu terminów (art. 230 § 6 Kodeku celnego).
Wprawdzie art. 230 § 5 Kodeksu celnego nie stwierdza wprost, że postępowanie karne (karne skarbowe), winno pozostawać w związku ze sprawą uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, jednakże ratio legis omawianego przepisu skłania do przekonania, że taki związek zarówno podmiotowy jak i przedmiotowy musi istnieć i w rozpoznawanej sprawie zaistniał, jeśli zważyć, że postanowieniem z dnia 4 grudnia 2003 r. przedstawione zostały K. G, zarzuty posługiwania się w okresie od września do października 2002 r. fałszywymi świadectwami pochodzenia FORM A przy dokonywaniu zgłoszeń celnych, czym naraził Skarb Państwa na uszczuplenie należności celnych oraz podatku od towarów i usług, tj. o czyn z art. 270 § 1 k.k., art. 56 § 1 k.k.s. i art. 87 § 1 k.k.s. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w związku z art. 12 k.k.
Związek ten nie sięga jednak tak daleko by obydwa postępowania nie mogły się toczyć równolegle, gdyż zgodnie z art. 273 Kodeku celnego prowadzenie postępowania karnego skarbowego lub postępowania karnego nie stanowiło przeszkody do prowadzenia postępowania celnego z zastrzeżeniem przepisów szczególnych, które w rozpoznawanej sprawie nie znajdują zastosowania. Jest to logiczne, gdyż inny jest cel obydwu rodzajów postępowań, wobec czego wynik postępowania karnego nie musi mieć wpływu na postępowanie administracyjne.
Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy nie znajduje zastosowania powołany przez kasatora wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 9/04. Dotyczy on bowiem unormowanych w art. 22 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) kwestii intertemporalnych w odniesieniu do czynów zabronionych określonych w art. 85-96 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, popełnionych przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.
Nie ma racji autor skargi kasacyjnej twierdząc, że w dacie wszczęcia postępowania karnego nie istniało zobowiązanie do zapłaty cła. Dług celny powstał bowiem znacznie wcześniej bo w dacie dokonania zgłoszenia celnego (art. 208 § 2 Kodeku celnego), a tylko jego wysokość została określona w zaskarżonej decyzji.
Podniesiona przez autora skargi kasacyjnej okoliczność, że w dacie wszczęcia postępowania karnego nie toczyło się postępowanie wznowieniowe w sprawie o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe gdyż zostało wszczęte później, jest bez prawnego znaczenia. Istotne jest natomiast to, że nie istniała związana z upływem czasu przeszkoda do wydania decyzji I instancji, gdyż termin z art. 65 § 5 Kodeku celnego uległ zawieszeniu z mocy prawa ze względu na niezakończone jeszcze postępowanie karne. Jak wynika z pisma Sądu Rejonowego w S, z dnia [...] kwietnia 2009 r. postępowanie to w dacie wskazanego pisma zakończone jeszcze nie było. Zarzut naruszenia art. 65 § 5 w zw. z 230 Kodeku celnego jest więc chybiony.
W świetle tego, co powiedziano wyżej argumentacja skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia art. 2661 Kodeku celnego przez przyjęcie, że przepis ten spowodował zawieszenie postępowania celnego pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, skoro jak podano wyżej do upływu terminu z art. 65 § 5 Kodeku celnego nie doszło, gdyż bieg tego terminu był zawieszony z mocy prawa ze względu na toczące się i niezakończone postępowanie przed sądem karnym.
Przed przystąpieniem do rozważenia zasadności pozostałych zarzutów, które dotyczą naruszenia przepisów p.p.s.a. przez oddalenie skargi w zaskarżonej kasacją części wyroku w sytuacji, gdy według kasatora doszło do naruszenia w postępowaniu celnym wymienionych w ramach tych zarzutów przepisów Ordynacji podatkowej, niezbędne jest przywołanie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. który stanowi, że skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ulega więc wątpliwości, że brak potencjalnego związku naruszenia przepisu procedury z wynikiem sprawy sądowoadministracyjnej powoduje, że zarzut taki nie jest uprawniony. Podkreślić trzeba także, że prawidłowo zbudowany zarzut powinien zawierać uzasadnienie wskazujące na czym naruszenie polega. W tym kontekście uznać należy , że nie stanowi usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej zarzut wymieniony w pkt 2 a) skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 125 § 1, art. 139 § 1, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. W jego uzasadnieniu brak jest sprecyzowania co do naruszeń poszczególnych przepisów, natomiast odnosząc się do nich w sposób łączny kasator zarzuca, iż przewlekłość prowadzonego postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy polskie organy celne już od dnia 7 sierpnia 2003 r. miały pochodzącą od wietnamskich władz celnych opinię, iż załączone przez stronę świadectwo pochodzenia towaru było fałszywe, spowodowała niemożność zastosowania konwencyjnej stawki celnej. Jest to pogląd całkowicie błędny, bo jakkolwiek postępowanie celne prowadzone było w sposób przewlekły, to nie miało to żadnego wpływu na zastosowanie stawki celnej. Zastosowanie stawki autonomicznej było wyłącznie skutkiem braku świadectwa pochodzenia. Z tego też względu zbędne było prowadzenie dowodów z przesłuchania funkcjonariuszy służby celnej na okoliczność "przewlekłości postępowania celnego".
Kwestia prawidłowości zastosowania stawki celnej ze względu na pochodzenie towaru należy do materii prawa materialnego, natomiast sposób dokumentowania pochodzenia towaru jest zagadnieniem procesowym i ta problematyka została szczegółowo i prawidłowo wyjaśniona przez Sąd I instancji (str. 11 i 12 motywów wyroku). Przypomnieć należy, że zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851, ze zm.) pochodzenie towarów wymienionych w wykazie nr 3, który obejmuje między innymi obuwie, zamieszczonym w zał. 3 do rozporządzenia musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia i wówczas jest możliwe zastosowanie stawki konwencyjnej wynoszącej 17%.
Skoro świadectwo pochodzenia było sfałszowane, co jest równoznaczne z brakiem świadectwa, to w myśl Postanowień wstępnych część A pkt 10 Taryfy celnej (Dz. U. z 2001 r. Nr 146, poz. 1639, ze zm.), w sytuacji gdy można ustalić kraj lub region pochodzenia towarów stosuje się stawkę autonomiczną lub konwencyjną jeżeli jest wyższa od autonomicznej. Z powyższego wynika, że dla zastosowania stawki celnej, o której jest mowa w powołanym przepisie Taryfy celnej, w warunkach braku świadectwa pochodzenia nie jest konieczne ustalenie kraju wystarczy region pochodzenia towaru, tak jak uczyniono to w rozpoznawanej sprawie. W świetle tego, co powiedziano wyżej chybiony jest także zarzut objęty pkt 2 b skargi kasacyjnej uzasadniony brakiem ponownego przesłuchania biegłej J. Z. celem uzyskania "sprecyzowania kraju wchodzącego w obszar rejonu azjatyckiego", gdyż zarówno w przypadku ustalenia kraju jak i regionu niepreferencyjnego pochodzenia towaru znajduje zastosowanie taka sama stawka taryfy celnej, a zatem taki dowód był zbędny.
Niezasadny jest także podniesiony w ramach tego zarzutu brak wyjaśnienia wpływu postępowania karnego na "wydanie decyzji celnej", gdyż wyrok sądu karnego nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Powtórzyć wypada, że art. 273 Kodeku celnego wyraźnie stwierdza, iż prowadzenie postępowania karnego skarbowego lub postępowania karnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania na podstawie kodeksu celnego, z zastrzeżeniem przepisów szczególnych, które mogą stanowić inaczej, lecz w rozpoznawanej sprawie nie wchodzą w grę.
Nie może stanowić także usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej ostatni zarzut naruszenia art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. art. 121 Ordynacji podatkowej, wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że w postępowaniu celnym organy nie brały pod uwagę wyjaśnień skarżącego, co jest nie do zaakceptowania w państwie prawa i narusza zasadę zaufania oraz przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasator nie opatrzył tego zarzutu uzasadnieniem, z którego wynikałoby jakie wyjaśnienia strony nie zostały wzięte pod uwagę ani czy i jaki mogłoby to mieć wpływ na wynik sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę należało na mocy art. 184 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.
Wydanie orzeczenia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy należy w rozpoznawanej sprawie stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. do właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.