I GSK 1211/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając prawidłowość uchylenia decyzji o odmowie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej z powodu błędów proceduralnych organu.
Organ wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, który uchylił decyzję o odmowie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Skarżący zarzucał sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania poprzez odwrócenie ciężaru dowodu oraz naruszenie prawa materialnego. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ nie wykazał utraty dokumentacji w 2015 r. i nie doszło do naruszenia przepisów o ciężarze dowodu.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR od wyroku WSA w Szczecinie, który uchylił decyzję organu w części dotyczącej odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Organ zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 4 i art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez odwrócenie ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym. Podniesiono również zarzuty naruszenia prawa materialnego, dotyczące § 33 ust. 9 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej, kwestionując przyznanie płatności w pomniejszonej wysokości z powodu niewykazania przez wnioskodawcę posiadania dokumentacji przyrodniczej. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że choć co do zasady inicjatywa dowodowa obciąża stronę, to w przypadku postępowań nadzwyczajnych, zmierzających do odebrania uprawnienia, ciężar dowodu spoczywa na organie. NSA stwierdził, że organ nie wykazał utraty dokumentacji w 2015 r., a jedynie zgłoszenie kradzieży w 2017 r. Nie dopatrzono się naruszenia art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu ani art. 4 tej ustawy. W konsekwencji, uznano za nieuzasadnione zarzuty naruszenia prawa materialnego. Skarga kasacyjna została oddalona na mocy art. 184 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku postępowań nadzwyczajnych zmierzających do odebrania jednostce uprawnienia, ciężar dowodu spoczywa na organie, a nie na stronie.
Uzasadnienie
Organ nie wykazał, że dokumentacja przyrodnicza została utracona w 2015 r., skoro została wydana pełnomocnikowi, a kradzież zgłoszono dopiero w 2017 r. Nie można zatem mówić o naruszeniu art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
ustawa o wspieraniu art. 27 § ust. 2
Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Określa obowiązek strony postępowania w wykazaniu przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku. W sprawach nadzwyczajnych ciężar dowodu spoczywa na organie.
Pomocnicze
ustawa o wspieraniu art. 4
Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Odsyła do stosowania przepisów KPA w zakresie nieuregulowanym w ustawie.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstaw uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 183
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa granice rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
rozporządzenie art. 33 § ust. 9
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020
Dotyczy warunków przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.
rozporządzenie art. 10 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020
Dotyczy warunków przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie wykazał utraty dokumentacji przyrodniczej w 2015 r. Nie doszło do naruszenia przepisów o ciężarze dowodu w postępowaniu administracyjnym, gdyż sprawa dotyczyła odebrania uprawnienia.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 4 i art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu poprzez uwzględnienie skargi w wyniku odwrócenia ciężaru dowodu. Naruszenie przepisów prawa materialnego (niezastosowanie § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, niewłaściwe zastosowanie § 33 ust. 9 rozporządzenia) poprzez uznanie, że należało przyznać płatność w wysokości pomniejszonej, zamiast odmówić jej w całości.
Godne uwagi sformułowania
Reguły te nie mogą natomiast obowiązywać w sytuacji, gdy postępowanie uruchamiane jest z urzędu, w trybie nadzwyczajnym i zmierza do odebrania jednostce uprawnienia. Wówczas to nie skarżący – jak wskazano w skardze kasacyjnej – lecz organ stawia twierdzenia o faktach, z których wywodzi skutki prawne.
Skład orzekający
Piotr Piszczek
przewodniczący
Joanna Wegner
sprawozdawca
Izabella Janson
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja ciężaru dowodu w postępowaniach administracyjnych dotyczących odebrania uprawnień, zwłaszcza w kontekście środków unijnych i płatności rolno-środowiskowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi i utratą dokumentacji, ale zasady dotyczące ciężaru dowodu mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z ciężarem dowodu w postępowaniach administracyjnych, co jest kluczowe dla praktyków. Pokazuje, jak sąd może stanąć w obronie obywatela przed nadgorliwością organu.
“Kto musi udowodnić winę? NSA rozstrzyga o ciężarze dowodu w sporach o unijne dotacje.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI GSK 1211/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-01-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-09-20 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Izabella Janson Joanna Wegner /sprawozdawca/ Piotr Piszczek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane I SA/Sz 410/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-07-22 Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 217 art. 27 ust. 2, art. 4; Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Joanna Wegner (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 410/21 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 10 marca 2021 r., nr 9016.2021.000067.65100 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, po wznowieniu postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie na rzecz A. K. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 22 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 410/21 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z 10 marca 2021 r., w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2015 rok, po wznowieniu postępowania, uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu goleniowskiego w Nowogardzie z 20 października 2020 r. w zakresie płatności zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariantach 4.7 i 4.11 oraz uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu goleniowskiego w Nowogardzie z 20 października 2020 r. w zakresie płatności zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariantach 4.7 i 4.11. W pozostałym zakresie Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. Od powyższego wyroku Sądu pierwszej instancji organ wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w części dotyczącej uchylenia zaskarżonej decyzji oraz uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i opierając środek odwoławczy na obu podstawach. Zarzut naruszenia przepisów postępowania odnosił się do niewłaściwego zastosowani art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." w związku z art. 4 i art. 27 ust. 2 ustawy z 20 lutego 2015 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz. U. z 2020 r., poz. 695 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą o wspieraniu" poprzez uwzględnienie skargi w wyniku odwrócenia ciężaru dowodu w postępowaniu przed organami administracji. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego odnosiły się do § 33 ust. 9 rozporządzenia z 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415 ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem" oraz niezastosowania art. § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, poprzez uznanie, że należało przyznać płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną w wariancie 4.7. i 4.11. w wysokości pomniejszonej o 40 %, w sytuacji gdy należało płatności odmówić w całości z uwagi niewykazanie przez wnioskodawcę faktu posiadania w 2015 r. dokumentacji przyrodniczej, jak też niewłaściwe zastosowanie art. 4 i art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu poprzez odwrócenie ciężaru dowodu i uznanie, że to na organie rozpatrującym sprawę o przyznanie płatności spoczywa ciężar udowodnienia nieposiadania przez beneficjenta dokumentacji przyrodniczej, która jest częścią planu rolnośrodowiskowego w sytuacji. Organ wniósł o uchylenie w zakresie punktu 1 i 2 zaskarżonego wyroku i wydanie wyroku "utrzymującego w mocy decyzję organu", bądź o uchylenie w części dotyczącej punktu 1 i 2 zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżąca wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Istotnie, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, zgodnie z którym – co do zasady – w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy o wspieraniu, obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Inicjatywa dowodowa obciąża zatem stronę postępowania. Takie ukształtowanie ciężaru dowodu podyktowane jest także tym, że postępowanie toczy się z inicjatywy strony ubiegającej się o przyznanie określonego uprawnienia. W interesie strony jest zatem wykazanie przesłanek uzasadniających uwzględnienie wniosku, w myśl art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu. Reguły te nie mogą natomiast obowiązywać w sytuacji, gdy postępowanie uruchamiane jest z urzędu, w trybie nadzwyczajnym i zmierza do odebrania jednostce uprawnienia. Wówczas to nie skarżący – jak wskazano w skardze kasacyjnej – lecz organ stawia twierdzenia o faktach, z których wywodzi skutki prawne. Organy – jak zasadnie przyjął Sąd pierwszej instancji – nie wykazały tego, że dokumentacja została utracona już w 2015 r., skoro wydano ją wówczas pełnomocnikowi, a kradzież zgłoszono w 2017 r. O naruszeniu przepisu art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu nie może być mowy. Nie doszło także do naruszenia przepisu art. 4 tej ustawy, odsyłającego do stosowania przepisów k.p.a. w zakresie nieuregulowanym w przepisach ustawy. Konsekwencją niepodważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji co do uchybień w zakresie poczynionych przez organy ustaleń jest uznanie za nieuzasadnione zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego odnoszących się do niewłaściwego zastosowania bądź niezastosowania. W skardze kasacyjnej nie kwestionowano przyjętego przez Sąd pierwszej instancji rezultatu wykładni przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI