I GSK 1211/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-10
NSArolnictwoWysokansa
środki unijneProgram Rozwoju Obszarów Wiejskichpłatności rolno-środowiskoweARiMRdokumentacja przyrodniczaciężar dowodupostępowanie administracyjneprawo UErolnictwo

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając prawidłowość uchylenia decyzji o odmowie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej z powodu błędów proceduralnych organu.

Organ wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, który uchylił decyzję o odmowie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Skarżący zarzucał sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania poprzez odwrócenie ciężaru dowodu oraz naruszenie prawa materialnego. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ nie wykazał utraty dokumentacji w 2015 r. i nie doszło do naruszenia przepisów o ciężarze dowodu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR od wyroku WSA w Szczecinie, który uchylił decyzję organu w części dotyczącej odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Organ zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 4 i art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez odwrócenie ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym. Podniesiono również zarzuty naruszenia prawa materialnego, dotyczące § 33 ust. 9 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej, kwestionując przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości z powodu niewykazania przez wnioskodawcę posiadania dokumentacji przyrodniczej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że choć co do zasady inicjatywa dowodowa obciąża stronę, to w przypadku postępowań nadzwyczajnych, zmierzających do odebrania uprawnienia, ciężar dowodu spoczywa na organie. NSA stwierdził, że organ nie wykazał utraty dokumentacji w 2015 r., a jedynie zgłoszenie kradzieży w 2017 r. Nie dopatrzono się naruszenia art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu ani art. 4 tej ustawy. W konsekwencji, uznano za nieuzasadnione zarzuty naruszenia prawa materialnego. Skarga kasacyjna została oddalona na mocy art. 184 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, w przypadku postępowań nadzwyczajnych zmierzających do odebrania jednostce uprawnienia, ciężar dowodu spoczywa na organie, a nie na stronie.

Uzasadnienie

Organ nie wykazał, że dokumentacja przyrodnicza została utracona w 2015 r., skoro została wydana pełnomocnikowi, a kradzież zgłoszono dopiero w 2017 r. Nie można zatem mówić o naruszeniu art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

ustawa o wspieraniu art. 27 § ust. 2

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Określa obowiązek strony postępowania w wykazaniu przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku. W sprawach nadzwyczajnych ciężar dowodu spoczywa na organie.

Pomocnicze

ustawa o wspieraniu art. 4

Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Odsyła do stosowania przepisów KPA w zakresie nieuregulowanym w ustawie.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy podstaw uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 183

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa granice rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

rozporządzenie art. 33 § ust. 9

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020

Dotyczy warunków przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

rozporządzenie art. 10 § ust. 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020

Dotyczy warunków przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie wykazał utraty dokumentacji przyrodniczej w 2015 r. Nie doszło do naruszenia przepisów o ciężarze dowodu w postępowaniu administracyjnym, gdyż sprawa dotyczyła odebrania uprawnienia.

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 4 i art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu poprzez uwzględnienie skargi w wyniku odwrócenia ciężaru dowodu. Naruszenie przepisów prawa materialnego (niezastosowanie § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, niewłaściwe zastosowanie § 33 ust. 9 rozporządzenia) poprzez uznanie, że należało przyznać płatność w wysokości pomniejszonej, zamiast odmówić jej w całości.

Godne uwagi sformułowania

Reguły te nie mogą natomiast obowiązywać w sytuacji, gdy postępowanie uruchamiane jest z urzędu, w trybie nadzwyczajnym i zmierza do odebrania jednostce uprawnienia. Wówczas to nie skarżący – jak wskazano w skardze kasacyjnej – lecz organ stawia twierdzenia o faktach, z których wywodzi skutki prawne.

Skład orzekający

Piotr Piszczek

przewodniczący

Joanna Wegner

sprawozdawca

Izabella Janson

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja ciężaru dowodu w postępowaniach administracyjnych dotyczących odebrania uprawnień, zwłaszcza w kontekście środków unijnych i płatności rolno-środowiskowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi i utratą dokumentacji, ale zasady dotyczące ciężaru dowodu mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z ciężarem dowodu w postępowaniach administracyjnych, co jest kluczowe dla praktyków. Pokazuje, jak sąd może stanąć w obronie obywatela przed nadgorliwością organu.

Kto musi udowodnić winę? NSA rozstrzyga o ciężarze dowodu w sporach o unijne dotacje.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I GSK 1211/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Janson
Joanna Wegner /sprawozdawca/
Piotr Piszczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I SA/Sz 410/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-07-22
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 217
art. 27 ust. 2, art. 4;
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 410/21 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 10 marca 2021 r., nr 9016.2021.000067.65100 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, po wznowieniu postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie na rzecz A. K. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 22 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 410/21 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z 10 marca 2021 r., w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2015 rok, po wznowieniu postępowania, uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu goleniowskiego w Nowogardzie z 20 października 2020 r. w zakresie płatności zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariantach 4.7 i 4.11 oraz uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu goleniowskiego w Nowogardzie z 20 października 2020 r. w zakresie płatności zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariantach 4.7 i 4.11. W pozostałym zakresie Sąd pierwszej instancji skargę oddalił.
Od powyższego wyroku Sądu pierwszej instancji organ wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w części dotyczącej uchylenia zaskarżonej decyzji oraz uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i opierając środek odwoławczy na obu podstawach. Zarzut naruszenia przepisów postępowania odnosił się do niewłaściwego zastosowani art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." w związku z art. 4 i art. 27 ust. 2 ustawy z 20 lutego 2015 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 695 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą o wspieraniu" poprzez uwzględnienie skargi w wyniku odwrócenia ciężaru dowodu w postępowaniu przed organami administracji.
Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego odnosiły się do § 33 ust. 9 rozporządzenia z 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415 ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem" oraz niezastosowania art. § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, poprzez uznanie, że należało przyznać płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w wariancie 4.7. i 4.11. w wysokości pomniejszonej o 40 %, w sytuacji gdy należało płatności odmówić w całości z uwagi niewykazanie przez wnioskodawcę faktu posiadania w 2015 r. dokumentacji przyrodniczej, jak też niewłaściwe zastosowanie art. 4 i art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu poprzez odwrócenie ciężaru dowodu i uznanie, że to na organie rozpatrującym sprawę o przyznanie płatności spoczywa ciężar udowodnienia nieposiadania przez beneficjenta dokumentacji przyrodniczej, która jest częścią planu rolnośrodowiskowego w sytuacji.
Organ wniósł o uchylenie w zakresie punktu 1 i 2 zaskarżonego wyroku i wydanie wyroku "utrzymującego w mocy decyzję organu", bądź o uchylenie w części dotyczącej punktu 1 i 2 zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżąca wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Istotnie, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, zgodnie z którym – co do zasady – w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy o wspieraniu, obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Inicjatywa dowodowa obciąża zatem stronę postępowania. Takie ukształtowanie ciężaru dowodu podyktowane jest także tym, że postępowanie toczy się z inicjatywy strony ubiegającej się o przyznanie określonego uprawnienia. W interesie strony jest zatem wykazanie przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku, w myśl art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu.
Reguły te nie mogą natomiast obowiązywać w sytuacji, gdy postępowanie uruchamiane jest z urzędu, w trybie nadzwyczajnym i zmierza do odebrania jednostce uprawnienia. Wówczas to nie skarżący – jak wskazano w skardze kasacyjnej – lecz organ stawia twierdzenia o faktach, z których wywodzi skutki prawne. Organy – jak zasadnie przyjął Sąd pierwszej instancji – nie wykazały tego, że dokumentacja została utracona już w 2015 r., skoro wydano ją wówczas pełnomocnikowi, a kradzież zgłoszono w 2017 r. O naruszeniu przepisu art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu nie może być mowy. Nie doszło także do naruszenia przepisu art. 4 tej ustawy, odsyłającego do stosowania przepisów k.p.a. w zakresie nieuregulowanym w przepisach ustawy.
Konsekwencją niepodważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji co do uchybień w zakresie poczynionych przez organy ustaleń jest uznanie za nieuzasadnione zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego odnoszących się do niewłaściwego zastosowania bądź niezastosowania. W skardze kasacyjnej nie kwestionowano przyjętego przez Sąd pierwszej instancji rezultatu wykładni przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI